ଉତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯାଥ ଯମସ୍ତସ୍ମାନ୍ ମହିଷାନ୍ନିଷ୍ପତିଷ୍ଯତଃ ପ୍ରାସେନ ତାଡଯାମାସ ଗ୍ରସନଂ ଵଦନେ ଦୃଢମ୍
ତାପରେ ଯମ, ମହିଷ ପଡ଼ୁଥିବାବେଳେ ଉଡ଼ି ଗ୍ରସନାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ମୁହଁରେ ବଣ୍ଡା ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ।
ସ ତୁ ପ୍ରାସପ୍ରହାରେଣ ମୂର୍ଛିତୋ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି ଗ୍ରସନଂ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜମ୍ଭୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ବଣ୍ଡା ଆଘାତରେ ଗ୍ରସନା ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଗ୍ରସନା ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଭୀମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜମ୍ଭ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ଯମସ୍ଯ ଭିନ୍ଦିପାଲେନ ପ୍ରହାରମକରୋଦ୍ଧୃଦି ଯମସ୍ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ମୁଖାତ୍
ଯମ ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ହୃଦୟକୁ ଘାତ କଲେ, ଏହି ଘାତରୁ ଯମଙ୍କ ମୁହଁରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା।
କୃତାନ୍ତଂ ମର୍ଦିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଦାପାଣିର୍ଧନାଧିପଃ ଵୃତୋ ଯକ୍ଷାଯୁତଶତୈର୍ ଜମ୍ଭଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ରୁଷା
କୃତାନ୍ତଙ୍କୁ ଚାପି ଦେଖି, ଧନର ମାଳିକ ଗଦା ହାତରେ ନେଇ ଏବଂ ଶତ-ଶତ ଯକ୍ଷମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ରାଗରେ ଜମ୍ଭଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଗେଇଲେ।
ଜମ୍ଭୋ ରୁଷା ତମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ଦାନଵାନୀକସଂଵୃତଃ ଉଵାଚ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ଯଥା ସ୍ନିଗ୍ଧେନ ଭାଷିତମ୍
ଦାନବ ସେନାରେ ଘିରିଥିବା ଜମ୍ଭ, ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମୂଦୁ ଶବ୍ଦରେ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ ମନ୍ତ୍ରଣା କହିଲେ।
ଗ୍ରସନୋ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୋ ଽଥ ଯମସ୍ଯ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଗଦାମ୍ ମଣିହେମପରିଷ୍କାରାଂ ଗୁର୍ଵୀମ୍ ଅରିଵିମର୍ଦିନୀମ୍
ଗ୍ରସନା ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରୁ ହୁଅଁ ଆସି, ଯମଙ୍କୁ ମଣି ଓ ସୁନାରେ ସଜିତ, ଭାରି ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଦା ପଠାଇଲେ।
ତାମପ୍ରତର୍କ୍ଯାଂ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଗଦାଂ ମହିଷଵାହନଃ ଗଦାଯାଃ ପ୍ରତିଘାତାର୍ଥଂ ଜଗଦ୍ଦଲନଭୈରଵମ୍
ସେ ଅଗ୍ରହ୍ୟ ଗଦାକୁ ଦେଖି, ମହିଷ ଉପରେ ଚାଲିଥିବା ଯମ, ତାହାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ନିଜ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଛାଡିଲେ।
ଦଣ୍ଡଂ ମୁମୋଚ କୋପେନ ଜ୍ଵାଲାମାଲାସମାକୁଲମ୍ ସ ଗଦାଂ ଵିଯତି ପ୍ରାପ୍ଯ ରରାସାମ୍ବୁଧରୋ ଯଥା
କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡକୁ ଅଗ୍ନିର ମାଳାରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଛାଡିଲେ; ଏହା ଆକାଶରେ ଗଦାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବର୍ଷା ଭରା ମେଘର ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲା।
ସଂଘଟ୍ଟମଭଵତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଶୈଲାଭ୍ଯାମିଵ ଦୁଃସହମ୍ ତାଭ୍ଯାଂ ନିଷ୍ପେଷନିର୍ହ୍ରାଦଜଡୀକୃତଦିଗନ୍ତରମ୍
ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଝଟକା ହେଲା, ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ହେବା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଝଟକାର ଭଳି; ଦୁଇଟି ଦଳନର ଗର୍ଜନରେ ଦିଗନ୍ତ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲା।
ଜଗଦ୍ ଵ୍ଯାକୁଲତାଂ ଯାତଂ ପ୍ରଲଯାଗମଶଙ୍କଯା କ୍ଷଣାତ୍ପ୍ରଶାନ୍ତନିର୍ହ୍ରାଦଂ ଜ୍ଵଲଦୁଲ୍କାସମାଚିତମ୍
