ଦକ୍ଷିଣଂ ଜାନୁମାଲଭ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମଯା ତୁ ନିମନ୍ତ୍ରିତଃ ଏଵଂ ନିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ନିଯମଂ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ପିତୃବାନ୍ଧଵାନ୍
ଡାହାଣ ହାଟୁକୁ ଛୁଇଁ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛି' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ । ଏଭଳି ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପିତୃବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ନିୟମ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଯିବା ଦରକାର ।
ଅକ୍ରୋଧନୈଃ ଶୌଚପରୈଃ ସତତଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଭିଃ ଭଵିତଵ୍ଯଂ ଭଵଦ୍ଭିଶ୍ଚ ମଯା ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାରିଣା
ତୁମେ ଓ ମୁଁ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଛୁ, ସବୁବେଳେ କ୍ରୋଧ ରହିତ, ପବିତ୍ରତାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିବା ଉଚିତ ।
ପିତୃଯଜ୍ଞଂ ଵିନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ତର୍ପଣାଖ୍ଯଂ ତୁ ଯୋ ଽଗ୍ନିମାନ୍ ପିଣ୍ଡାନ୍ଵାହାର୍ଯକଂ କୁର୍ଯାଚ୍ ଛ୍ରାଦ୍ଧମିନ୍ଦୁକ୍ଷଯେ ସଦା
ପିତୃଯଜ୍ଞ ନାମକ ତର୍ପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଯିଏ ଅଗ୍ନି ରଖେ, ସେ ସଦା ଚନ୍ଦ୍ର ଅଷ୍ଟମୀରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ।
ଗୋମଯେନୋପଲିପ୍ତେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣପ୍ରଵଣେ ସ୍ଥଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମାଚରେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୋଷ୍ଠେ ଵା ଜଲସଂନିଧୌ
ଗୋବର ଲେପା ଦକ୍ଷିଣ ଢାଳ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ଗୋଶାଳାରେ କିମ୍ବା ପାଣି ନିକଟରେ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ।
ଅଗ୍ନିମାନ୍ନିର୍ଵପେତ୍ପିତ୍ର୍ଯଂ ଚରୁଂ ଚ ସମମୁଷ୍ଟିଭିଃ ପିତୃଭ୍ଯୋ ନିର୍ଵପାମୀତି ସର୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣତୋ ନ୍ଯସେତ୍
ଅଗ୍ନି ଥିଲେ, ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ହାତରେ ସମାନ ମାପର ଚାଉଳ ଦେଇ, 'ମୁଁ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦେଉଛି' ବୋଲି କହି, ସବୁକିଛି ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ ।
ଅଭିଘାର୍ଯଂ ତତଃ କୁର୍ଯାନ୍ ନିର୍ଵାପତ୍ରଯମଗ୍ରତଃ ତେ ଽପି ତସ୍ଯାଯତାଃ କାର୍ଯାଶ୍ ଚତୁରଙ୍ଗୁଲଵିସ୍ତୃତାଃ
ତାପରେ ଛିଟା ଦେଇ, ସାମ୍ନାରେ ତିନିଟି ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଲମ୍ବା ଏବଂ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଠି ଚଉଡ଼ା କରିବା ଦରକାର ।
ଦର୍ଵୀତ୍ରଯଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ ଖାଦିରଂ ରଜତାନ୍ଵିତମ୍ ରତ୍ନିମାତ୍ରଂ ପରିଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଂ ହସ୍ତାକାରାଗ୍ରମୁତ୍ତମମ୍
ଖାଦିର କାଠର ତିନିଟି ଚମଚ, ରୂପା ଲଗାଇଥିବା, ଆଙ୍ଗୁଠି ମାପର, ଭଲ ଭାବରେ ଘସିଥିବା ଏବଂ ହାତ ଆକାର ହାଣ୍ଡଲ୍ ଥିବା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ ।
