ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ତମପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଯତ୍ଯେଵ ଶତୈଃ ଶରୈଃ ଚିଛେଦ ତିଲଶଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍
କ୍ରୋଧିତ ଦାନବରାଜ, ନିଜ ହାତର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ, ଆସୁଥିବା ଗଦାକୁ ଆକାଶରେ ଶତ ଶତ ବାଣରେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ।
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରକୁପିତଃ ପ୍ରାସଂ ଜଗ୍ରାହ ଭୈରଵମ୍ ତେନ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯଂ ତାଡଯାମାସ ଗାଢତଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ବିଦ୍ଧି ନେଇ, ଦାନବର ହୃଦୟକୁ ଭଳି ଘାଏଁ ମାରିଦେଲେ।
କ୍ଷଣେନ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞସ୍ତୁ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ ଶକ୍ତିଂ ଜଗ୍ରାହ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରାଂ ହେମଘଣ୍ଟାଟ୍ଟହାସିନୀମ୍
କିଛି ମହୁର୍ତ୍ତରେ ଶୁଧି ଫେରି, ବଡ଼ ଦାନବ କାଳନେମି ସୁନା ଘଣ୍ଟା ଲଗା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ର ବିଦ୍ଧି ନେଇଲେ।
ତଯା ଵାମଭୁଜଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ବିଭେଦ ଦିତିନନ୍ଦନଃ ଭିନ୍ନଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ଭୁଜସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ରୁତଶୋଣିତ ଆବଭୌ
ସେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦିତିର ପୁଅ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବାମ ହାତକୁ ଘାଏଁ କରିଦେଲେ; ବିଦ୍ଧିର ଘାଏଁରେ ତାଙ୍କର ହାତ ରକ୍ତ ଝରି ଚମକୁଥିଲା।
ପଦ୍ମରାଗମଯେନେଵ କେଯୂରେଣ ଵିଭୂଷିତଃ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରକୁପିତୋ ଜଗ୍ରାହ ଵିପୁଲଂ ଧନୁଃ
ପଦ୍ମରାଗ ମଣିର ବିନ୍ଦୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା କେୟୁର ପରି ଶୋଭିତ, ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବଡ଼ ଧନୁଷ ନେଇଲେ।
ସପ୍ତଦଶ ଚ ନାରାଚାଂସ୍ ତୀକ୍ଷ୍ଣାନ୍ମର୍ମଵିଭେଦିନଃ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯଂ ଷଡ୍ଭିର୍ ଵିଵ୍ଯାଧ ଚ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ସେ ସତର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମଧ୍ୟରୁ ଛଅଟି ବାଣରେ ଦାନବର ହୃଦୟକୁ ଘାଏଁ କରି, ତିନିଟି ବାଣରେ ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ଘାଏଁ କରିଦେଲେ।
ଚତୁର୍ଭିଃ ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ଧ୍ଵଜଂ ଚୈକେନ ପତ୍ତ୍ରିଣା ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଜ୍ଯାଧନୁଷୀ ଚାପି ଭୁଜଂ ସଵ୍ଯଂ ଚ ପତ୍ତ୍ରିଣା
ଚାରିଟି ବାଣରେ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ, ଏକ ବାଣରେ ଧ୍ୱଜକୁ, ଦୁଇଟି ବାଣରେ ଧନୁଷ ଓ ତାରକୁ, ଏକ ବାଣରେ ଦାନବର ବାମ ହାତକୁ ଘାଏଁ କରିଦେଲେ।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ହୃଦଯେ ଗାଢଂ ଦୈତ୍ଯୋ ହରିଶିଲୀମୁଖୈଃ ସ୍ରୁତରକ୍ତାରୁଣପ୍ରାଂଶୁଃ ପୀଡାକୁଲିତମାନସଃ
ହରିଙ୍କର ଇରନ୍ ମୁଣ୍ଡି ବାଣରେ ଦାନବର ହୃଦୟ ଭଳି ଘାଏଁ ହେଲା, ଶରୀର ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇ, ମନ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଗଲା।
ଚକମ୍ପେ ମାରୁତେନେଵ ନୋଦିତଃ କିଂଶୁକଦ୍ରୁମଃ ତମାକମ୍ପିତମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଗଦାଂ ଜଗ୍ରାହ କେଶଵଃ
ସେ ବାତାସରେ ଉଡୁଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି କମ୍ପିଗଲେ; ଏହିପରି ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, କେଶବ ଗଦା ନେଇଲେ।
ତାଂ ଚ ଵେଗେନ ଚିକ୍ଷେପ କାଲନେମିରଥଂ ପ୍ରତି ସା ପପାତ ଶିରସ୍ଯୁଗ୍ରା ଵିପୁଲା କାଲନେମିନଃ
କାଳନେମି ତେଜ ଗତିରେ ଗଦାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏହି ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କାଳନେମିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡିଲା।
ସଂଚୂର୍ଣିତୋତ୍ତମାଙ୍ଗସ୍ତୁ ନିଷ୍ପିଷ୍ଟମୁକୁଟୋ ଽସୁରଃ ସ୍ରୁତରକ୍ତୌଘରନ୍ଧ୍ରସ୍ତୁ ସ୍ରୁତଧାତୁରିଵାଚଲଃ
ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ମୁକୁଟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦାନବର ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ଝରିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ପାହାଡ଼ରୁ ଧାତୁ ଝରିବା ପରି।
ପ୍ରାପତତ୍ସ୍ଵେ ରଥେ ଭଗ୍ନେ ଵିସଂଜ୍ଞଃ ଶିଷ୍ଟଜୀଵିତଃ ପତିତସ୍ଯ ରଥୋପସ୍ଥେ ଦାନଵସ୍ଯାଚ୍ଯୁତୋ ଽରିହା
ଅସୁନ୍ଧି ହେଇ, ଜୀବନ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହି, ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା ରଥ ଉପରେ ପଡିଗଲେ; ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଅଚ୍ୟୁତ ତାହାର ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ସ୍ମିତପୂର୍ଵମୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ଚକ୍ରାଯୁଧଃ ପ୍ରଭୁଃ ଗଚ୍ଛାସୁର ଵିମୁକ୍ତୋ ଽସି ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଜୀଵ ନିର୍ଭଯଃ
ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଥମେ ହସି, ପରେ କହିଲେ: 'ଦାନବ, ଏବେ ତୁମେ ମୁକ୍ତ, ଭୟ ଛାଡି ଜୀବନ ରହ।'
ତତଃ ସ୍ଵଲ୍ପେନ କାଲେନ ଅହମେଵ ତଵାନ୍ତକଃ ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯ ସାରଥିଃ କାଲନେମିନଃ ଅପଵାହ୍ଯ ରଥଂ ଦୂରମ୍ ଅନଯତ୍କାଲନେମିନଃ
‘କିଛି ସମୟ ପରେ ମୁଁ ତୁମର ଅନ୍ତ କରିବି।’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କାଳନେମିଙ୍କର ସାରଥି ରଥକୁ ଦୂରକୁ ନେଇଗଲେ।
କୃଷ୍ଣଚାମରଜାଲାଢ୍ଯେ ସୁଧାଵିରଚିତାଙ୍କୁରେ ଚିତ୍ରପଞ୍ଚପତାକେ ତୁ ପ୍ରଭିନ୍ନକରଟାମୁଖେ
କଳା ଚାମରର ଝାଲ ଲଗା, ଅମୃତରେ ତିଆରି ଛତା, ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ଝଣ୍ଡା, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ହାତୀର ମୁଣ୍ଡି ଅଂଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପର୍ଵତାଭେ ଗଜେ ଭୀମେ ମଦସ୍ରାଵିଣି ଦୁର୍ଧରେ ଆରୁହ୍ଯାଜୌ ନିମିର୍ଦୈତ୍ଯୋ ହରିଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ବଲୀ
ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଭୟଙ୍କର, ମଦ ଝରୁଥିବା ଦୁର୍ଦ୍ଧର ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ନିମି ଯୁଦ୍ଧରେ ହରିଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ତସ୍ଯାସନ୍ଦାନଵା ରୌଦ୍ରା ଗଜସ୍ଯ ପଦରକ୍ଷିଣଃ ସପ୍ତଵିଂଶତିସାହସ୍ରାଃ କିରୀଟକଵଚୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ
ଦାନବାର ଏହି ରୌଦ୍ର ପୁଆମାନେ, ଗଜର ପାଦକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ସପ୍ତାବିଂଶ ହଜାର ଜଣ, ସବୁ ମୁଣ୍ଡରେ ମୁକୁଟ ଓ ଦେହରେ ଅସ୍ତ୍ର-କବଚ ପହିନି ଚମକୁଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵାରୂଢଶ୍ଚ ମଥନୋ ଜମ୍ଭକଶ୍ଚୋଷ୍ଟ୍ରଵାହନଃ ଶୁମ୍ଭୋ ଽପି ଵିପୁଲଂ ମେଷଂ ସମାରୁହ୍ଯାଵ୍ରଜଦ୍ରଣମ୍
ମଥନ ଘୋଡାରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଜମ୍ଭକ ଉଠରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ, ଶୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ମେଷରେ ଚଢ଼ି ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ଅପରେ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତୁ ଯତ୍ତା ନାନାସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ ଆଜଘ୍ନୁଃ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵିଷ୍ଣୁମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍
ଅନ୍ୟ ଦାନବ ନାୟକମାନେ, ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ହାତରେ ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଅପରିଚ୍ଛିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ।
ପରିଘେଣ ନିମିର୍ଦୈତ୍ଯୋ ମଥନୋ ମୁଦ୍ଗରେଣ ତୁ ଶୁମ୍ଭଃ ଶୂଲେନ ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ପ୍ରାସେନ ଗ୍ରସନସ୍ତଥା
ନିମି ଦାନବ ଗଦାରେ ଆଘାତ କଲେ, ମଥନ ମୁଦ୍ଗରରେ, ଶୁମ୍ଭ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳରେ, ଗ୍ରସନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାସରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଚକ୍ରେଣ ମହିଷଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜମ୍ଭଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ମହାରଣେ ଜଘ୍ନୁର୍ନାରାଯଣଂ ସର୍ଵେ ଶେଷାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଶ୍ଚ ମାର୍ଗଣୈଃ
କ୍ରୋଧିତ ମହିଷ ଚକ୍ରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଜମ୍ଭ ଶକ୍ତିରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ସବୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତାନ୍ଯସ୍ତ୍ରାଣି ପ୍ରଯୁକ୍ତାନି ଶରୀରଂ ଵିଵିଶୁର୍ହରେଃ ଗୁରୂକ୍ତାନ୍ଯୁପଦିଷ୍ଟାନି ସଚ୍ଛିଷ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରୁତାଵିଵ
ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଯେତେବେଳେ ଛାଡ଼ାଯାଇଲେ, ହରିଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମନକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ଅସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତୋ ରଣେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ ଅଥ ଜଗ୍ରାହ କାର୍ମୁକମ୍ ଶରାଂଶ୍ଚାଶୀଵିଷାକାରାଂସ୍ ତୈଲଧୌତାନଜିହ୍ମଗାନ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରିଭ୍ରାନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ, ତାପରେ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଲେ, ସେ ବାଣମାନେ ସିଧା, ତେଲରେ ମସିଆଯାଇଥିଲେ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ସାପର ଆକୃତିରେ ଥିଲେ।
ତତୋ ଽଭିସଂଧ୍ଯ ଦୈତ୍ଯାଂସ୍ତାନ୍ ଆକର୍ଣାକୃଷ୍ଟକାର୍ମୁକଃ ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦୈତ୍ଯାନୀକେ ତୁ ପୌରୁଷାତ୍
ତାପରେ, ଧନୁଷକୁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି, ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ନାୟକର ପ୍ରଭାବରେ।
ନିମିଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ଵିଂଶତ୍ଯା ବାଣାନାମଗ୍ନିଵର୍ଚସାମ୍ ମଥନଂ ଦଶଭିର୍ବାଣୈଃ ଶୁମ୍ଭଂ ପଞ୍ଚଭିରେଵ ଚ
ସେ ନିମିଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭାର ବିଶ୍ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ମଥନଙ୍କୁ ଦଶଟି ବାଣରେ, ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଏକେନ ମହିଷଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵିଵ୍ଯାଧୋରସି ପତ୍ତ୍ରିଣା ଜମ୍ଭଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ସର୍ଵାଂଶ୍ଚୈକୈକଶୋ ଽଷ୍ଟଭିଃ
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ଶଳକ ବାଣରେ ମହିଷଙ୍କ ଛାତିକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଜମ୍ଭକୁ ବାରଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଆଠଟି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ତସ୍ଯ ତଲ୍ଲାଘଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନଵାଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତାଃ ନର୍ଦମାନାଃ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଚକ୍ରୁରତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ରଣମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତୀବ୍ରତା ଦେଖି, ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ଗର୍ଜନ କରି, ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ଚିଛେଦାଥ ଧନୁର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ ନିମିର୍ଭଲ୍ଲେନ ଦାନଵଃ ସଂଧ୍ଯମାନଂ ଶରଂ ହସ୍ତେ ଚିଛେଦ ମହିଷାସୁରଃ
ତାପରେ, ନିମି ଦାନବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡିଆ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ, ମହିଷାସୁର ବିଷ୍ଣୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବାଣକୁ କାଟିଦେଲେ।
ପୀଡଯାମାସ ଗରୁଡଂ ଜମ୍ଭସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈସ୍ତୁ ସାଯକୈଃ ଭୁଜଂ ତସ୍ଯାହନଦ୍ଗାଢଂ ଶୁମ୍ଭୋ ଭୂଧରସଂନିଭଃ
ଜମ୍ଭ ଗରୁଡ଼କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ଶୁମ୍ଭ ତାଙ୍କ ଭୁଜକୁ ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରି ଆଘାତ ଦେଲେ।
ଛିନ୍ନେ ଧନୁଷି ଗୋଵିନ୍ଦୋ ଗଦାଂ ଜଗ୍ରାହ ଭୀଷଣାମ୍ ତାଂ ପ୍ରାହିଣୋତ୍ସ ଵେଗେନ ମଥନାଯ ମହାହଵେ
ଧନୁଷ କାଟିଯିବା ପରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ନେଲେ, ଏହି ଗଦାକୁ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ମଥନଙ୍କୁ ଦିଆଗଲେ।