ପ୍ରଳୟ ଆସିବା ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲା; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଗର୍ଜନ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଆକାଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତାରା-ପିଣ୍ଡରେ ଭରିଗଲା।
ନିଷ୍ପେଷଣେ ତଯୋର୍ଭୀମମ୍ ଅଭୂଦ୍ଗଗନଗୋଚରମ୍ ନିହତ୍ଯାଥ ଗଦାଂ ଦଣ୍ଡସ୍ ତତୋ ଗ୍ରସନମୂର୍ଧନି
ଆକାଶରେ ଦୁଇଟିର ଭୟଙ୍କର ଝଟକାରୁ ଗଦା ନଷ୍ଟ ହେଲା; ପରେ ଦଣ୍ଡ ଗ୍ରସନାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲା।
ହୃତ୍ଵା ଶ୍ରିଯମିଵାନର୍ଥୋ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯାପତଦ୍ଦୃଢଃ ସ ତୁ ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସତିମିରା ଦିଶଃ
ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନ ହରାଇବା ଭଳି, ଦଣ୍ଡ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଚାପି ଦେଲା; ଏହି ଘାତରୁ ସେ ଦିଗବାସିନ୍ଦି ଅନ୍ଧାର ଦେଖିଲେ।
ପପାତ ଭୂମୌ ନିଃସଂଜ୍ଞୋ ଭୂମିରେଣୁଵିଭୂଷିତଃ ତତୋ ହାହାରଵୋ ଘୋରଃ ସେନଯୋରୁଭଯୋରଭୂତ୍
ଗ୍ରସନା ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ, ଧୂଳିରେ ଢକିଗଲେ; ତାପରେ ଦୁଇ ସେନାରୁ ଭୟଙ୍କର ହାହାକାର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରେଣ ଗ୍ରସନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚେତନାମ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ସ୍ଵାଂ ତନୁଂ ଧ୍ଵସ୍ତାଂ ଵିଲୋଲାଭରଣାମ୍ବରାମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଗ୍ରସନା ଚେତନାକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଦେହକୁ ଭଙ୍ଗା ଅବସ୍ଥାରେ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ପୋଷାକ ବିକୃତ ଦେଖିଲେ।
ସ ଚାପି ଚିନ୍ତଯାମାସ କୃତେ ପ୍ରତିକୃତିକ୍ରିଯାମ୍ ମଦ୍ଵିଧେ ଵସ୍ତୁନି ପୁଂସି ପ୍ରଭୋଃ ପରିଭଵୋଦଯାତ୍
ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଫଳର ବିଷୟରେ, ଏବଂ ଏହା ଭାବିଲେ — ମୋ ପରି ଜଣେ ପୁରୁଷ ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅବମାନରୁ ଅପମାନ ଆସେ।
ମଯ୍ଯାଶ୍ରିତାନି ସୈନ୍ଯାନି ଜିତେ ମଯି ଵିନାଶିତା ଅସଂଭାଵିତ ଏଵାସ୍ତୁ ଜନଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଚେଷ୍ଟିତଃ
ମୋ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିବା ସେନାମାନେ, ମୋ ପରାଜୟରେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ; ଲୋକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଏହି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଘଟଣା।
ନ ତୁ ଵ୍ଯର୍ଥଶତୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟସଂଭାଵିତଧନୋ ନରଃ ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଵେଗେନ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ମହାବଲଃ
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ପୁରୁଷର ଧନ କେବଳ କଥାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏବଂ ଭାବିତ, ସେ କିଛି ନୁହେଁ; ଏଭଳି ଭାବି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗ୍ରସନା ତ୍ୱରିତ ଉଠିଲେ।
ମୁଦ୍ଗରଂ କାଲଦଣ୍ଡାଭଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଗିରିସଂନିଭଃ ଗ୍ରସନୋ ଘୋରସଂକଲ୍ପଃ ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଠପୁଟଚ୍ଛଦଃ
ଗ୍ରସନା ଦୃଢ ସଙ୍କଳ୍ପରେ, ଦଢ଼ି ଚିହ୍ନି, ମୁହଁ ଚିପି, କାଳଦଣ୍ଡ ଭଳି ଏକ ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗର ନେଇଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ର ଭଳି ଭାରି।
ରଥେନ ତ୍ଵରିତୋ ଗଚ୍ଛନ୍ ନାସସାଦାନ୍ତକଂ ରଣେ ସମାସାଦ୍ଯ ଯମଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଗ୍ରସନୋ ଭ୍ରାମ୍ଯ ମୁଦ୍ଗରମ୍
ରଥରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଯାଉଥିବା ସେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ତକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ନାହିଁ; ଯମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି, ଗ୍ରସନା ମୁଦ୍ଗରକୁ ଘୁମାଇଲେ।
ଵେଗେନ ମହତା ରୌଦ୍ରଂ ଚିକ୍ଷେପ ଯମମୂର୍ଧନି ଵିଲୋକ୍ଯ ମୁଦ୍ଗରଂ ଦୀପ୍ତଂ ଯମଃ ସଂଭ୍ରାନ୍ତଲୋଚନଃ
ବଡ଼ ଗତିରେ, ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗରକୁ ଯମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଦ୍ଗରକୁ ଦେଖି, ଯମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଭୟରେ ଭରିଗଲା।
ଵଞ୍ଚଯାମାସ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ମୁଦ୍ଗରଂ ସ ମହାବଲଃ ତସ୍ମିନ୍ନପସୃତେ ଦୂରଂ ଚଣ୍ଡାନାଂ ଭୀମକର୍ମଣାମ୍
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁଦ୍ଗରଙ୍କୁ ଚତୁର୍ତାରେ ଭୁଲାଇଲେ, ତାପରେ ମୁଦ୍ଗର ଭୟଙ୍କର ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯାମ୍ଯାନାଂ କିଂକରାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରଂ ନିଷ୍ପିପେଷ ହ ତତସ୍ତାଂ ନିହତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଘୋରାଂ କିଂକରଵାହିନୀମ୍
ସେ ଯମଙ୍କର ହଜାର କିଂକରକୁ ଚୋଟି ଦେଲେ। ଏହି ଭୟାନକ କିଂକରମାନଙ୍କର ସେନା ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଦେଖି,
ଅଗମତ୍ପରମଂ କ୍ଷୋଭଂ ନାନାପ୍ରହରଣୋଦ୍ଯତଃ ଗ୍ରସନସ୍ତୁ ସମାଲୋକ୍ଯ ତାଂ କିଂକରମଯୀଂ ଚମୂମ୍
ଗ୍ରସନା ନିଜେ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଏହି କିଂକରମାନେ ଭରିଥିବା ସେନାକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ।
ମେନେ ଯମସହସ୍ରାଣି ସୃଷ୍ଟାନି ଯମମାଯଯା ନିଗ୍ରାହ୍ଯ ଗ୍ରସନଃ ସେନାଂ ଵିସୃଜନ୍ନସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟଯଃ
ସେ ଭାବିଲେ ଯମଙ୍କ ମାୟାରେ ହଜାର ଯମ ତିଆରି ହୋଇଛନ୍ତି। ଗ୍ରସନା ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେନା ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରିଲେ।
କଲ୍ପାନ୍ତଘୋରସଂକାଶୋ ବଭୂଵ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ବିଭେଦ ଶୂଲେନ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ବାଣୈରଜିହ୍ମଗୈଃ
କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମାଦିତ ହୋଇ, ସେ କଳ୍ପାନ୍ତର ଭୟ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ। କିଂକରମାନେ କେହିକୁ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ଭେଦିଲେ, କେହିକୁ ସିଧା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
କାଂଶ୍ଚିତ୍ ପିପେଷ ଗଦଯା କାଂଶ୍ଚ ମୁଦ୍ଗରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ କେଚିତ୍ପ୍ରାସପ୍ରହାରୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈସ୍ତାଡିତାସ୍ତଦା
କିଂକରମାନେ କେହିକୁ ଗଦାରେ ଚୋଟିଲେ, କେହିକୁ ମୁଦ୍ଗରର ବର୍ଷାରେ ଚୋଟିଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ଦାରୁଣ ପ୍ରାସ ଆଘାତରେ ଆହତ ହେଲେ।
ଅପରେ ବହୁଶସ୍ତସ୍ଯ ଲଲମ୍ବୁର୍ବାହୁମଣ୍ଡଲେ ଶିଲାଭିରପରେ ଜଘ୍ନୁର୍ ଦ୍ରୁମୈରନ୍ଯୈର୍ମହୋଚ୍ଛ୍ରଯୈଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଗ୍ରସନାଙ୍କ ଭୁଜରେ ଲଟକି ରହିଲେ, କେହି ଶିଳା ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ବଡ଼ ଗଛ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।
ତସ୍ଯାପରେ ତୁ ଗାତ୍ରେଷୁ ଦଶନୈରପ୍ଯଦଂଶଯନ୍ ଅପରେ ମୁଷ୍ଟିଭିଃ ପୃଷ୍ଠଂ କିଂକରାଃ ପ୍ରହରନ୍ତି ଚ
ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଦାନ୍ତରେ କାମିଲେ, କିଂକରମାନେ ତାଙ୍କ ପିଠକୁ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଅଭିଦ୍ରୁତସ୍ତଥା ଘୋରୈର୍ ଗ୍ରସନଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ ଗାତ୍ରଂ ଭୂପୃଷ୍ଠେ ନିଷ୍ପିପେଷ ସହସ୍ରଶଃ
ଏଭଳି ଭୟାନକମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରେ, ଗ୍ରସନା କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମାଦିତ ହୋଇ, ନିଜ ଶରୀରକୁ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ି ହଜାର ନିଷ୍ପେଷଣ କଲେ।
କାଂଶ୍ଚିଦୁତ୍ଥାଯ ମୁଷ୍ଟିଭିର୍ ଜଘ୍ନେ କିଂକରସଂଶ୍ରଯାନ୍ ସ ତୁ କିଂକରଯୁଦ୍ଧେନ ଗ୍ରସନଃ ଶ୍ରମମାପ୍ତଵାନ୍
ସେ ଉଠି, କିଂକରମାନେ ଉପରେ ଲଗିଥିବା କିଂକରମାନେ କୁ ମୁଷ୍ଟିରେ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି କିଂକରମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ଗ୍ରସନା ଥକିଗଲେ।