ଉଦପାତ୍ରଂ ଚ କାଂସ୍ଯଂ ଚ ମେକ୍ଷଣଂ ଚ ସମିତ୍କୁଶାନ୍ ତିଲାଃ ପାତ୍ରାଣି ସଦ୍ଵାସୋ ଗନ୍ଧଧୂପାନୁଲେପନମ୍
ପାଣି ରଖିବା ପାତ୍ର, କାଂସାର ପାତ୍ର, ଛାଣି, କୁଶ ଓ ଦର୍ଭ, ତିଳ, ବିଭିନ୍ନ ପାତ୍ର, ସଫା ବସ୍ତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧ ଧୂପ ଓ ଲେପ ଆଣିବା ଦରକାର ।
ଆହରେଦପସଵ୍ଯଂ ତୁ ସର୍ଵଂ ଦକ୍ଷିଣତଃ ଶନୈଃ ଏଵମାସାଦ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭଵନସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଭୁଵି
ଏସବୁକୁ ବାମ ହାତରେ ଧରି, ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଣିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ଆଣି, ଘରର ସାମ୍ନାରେ ଭୂମିରେ ରଖିବା ଦରକାର ।
ଗୋମଯେନୋପଲିପ୍ତାଯାଂ ଗୋମୂତ୍ରେଣ ତୁ ମଣ୍ଡଲମ୍ ଅକ୍ଷତାଭିଃ ସପୁଷ୍ପାଭିସ୍ ତଦଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯାପସଵ୍ଯଵତ୍
ଗୋବର ଲେପା ସ୍ଥାନରେ, ଗୋମୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକ ମଣ୍ଡଳ ଆଙ୍କି, ଅକ୍ଷତ ଓ ଫୁଲରେ ବାମ ହାତରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ଵିପ୍ରାଣାଂ କ୍ଷାଲଯେତ୍ ପାଦାଵ୍ ଅଭିନନ୍ଦ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ଆସନେଷୂପକୢପ୍ତେଷୁ ଦର୍ଭଵତ୍ସୁ ଵିଧାନଵତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇ, ପୁନଃପୁନଃ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦର୍ଭା ଉପରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବସାଇବା ଉଚିତ ।
ଉପସ୍ପୃଷ୍ଟୋଦକାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ ଉପଵେଶ୍ଯାନୁମନ୍ତ୍ରଯେତ୍ ଦ୍ଵୌ ଦୈଵେ ପିତୃକୃତ୍ଯେ ତ୍ରୀନ୍ ଏକୈକମୁଭଯତ୍ର ଚ
ପାଣି ଛିଟି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବସାଇ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ ଏବଂ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତିନିଜଣ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଏକଜଣ କିମ୍ବା ଉଭୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ।
ଭୋଜଯେଦୀଶ୍ଵରୋ ଽପୀହ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଵିସ୍ତରଂ ବୁଧଃ ଦୈଵପୂର୍ଵଂ ନିଯୋଜ୍ଯାଥ ଵିପ୍ରାନର୍ଘ୍ଯାଦିନା ବୁଧଃ
ଏଠାରେ ମହାପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ ବିସ୍ତୃତ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପ୍ରଥମେ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଇ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ ।
ଅଗ୍ନୌ କୁର୍ଯାଦନୁଜ୍ଞାତୋ ଵିପ୍ରୈର୍ ଵିପ୍ରୋ ଯଥାଵିଧି ସ୍ଵଗୃହ୍ଯୋକ୍ତଵିଧାନେନ କାଂସ୍ଯେ କୃତ୍ଵା ଚରୁଂ ତତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କର ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ନିଜ ଗୃହ୍ୟସୂତ୍ରର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପରେ କାଂସା ପାତ୍ରରେ ଚାଉଳ ପକାଇବା ଉଚିତ ।
ଅଗ୍ନୀଷୋମଯମାଭ୍ଯାଂ ତୁ କୁର୍ଯାଦାପ୍ଯାଯନଂ ବୁଧଃ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନୌ ପ୍ରତୀତେ ଵା ଯ ଏକାଗ୍ନିର୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଆପ୍ୟାୟନ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକମାତ୍ର ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନି ଅଛି, ତେବେ ସେ ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନିରେ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ଜଳିବା ପରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଯଜ୍ଞୋପଵୀତୀ ନିର୍ଵର୍ତ୍ଯ ତତଃ ପର୍ଯୁକ୍ଷଣାଦିକମ୍ ପ୍ରାଚୀନାଵୀତିନା କାର୍ଯମ୍ ଅତଃ ସର୍ଵଂ ଵିଜାନତା
ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରଣ କରି ସାରିଲା ପରେ, ତାପରେ ସମସ୍ତ ଛିଟାଯିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟାଗୁଡିକୁ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଡାହାଣ ଆଉ ଡେବେ ଉପରେ ତାଗ ରଖି କରିବା ଉଚିତ।
ଷଟ୍ ଚ ତସ୍ମାଦ୍ଧଵିଃଶେଷାତ୍ ପିଣ୍ଡାନ୍କୃତ୍ଵା ତତୋଦକମ୍ ଦଦ୍ଯାଦୁଦକପାତ୍ରୈସ୍ ତୁ ସତିଲଂ ସଵ୍ଯପାଣିନା
ତାପରେ ହବିଷ୍ୟର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗରୁ ଛଅଟି ଉଠା କରି, ପାଣିପାତ୍ରରେ ତିଳ ଦେଇ, ବାଉଁ ହାତରେ ଧରି, ଏହାକୁ ଜଳ ଦେଇ ଦେବା ଉଚିତ।
ଜାନ୍ଵ୍ ଆଚ୍ଯ ସଵ୍ଯଂ ଯତ୍ନେନ ଦର୍ଭଯୁକ୍ତୋ ଵିମତ୍ସରଃ ଵିଧାଯ ଲେଖା ଯତ୍ନେନ ନିର୍ଵାପେଷ୍ଵଵନେଜନମ୍
ସାବଧାନ ଭାବରେ, ଦର୍ଭା ଘାସକୁ ବାଉଁ ଘୁଁଡି ପାଖରେ ରଖି, ମନରେ କୌଣସି ଦ୍ୱେଷ ନ ରଖି, ଭଲ ଭାବରେ ରେଖା ଆଙ୍କି, ନିର୍ବାପନ ଓ ପରିଶୁଧ୍ଧି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣାଭିମୁଖଃ କୁର୍ଯାତ୍ କରେ ଦର୍ଵୀଂ ନିଧାଯ ଵୈ ନିଧାଯ ପିଣ୍ଡମ୍ ଏକୈକଂ ସର୍ଵଦର୍ଭେଷ୍ଵନୁକ୍ରମାତ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ହାତରେ ଦାରୁଆ ରଖି, ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉଠାକୁ ଦର୍ଭା ଉପରେ ଏକ ଏକ କରି ରଖିବା ଉଚିତ।
ନିନଯେଦଥ ଦର୍ଭେଷୁ ନାମଗୋତ୍ରାନୁକୀର୍ତନୈଃ ତେଷୁ ଦର୍ଭେଷୁ ତଂ ହସ୍ତଂ ଵିମୃଜ୍ଯାଲ୍ଲେପଭାଗିନାମ୍
ତାପରେ ଦର୍ଭା ଉପରେ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେହି ଦର୍ଭାକୁ ଛୁଇଁ, ଯେଉଁମାନେ ଉଠା ଭୋଗ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହାତ ପୋଛିବା ଉଚିତ।
ତଥୈଵ ଚ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ ପୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯଵନେଜନମ୍ ଷଡପ୍ଯୃତୂନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଗନ୍ଧଧୂପାର୍ହଣାଦିଭିଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ପୁନିଥରେ ପରିଶୁଧ୍ଧି କରି, ଛଅ ଋତୁକୁ ନମସ୍କାର କରି, ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମାଵାହ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଵେଦମନ୍ତ୍ରୈର୍ଯଥୋଦିତୈଃ ଏକାଗ୍ନେରେକ ଏଵ ସ୍ଯାନ୍ ନିର୍ଵାପୋ ଦର୍ଵିକା ତଥା
ଏପରି ଭାବରେ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଏକ ଅଗ୍ନି ଥିଲେ, ଏକ ନିର୍ବାପନ ଓ ଏକ ଦାରୁଆ ହେବା ଉଚିତ।
ତତଃ କୃତ୍ଵାନ୍ତରେ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପତ୍ନୀଭ୍ଯୋ ଽନ୍ନଂ କୁଶେଷୁ ସଃ ତଦ୍ଵତ୍ପିଣ୍ଡାଦିକେ କୁର୍ଯାଦ୍ ଆଵାହନଵିସର୍ଜନମ୍
ଏପରି କରି ସାରିଲା ପରେ, ସେ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ କୁଶ ଉପରେ ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଉଠା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଓ ବିଦାୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ପିଣ୍ଡେଭ୍ଯୋ ମାତ୍ରାଃ ସର୍ଵାଃ କ୍ରମେଣ ତୁ ତାନେଵ ଵିପ୍ରାନ୍ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରାଶଯେଦ୍ଯତ୍ନତୋ ନରଃ
