ନିଷ୍ପେଷଣେ ତଯୋର୍ଭୀମମ୍ ଅଭୂଦ୍ଗଗନଗୋଚରମ୍ ନିହତ୍ଯାଥ ଗଦାଂ ଦଣ୍ଡସ୍ ତତୋ ଗ୍ରସନମୂର୍ଧନି
ଆକାଶରେ ଦୁଇଟିର ଭୟଙ୍କର ଝଟକାରୁ ଗଦା ନଷ୍ଟ ହେଲା; ପରେ ଦଣ୍ଡ ଗ୍ରସନାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲା।
ହୃତ୍ଵା ଶ୍ରିଯମିଵାନର୍ଥୋ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯାପତଦ୍ଦୃଢଃ ସ ତୁ ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସତିମିରା ଦିଶଃ
ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନ ହରାଇବା ଭଳି, ଦଣ୍ଡ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଚାପି ଦେଲା; ଏହି ଘାତରୁ ସେ ଦିଗବାସିନ୍ଦି ଅନ୍ଧାର ଦେଖିଲେ।
ପପାତ ଭୂମୌ ନିଃସଂଜ୍ଞୋ ଭୂମିରେଣୁଵିଭୂଷିତଃ ତତୋ ହାହାରଵୋ ଘୋରଃ ସେନଯୋରୁଭଯୋରଭୂତ୍
ଗ୍ରସନା ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ, ଧୂଳିରେ ଢକିଗଲେ; ତାପରେ ଦୁଇ ସେନାରୁ ଭୟଙ୍କର ହାହାକାର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରେଣ ଗ୍ରସନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚେତନାମ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ସ୍ଵାଂ ତନୁଂ ଧ୍ଵସ୍ତାଂ ଵିଲୋଲାଭରଣାମ୍ବରାମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଗ୍ରସନା ଚେତନାକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଦେହକୁ ଭଙ୍ଗା ଅବସ୍ଥାରେ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ପୋଷାକ ବିକୃତ ଦେଖିଲେ।
ସ ଚାପି ଚିନ୍ତଯାମାସ କୃତେ ପ୍ରତିକୃତିକ୍ରିଯାମ୍ ମଦ୍ଵିଧେ ଵସ୍ତୁନି ପୁଂସି ପ୍ରଭୋଃ ପରିଭଵୋଦଯାତ୍
ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଫଳର ବିଷୟରେ, ଏବଂ ଏହା ଭାବିଲେ — ମୋ ପରି ଜଣେ ପୁରୁଷ ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅବମାନରୁ ଅପମାନ ଆସେ।
ମଯ୍ଯାଶ୍ରିତାନି ସୈନ୍ଯାନି ଜିତେ ମଯି ଵିନାଶିତା ଅସଂଭାଵିତ ଏଵାସ୍ତୁ ଜନଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଚେଷ୍ଟିତଃ
ମୋ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିବା ସେନାମାନେ, ମୋ ପରାଜୟରେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ; ଲୋକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଏହି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଘଟଣା।
ନ ତୁ ଵ୍ଯର୍ଥଶତୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟସଂଭାଵିତଧନୋ ନରଃ ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଵେଗେନ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ମହାବଲଃ
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ପୁରୁଷର ଧନ କେବଳ କଥାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏବଂ ଭାବିତ, ସେ କିଛି ନୁହେଁ; ଏଭଳି ଭାବି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗ୍ରସନା ତ୍ୱରିତ ଉଠିଲେ।
ମୁଦ୍ଗରଂ କାଲଦଣ୍ଡାଭଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଗିରିସଂନିଭଃ ଗ୍ରସନୋ ଘୋରସଂକଲ୍ପଃ ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଠପୁଟଚ୍ଛଦଃ
ଗ୍ରସନା ଦୃଢ ସଙ୍କଳ୍ପରେ, ଦଢ଼ି ଚିହ୍ନି, ମୁହଁ ଚିପି, କାଳଦଣ୍ଡ ଭଳି ଏକ ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗର ନେଇଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ର ଭଳି ଭାରି।
ରଥେନ ତ୍ଵରିତୋ ଗଚ୍ଛନ୍ ନାସସାଦାନ୍ତକଂ ରଣେ ସମାସାଦ୍ଯ ଯମଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଗ୍ରସନୋ ଭ୍ରାମ୍ଯ ମୁଦ୍ଗରମ୍
ରଥରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଯାଉଥିବା ସେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ତକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ନାହିଁ; ଯମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି, ଗ୍ରସନା ମୁଦ୍ଗରକୁ ଘୁମାଇଲେ।
ଵେଗେନ ମହତା ରୌଦ୍ରଂ ଚିକ୍ଷେପ ଯମମୂର୍ଧନି ଵିଲୋକ୍ଯ ମୁଦ୍ଗରଂ ଦୀପ୍ତଂ ଯମଃ ସଂଭ୍ରାନ୍ତଲୋଚନଃ
ବଡ଼ ଗତିରେ, ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗରକୁ ଯମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଦ୍ଗରକୁ ଦେଖି, ଯମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଭୟରେ ଭରିଗଲା।
ଵଞ୍ଚଯାମାସ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ମୁଦ୍ଗରଂ ସ ମହାବଲଃ ତସ୍ମିନ୍ନପସୃତେ ଦୂରଂ ଚଣ୍ଡାନାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁଦ୍ଗରଙ୍କୁ ଚତୁର୍ତାରେ ଭୁଲାଇଲେ, ତାପରେ ମୁଦ୍ଗର ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯାମ୍ଯାନାଂ କିଂକରାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରଂ ନିଷ୍ପିପେଷ ହ ତତସ୍ତାଂ ନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଘୋରାଂ କିଂକରଵାହିନୀମ୍
ସେ ଯମଙ୍କର ହଜାର କିଂକରକୁ ଚୋଟି ଦେଲେ। ଏହି ଭୟାନକ କିଂକରମାନଙ୍କର ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି,
ଅଗମତ୍ପରମଂ କ୍ଷୋଭଂ ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତଃ ଗ୍ରସନସ୍ତୁ ସମାଲୋକ୍ଯ ତାଂ କିଂକରମଯୀଂ ଚମୂମ୍
ଗ୍ରସନା ନିଜେ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଏହି କିଂକରମାନେ ଭରିଥିବା ସେନାକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ।
ମେନେ ଯମସହସ୍ରାଣି ସୃଷ୍ଟାନି ଯମମାଯଯା ନିଗ୍ରାହ୍ଯ ଗ୍ରସନଃ ସେନାଂ ଵିସୃଜନ୍ନସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟଯଃ
ସେ ଭାବିଲେ ଯମଙ୍କ ମାୟାରେ ହଜାର ଯମ ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି। ଗ୍ରସନା ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେନା ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରିଲେ।
କଲ୍ପାନ୍ତଘୋରସଂକାଶୋ ବଭୂଵ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ବିଭେଦ ଶୂଲେନ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ବାଣୈରଜିହ୍ମଗୈଃ
କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମାଦିତ ହୋଇ, ସେ କଳ୍ପାନ୍ତର ଭୟ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ। କିଂକରମାନେ କେହିକୁ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଭେଦିଲେ, କେହିକୁ ସିଧା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
କାଂଶ୍ଚିତ୍ ପିପେଷ ଗଦଯା କାଂଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ କେଚିତ୍ପ୍ରାସପ୍ରହାରୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈସ୍ତାଡିତାସ୍ତଦା
କିଂକରମାନେ କେହିକୁ ଗଦାରେ ଚୋଟିଲେ, କେହିକୁ ମୁଦ୍ଗରର ବର୍ଷାରେ ଚୋଟିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଦାରୁଣ ପ୍ରାସ ଆଘାତରେ ଆହତ ହେଲେ।
ଅପରେ ବହୁଶସ୍ତସ୍ଯ ଲଲମ୍ବୁର୍ବାହୁମଣ୍ଡଲେ ଶିଲାଭିରପରେ ଜଘ୍ନୁର୍ ଦ୍ରୁମୈରନ୍ଯୈର୍ମହୋଚ୍ଛ୍ରଯୈଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଗ୍ରସନାଙ୍କ ଭୁଜରେ ଲଟକି ରହିଲେ, କେହି ଶିଳା ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବଡ଼ ଗଛ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯାପରେ ତୁ ଗାତ୍ରେଷୁ ଦଶନୈରପ୍ଯଦଂଶଯନ୍ ଅପରେ ମୁଷ୍ଟିଭିଃ ପୃଷ୍ଠଂ କିଂକରାଃ ପ୍ରହରନ୍ତି ଚ
ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଦାନ୍ତରେ କାମିଲେ, କିଂକରମାନେ ତାଙ୍କ ପିଠକୁ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଅଭିଦ୍ରୁତସ୍ତଥା ଘୋରୈର୍ ଗ୍ରସନଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଗାତ୍ରଂ ଭୂପୃଷ୍ଠେ ନିଷ୍ପିପେଷ ସହସ୍ରଶଃ
ଏଭଳି ଭୟାନକମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରେ, ଗ୍ରସନା କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମାଦିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶରୀରକୁ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ି ହଜାର ନିଷ୍ପେଷଣ କଲେ।
କାଂଶ୍ଚିଦୁତ୍ଥାଯ ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ ଜଘ୍ନେ କିଂକରସଂଶ୍ରଯାନ୍ ସ ତୁ କିଂକରଯୁଦ୍ଧେନ ଗ୍ରସନଃ ଶ୍ରମମାପ୍ତଵାନ୍
ସେ ଉଠି, କିଂକରମାନେ ଉପରେ ଲଗିଥିବା କିଂକରମାନେ କୁ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି କିଂକରମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ଗ୍ରସନା ଥକିଗଲେ।
ତମାଲୋକ୍ଯ ଯମଃ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ନିହତାଂ ଚ ସ୍ଵଵାହିନୀମ୍ ଆଜଗାମ ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଦଣ୍ଡଂ ମହିଷଵାହନଃ
ତାଙ୍କୁ କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ନିଜ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି, ଯମ ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଆସିଲେ।
ଗ୍ରସନସ୍ତୁ ସମାଯାନ୍ତମ୍ ଆଜଘ୍ନେ ଗଦଯୋରସି ଅଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତତ୍କର୍ମ ଗ୍ରସନସ୍ଯାନ୍ତକୋ ଽରିହା
ଯମ ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଗ୍ରସନା ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଗଦାରେ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତକ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗଣନା କଲେନି।
ଜଘ୍ନେ ରଥସ୍ଯ ମୂର୍ଧନ୍ଯାନ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ଦଣ୍ଡେନ କୋପନଃ ସ ରଥୋ ଦଣ୍ଡମଥିତୈର୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରୈରର୍ଧୈର୍ ଵିକୃଷ୍ଯତେ
କ୍ରୋଧରେ ଯମ ରଥର ମୁଣ୍ଡରେ ବାଘମାନେ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। ଦଣ୍ଡ ଆଘାତରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଘ ଦ୍ୱାରା ରଥଟି ଟାଣି ନେଇଯାଉଥିଲା।
ସଂଶଯଃ ପୁରୁଷସ୍ଯେଵ ଚିତ୍ତଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ତଦ୍ରଥମ୍ ସମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ରଥଂ ଦୈତ୍ଯଃ ପଦାତିର୍ଧରଣୀଂ ଗତଃ
ଦେମନର ମନ ଏକ ମନୁଷ୍ୟର ଭଳି ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲା। ଦେମନ ନିଜ ରଥକୁ ଛାଡ଼ି ଭୂମିରେ ପଦାତି ହେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଯମଂ ଭୁଜାଭ୍ଯାମାଦାଯ ଯୋଧଯାମାସ ଦାନଵଃ ଯମୋ ଽପି ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ବାହୁଯୁଦ୍ଧେଷ୍ଵଵର୍ତତ
ଦେମନ ଯମଙ୍କୁ ଭୁଜରେ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯମ ମଧ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଭୁଜଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।
ଗ୍ରସନଃ କଟିଵସ୍ତ୍ରୈସ୍ତୁ ଯମଂ ଗୁହ୍ଯ ବଲୋଦ୍ଧତଃ ଭ୍ରାମଯାମାସ ଵେଗେନ ପ୍ରଚିତ୍ତମିଵ ସମ୍ଭ୍ରମଃ
ଗ୍ରସନା ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଯମଙ୍କୁ କଟିବସ୍ତ୍ରରେ ଧରି ତେଜ ଗତିରେ ଘୁମାଇଲେ, ଯେପରି ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ।
ଯମୋ ଽପି କଣ୍ଠେ ଽଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ଦୈତ୍ଯଂ ବାହୁଯୁଗେନ ତୁ ଵେଗେନ ଭ୍ରାମଯାମାସ ସମୁତ୍କୃଷ୍ଯ ମହୀତଲାତ୍
ଯମ ମଧ୍ୟ ଦେମନକୁ ଗଳାରେ ଦୁଇ ଭୁଜରେ ଧରି, ଭୂମିରୁ ଉଠାଇ ତେଜ ଗତିରେ ଘୁମାଇଲେ।
ତତୋ ମୁଷ୍ଟିଭିରନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ନିର୍ଦଯୌ ତୌ ନିଜଘ୍ନତୁଃ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାତିକାଯତ୍ଵାତ୍ ତତଃ ଶ୍ରାନ୍ତଭୁଜୋ ଯମଃ
ତାପରେ ଦୁଇଜଣ ନିର୍ଦୟରେ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଦେମନ ରାଜାଙ୍କର ବଡ଼ ଶରୀର ଦେଖି, ଯମଙ୍କ ଭୁଜ ଥକିଗଲା।
ସ୍କନ୍ଧେ ନିଧାଯ ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ମୁଖଂ ଵିଶ୍ରାନ୍ତିମୈଚ୍ଛତ ତମାଲକ୍ଷ୍ଯ ତତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ଶ୍ରାନ୍ତମନ୍ତକମୋଜସା
ସେ ଦାନବକୁ ନିଜ କନ୍ଧରେ ରଖି, ବିଶ୍ରାମ ପାଇବାକୁ ଚାହିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଦାନବ ଥକି ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ସେଷ କରିଦେଲେ।
ନିଷ୍ପିପେଷ ମହୀପୃଷ୍ଠେ ବହୁଶଃ ପାର୍ଷ୍ଣିପାଣିଭିଃ ଯାଵଦ୍ଯମସ୍ଯ ଵଦନାତ୍ ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ବହୁ
ସେ ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ ପୁଣିପୁଣି ଗଡି ଦେଲେ, ପାଦ ଓ ହାତରେ ମାଡ଼ି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯମଙ୍କ ମୁହଁରୁ ବହୁ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା।