ଅମୂର୍ତଶ୍ଚାଭଵଲ୍ଲୋକୋ ହ୍ଯ୍ ଅନ୍ଧକାରସମାଵୃତଃ ତତୋ ଽନ୍ତରିକ୍ଷେ ଶଂସନ୍ତି ତେଜସ୍ତେ ତୁ ପରିଷ୍କୃତମ୍
ପୃଥିବୀ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା; ତାପରେ ଆକାଶରେ ସେମାନେ ତୁମ ଶୁଦ୍ଧ ତେଜ ଦେଖିଲେ।
କୁଜମ୍ଭସ୍ତତ୍ସମାଲୋଚ୍ଯ ଦାନଵୋ ଽତିପରାକ୍ରମଃ ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ପଦାତିର୍ଧନଦଂ ନଦନ୍
ଅତିଶୟ ପ୍ରବଳ କୁଜମ୍ଭ ଏହା ଦେଖି, ପଦେ ପଦେ ଧନଦଙ୍କ ଉପରେ ଗର୍ଜନ କରି ଧାଉଥିଲେ।
ଅଥାଭିମୁଖମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନାଧିପଃ ବଭୂଵ ସମ୍ଭ୍ରମାଵିଷ୍ଟଃ ପଲାଯନପରାଯଣଃ
ତେବେ, ଦେଖିଲେ ଦେଉତା ଆସୁଛି, ଧନର ମାଳିକ ଭୟରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ଏବଂ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତତଃ ପଲାଯତସ୍ତସ୍ଯ ମୁକୁଟଂ ରତ୍ନମଣ୍ଡିତମ୍ ପପାତ ଭୂତଲେ ଦୀପ୍ତଂ ରଵିବିମ୍ବମିଵାମ୍ବରାତ୍
ପଳାଇବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମୁକୁଟ, ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା; ଏହା ଆକାଶରୁ ପଡୁଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଇଲା।
ଶୂରାଣାମଭିଜାତାନାଂ ଭର୍ତର୍ଯପସୃତେ ରଣାତ୍ ମର୍ତୁଂ ସଂଗ୍ରାମଶିରସି ଯୁକ୍ତଂ ତଦ୍ଭୂଷଣାଗ୍ରତଃ
ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ମାଳିକ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଛକୁ ହଟିଲେ, ସେହି ସମୟରେ ଶୂର ଏବଂ ଉଚ୍ଚ କୁଳର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କର ପଡିଥିବା ଭୂଷଣ ପାଖରେ ଯୁଦ୍ଧର ଆଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ଯଥାଯଥିକ ଥିଲା।
ଇତି ଵ୍ଯଵସ୍ଯ ଦୁର୍ଧର୍ଷା ନାନାଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପାଣଯଃ ଯୁଯୁତ୍ସଵଃ ସ୍ଥିତା ଯକ୍ଷା ମୁକୁଟଂ ପରିଵାର୍ଯ ତମ୍
ଏଭଳି ନିଷ୍ଚୟ କରି, ଭୟଙ୍କର ଯକ୍ଷମାନେ, ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ମୁକୁଟକୁ ଘେରି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଅଭିମାନଧନା ଵୀରା ଧନଦସ୍ଯ ପଦାନୁଗାଃ ତାନମର୍ଷାଚ୍ଚ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଦାନଵଶ୍ଚଣ୍ଡପୌରୁଷଃ
ଅଭିମାନୀ ଏବଂ ଧନୀ ବୀରମାନେ, ଧନର ମାଳିକଙ୍କର ସହାୟକ, ସେଠାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ଏମାନେକୁ ଦେଖି, ଦାନବ ଚଣ୍ଡ ପ୍ରଭାବରେ ରୂଷ୍ଟ ହେଲା।
ଭୁଶୁଣ୍ଡୀଂ ଭୈରଵାକାରାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶୈଲଗୌରଵାମ୍ ରକ୍ଷିଣୋ ମୁକୁଟସ୍ଯାଥ ନିଷ୍ପିପେଷ ନିଶାଚରାନ୍
ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରୀ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଭୁଶୁଣ୍ଡି ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ମୁକୁଟର ରକ୍ଷକ ନିଶାଚରମାନେକୁ ଦାନବ ଚୁର୍ମାର କରିଦେଲା।
ତାନ୍ପ୍ରମଥ୍ଯାଥ ଦନୁଜୋ ମୁକୁଟଂ ତତ୍ସ୍ଵକେ ରଥେ ସମାରୋପ୍ଯାମରରିପୁର୍ ଜିତ୍ଵା ଧନଦମାହଵେ
ସେମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ଦାନବ ମୁକୁଟକୁ ନିଜ ରଥରେ ରଖିଲା; ଧନର ମାଳିକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ, ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ବିଜୟ ଲାଭ କଲା।
ଧନାନି ରତ୍ନାନି ଚ ମୂର୍ତିମନ୍ତି ତଥା ନିଧାନାନି ଶରୀରିଣଶ୍ଚ ଆଦାଯ ସର୍ଵାଣି ଜଗାମ ଦୈତ୍ଯୋ ଜମ୍ଭଃ ସ୍ଵସୈନ୍ଯଂ ଦନୁଜେନ୍ଦ୍ରସିଂହଃ ଧନାଧିପୋ ଵୈ ଵିନିକୀର୍ଣମୂର୍ଧଜୋ ଜଗାମ ଦୀନଃ ସୁରଭର୍ତୁରନ୍ତିକମ୍
ସମସ୍ତ ଧନ, ରତ୍ନ, ଦେହରେ ଥିବା ନିଧି ଓ ଜୀବମାନେକୁ ନେଇ, ଦାନବ ଜମ୍ଭ, ଦାନବ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସିଂହ ପରି, ନିଜ ସେନା ସହିତ ଚାଲିଗଲା; ଧନର ମାଳିକ, ଚୁଲ ଖୁଲି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦେବତାଙ୍କର ମାଳିକଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
କୁଜମ୍ଭେନାଥ ସଂସକ୍ତୋ ରଜନୀଚରନନ୍ଦନଃ ମାଯାମମୋଘାମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତାମସୀଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ, କୁଜମ୍ଭ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ରାତିରେ ଚଳା ରାକ୍ଷସପୁତ୍ର, ରାକ୍ଷସମାନେର ମାଳିକ, ନିଶ୍ଚିତ ଏବଂ ଅସଫଳ ତାମସୀ ମାୟା ଉପରେ ଭରସା କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଲେ।
ମୋହଯାମାସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଂ ଜଗତ୍କୃତ୍ଵା ତମୋମଯମ୍ ତତୋ ଵିଫଲନେତ୍ରାଣି ଦାନଵାନାଂ ବଲାନି ତୁ
ସେ ଦାନବ ମାଳିକଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଦେଲେ; ତାପରେ ଦାନବମାନେର ଚକ୍ଷୁ ଅକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହେଲା।
ନ ଶେକୁଶ୍ଚଲିତଂ ତତ୍ର ପଦାଦପି ପଦଂ ତଦା ତତୋ ନାନାସ୍ତ୍ରଵର୍ଷେଣ ଦାନଵାନାଂ ମହାଚମୂମ୍
ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏକ ପଦ ମଧ୍ୟ ଚଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ତାପରେ, ନାନା ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷାରେ, ଦାନବମାନେର ବଡ଼ ସେନା—
ଜଘାନ ଘନନୀହାରତିମିରାତୁରଵାହନାମ୍ ଵଧ୍ଯମାନେଷୁ ଦୈତ୍ଯେଷୁ କୁଜମ୍ଭେ ମୂଢଚେତସି
ଘନ ନୀହାର ପରି ଅନ୍ଧାରରେ ତାଙ୍କର ଯାନଗୁଡିକ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା—ସେନାକୁ ନଷ୍ଟ କରାଗଲା; ଦାନବମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବାବେଳେ, କୁଜମ୍ଭର ମନ ଭ୍ରମିତ ହେଲା।
ମହିଷୋ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ କଲ୍ପାନ୍ତାମ୍ଭୋଦସଂନିଭଃ ଅସ୍ତ୍ରଂ ଚକାର ସାଵିତ୍ରମ୍ ଉଲ୍କାସଂଘାତମଣ୍ଡିତମ୍
ତାପରେ ଦାନବ ରାଜା ମହିଷ, କଳ୍ପାନ୍ତର ମେଘ ପରି ଅନ୍ଧାର, ସାବିତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ଉଲ୍କାର ତୁଡିକାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ଵିଜୃମ୍ଭତ୍ଯଥ ସାଵିତ୍ରେ ପରମାସ୍ତ୍ରେ ପ୍ରତାପିନି ପ୍ରଣାଶମଗମତ୍ତୀଵ୍ରଂ ତମୋ ଘୋରମନନ୍ତରମ୍
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସାବିତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ବିସ୍ତାର ହେବା ସମୟରେ, ତୀବ୍ର ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
ତତୋ ଽସ୍ତ୍ରଂ ଵିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗାଙ୍କଂ ତମଃ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଵ୍ଯନାଶଯତ୍ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲାରୁଣପଦ୍ମୌଘଂ ଶରଦୀଵାମଲଂ ସରଃ
ତାପରେ ଚିହ୍ନିତ ଅସ୍ତ୍ର ଫୁଟା ଚିଙ୍ଗାରେ ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରିଦେଲା, ଯେପରି ଶରଦ ଋତୁର ସ୍ପଷ୍ଟ ଝିଅ ଜଳରେ ଫୁଲିଥିବା ଲାଲ ପଦ୍ମ ଶୋଭା ପାଏ।
ତତସ୍ତମସି ସଂଶାନ୍ତେ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାଃ ପ୍ରାପ୍ତଚକ୍ଷୁଷଃ ଚକ୍ରୁଃ କ୍ରୂରେଣ ମନସା ଦେଵାନୀକୈଃ ସହାଦ୍ଭୁତମ୍
ଅନ୍ଧାର ଶାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ଦାନବ ମାଳିକମାନେ ଚକ୍ଷୁ ଫେରାଇଲେ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରୈରମର୍ଷାନ୍ନିର୍ମୁକ୍ତୈର୍ ଭୁଜଂଗାସ୍ତ୍ରଂ ଵିନୋଦିତମ୍ ଅଥାଦାଯ ଧନୁର୍ଘୋରମ୍ ଇଷୂଂଶ୍ଚାଶୀଵିଷୋପମାନ୍
କ୍ରୋଧରେ, ସେମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; ସେପରି ସର୍ପ ଅସ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି, ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ଓ ବିଷାକ୍ତ ସର ନେଇଲେ।
କୁଜମ୍ଭୋ ଽଧାଵତ କ୍ଷିପ୍ତଂ ରକ୍ଷୋରାଜବଲଂ ପ୍ରତି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ସପଦାନୁଗଃ
କୁଜମ୍ଭ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ସହାୟକମାନେ ସହିତ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମାନେର ମାଳିକ—
ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଃ କ୍ରୂରାଶୀଵିଷଭୀଷଣୈଃ ତଦାଦାନଂ ଚ ସଂଧାନଂ ନ ମୋକ୍ଷଶ୍ଚାପି ଲକ୍ଷ୍ଯତେ
ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେଉଁ ତୀର ଦୁଷ୍ଟ ସାପର ପରି ଭୟଙ୍କର। ତାଙ୍କର ଧନୁ ଉଠାଇବା, ନିଶାନା ଲଗାଇବା ଓ ତୀର ଛାଡିବା କେବେ ହେଲା, କେହି ଦେଖିପାରିଲେନି।
ଚିଛେଦାସ୍ଯ ଶରଵ୍ରାତାନ୍ ସ୍ଵଶରୈର୍ ଅତିଲାଘଵାତ୍ ଧ୍ଵଜଂ ପରମତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ଚିତ୍ରକର୍ମାମରଦ୍ଵିଷଃ
ସେ ନିଜ ତୀରରେ, ଯେଉଁ ତୀର ଚିନ୍ତାପରି ତେଜ, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ତୀରବର୍ଷାକୁ କାଟିଦେଲେ। ଏକ ବହୁତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁନ୍ଦର ତୀରରେ, ଅମରଙ୍କ ଶତ୍ରୁର ଧ୍ୱଜକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ଭଲ୍ଲେନ ରଥନୀଡାଦପାତଯତ୍ କୁଜମ୍ଭଃ କର୍ମ ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
ସେ ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁଣ୍ଡି ତୀରରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ସାରଥିକୁ ରଥର ଆସନରୁ ଖସାଇଦେଲେ। କୁଜମ୍ଭଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ—
ରୋଷରକ୍ତେକ୍ଷଣଯୁତୋ ରଥାଦାପ୍ଲୁତ୍ଯ ଦାନଵଃ ଖଡ୍ଗଂ ଜଗ୍ରାହ ଵେଗେନ ଶରଦମ୍ବରନିର୍ମଲମ୍
କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହୋଇ, ଦାନବ ରଥରୁ ଚାଲି ଆସି, ବହୁତ ତେଜରେ ଏକ ତଳୱାର ଧରିଲେ, ଯାହା ଶରଦ ଆକାଶ ପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ଚର୍ମ ଚୋଦଯଖଣ୍ଡେନ୍ଦୁଦଶକେନ ଵିଭୂଷିତମ୍ ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ରଣେ ଦୈତ୍ଯୋ ରକ୍ଷୋ ଽଧିପତିମୋଜସା
ଦସଟି ସୁନା ଚନ୍ଦ୍ରାକାର ମୁଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏକ ଢାଲ ନେଇ, ଦୈତ୍ୟ ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ରାକ୍ଷସମହାରାଜଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତଂ ରକ୍ଷୋ ଽଧିପତିଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମୁଦ୍ଗରେଣାହନଦ୍ଧୃଦି ସ ତୁ ତେନ ପ୍ରହାରେଣ କ୍ଷୀଣଃ ସଂଭ୍ରାନ୍ତମାନସଃ
ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବାବେଳେ ଏକ ଗଦାରେ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ, ସେ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ ଓ ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା।
ତସ୍ଥାଵଚେଷ୍ଟୋ ଦନୁଜୋ ଯଥା ଧୀରୋ ଧରାଧରଃ ସ ମୁହୂର୍ତଂ ସମାଶ୍ଵସ୍ତୋ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରୋ ଽତିଦୁର୍ଜଯଃ
ଦାନବ ଏକ ଦୃଢ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇ ଦଉଡ଼ି ରହିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦୈତ୍ୟମହାରାଜ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ପୁନଃ ସ୍ଥିର ହେଲେ।
ରଥମାରୁହ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ରକ୍ଷୋ ଵାମକରେଣ ତୁ କେଶେଷୁ ନିରୃତିଂ ଦୈତ୍ଯୋ ଜାନୁନାକ୍ରମ୍ଯ ଧିଷ୍ଠିତମ୍
ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ବାମ ହାତରେ ନିରୃତିଙ୍କ ଚୁଲ ଧରିଲେ, ଦୈତ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଡ଼ରେ ଦବାଇ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧରି ରଖିଲେ।
ତତଃ ଖଡ୍ଗେନ ଚ ଶିରଶ୍ ଛେତ୍ତୁମୈଚ୍ଛଦମର୍ଷଣଃ ତସ୍ମିଂସ୍ତଦନ୍ତରେ ଦେଵୋ ଵରୁଣୋ ଽପାଂପତିର୍ଦ୍ରୁତମ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଏହି ସମୟରେ, ଜଳର ମହାରାଜ ଦେବତା ଭାରୁଣ ତ୍ୱରିତ—
ପାଶେନ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବବନ୍ଧ ଚ ଭୁଜଦ୍ଵଯମ୍ ତତୋ ବଦ୍ଧଭୁଜଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଵିଫଲୀକୃତପୌରୁଷମ୍
—ଦୈତ୍ୟମହାରାଜଙ୍କ ଦୁଇ ହାତକୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଏଭଳି, ହାତ ବାନ୍ଧା ହେବାରୁ, ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ଶକ୍ତି ବ୍ୟର୍ଥ ହେଇଗଲା।