ତାପରେ ଉଠାରୁ ସମସ୍ତ ଭାଗକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ନେଇ, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସାବଧାନ ଭାବରେ ଖୁଆଇବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ମାଦନ୍ନାଦ୍ଧୃତା ମାତ୍ରା ଭକ୍ଷଯନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ଅନ୍ଵାହାର୍ଯକମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ତସ୍ମାତ୍ତଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରସଂକ୍ଷଯେ
ଯେହেতୁ ଏହି ଭାଗ ଅନ୍ନରୁ ନିଆଯାଏ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହା ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଏହାକୁ 'ଅନ୍ୱାହାର୍ଯ୍ୟ' କୁହାଯାଏ; ଏହି କ୍ରିୟା ଚନ୍ଦ୍ର ଅଷ୍ଟମୀରେ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂର୍ଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଦ୍ଧସ୍ତେ ସପଵିତ୍ରଂ ତିଲୋଦକମ୍ ତତ୍ପିଣ୍ଡାଗ୍ରଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛେତ ସ୍ଵଧୈଷାମସ୍ତ୍ଵିତି ବ୍ରୁଵନ୍
ପ୍ରଥମେ ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ପବିତ୍ର ତିଳ ଓ ଜଳ ଦେଇ, ଉଠାର ଅଗ୍ରଭାଗ ଦେବା ସମୟରେ 'ଏହା ସେମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ହେଉ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଵର୍ଣଯନ୍ଭୋଜଯେଦନ୍ନଂ ମିଷ୍ଟଂ ପୂତଂ ଚ ସର୍ଵଦା ଵର୍ଜଯେତ୍କ୍ରୋଧପରତାଂ ସ୍ମରନ୍ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍
ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ସେ ସବୁବେଳେ ପବିତ୍ର ଓ ମିଠା ଅନ୍ନ ଖୁଆଇବା ଉଚିତ, କ୍ରୋଧୀ ଲୋକଙ୍କୁ ବାଦ ଦେଇ, ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି।
ତୃପ୍ତାଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ଵିକିରନ୍ସାର୍ଵଵର୍ଣିକମ୍ ସୋଦକଂ ଚାନ୍ନମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ସଲିଲଂ ପ୍ରକ୍ଷିପେଦ୍ଭୁଵି
ସେମାନେ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ବୁଝି, ସମସ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ଅନ୍ନ ଛିଟାଇବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଅନ୍ନ ଓ ଜଳ ଉଠାଇ, ଏହି ଜଳକୁ ଭୂମିରେ ଢାଳିବା ଉଚିତ।
ଆଚାନ୍ତେଷୁ ପୁନର୍ଦଦ୍ଯାଜ୍ ଜଲପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୋଦକମ୍ ସ୍ଵସ୍ତିଵାଚନକଂ ସର୍ଵଂ ପିଣ୍ଡୋପରି ସମାହରେତ୍
ଭୋଜନ ସମାପ୍ତିରେ, ପୁନିଥରେ ଜଳ, ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ଦେଇ, ଶୁଭବାଦ କହି, ସମସ୍ତ ଉଠା ଉପରେ ଏହା ଏକଠା କରିବା ଉଚିତ।
ଦେଵାଦ୍ଯନ୍ତଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶ୍ରାଦ୍ଧନାଶୋ ଽନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍ ଵିସୃଜ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତଦ୍ଵତ୍ ତେଷାଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ଦେବତାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ।