ଵଞ୍ଚଯାମାସ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ମୁଦ୍ଗରଂ ସ ମହାବଲଃ ତସ୍ମିନ୍ନପସୃତେ ଦୂରଂ ଚଣ୍ଡାନାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁଦ୍ଗରଙ୍କୁ ଚତୁର୍ତାରେ ଭୁଲାଇଲେ, ତାପରେ ମୁଦ୍ଗର ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯାମ୍ଯାନାଂ କିଂକରାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରଂ ନିଷ୍ପିପେଷ ହ ତତସ୍ତାଂ ନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଘୋରାଂ କିଂକରଵାହିନୀମ୍
ସେ ଯମଙ୍କର ହଜାର କିଂକରକୁ ଚୋଟି ଦେଲେ। ଏହି ଭୟାନକ କିଂକରମାନଙ୍କର ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି,
ଅଗମତ୍ପରମଂ କ୍ଷୋଭଂ ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତଃ ଗ୍ରସନସ୍ତୁ ସମାଲୋକ୍ଯ ତାଂ କିଂକରମଯୀଂ ଚମୂମ୍
ଗ୍ରସନା ନିଜେ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଏହି କିଂକରମାନେ ଭରିଥିବା ସେନାକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ।
ମେନେ ଯମସହସ୍ରାଣି ସୃଷ୍ଟାନି ଯମମାଯଯା ନିଗ୍ରାହ୍ଯ ଗ୍ରସନଃ ସେନାଂ ଵିସୃଜନ୍ନସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟଯଃ
ସେ ଭାବିଲେ ଯମଙ୍କ ମାୟାରେ ହଜାର ଯମ ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି। ଗ୍ରସନା ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେନା ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରିଲେ।
କଲ୍ପାନ୍ତଘୋରସଂକାଶୋ ବଭୂଵ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ବିଭେଦ ଶୂଲେନ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ବାଣୈରଜିହ୍ମଗୈଃ
କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମାଦିତ ହୋଇ, ସେ କଳ୍ପାନ୍ତର ଭୟ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ। କିଂକରମାନେ କେହିକୁ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଭେଦିଲେ, କେହିକୁ ସିଧା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
କାଂଶ୍ଚିତ୍ ପିପେଷ ଗଦଯା କାଂଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ କେଚିତ୍ପ୍ରାସପ୍ରହାରୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈସ୍ତାଡିତାସ୍ତଦା
କିଂକରମାନେ କେହିକୁ ଗଦାରେ ଚୋଟିଲେ, କେହିକୁ ମୁଦ୍ଗରର ବର୍ଷାରେ ଚୋଟିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଦାରୁଣ ପ୍ରାସ ଆଘାତରେ ଆହତ ହେଲେ।
ଅପରେ ବହୁଶସ୍ତସ୍ଯ ଲଲମ୍ବୁର୍ବାହୁମଣ୍ଡଲେ ଶିଲାଭିରପରେ ଜଘ୍ନୁର୍ ଦ୍ରୁମୈରନ୍ଯୈର୍ମହୋଚ୍ଛ୍ରଯୈଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଗ୍ରସନାଙ୍କ ଭୁଜରେ ଲଟକି ରହିଲେ, କେହି ଶିଳା ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବଡ଼ ଗଛ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯାପରେ ତୁ ଗାତ୍ରେଷୁ ଦଶନୈରପ୍ଯଦଂଶଯନ୍ ଅପରେ ମୁଷ୍ଟିଭିଃ ପୃଷ୍ଠଂ କିଂକରାଃ ପ୍ରହରନ୍ତି ଚ
ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଦାନ୍ତରେ କାମିଲେ, କିଂକରମାନେ ତାଙ୍କ ପିଠକୁ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଅଭିଦ୍ରୁତସ୍ତଥା ଘୋରୈର୍ ଗ୍ରସନଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଗାତ୍ରଂ ଭୂପୃଷ୍ଠେ ନିଷ୍ପିପେଷ ସହସ୍ରଶଃ
ଏଭଳି ଭୟାନକମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରେ, ଗ୍ରସନା କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମାଦିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶରୀରକୁ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ି ହଜାର ନିଷ୍ପେଷଣ କଲେ।
କାଂଶ୍ଚିଦୁତ୍ଥାଯ ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ ଜଘ୍ନେ କିଂକରସଂଶ୍ରଯାନ୍ ସ ତୁ କିଂକରଯୁଦ୍ଧେନ ଗ୍ରସନଃ ଶ୍ରମମାପ୍ତଵାନ୍
ସେ ଉଠି, କିଂକରମାନେ ଉପରେ ଲଗିଥିବା କିଂକରମାନେ କୁ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି କିଂକରମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ଗ୍ରସନା ଥକିଗଲେ।
ତମାଲୋକ୍ଯ ଯମଃ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ନିହତାଂ ଚ ସ୍ଵଵାହିନୀମ୍ ଆଜଗାମ ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦଣ୍ଡଂ ମହିଷଵାହନଃ
ତାଙ୍କୁ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ନିଜ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଯମ ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଆସିଲେ।
ଗ୍ରସନସ୍ତୁ ସମାଯାନ୍ତମ୍ ଆଜଘ୍ନେ ଗଦଯୋରସି ଅଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତତ୍କର୍ମ ଗ୍ରସନସ୍ଯାନ୍ତକୋ ଽରିହା
ଯମ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଗ୍ରସନା ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଗଦାରେ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତକ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗଣନା କଲେନି।
ଜଘ୍ନେ ରଥସ୍ଯ ମୂର୍ଧନ୍ଯାନ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ଦଣ୍ଡେନ କୋପନଃ ସ ରଥୋ ଦଣ୍ଡମଥିତୈର୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରୈରର୍ଧୈର୍ ଵିକୃଷ୍ଯତେ
କ୍ରୋଧରେ ଯମ ରଥର ମୁଣ୍ଡରେ ବାଘମାନେ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। ଦଣ୍ଡ ଆଘାତରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଘ ଦ୍ୱାରା ରଥଟି ଟାଣି ନେଇଯାଉଥିଲା।
ସଂଶଯଃ ପୁରୁଷସ୍ଯେଵ ଚିତ୍ତଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ତଦ୍ରଥମ୍ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ରଥଂ ଦୈତ୍ଯଃ ପଦାତିର୍ଧରଣୀଂ ଗତଃ
ଦେମନର ମନ ଏକ ମନୁଷ୍ୟର ଭଳି ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା। ଦେମନ ନିଜ ରଥକୁ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ପଦାତି ହେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଯମଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାମାଦାଯ ଯୋଧଯାମାସ ଦାନଵଃ ଯମୋ ଽପି ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ବାହୁଯୁଦ୍ଧେଷ୍ଵଵର୍ତତ
ଦେମନ ଯମଙ୍କୁ ଭୁଜରେ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯମ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଭୁଜଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଗ୍ରସନଃ କଟିଵସ୍ତ୍ରୈସ୍ତୁ ଯମଂ ଗୁହ୍ଯ ବଲୋଦ୍ଧତଃ ଭ୍ରାମଯାମାସ ଵେଗେନ ପ୍ରଚିତ୍ତମିଵ ସମ୍ଭ୍ରମଃ
ଗ୍ରସନା ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଯମଙ୍କୁ କଟିବସ୍ତ୍ରରେ ଧରି ତେଜ ଗତିରେ ଘୁମାଇଲେ, ଯେପରି ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ।
ଯମୋ ଽପି କଣ୍ଠେ ଽଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଦୈତ୍ଯଂ ବାହୁଯୁଗେନ ତୁ ଵେଗେନ ଭ୍ରାମଯାମାସ ସମୁତ୍କୃଷ୍ଯ ମହୀତଲାତ୍
ଯମ ମଧ୍ୟ ଦେମନକୁ ଗଳାରେ ଦୁଇ ଭୁଜରେ ଧରି, ଭୂମିରୁ ଉଠାଇ ତେଜ ଗତିରେ ଘୁମାଇଲେ।
ତତୋ ମୁଷ୍ଟିଭିରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନିର୍ଦଯୌ ତୌ ନିଜଘ୍ନତୁଃ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାତିକାଯତ୍ଵାତ୍ ତତଃ ଶ୍ରାନ୍ତଭୁଜୋ ଯମଃ
ତାପରେ ଦୁଇଜଣ ନିର୍ଦୟରେ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଦେମନ ରାଜାଙ୍କର ବଡ଼ ଶରୀର ଦେଖି, ଯମଙ୍କ ଭୁଜ ଥକିଗଲା।
ସ୍କନ୍ଧେ ନିଧାଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ମୁଖଂ ଵିଶ୍ରାନ୍ତିମୈଚ୍ଛତ ତମାଲକ୍ଷ୍ଯ ତତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ଶ୍ରାନ୍ତମନ୍ତକମୋଜସା
ସେ ଦାନବକୁ ନିଜ କନ୍ଧରେ ରଖି, ବିଶ୍ରାମ ପାଇବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଦାନବ ଥକି ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ସେଷ କରିଦେଲେ।
ନିଷ୍ପିପେଷ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ବହୁଶଃ ପାର୍ଷ୍ଣିପାଣିଭିଃ ଯାଵଦ୍ଯମସ୍ଯ ଵଦନାତ୍ ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ବହୁ
ସେ ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ ପୁଣିପୁଣି ଗଡି ଦେଲେ, ପାଦ ଓ ହାତରେ ମାଡ଼ି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯମଙ୍କ ମୁହଁରୁ ବହୁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା।
ନିର୍ଜୀଵିତଂ ଯମଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତଃ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଦାନଵଃ ଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯୋଦ୍ଧତଂ ଦୈତ୍ଯୋ ନାଦଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାସ୍ଵନଃ
ଯମଙ୍କୁ ନିର୍ଜୀବ ଦେଖି, ସେ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ବଡ଼ ଜିତି ମିଳିବା ପରେ, ଦାନବ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗଜ୍ଜନ କଲେ।
ସ୍ଵଯଂ ସୈନ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତସ୍ଥୌ ଗିରିରିଵାଚଲଃ ଧନାଧିପସ୍ଯ ଜମ୍ଭେନ ସାଯକୈର୍ମର୍ମଭେଦିଭିଃ
ସେ ନିଜ ସେନା ପାଖକୁ ଯାଇ, ପାହାଡ଼ ପରି ଅଡ଼ି ରହିଲେ। ଧନପତି ଜମ୍ଭ ତୀରରେ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ଶରୀରର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନକୁ ଘାତ କରେ, ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଦିଶୋ ଽଵରୁଦ୍ଧାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧେନ ସୈନ୍ଯଂ ଚାସ୍ଯ ନିକୃନ୍ତିତମ୍ ତତଃ କ୍ରୋଧପରୀତସ୍ତୁ ଧନେଶୋ ଜମ୍ଭଦାନଵମ୍
ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅବରୁଦ୍ଧ ହେଲା, ତାଙ୍କ ସେନା କଟାକଟି ହେଲା। ତାପରେ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନପତି ଜମ୍ଭ ଦାନବକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ହୃଦି ଵିଵ୍ଯାଧ ବାଣାନାଂ ସହସ୍ରେଣାଗ୍ନିଵର୍ଚସାମ୍ ସାରଥିଂ ଚ ଶତେନାଜୌ ଧ୍ଵଜଂ ଦଶଭିରେଵ ଚ
ସେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ହଜାର ତୀରରେ ବେଧିଦେଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଶତ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, ଧ୍ୱଜକୁ ଦଶ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ।
ହସ୍ତୌ ଚ ପଞ୍ଚସପ୍ତତ୍ଯା ମାର୍ଗଣୈର୍ଦଶଭିର୍ଧନୁଃ ମାର୍ଗଣୈର୍ ବର୍ହିପତ୍ତ୍ରାଙ୍ଗୈସ୍ ତୈଲଧୌତୈରଜିହ୍ମଗୈଃ
ସେ ତାଙ୍କ ହାତକୁ ପଞ୍ଚସତତି (ପଚାସଠି) ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, ଧନୁକୁ ଦଶ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, ଯେଉଁ ତୀରଗୁଡ଼ିକି ମୟୂରପିଛାରେ ଶୋଭିତ, ତେଲ ଲଗାଇ ଏବଂ ସିଧା ଥିଲା।
ସିଂହମେକେନ ତଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ ଵିଵ୍ଯାଧ ଦଶଭିଃ ଶରୈଃ ଜମ୍ଭସ୍ତୁ କର୍ମ ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନେଶସ୍ଯାତିଦୁଷ୍କରମ୍
ସେ ଏକ ତୀରରେ ସିଂହକୁ ଘାତ କଲେ, ଦଶଟି ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ। ଜମ୍ଭ ଏହି ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ଧନପତିଙ୍କର ଦେଖି ଚମକିଗଲେ।
ହୃଦି ଧୈର୍ଯଂ ସମାଲମ୍ବ୍ଯ କିଂଚିତ୍ସଂତ୍ରସ୍ତମାନସଃ ଜଗ୍ରାହ ନିଶିତାନ୍ବାଣାଞ୍ ଛତ୍ରୁମର୍ମଵିଭେଦିନଃ
ତାଙ୍କ ମନ ଅଳ୍ପ ଭୟଭିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହୃଦୟକୁ ଧାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ମର୍ମ ବିଧିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଧରିଲେ।
ଆକର୍ଣାକୃଷ୍ଟଚାପସ୍ତୁ ଜମ୍ଭଃ କ୍ରୋଧପରିପ୍ଲୁତଃ ଵିଵ୍ଯାଧ ଧନଦଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ଶରୈର୍ଵକ୍ଷସି ଦାନଵଃ
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧନୁ ଟାଣି, ଜମ୍ଭ ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଧନପତିଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଛାତିରେ ବେଧିଦେଲେ।
ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ବାଣେନ ଦୃଢେନାଭ୍ଯହନଦ୍ଧୃଦି ଚିଛେଦ ଜ୍ଯାମଥୈକେନ ତୈଲଧୌତେନ ଦାନଵଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଦୃଢ଼ ତୀରରେ ହୃଦୟରେ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଏକ ତେଲ ଲଗା ତୀରରେ ଧନୁର ତାର କାଟିଦେଲେ।
ତତସ୍ତୁ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ ଦାରୁଣୈର୍ ମର୍ମଭେଦିଭିଃ ଵିଵ୍ଯାଧୋରସି ଵିତ୍ତେଶଂ ଦଶଭିଃ କ୍ରୂରକର୍ମକୃତ୍
ତାପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, କଠୋର ଏବଂ ମର୍ମ ଭେଦିବା ତୀରରେ, ସେ ଧନପତିଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଦଶ ତୀରରେ ଘାତ କଲେ, ଏହା ଏକ କ୍ରୁର କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା।