ତାଡଯାମାସ ଗଦଯା ଦଯାମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପାଶଭୃତ୍ ସ ତୁ ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ସ୍ରୋତୋଭିଃ କ୍ଷତଜଂ ଵମନ୍
ପାଶଧାରୀ ଦୟା ଛାଡ଼ି ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ଗଦାରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯାହାର ହାତ ବାନ୍ଧା ଥିଲା। ଏହି ଆଘାତରେ, ତାଙ୍କ ଆଘାତ ଥିବା ସ୍ଥାନରୁ ରକ୍ତ ବମନ କଲେ।
ଦଧାର ରୂପଂ ମେଘସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲାଲତାଵୃତମ୍ ତଦଵସ୍ଥାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁଜମ୍ଭଂ ମହିଷାସୁରଃ
ସେ ଏକ ବଦଳର ଆକାର ଧରିଲେ, ଯାହା ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା ବିଜୁଳି ମାଳାରେ। ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ କୁଜମ୍ଭଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହିଷାସୁର—
ଵ୍ଯାଵୃତ୍ତଵଦନେ ଽଗାଧେ ଗ୍ରସ୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍ ସୁରାଵୁଭୌ ନିରୃତିଂ ଵରୁଣଂ ଚୈଵ ତୀକ୍ଷ୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରୋତ୍କଟାନନଃ
ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି, ଭୟଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, ଦୁଇ ଦେବତା—ନିରୃତି ଓ ଭାରୁଣ—କୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ଗିଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତାଵଭିପ୍ରାଯମାଲକ୍ଷ୍ଯ ତସ୍ଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ଦୂଷିତମ୍ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଥପଥଂ ଭୀତୌ ମହିଷସ୍ଯାତିରଂହସା
ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୁଇ ଦେବତା ମହିଷାଙ୍କ ଉତ୍ପାତରେ ଭୟଭିତ ହୋଇ, ରଥପଥ ଛାଡ଼ି ଦୃତ ଚାଲିଗଲେ।
ଭୃଶଂ ଦ୍ରୁତୌ ଜଵାଦ୍ ଦିଗ୍ଭ୍ଯାମ୍ ଉଭାଭ୍ଯାଂ ଭଯଵିହ୍ଵଲୌ ଜଗାମ ନିରୃତିଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ଶରଣଂ ପାକଶାସନମ୍
ଉଭୟ ଭୟରେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଦିଗ୍ବାହାରେ ପଳାଇଗଲେ। ନିରୃତି ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ମହିଷୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଵରୁଣଂ ସମଭିଦ୍ରୁତଃ ତମନ୍ତକମୁଖାସକ୍ତମ୍ ଆଲୋକ୍ଯ ହିମଵଦ୍ଦ୍ଯୁତିଃ
କିନ୍ତୁ ଦାନବ ମହିଷା କ୍ରୋଧରେ ଭାରୁଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଦେଖି, ଯେଉଁ ଦୀପ୍ତି ହିମପାହାଡ଼ ପରି ଥିଲା—
ଚକ୍ରେ ସୋମାସ୍ତ୍ରନିଃସୃଷ୍ଟଂ ହିମସଂଘାତକଣ୍ଟକମ୍ ଵାଯଵ୍ଯଂ ଚାସ୍ତ୍ରମତୁଲଂ ଚନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚକ୍ରେ ଦ୍ଵିତୀଯକମ୍
ସୋମ ଏକ ଶୀତାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ହିମର କଣ୍ଟକରେ ଭରିଥିଲା। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସେ ତିଆରି କଲେ।
ଵାଯୁନା ତେନ ଚନ୍ଦ୍ରେଣ ସଂଶୁଷ୍କେଣ ହିମେନ ଚ ଵ୍ଯଥିତା ଦାନଵାଃ ସର୍ଵେ ଶୀତୋଚ୍ଛିନ୍ନା ଵିପୌରୁଷାଃ
ସେ ବାୟୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଶୀତରେ, ସମସ୍ତ ଦାନବ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲେ, ଶୀତରେ ଶକ୍ତି ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ନ ଶେକୁଶ୍ଚଲିତୁଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ନାସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯାଦାତୁମେଵ ଚ ମହାହିମନିପାତେନ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଚୋଦିତୈଃ
ମହାଶକ୍ତିର ଘାତ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରେରିତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆସୁର ସେନା ଚାଲିବାକୁ ବା ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେନାହିଁ।
ଗାତ୍ରାଣ୍ଯସୁରସୈନ୍ଯାନାମ୍ ଅଦହ୍ଯନ୍ତ ସମନ୍ତତଃ ମହିଷୋ ନିଷ୍ପ୍ରଯତ୍ନସ୍ତୁ ଶୀତେନାକମ୍ପିତାନନଃ
ଆସୁର ସେନାର ଦେହ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଜଳିଉଠିଲା; ଏହି ସମୟରେ ମହିଷ ଅତିକ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ଶୀତରେ ଅଚଳ ହେଇ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ କମ୍ପିଲେନାହିଁ।
କକ୍ଷାଵାଲମ୍ବ୍ଯ ପାଣିଭ୍ଯାମ୍ ଉପଵିଷ୍ଟୋ ହ୍ଯଧୋମୁଖଃ ସର୍ଵେ ତେ ନିଷ୍ପ୍ରତୀକାରା ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମସା ଜିତାଃ
ମହିଷ ତାଙ୍କର ହାତରେ ପାଶ୍ୱକୁ ଭରସା ଦେଇ, ମୁହଁ ନମାଇ ବସିଥିଲେ; ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରଭାବରେ ନିର୍ବଳ ହୋଇ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିଲେନାହିଁ।
ରଣେଚ୍ଛାଂ ଦୂରତସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଥୁସ୍ତେ ଜୀଵିତାର୍ଥିନଃ ତତ୍ରାବ୍ରଵୀତ୍କାଲନେମିର୍ ଦୈତ୍ଯାନ୍କୋପେନ ଦୀପିତଃ
ଯୁଦ୍ଧର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାୟ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ ଦୂରରେ ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦଢ଼ି ହେଲେ; ଏହି ସମୟରେ କାଳନେମି କ୍ରୋଧରେ ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭୋ ଭୋଃ ଶୃଙ୍ଗାରିଣଃ ଶରାଃ ସର୍ଵେ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପାରଗାଃ ଏକୈକୋ ଽପି ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଶକ୍ତସ୍ତୁଲଯିତୁଂ ଭୁଜୈଃ
ହେ ଶୃଙ୍ଗଧାରୀମାନେ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ତମେ ତୁମର ଭୁଜରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉଠାଇବାକୁ ସମର୍ଥ।
ଏକୈକୋ ଽପି କ୍ଷମୋ ଗ୍ରସ୍ତୁଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ ଏକୈକସ୍ଯାପି ପର୍ଯାପ୍ତା ନ ସର୍ଵେ ଽପି ଦିଵୌକସଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଚଳ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଗିଲିଦେବାକୁ ସମର୍ଥ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟାପ୍ତ ନୁହେଁ।
କଲାଂ ପୂରଯିତୁଂ ଯତ୍ନାତ୍ ଷୋଡଶୀମତିଵିକ୍ରମାଃ କିଂ ପ୍ରଯାତାଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠଧ୍ଵଂ ସମରେ ଽମରନିର୍ଜିତାଃ
ତୁମେ ତୁମର ବିଶାଳ ପ୍ରଭାବରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଷୋଡଶ କଳାକୁ ପୂରଣ କରିପାରିବ; ତେବେ କାହିଁକି ପଛୁଇଲା? ଅମରମାନେ ଅଜୟ କରିପାରିନଥିବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ି ରୁହ।
ନ ଯୁକ୍ତମେତଚ୍ଛୂରାଣାଂ ଵିଶେଷାଦ୍ଦୈତ୍ଯଜନ୍ମନାମ୍ ରାଜା ଚାନ୍ତରିତୋ ଽସ୍ମାକଂ ତାରକୋ ଲୋକମାରକଃ
ଏହି କାମ ଶୂରମାନେ, ବିଶେଷ କରି ଦୈତ୍ୟ ଜନ୍ମମାନେ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଆମର ରାଜା ତାରକ, ଲୋକ ନାଶକ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଛନ୍ତି।
ଵିରତାନାଂ ରଣାଦସ୍ମାତ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପ୍ରାଣାନ୍ହରିଷ୍ଯତି ଶୀତେନ ନଷ୍ଟଶ୍ରୁତଯୋ ଭ୍ରଷ୍ଟଵାକ୍ପାଟଵାସ୍ତଥା
ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛୁଇବା, ତାରକ କ୍ରୋଧରେ ତୁମର ପ୍ରାଣ ନେଇଯିବେ; ଶୀତରେ ତୁମେ ଶୁଣିବା ଶକ୍ତି ଓ ଚତୁର୍ୟତା ହରାଇଛ।
ମୂକାସ୍ତଦାଭଵନ୍ଦୈତ୍ଯା ରଣଦ୍ଦଶନପଙ୍କ୍ତଯଃ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନଷ୍ଟଚେତସ୍କାନ୍ ଦୈତ୍ଯାଞ୍ଛୀତେନ ସାଦିତାନ୍
ତାପରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମୂକ ହେଇଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାନ୍ତ କମ୍ପିଲା; ଶୀତରେ ହତ ଓ ମନ ହରାଇଥିବା ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଦେଖି—
ମତ୍ଵା କାଲକ୍ଷମଂ କାର୍ଯଂ କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ଦାନଵୀଂ ମାଯାଂ ଵିତତ୍ଯ ସ୍ଵଂ ମହାଵପୁଃ
ଏହି ସମୟକୁ ନିଷ୍ପତି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ବୁଝି, ମହାସୁର କାଳନେମି ଦାନବୀ ମାୟାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ନିଜ ମହାଶରୀରକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ।
ପୂରଯାମାସ ଗଗନଂ ଦିଶୋ ଵିଦିଶ ଏଵ ଚ ନିର୍ମମେ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରେଶଃ ଶରୀରେ ଭାସ୍କରାଯୁତମ୍
ସେ ଆକାଶ, ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗକୁ ପୂରଣ କଲେ; ଦାନବ ମହାରାଜ ନିଜ ଦେହରେ ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଦିଶଶ୍ଚ ମାଯଯା ଚଣ୍ଡୈଃ ପୂରଯାମାସ ପାଵକୈଃ ତତୋ ଜ୍ଵାଲାକୁଲଂ ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଭଵତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ମାୟାର ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିରେ ସେ ଦିଗମାନେକୁ ପୂରଣ କଲେ; ତାପରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ଜ୍ୱାଳାରେ ଆବୃତ ହେଇଗଲା।
ତେନ ଜ୍ଵାଲାସମୂହେନ ହିମାଂଶୁରଗମଚ୍ଛମମ୍ ତତଃ କ୍ରମେଣ ଵିଭ୍ରଷ୍ଟଂ ଶୀତଦୁର୍ଦିନମ୍ ଆବଭୌ
ଏହି ଜ୍ୱାଳାର ଦଳରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶୀତଳତା ହରାଇଲେ; ତାପରେ ଦିଘା ଶୀତ ଦିନ ଦୂର ହେଇଗଲା।
ତଦ୍ବଲଂ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମାଯଯା କାଲନେମିନଃ ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନଵାନୀକଂ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞଂ ଦିଵାକରଃ ଉଵାଚାରୁଣମୁଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତଃ କୋପାଲ୍ଲୋକୈକଲୋଚନଃ
ଏହା ଦାନବ ମହାରାଜମାନେଙ୍କର ଶକ୍ତି, କାଳନେମିଙ୍କର ମାୟା; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଚେତନା ଫେରି, ଚାରିଅଁ ରଥୀ ଅରୁଣଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, ଯିଏ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି।
ନଯାରୁଣ ରଥଂ ଶୀଘ୍ରଂ କାଲନେମିରଥୋ ଯତଃ ଵିମର୍ଦସ୍ତତ୍ର ଵିଷମୋ ଭଵିତା ଶୂରସଂକ୍ଷଯଃ
ହେ ଅରୁଣ, ଶୀଘ୍ର ରଥ ଚଲା, କାଳନେମିଙ୍କର ରଥ ସେଠାରେ; ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେବ, ଶୂରମାନେ ପତିତ ହେବେ।
ଜିତ ଏଷ ଶଶାଙ୍କୋ ଽତ୍ର ଯଦ୍ବଲଂ ଵଯମାଶ୍ରିତାଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତଶ୍ଚୋଦଯାମାସ ରଥଂ ଗରୁଡପୂର୍ଵଜଃ
ଏଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଅଜୟ ହୋଇଛନ୍ତି, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆମେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲୁ। ଏଭଳି କହି, ଗରୁଡର ଭାଇ ରଥକୁ ତ୍ୱରିତ କଲେ।
ପ୍ରଯତ୍ନଵିଧୃତୈରଶ୍ଵୈଃ ସିତଚାମରମାଲିଭିଃ ଜଗଦ୍ଦୀପୋ ଽଥ ଭଗଵାଞ୍ ଜଗ୍ରାହ ଵିତତଂ ଧନୁଃ
ଉଦ୍ୟମରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଘୋଡା, ଧଳା ଚାମର ଓ ମାଳାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ତାପରେ ଜଗତର ପବିତ୍ର ଦୀପ ନିଜ ବିସ୍ତାରିତ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।
ଶରୌ ଚ ଦ୍ଵୌ ମହାଭାଗୋ ଦିଵ୍ଯାଵାଶୀଵିଷଦ୍ଯୁତୀ ସଂଚାରାସ୍ତ୍ରେଣ ସଂଧାଯ ବାଣମେକଂ ସସର୍ଜ ସଃ
ସେ ଦୁଇଟି ତୀର ନେଲେ, ଯେଉଁଗୁଡିକ ଦିବ୍ୟ ନାଗବିଷ ପରି ଚମକିଲା। ସଂଚାର ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି, ଏକ ତୀର କମ୍ବେ ଲଗାଇ ଛାଡିଦେଲେ।
ଦ୍ଵିତୀଯମିନ୍ଦ୍ରଜାଲେନ ଯୋଜିତଂ ପ୍ରମୁମୋଚ ହ ସଂଚାରାସ୍ତ୍ରେଣ ରୂପାଣାଂ କ୍ଷଣାଚ୍ଚକ୍ରେ ଵିପର୍ଯଯମ୍
ଦ୍ୱିତୀୟ ତୀରକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳ ମାୟାରେ ଲଗାଇ, ସଂଚାର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଛାଡିଦେଲେ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେଖା ରୂପଗୁଡିକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ବିପରୀତ କରିଦେଲେ।
ଦେଵାନାଂ ଦାନଵଂ ରୂପଂ ଦାନଵାନାଂ ଚ ଦୈଵିକମ୍ ମତ୍ଵା ସୁରାନ୍ସ୍ଵକାନେଵ ଜଘ୍ନେ ଘୋରାସ୍ତ୍ରଲାଘଵାତ୍
ଦେବତାମାନେ ଦାନବ ଭାବରେ ଦେଖାଗଲେ, ଦାନବମାନେ ଦେବତା ଭାବରେ। ସେ ଦେବମାନେ ନିଜ ଦଳ ଭାବି, ଭୟଙ୍କର ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ରରେ ମାରିଦେଲେ।
କାଲନେମୀ ରୁଷାଵିଷ୍ଟଃ କୃତାନ୍ତ ଇଵ ସଂକ୍ଷଯେ କାଂଶ୍ଚିତ୍ଖଡ୍ଗେନ ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ କାଂଶ୍ଚିନ୍ ନାରାଚଵୃଷ୍ଟିଭିଃ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ଗଦାଭିର୍ଘୋରାଭିଃ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ଘୋରୈଃ ପରଶ୍ଵଧୈଃ
କାଳନେମି ରୋଷରେ ଭରି, ଯେଉଁପରି ମୃତ୍ୟୁ ଶେଷ ସମୟରେ ଆସେ, କିଛିଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାରରେ, କିଛିଙ୍କୁ ତୀର ବର୍ଷାରେ, କିଛିଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଗଦାରେ, ଆଉ କିଛିଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କୁଲାଡିରେ ମାରିଦେଲେ।