ଶିରାଂସି କେଷାଂଚିଦପାତଯଚ୍ଚ ଭୁଜାନ୍ରଥାନ୍ସାରଥୀଂଶ୍ଚୋଗ୍ରଵେଗଃ କାଂଶ୍ଚିତ୍ ପିପେଷାଥ ରଥସ୍ଯ ଵେଗାତ୍ କାଂଶ୍ଚିତ୍କ୍ରୁଧା ଚୋଦ୍ଧତମୁଷ୍ଟିପାତୈଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ କିଛିଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, କିଛିଙ୍କୁ ହାତ, ରଥ ଓ ସାରଥୀ କାଟିଦେଲେ; କିଛିଙ୍କୁ ରଥର ଗତିରେ ଚାପିଦେଲେ, ଆଉ କିଛିଙ୍କୁ ରୋଷରେ ଭୟଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଘାତରେ ଚୋଟ ଦେଲେ।
ରଣେ ଵିନିହତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନେମିଃ ସ୍ଵାନ୍ଦାନଵାଧିପଃ ରୂପଂ ସ୍ଵଂ ତୁ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତ ହ୍ଯ୍ ଅସୁରାଃ ସୁରଧର୍ଷିତାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଦଳକୁ ମୃତ ଦେଖି, ନେମି ଦାନବମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ଅସୁରମାନେ ନିଜ ରୂପକୁ ଫେରିଲେ।
କାଲନେମୀ ରୁଷାଵିଷ୍ଟସ୍ ତେଷାଂ ରୂପଂ ନ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ନେମିଦୈତ୍ଯସ୍ତୁ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲନେମିମୁଵାଚ ହ
କାଳନେମି ରୋଷରେ ଭରି ତାଙ୍କର ରୂପ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଦାନବ ନେମି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କାଳନେମିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅହଂ ନେମିଃ ସୁରୋ ନୈଵ କାଲନେମେ ଵିଦସ୍ଵ ମାମ୍ ଭଵତା ମୋହିତେନାଜୌ ନିହତା ଭୂରିଵିକ୍ରମାଃ
ମୁଁ ନେମି, ଦେବତା ନୁହଁ, କାଳନେମି; ମୋତେ ଚିହ୍ନିବା। ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦଶଲକ୍ଷାଣି ଦୁର୍ଜଯାନାଂ ସୁରୈରିହ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵାରଣଂ ମୁଞ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଦଶ ଲକ୍ଷ ଦାନବ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଛାଡ।
ସ ତେନ ବୋଧିତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସମ୍ଭ୍ରମାକୁଲଚେତନଃ ଯୋଜଯାମାସ ବାଣଂ ହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଵିହିତେନ ତୁ
ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ, ଦାନବ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନେ ଏକ ତୀରକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦେଇ ଲଗାଇଲେ।
ମୁମୋଚ ଚାପି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ସ ସ୍ଵଯଂ ସୁରକଣ୍ଟକଃ ତତୋ ଽସ୍ତ୍ରତେଜସା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେବମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ, ସେ ନିଜେ ତୀର ଛାଡିଦେଲେ; ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଲୋକ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବରେ ଢାକିଗଲା।
ଦେଵାନାଂ ଚାଭଵତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସର୍ଵମେଵ ଭଯାନ୍ଵିତମ୍ ସଂଚରାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ସଂଶାନ୍ତଂ ସ୍ଵଯମାଯୋଧନେ ବଭୌ
ଦେବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଭରିଗଲା; ସଂଚାର ଅସ୍ତ୍ର ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଚମକିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିହତେ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରେ ଭ୍ରଷ୍ଟତେଜା ଦିଵାକରଃ ମହେନ୍ଦ୍ରଜାଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଚକ୍ରେ ସ୍ଵାଂ କୋଟିଶସ୍ତନୁମ୍
ସେ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିରୋଧ ହେଲାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ହରାଇଗଲା; ମହେନ୍ଦ୍ର ମାୟାରେ ଭରସା କରି, ସେ ନିଜର କୋଟି କୋଟି ରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ଵିସ୍ଫୂର୍ଜତ୍କରସମ୍ପାତସମାକ୍ରାନ୍ତଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ତତାପ ଦାନଵାନୀକଂ ଗତମଜ୍ଜୌଘଶୋଣିତମ୍
ତାଙ୍କର ହାତର ଗଜଗଜା ଘାତରେ ତିନି ଲୋକ ଆକ୍ରମିତ ହେଲା; ଦାନବ ଦଳକୁ ଜ୍ୱାଳାରେ ଜଳାଇଦେଲେ, ରକ୍ତ ଝରା ଭାବରେ ବହିଗଲା।
ତତଶ୍ଚାଵର୍ଷଦନଲଂ ସମନ୍ତାଦ୍ ଅତିସଂହତମ୍ ଚକ୍ଷୂଂଷି ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଚକାରାନ୍ଧାନି ଚ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ବର୍ଷା କଲେ; ପ୍ରଭୁ ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧା କରିଦେଲେ।
ଗଜାନାମଗଲନ୍ମେଦଃ ପେତୁଶ୍ଚାପ୍ଯରଵା ଭୁଵି ତୁରଗା ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତଶ୍ଚ ଘର୍ମାର୍ତା ରଥିନୋ ଽପି ଚ
ହାତୀମାନଙ୍କର ଚର୍ବି ଗଳିଗଲା, ତାଙ୍କର ରୋଦନ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା; ଘୋଡାମାନେ ତାପରେ ହାଁପିଲେ, ରଥଚାଳକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲେ।
ଇତଶ୍ଚେତଶ୍ଚ ସଲିଲଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତସ୍ତୃଷାତୁରାଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଯଵିଟପାଂଶ୍ଚୈଵ ଗିରୀଣାଂ ଗହ୍ଵରାଣି ଚ
ଏଠା-ସେଠା ତିବ୍ର ତିଆରିରେ ପିଆସି ଜଳ ଚାହିଲେ, ଗଛର ଛାୟା ଓ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଖୋଜିଲେ।
ତେଷାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତାଂ ଶୀତଂ ଦ୍ରୁମାନ୍ତରଵିସର୍ପିଣାମ୍ ଦାଵାଗ୍ନିଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲଂଶ୍ଚୈଵ ଘୋରାର୍ଚିର୍ଦଗ୍ଧପାଦପଃ ତୋଯାର୍ଥିନଃ ପୁରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୋଯଂ କଲ୍ଲୋଲମାଲିନମ୍
ସେମାନେ ଶୀତ ଚାହି ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଦାବାନଳ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱାଳାରେ ଗଛଗୁଡିକୁ ଜଳାଇଦେଲା; ଜଳ ଚାହୁଥିବାମାନେ ସାମ୍ନାରେ ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିବା ଜଳ ଦେଖି ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ।
ପୁରଃସ୍ଥିତମପି ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ନ ଶେକୁରଵମର୍ଦିତାଃ ଅପ୍ରାପ୍ଯ ସଲିଲଂ ଭୂମୌ ଵ୍ଯାତ୍ତାସ୍ଯା ଗତଚେତସଃ
ପାଣି ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିହୀନ ଦେତ୍ୟମାନେ ତାହାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ; ପାଣି ମିଳିଲା ନାହିଁ, ମୁହଁ ଖୋଲି ମାଟିରେ ପଡ଼ି ମନ ହରାଇଦେଲେ।
ତତ୍ର ତତ୍ର ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମୃତା ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରା ଭୁଵି ରଥା ଗଜାଶ୍ଚ ପତିତାସ୍ ତୁରଗାଶ୍ଚ ସମାପିତାଃ
ଏଠି ସେଠି ଭୂମିରେ ମୃତ ଦେତ୍ୟନାୟକ, ଲୁହ୍ଚି ପଡ଼ିଥିବା ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ନଶ୍ୱ ହୋଇଥିଲେ।
ସ୍ଥିତା ଵମନ୍ତୋ ଧାଵନ୍ତୋ ଗଲଦ୍ରକ୍ତଵସାସୃଜଃ ଦାନଵାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମୃତାନି ତୁ
କିଏ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, କିଏ ଦୌଡ଼ୁଥିବା, କିଏ ବାନ୍ତି କରୁଥିବା, ରକ୍ତ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଝରୁଥିବା, ହଜାର ହଜାର ମୃତ ଦାନବ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସଂକ୍ଷଯେ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ତସ୍ମିନ୍ମହତି ଵର୍ତିତେ ପ୍ରକୋପୋଦ୍ଭୂତତାମ୍ରାକ୍ଷଃ କାଲନେମୀ ରୁଷାତୁରଃ
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦେତ୍ୟନାୟକମାନଙ୍କର ବିନାଶ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଓ ରୋଷରେ ପୁରା ଜାଗ୍ରତ କାଳନେମି ଉଠିଲେ।
ଅଭଵତ୍କଲ୍ପମେଘାଭଃ ସ୍ଫୁରଦ୍ଭୂରିଶତହ୍ରଦଃ ଗମ୍ଭୀରାସ୍ଫୋଟନିର୍ହ୍ରାଦଜଗଦ୍ଧୃଦଯଘଟ୍ଟକଃ
ସେ ମେଘପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଅନେକ ଚମକୁଥିବା ହ୍ରଦ ଭଳି, ଗଭୀର ଗଜ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତର ହୃଦୟ କମ୍ପିଉଥିଲା।
ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଗଗନାଭୋଗଂ ରଵିମାଯାଂ ଵ୍ଯନାଶଯତ୍ ଶୀତଂ ଵଵର୍ଷ ସଲିଲଂ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରବଲଂ ପ୍ରତି
ସେ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ମାୟାକୁ ହଟାଇଦେଲେ, ଏବଂ ଦେତ୍ୟନାୟକମାନଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ଠଣ୍ଡା ପାଣି ବର୍ଷା କଲେ।
ଦୈତ୍ଯାସ୍ତାଂ ଵୃଷ୍ଟିମାସାଦ୍ଯ ସମାଶ୍ଵସ୍ତାସ୍ତତଃ କ୍ରମାତ୍ ବୀଜାଙ୍କୁରା ଇଵାମ୍ଲାନାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵୃଷ୍ଟିଂ ଧରାତଲେ
ସେଇ ବର୍ଷା ପାଇ ଦେତ୍ୟମାନେ ଦେହେ ଶକ୍ତି ଫେରାଇଲେ, ମାଟିରେ ଶୁଖିଯାଇଥିବା ଚାଷର ଚାରା ବର୍ଷା ପାଇଁ ପୁଣି ହସେଇଯିବା ପରି।
ତତଃ ସ ମେଘରୂପୀ ତୁ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟିଂ ଵଵର୍ଷୋଗ୍ରାଂ ଦେଵାନୀକେଷୁ ଦୁର୍ଜଯାମ୍
ତାପରେ ମେଘ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ବଡ଼ ଦାନବ କାଳନେମି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ, ଯାହାକୁ କେହି ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଯା ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ବାଧ୍ଯମାନା ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମହୌଜସାମ୍ ଗତିଂ କାଂ ଚ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତୋ ଗାଵଃ ଶୀତାର୍ଦିତା ଇଵ
ସେଇ ବର୍ଷାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେତ୍ୟନାୟକମାନେ କେଉଁଠି ଯିବେ ଭାବିପାରୁନଥିଲେ, ଠଣ୍ଡାରେ ଅସ୍ତିର ଗାଈମାନେ ପରି।
ପରସ୍ପରଂ ଵ୍ଯଲୀଯନ୍ତ ପୃଷ୍ଠେଷୁ ଵ୍ଯସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ ସ୍ଵେଷୁ ବାଧେ ଵ୍ଯଲୀଯନ୍ତ ଗଜେଷୁ ତୁରଗେଷୁ ଚ
ସେମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ, ହାତ ଢିଲା ପଡ଼ିଯାଇଥିଲା; ନିଜ ଦୁଃଖରେ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ଲୁହ୍ଚିଯାଉଥିଲେ।
ରଥେଷୁ ତ୍ଵମରାସ୍ତ୍ରସ୍ତାସ୍ ତତ୍ର ତତ୍ର ନିଲିଲ୍ଯିରେ ଅପରେ କୁଞ୍ଚିତୈର୍ଗାତ୍ରୈଃ ସ୍ଵହସ୍ତପିହିତାନନାଃ
ରଥମାନେ ଭିତିରେ ଅମରମାନେ ଏଠି ସେଠି ଲୁଚିଯାଉଥିଲେ; କିଏ ନିଜ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗି ମୁହଁ ନିଜ ହାତରେ ଢାକି ରହିଥିଲେ।
ଇତଶ୍ଚେତଶ୍ଚ ସଂଭ୍ରାନ୍ତା ବଭ୍ରମୁର୍ଵୈ ଦିଶୋ ଦଶ ଏଵଂଵିଧେ ତୁ ସଂଗ୍ରାମେ ତୁମୁଲେ ଦେଵସଂକ୍ଷଯେ
ଏପରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସେମାନେ ଦଶ ଦିଗରେ ଭୂଲିଯାଉଥିଲେ; ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଚାଲିଥିଲା।
ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ପତିତା ଭୂମୌ ଶସ୍ତ୍ରଭିନ୍ନାଙ୍ଗସଂଧଯଃ ଵିଭୁଜା ଭିନ୍ନମୂର୍ଧାନସ୍ ତଥା ଛିନ୍ନୋରୁଜାନଵଃ
ଭୂମିରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେହ, ହାତ କଟା, ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଥିବା, ଉରୁ ଛିନ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵିପର୍ଯସ୍ତରଥାସଙ୍ଗା ନିଷ୍ପିଷ୍ଟଧ୍ଵଜପଙ୍କ୍ତଯଃ ନିର୍ଭିନ୍ନାଙ୍ଗୈସ୍ତୁରଂଗୈସ୍ତୁ ଗଜୈଶ୍ଚାଚଲସଂନିଭୈଃ
ଉଲଟିଯାଇଥିବା ରଥ, ଚୁର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଜମାଳା, ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଘୋଡ଼ା, ପାହାଡ଼ ସମାନ ହାତୀ ଭୂମିରେ ଛିଟିଯାଉଥିଲେ।
ସ୍ରୁତରକ୍ତହ୍ରଦୈର୍ଭୂମିର୍ ଵିକୃତାଵିକୃତା ବଭୌ ଏଵମାଜୌ ବଲୀ ଦୈତ୍ଯଃ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ
ଝରୁଥିବା ରକ୍ତର ହ୍ରଦ ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଅପରିଚିତ ଓ ବିକୃତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଏପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେତ୍ୟ କାଳନେମି ବିଜୟୀ ହେଲେ।
ଜଘ୍ନେ ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରେଣ ଗନ୍ଧର୍ଵାଣାଂ ଦଶାଯୁତମ୍ ଯକ୍ଷାଣାଂ ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷାଣି ରକ୍ଷସାମଯୁତାନି ଷଟ୍
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ଦଶ ହଜାର ଗନ୍ଧର୍ବ, ପାଞ୍ଚ ଲକ୍ଷ ଯକ୍ଷ ଓ ଛଅ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ମାରିଦେଲେ।