ପରାଜଯଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସର୍ଵଲୋକକ୍ଷଯାଵହମ୍ ଚେଲୁଃ ଶିଖରିଣୋ ମୁଖ୍ଯାଃ ପେତୁରୁଲ୍କା ନଭସ୍ତଲାତ୍
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପରାଜୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଶ ଆଣିଥିବା ପ୍ରମୁଖ ପାହାଡ଼ ଶିଖରଗୁଡ଼ିକ ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କା ପରି ପଡ଼ିଗଲା ।
ଜଗର୍ଜୁର୍ଜଲଦା ଦିକ୍ଷୁ ହ୍ଯ୍ ଉଦ୍ଭୂତାଶ୍ଚ ମହାର୍ଣଵାଃ ତାଂ ଭୂତଵିକୃତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମେଘଗୁଡ଼ିକ ଗର୍ଜନ କରିଲେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ସାଗର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଭଗବାନ—
ଵ୍ଯବୁଧ୍ଯତାହିପର୍ଯଙ୍କେ ଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ଵିହାଯ ତୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀକରଯୁଗାଜସ୍ରଲାଲିତାଙ୍ଘ୍ରିସରୋରୁହଃ
ସର୍ପ ଶୟନରେ ଯୋଗନିଦ୍ରା ଛାଡ଼ି ଜାଗିଉଠିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ହାତ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ସଦା ମାନ୍ୟ କରୁଥିଲା ।
ଶରଦମ୍ବରନୀଲାବ୍ଜକାନ୍ତଦେହଛଵିର୍ଵିଭୁଃ କୌସ୍ତୁଭୋଦ୍ଭାସିତୋରସ୍କଃ କାନ୍ତକେଯୂରଭାସ୍ଵରଃ
ଶରତ ଆକାଶର ନୀଳ ପଦ୍ମ ପରି ଦେହ ଚମକୁଥିଲା, କୌସ୍ତୁଭ ମଣିର ଆଲୋକରେ ଛାତି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚମକୁଥିବା କେୟୂର ପରି ଭୂଷିତ ।
ଵିମୃଶ୍ଯ ସୁରସଂକ୍ଷୋଭଂ ଵୈନତେଯଂ ସମାହ୍ଵଯତ୍ ଆହୂତେ ଽଵସ୍ଥିତେ ତସ୍ମିନ୍ ନାଗାଵସ୍ଥିତଵର୍ଷ୍ମଣି
ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥିରତା ବିଚାର କରି, ସେ ବେନତେୟକୁ ଡାକିଲେ; ଡାକିବା ପରେ, ଗରୁଡ଼ ସର୍ପ ଆକାର ଧରି ତିଆରି ହେଲେ ।
ଦିଵ୍ଯନାନାସ୍ତ୍ରତୀକ୍ଷ୍ଣାର୍ଚିର୍ ଆରୁହ୍ଯାଗାତ୍ ସୁରାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ ତତ୍ରାପଶ୍ଯତ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରମ୍ ଅଭିଦ୍ରୁତମଭିପ୍ଲୁତୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରର ତୀବ୍ର ଆଗ୍ନି ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେ ନିଜେ ଦେବମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଅନେକ ଲୋକ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି ।
ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରୈର୍ନଵାମ୍ଭୋଦସଚ୍ଛାଯୈଃ ପୌରୁଷୋତ୍କଟୈଃ ଯଥା ହି ପୁରୁଷଂ ଘୋରୈର୍ ଅଭାଗ୍ଯୈର୍ଵଂଶଶାଲିଭିଃ
ଦାନବ ମହାରଥୀମାନେ, ନୂତନ ବର୍ଷା ମେଘ ପରି ଚାୟା ଦେଇ, ଶକ୍ତିରେ ଭୟଙ୍କର, ଏକ ଅଭାଗା ପରିବାର ମାନେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଘେରି ରଖିଥିବା ପରି, ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଘେରି ରଖିଲେ ।
ପରିତ୍ରାଣାଯାଶୁ କୃତଂ ସୁକ୍ଷେତ୍ରେ କର୍ମ ନିର୍ମଲମ୍ ଅଥାପଶ୍ଯନ୍ତ ଦୈତେଯା ଵିଯତି ଜ୍ଯୋତିର୍ମଣ୍ଡଲମ୍
ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୀଘ୍ର କରାଗଲା; ତାପରେ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଆକାଶରେ ଏକ ଆଲୋକ ମଣ୍ଡଳ ଦେଖିଲେ ।
ସ୍ଫୁରନ୍ତମୁଦଯାଦ୍ରିସ୍ଥଂ ସୂର୍ଯମୁଷ୍ଣତ୍ଵିଷା ଇଵ ପ୍ରଭାଵଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛନ୍ତୋ ଦାନଵାସ୍ତସ୍ଯ ତେଜସଃ
ଉଦୟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚମକୁଥିବା, ଉଷ୍ଣ କିରଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି; ଦାନବମାନେ ଏହି ତେଜର ଉତ୍ସ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ—
ଗରୁତ୍ମନ୍ତମପଶ୍ଯନ୍ତଃ କଲ୍ପାନ୍ତାନଲସଂନିଭମ୍ ତମାସ୍ଥିତଂ ଚ ମେଘୌଘଦ୍ଯୁତିମକ୍ଷଯମଚ୍ଯୁତମ୍
ଗରୁଡ଼କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠି କଳ୍ପାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଛି, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତ, ଯେଉଁଠି ମେଘ ଦଳ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଟୁଟ ।
ତମ୍ ଆଲୋକ୍ଯାସୁରେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତୁ ହର୍ଷସମ୍ପୂର୍ଣମାନସାଃ ଅଯଂ ଵୈ ଦେଵସର୍ଵସ୍ଵଂ ଜିତେ ଽସ୍ମିନ୍ନିର୍ଜିତାଃ ସୁରାଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅସୁର ନେତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟରେ କହିଲେ: 'ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କର ସାର୍ବଭୂମ ତତ୍ତ୍ୱ; ଏହିଠାରେ ଜିତିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ହାରିଯିବେ ।'
ଅଯଂ ସ ଦୈତ୍ଯଚକ୍ରାଣାଂ କୃତାନ୍ତଃ କେଶଵୋ ଽରିହା ଏନମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଲୋକେଷୁ ଯଜ୍ଞଭାଗଭୁଜୋ ଽମରାଃ
'ଏହି ଦାନବ ଦଳର ନାଶକ, କେଶବ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିବା; ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଦେବମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଭୋଗ କରନ୍ତି ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ସମନ୍ତତଃ ନିଜଘ୍ନୁର୍ଵିଵିଧୈରସ୍ତ୍ରୈସ୍ ତେ ତମ୍ ଆଯାନ୍ତମ୍ ଆହଵେ
ଏଭଳି କହି, ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ନେଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ ।
କାଲନେମିପ୍ରଭୃତଯୋ ଦଶ ଦୈତ୍ଯା ମହାରଥାଃ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଵ୍ଯାଧ ବାଣାନାଂ କାଲନେମିର୍ଜନାର୍ଦନମ୍
କାଳନେମି ଓ ଅନ୍ୟ ନଉ ଦାନବ ମହାରଥୀ, କାଳନେମି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଷଷ୍ଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ ।
ନିମିଃ ଶତେନ ବାଣାନାଂ ମଥନୋ ଽଶୀତିଭିଃ ଶରୈଃ ଜମ୍ଭକଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତତ୍ଯା ଶୁମ୍ଭୋ ଦଶଭିରେଵ ଚ
ନିମି ଏକ ସଂଖ୍ୟା ତୀର, ମଥନ ଅଶୀ ଶର, ଜମ୍ଭକ ସପ୍ତତି ଏବଂ ଶୁମ୍ଭ ଦଶଟି ଶର ନିକ୍ଷେପ କଲେ ।
ଶେଷା ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁମେକୈକଶଃ ଶରୈଃ ଦଶଭିଶ୍ଚୈଵ ଯତ୍ତାସ୍ତେ ଜଘ୍ନୁଃ ସଗରୁଡଂ ରଣେ
ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦାନବ ନେତାମାନେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଶଟି ଶର ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ଗରୁଡ଼କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।
ତେଷାମ୍ ଅମୃଷ୍ଯ ତତ୍କର୍ମ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦାନଵସୂଦନଃ ଏକୈକଂ ଦାନଵଂ ଜଘ୍ନେ ଷଡ୍ଭିଃ ଷଡ୍ଭିରଜିହ୍ମଗୈଃ
ତାଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ ସହିପାରିନଥିବା, ଦାନବ ନାଶକ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦାନବକୁ ଛଅଟି ସିଧା ଶରରେ ମାରିଦେଲେ ।
ଆକର୍ଣକୃଷ୍ଟୈର୍ଭୂଯଶ୍ଚ କାଲନେମିସ୍ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ହୃଦଯେ କ୍ରୋଧାଦ୍ରକ୍ତଵିଲୋଚନଃ
ପୁନି, କାଳନେମି ତିନିଟି ଶର କାନ ଯାଏଁ ଟାଣି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ହୃଦୟରେ ଆଘାତ କଲେ ।
ତସ୍ଯାଶୋଭନ୍ତ ତେ ବାଣା ହୃଦଯେ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନାଃ ମଯୂଖାନୀଵ ଦୀପ୍ତାନି କୌସ୍ତୁଭସ୍ଯ ସ୍ଫୁଟତ୍ଵିଷଃ
ତାହାର ହୃଦୟରେ ସେ ବାଣଗୁଡିକ ତପ୍ତ ସୁନାର ପରି ଚମକୁଥିଲେ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣିର ଦୀପ୍ତିର ରଶିମାନେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ପରି।
ତୈର୍ବାଣୈଃ କିଂଚିଦାଯସ୍ତୋ ହରିର୍ଜଗ୍ରାହ ମୁଦ୍ଗରମ୍ ସତତଂ ଭ୍ରାମ୍ଯ ଵେଗେନ ଦାନଵାଯ ଵ୍ଯସର୍ଜଯତ୍
ସେ ବାଣଗୁଡିକର ଘାଏଁ ହରି କିଛି ଅସୁବିଧା ଅନୁଭବ କରି, ତୁରନ୍ତ ଗଦା ନେଇ, ତେଜ ଗତିରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଦାନବ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ତମପ୍ରାପ୍ତଂ ଵିଯତ୍ଯେଵ ଶତୈଃ ଶରୈଃ ଚିଛେଦ ତିଲଶଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍
କ୍ରୋଧିତ ଦାନବରାଜ, ନିଜ ହାତର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ, ଆସୁଥିବା ଗଦାକୁ ଆକାଶରେ ଶତ ଶତ ବାଣରେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ।
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରକୁପିତଃ ପ୍ରାସଂ ଜଗ୍ରାହ ଭୈରଵମ୍ ତେନ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯଂ ତାଡଯାମାସ ଗାଢତଃ
ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ବିଦ୍ଧି ନେଇ, ଦାନବର ହୃଦୟକୁ ଭଳି ଘାଏଁ ମାରିଦେଲେ।
କ୍ଷଣେନ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞସ୍ତୁ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ ଶକ୍ତିଂ ଜଗ୍ରାହ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରାଂ ହେମଘଣ୍ଟାଟ୍ଟହାସିନୀମ୍
କିଛି ମହୁର୍ତ୍ତରେ ଶୁଧି ଫେରି, ବଡ଼ ଦାନବ କାଳନେମି ସୁନା ଘଣ୍ଟା ଲଗା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅଗ୍ର ବିଦ୍ଧି ନେଇଲେ।
ତଯା ଵାମଭୁଜଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ ବିଭେଦ ଦିତିନନ୍ଦନଃ ଭିନ୍ନଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ଭୁଜସ୍ତସ୍ଯ ସ୍ରୁତଶୋଣିତ ଆବଭୌ
ସେ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦିତିର ପୁଅ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବାମ ହାତକୁ ଘାଏଁ କରିଦେଲେ; ବିଦ୍ଧିର ଘାଏଁରେ ତାଙ୍କର ହାତ ରକ୍ତ ଝରି ଚମକୁଥିଲା।
ପଦ୍ମରାଗମଯେନେଵ କେଯୂରେଣ ଵିଭୂଷିତଃ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରକୁପିତୋ ଜଗ୍ରାହ ଵିପୁଲଂ ଧନୁଃ
ପଦ୍ମରାଗ ମଣିର ବିନ୍ଦୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା କେୟୁର ପରି ଶୋଭିତ, ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବଡ଼ ଧନୁଷ ନେଇଲେ।
ସପ୍ତଦଶ ଚ ନାରାଚାଂସ୍ ତୀକ୍ଷ୍ଣାନ୍ମର୍ମଵିଭେଦିନଃ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯଂ ଷଡ୍ଭିର୍ ଵିଵ୍ଯାଧ ଚ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ସେ ସତର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ମଧ୍ୟରୁ ଛଅଟି ବାଣରେ ଦାନବର ହୃଦୟକୁ ଘାଏଁ କରି, ତିନିଟି ବାଣରେ ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ଘାଏଁ କରିଦେଲେ।
ଚତୁର୍ଭିଃ ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ଧ୍ଵଜଂ ଚୈକେନ ପତ୍ତ୍ରିଣା ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଜ୍ଯାଧନୁଷୀ ଚାପି ଭୁଜଂ ସଵ୍ଯଂ ଚ ପତ୍ତ୍ରିଣା
ଚାରିଟି ବାଣରେ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ, ଏକ ବାଣରେ ଧ୍ୱଜକୁ, ଦୁଇଟି ବାଣରେ ଧନୁଷ ଓ ତାରକୁ, ଏକ ବାଣରେ ଦାନବର ବାମ ହାତକୁ ଘାଏଁ କରିଦେଲେ।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ହୃଦଯେ ଗାଢଂ ଦୈତ୍ଯୋ ହରିଶିଲୀମୁଖୈଃ ସ୍ରୁତରକ୍ତାରୁଣପ୍ରାଂଶୁଃ ପୀଡାକୁଲିତମାନସଃ
ହରିଙ୍କର ଇରନ୍ ମୁଣ୍ଡି ବାଣରେ ଦାନବର ହୃଦୟ ଭଳି ଘାଏଁ ହେଲା, ଶରୀର ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଯାଇ, ମନ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭରିଗଲା।
ଚକମ୍ପେ ମାରୁତେନେଵ ନୋଦିତଃ କିଂଶୁକଦ୍ରୁମଃ ତମାକମ୍ପିତମାଲକ୍ଷ୍ଯ ଗଦାଂ ଜଗ୍ରାହ କେଶଵଃ
ସେ ବାତାସରେ ଉଡୁଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି କମ୍ପିଗଲେ; ଏହିପରି ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, କେଶବ ଗଦା ନେଇଲେ।
ତାଂ ଚ ଵେଗେନ ଚିକ୍ଷେପ କାଲନେମିରଥଂ ପ୍ରତି ସା ପପାତ ଶିରସ୍ଯୁଗ୍ରା ଵିପୁଲା କାଲନେମିନଃ
କାଳନେମି ତେଜ ଗତିରେ ଗଦାକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ରଥ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏହି ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କାଳନେମିଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡିଲା।