ଦିଶଶ୍ଚ ମାଯଯା ଚଣ୍ଡୈଃ ପୂରଯାମାସ ପାଵକୈଃ ତତୋ ଜ୍ଵାଲାକୁଲଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଭଵତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ମାୟାର ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ସେ ଦିଗମାନେକୁ ପୂରଣ କଲେ; ତାପରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଜ୍ୱାଳାରେ ଆବୃତ ହେଇଗଲା।
ତେନ ଜ୍ଵାଲାସମୂହେନ ହିମାଂଶୁରଗମଚ୍ଛମମ୍ ତତଃ କ୍ରମେଣ ଵିଭ୍ରଷ୍ଟଂ ଶୀତଦୁର୍ଦିନମ୍ ଆବଭୌ
ଏହି ଜ୍ୱାଳାର ଦଳରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶୀତଳତା ହରାଇଲେ; ତାପରେ ଦିଘା ଶୀତ ଦିନ ଦୂର ହେଇଗଲା।
ତଦ୍ବଲଂ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମାଯଯା କାଲନେମିନଃ ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନଵାନୀକଂ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞଂ ଦିଵାକରଃ ଉଵାଚାରୁଣମୁଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ କୋପାଲ୍ଲୋକୈକଲୋଚନଃ
ଏହା ଦାନବ ମହାରାଜମାନେଙ୍କର ଶକ୍ତି, କାଳନେମିଙ୍କର ମାୟା; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଚେତନା ଫେରି, ଚାରିଅଁ ରଥୀ ଅରୁଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, ଯିଏ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି।
ନଯାରୁଣ ରଥଂ ଶୀଘ୍ରଂ କାଲନେମିରଥୋ ଯତଃ ଵିମର୍ଦସ୍ତତ୍ର ଵିଷମୋ ଭଵିତା ଶୂରସଂକ୍ଷଯଃ
ହେ ଅରୁଣ, ଶୀଘ୍ର ରଥ ଚଲା, କାଳନେମିଙ୍କର ରଥ ସେଠାରେ; ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେବ, ଶୂରମାନେ ପତିତ ହେବେ।
ଜିତ ଏଷ ଶଶାଙ୍କୋ ଽତ୍ର ଯଦ୍ବଲଂ ଵଯମାଶ୍ରିତାଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚୋଦଯାମାସ ରଥଂ ଗରୁଡପୂର୍ଵଜଃ
ଏଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଅଜୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲୁ। ଏଭଳି କହି, ଗରୁଡର ଭାଇ ରଥକୁ ତ୍ୱରିତ କଲେ।
ପ୍ରଯତ୍ନଵିଧୃତୈରଶ୍ଵୈଃ ସିତଚାମରମାଲିଭିଃ ଜଗଦ୍ଦୀପୋ ଽଥ ଭଗଵାଞ୍ ଜଗ୍ରାହ ଵିତତଂ ଧନୁଃ
ଉଦ୍ୟମରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଘୋଡା, ଧଳା ଚାମର ଓ ମାଳାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ତାପରେ ଜଗତର ପବିତ୍ର ଦୀପ ନିଜ ବିସ୍ତାରିତ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ଶରୌ ଚ ଦ୍ଵୌ ମହାଭାଗୋ ଦିଵ୍ଯାଵାଶୀଵିଷଦ୍ଯୁତୀ ସଂଚାରାସ୍ତ୍ରେଣ ସଂଧାଯ ବାଣମେକଂ ସସର୍ଜ ସଃ
ସେ ଦୁଇଟି ତୀର ନେଲେ, ଯେଉଁଗୁଡିକ ଦିବ୍ୟ ନାଗବିଷ ପରି ଚମକିଲା। ସଂଚାର ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ଏକ ତୀର କମ୍ବେ ଲଗାଇ ଛାଡିଦେଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯମିନ୍ଦ୍ରଜାଲେନ ଯୋଜିତଂ ପ୍ରମୁମୋଚ ହ ସଂଚାରାସ୍ତ୍ରେଣ ରୂପାଣାଂ କ୍ଷଣାଚ୍ଚକ୍ରେ ଵିପର୍ଯଯମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ତୀରକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳ ମାୟାରେ ଲଗାଇ, ସଂଚାର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଡିଦେଲେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେଖା ରୂପଗୁଡିକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବିପରୀତ କରିଦେଲେ।
ଦେଵାନାଂ ଦାନଵଂ ରୂପଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଦୈଵିକମ୍ ମତ୍ଵା ସୁରାନ୍ସ୍ଵକାନେଵ ଜଘ୍ନେ ଘୋରାସ୍ତ୍ରଲାଘଵାତ୍
ଦେବତାମାନେ ଦାନବ ଭାବରେ ଦେଖାଗଲେ, ଦାନବମାନେ ଦେବତା ଭାବରେ। ସେ ଦେବମାନେ ନିଜ ଦଳ ଭାବି, ଭୟଙ୍କର ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ରରେ ମାରିଦେଲେ।
କାଲନେମୀ ରୁଷାଵିଷ୍ଟଃ କୃତାନ୍ତ ଇଵ ସଂକ୍ଷଯେ କାଂଶ୍ଚିତ୍ଖଡ୍ଗେନ ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ କାଂଶ୍ଚିନ୍ ନାରାଚଵୃଷ୍ଟିଭିଃ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ଗଦାଭିର୍ଘୋରାଭିଃ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ଘୋରୈଃ ପରଶ୍ଵଧୈଃ
କାଳନେମି ରୋଷରେ ଭରି, ଯେଉଁପରି ମୃତ୍ୟୁ ଶେଷ ସମୟରେ ଆସେ, କିଛିଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରରେ, କିଛିଙ୍କୁ ତୀର ବର୍ଷାରେ, କିଛିଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଗଦାରେ, ଆଉ କିଛିଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କୁଲାଡିରେ ମାରିଦେଲେ।
ଶିରାଂସି କେଷାଂଚିଦପାତଯଚ୍ଚ ଭୁଜାନ୍ରଥାନ୍ସାରଥୀଂଶ୍ଚୋଗ୍ରଵେଗଃ କାଂଶ୍ଚିତ୍ ପିପେଷାଥ ରଥସ୍ଯ ଵେଗାତ୍ କାଂଶ୍ଚିତ୍କ୍ରୁଧା ଚୋଦ୍ଧତମୁଷ୍ଟିପାତୈଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ଗତିରେ କିଛିଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, କିଛିଙ୍କୁ ହାତ, ରଥ ଓ ସାରଥୀ କାଟିଦେଲେ; କିଛିଙ୍କୁ ରଥର ଗତିରେ ଚାପିଦେଲେ, ଆଉ କିଛିଙ୍କୁ ରୋଷରେ ଭୟଙ୍କର ମୁଷ୍ଟି ଘାତରେ ଚୋଟ ଦେଲେ।
ରଣେ ଵିନିହତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନେମିଃ ସ୍ଵାନ୍ଦାନଵାଧିପଃ ରୂପଂ ସ୍ଵଂ ତୁ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତ ହ୍ଯ୍ ଅସୁରାଃ ସୁରଧର୍ଷିତାଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଦଳକୁ ମୃତ ଦେଖି, ନେମି ଦାନବମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ଅସୁରମାନେ ନିଜ ରୂପକୁ ଫେରିଲେ।
କାଲନେମୀ ରୁଷାଵିଷ୍ଟସ୍ ତେଷାଂ ରୂପଂ ନ ବୁଦ୍ଧଵାନ୍ ନେମିଦୈତ୍ଯସ୍ତୁ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲନେମିମୁଵାଚ ହ
କାଳନେମି ରୋଷରେ ଭରି ତାଙ୍କର ରୂପ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଦାନବ ନେମି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କାଳନେମିଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅହଂ ନେମିଃ ସୁରୋ ନୈଵ କାଲନେମେ ଵିଦସ୍ଵ ମାମ୍ ଭଵତା ମୋହିତେନାଜୌ ନିହତା ଭୂରିଵିକ୍ରମାଃ
ମୁଁ ନେମି, ଦେବତା ନୁହଁ, କାଳନେମି; ମୋତେ ଚିହ୍ନିବା। ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋହିତ ହୋଇ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।
ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଦଶଲକ୍ଷାଣି ଦୁର୍ଜଯାନାଂ ସୁରୈରିହ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵାରଣଂ ମୁଞ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମମସ୍ତ୍ରଂ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ ଏମିତି ଦଶ ଲକ୍ଷ ଦାନବ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଛାଡ।
ସ ତେନ ବୋଧିତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସମ୍ଭ୍ରମାକୁଲଚେତନଃ ଯୋଜଯାମାସ ବାଣଂ ହି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଵିହିତେନ ତୁ
ଏଭଳି ଉପଦେଶ ପାଇ, ଦାନବ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିର ମନେ ଏକ ତୀରକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ଦେଇ ଲଗାଇଲେ।
ମୁମୋଚ ଚାପି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ସ ସ୍ଵଯଂ ସୁରକଣ୍ଟକଃ ତତୋ ଽସ୍ତ୍ରତେଜସା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ସଚରାଚରମ୍
ଦାନବମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେବମାନଙ୍କର କଣ୍ଟକ, ସେ ନିଜେ ତୀର ଛାଡିଦେଲେ; ତାପରେ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଲୋକ ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବରେ ଢାକିଗଲା।
ଦେଵାନାଂ ଚାଭଵତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସର୍ଵମେଵ ଭଯାନ୍ଵିତମ୍ ସଂଚରାସ୍ତ୍ରଂ ଚ ସଂଶାନ୍ତଂ ସ୍ଵଯମାଯୋଧନେ ବଭୌ
ଦେବମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ସେନା ଭୟରେ ଭରିଗଲା; ସଂଚାର ଅସ୍ତ୍ର ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଚମକିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିହତେ ହ୍ଯସ୍ତ୍ରେ ଭ୍ରଷ୍ଟତେଜା ଦିଵାକରଃ ମହେନ୍ଦ୍ରଜାଲମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଚକ୍ରେ ସ୍ଵାଂ କୋଟିଶସ୍ତନୁମ୍
ସେ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିରୋଧ ହେଲାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ହରାଇଗଲା; ମହେନ୍ଦ୍ର ମାୟାରେ ଭରସା କରି, ସେ ନିଜର କୋଟି କୋଟି ରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ଵିସ୍ଫୂର୍ଜତ୍କରସମ୍ପାତସମାକ୍ରାନ୍ତଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ତତାପ ଦାନଵାନୀକଂ ଗତମଜ୍ଜୌଘଶୋଣିତମ୍
ତାଙ୍କର ହାତର ଗଜଗଜା ଘାତରେ ତିନି ଲୋକ ଆକ୍ରମିତ ହେଲା; ଦାନବ ଦଳକୁ ଜ୍ୱାଳାରେ ଜଳାଇଦେଲେ, ରକ୍ତ ଝରା ଭାବରେ ବହିଗଲା।
ତତଶ୍ଚାଵର୍ଷଦନଲଂ ସମନ୍ତାଦ୍ ଅତିସଂହତମ୍ ଚକ୍ଷୂଂଷି ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଚକାରାନ୍ଧାନି ଚ ପ୍ରଭୁଃ
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ବର୍ଷା କଲେ; ପ୍ରଭୁ ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧା କରିଦେଲେ।
ଗଜାନାମଗଲନ୍ମେଦଃ ପେତୁଶ୍ଚାପ୍ଯରଵା ଭୁଵି ତୁରଗା ନିଃଶ୍ଵସନ୍ତଶ୍ଚ ଘର୍ମାର୍ତା ରଥିନୋ ଽପି ଚ
ହାତୀମାନଙ୍କର ଚର୍ବି ଗଳିଗଲା, ତାଙ୍କର ରୋଦନ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା; ଘୋଡାମାନେ ତାପରେ ହାଁପିଲେ, ରଥଚାଳକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲେ।
ଇତଶ୍ଚେତଶ୍ଚ ସଲିଲଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତସ୍ତୃଷାତୁରାଃ ପ୍ରଚ୍ଛାଯଵିଟପାଂଶ୍ଚୈଵ ଗିରୀଣାଂ ଗହ୍ଵରାଣି ଚ
ଏଠା-ସେଠା ତିବ୍ର ତିଆରିରେ ପିଆସି ଜଳ ଚାହିଲେ, ଗଛର ଛାୟା ଓ ପାହାଡ଼ର ଗୁହା ଖୋଜିଲେ।
ତେଷାଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତାଂ ଶୀତଂ ଦ୍ରୁମାନ୍ତରଵିସର୍ପିଣାମ୍ ଦାଵାଗ୍ନିଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲଂଶ୍ଚୈଵ ଘୋରାର୍ଚିର୍ଦଗ୍ଧପାଦପଃ ତୋଯାର୍ଥିନଃ ପୁରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୋଯଂ କଲ୍ଲୋଲମାଲିନମ୍
ସେମାନେ ଶୀତ ଚାହି ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଦାବାନଳ ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱାଳାରେ ଗଛଗୁଡିକୁ ଜଳାଇଦେଲା; ଜଳ ଚାହୁଥିବାମାନେ ସାମ୍ନାରେ ତରଙ୍ଗରେ ଭରିଥିବା ଜଳ ଦେଖି ଆଗକୁ ଚାଲିଲେ।
ପୁରଃସ୍ଥିତମପି ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ନ ଶେକୁରଵମର୍ଦିତାଃ ଅପ୍ରାପ୍ଯ ସଲିଲଂ ଭୂମୌ ଵ୍ଯାତ୍ତାସ୍ଯା ଗତଚେତସଃ
ପାଣି ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିହୀନ ଦେତ୍ୟମାନେ ତାହାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ; ପାଣି ମିଳିଲା ନାହିଁ, ମୁହଁ ଖୋଲି ମାଟିରେ ପଡ଼ି ମନ ହରାଇଦେଲେ।
ତତ୍ର ତତ୍ର ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମୃତା ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରା ଭୁଵି ରଥା ଗଜାଶ୍ଚ ପତିତାସ୍ ତୁରଗାଶ୍ଚ ସମାପିତାଃ
ଏଠି ସେଠି ଭୂମିରେ ମୃତ ଦେତ୍ୟନାୟକ, ଲୁହ୍ଚି ପଡ଼ିଥିବା ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ନଶ୍ୱ ହୋଇଥିଲେ।
ସ୍ଥିତା ଵମନ୍ତୋ ଧାଵନ୍ତୋ ଗଲଦ୍ରକ୍ତଵସାସୃଜଃ ଦାନଵାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମୃତାନି ତୁ
କିଏ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, କିଏ ଦୌଡ଼ୁଥିବା, କିଏ ବାନ୍ତି କରୁଥିବା, ରକ୍ତ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଝରୁଥିବା, ହଜାର ହଜାର ମୃତ ଦାନବ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସଂକ୍ଷଯେ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ତସ୍ମିନ୍ମହତି ଵର୍ତିତେ ପ୍ରକୋପୋଦ୍ଭୂତତାମ୍ରାକ୍ଷଃ କାଲନେମୀ ରୁଷାତୁରଃ
ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଦେତ୍ୟନାୟକମାନଙ୍କର ବିନାଶ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଓ ରୋଷରେ ପୁରା ଜାଗ୍ରତ କାଳନେମି ଉଠିଲେ।
ଅଭଵତ୍କଲ୍ପମେଘାଭଃ ସ୍ଫୁରଦ୍ଭୂରିଶତହ୍ରଦଃ ଗମ୍ଭୀରାସ୍ଫୋଟନିର୍ହ୍ରାଦଜଗଦ୍ଧୃଦଯଘଟ୍ଟକଃ
ସେ ମେଘପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଅନେକ ଚମକୁଥିବା ହ୍ରଦ ଭଳି, ଗଭୀର ଗଜ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତର ହୃଦୟ କମ୍ପିଉଥିଲା।
ପ୍ରଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଗଗନାଭୋଗଂ ରଵିମାଯାଂ ଵ୍ଯନାଶଯତ୍ ଶୀତଂ ଵଵର୍ଷ ସଲିଲଂ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରବଲଂ ପ୍ରତି
ସେ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ମାୟାକୁ ହଟାଇଦେଲେ, ଏବଂ ଦେତ୍ୟନାୟକମାନଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ଠଣ୍ଡା ପାଣି ବର୍ଷା କଲେ।