ଭଗ୍ନେଷାଦଣ୍ଡଚକ୍ରାକ୍ଷା ରଥାଶ୍ଚ ଶକଲୀକୃତାଃ ପେତୁଃ ଶକଲତାଂ ଯାତାସ୍ ତୁରଂଗାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଏଷା, ଚକ୍ର ଓ ଅକ୍ଷ ଥିବା ରଥମାନେ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା; ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ହଜାର ହଜାର ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତୋ ଽସୃଘ୍ରଦଦୁସ୍ତାରା ପୃଥିଵୀ ସମଜାଯତ ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ରୁଧିରାଵର୍ତା ହର୍ଷଦାଃ ପିଶିତାଶିନାମ୍ ଵେତାଲାକ୍ରୀଡମଭଵତ୍ ତତ୍ସଂକୁଲରଣାଜିରମ୍
ତାପରେ ପୃଥିବୀ ରକ୍ତ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ଅପାରଗମ୍ୟ ହେଇଗଲା; ରକ୍ତ ଘୂର୍ଣ୍ଣି ନଦୀ ମାଂସ ଭକ୍ଷକମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ର ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ଖେଳସ୍ଥଳ ହେଇଗଲା।
ଅଥ ଗ୍ରସନମାଲୋକ୍ଯ ଯମଃ କ୍ରୋଧଵିମୂର୍ଛିତଃ ଵଵର୍ଷ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵିଶେଷେଣାଗ୍ନିଵର୍ଚସା
ତାପରେ ମାରଣ ଦେଖି, ଯମ ରୋଷରେ ଭରି ଅଗ୍ନି ଭଳି ତୀର ବର୍ଷା କରିଲେ।
ସ ଵିଦ୍ଧୋ ବହୁଭିର୍ବାଣୈର୍ ଗ୍ରସନୋ ଽତିପରାକ୍ରମଃ କୃତପ୍ରତିକୃତାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଧନୁରାନମ୍ଯ ଭୈରଵମ୍
ଅନେକ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗ୍ରସନା ପ୍ରତିଶୋଧ ଆଶାରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଧନୁ ଟାଣିଲେ।
ଶତୈଃ ପଞ୍ଚଭିରତ୍ଯୁଗ୍ରୈଃ ଶରାଣାଂ ଯମମର୍ଦଯତ୍ ସ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଯମୋ ବାଣାନ୍ ଗ୍ରସନସ୍ଯାତିପୌରୁଷମ୍
ପାଞ୍ଚ ଶତ ଭୟଙ୍କର ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେ ଯମଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ; ଯମ ଗ୍ରସନାର ତୀର ଓ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରଭାବ ଦେଖି,
ବାଣଵୃଷ୍ଟିଭିରୁଗ୍ରାଭିର୍ ଯମୋ ଗ୍ରସନମର୍ଦଯତ୍ କୃତାନ୍ତଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ତାଂ ଵିଯତି ପ୍ରତିସର୍ପିଣୀମ୍
ଯମ ଭୟଙ୍କର ତୀର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସନାକୁ ଆଘାତ କରିଲେ; କ୍ରୁର ଯମଙ୍କର ତୀର ବର୍ଷା ଆକାଶ ମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲା।
ଚିଛେଦ ଶରଵର୍ଷେଣ ଗ୍ରସନୋ ଦାନଵେଶ୍ଵରଃ ଵିଫଲାଂ ତାଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଯମସ୍ତାଂ ଶରସଂତତିମ୍
ଗ୍ରସନା, ଦାନବମାନଙ୍କର ନାୟକ, ତୀର ବର୍ଷାକୁ ନିଜ ତୀରରେ କାଟିଦେଲେ; ଏହା ଅଫଳ ହେଇଗଲା ଦେଖି, ଯମ ତୀର ବର୍ଷାକୁ ଦେଖିଲେ।
ସ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ଶରଵ୍ରାତଂ ଗ୍ରସନସ୍ଯ ରଥଂ ପ୍ରତି ଚିକ୍ଷେପ ମୁଦ୍ଗରଂ ଘୋରଂ ତରସା ତସ୍ଯ ଚାନ୍ତକଃ
ଗ୍ରସନାର ରଥକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ତୀର ବହୁଳତା ଦେଖି, ଅନ୍ତକ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଶକ୍ତିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ ତଂ ମୁଦ୍ଗରମ୍ ଆଯାନ୍ତମ୍ ଉତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯ ଗଗନସ୍ଥିତମ୍ ଜଗ୍ରାହ ଵାମହସ୍ତେନ ଯାମ୍ଯଂ ଦାନଵନନ୍ଦନଃ
ସେଇ ଗଦା ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି ଆସୁଥିବାବେଳେ, ଦାନବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ନାୟକ ବାମ ହାତରେ ଗଦାକୁ ଧରିଲେ।
ତମେଵ ମୁଦ୍ଗରଂ ଗୃହ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ମହିଷଂ ରୁଷା ପାତଯାମାସ ଵେଗେନ ସ ପପାତ ମହୀତଲେ
ସେଇ ଗଦାକୁ ଧରି, ରୋଷରେ ଗ୍ରସନା ଯମଙ୍କର ମହିଷକୁ ତୀବ୍ର ଭାବରେ ଆଘାତ କରିଲେ, ମହିଷ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଉତ୍ପ୍ଲୁତ୍ଯାଥ ଯମସ୍ତସ୍ମାନ୍ ମହିଷାନ୍ନିଷ୍ପତିଷ୍ଯତଃ ପ୍ରାସେନ ତାଡଯାମାସ ଗ୍ରସନଂ ଵଦନେ ଦୃଢମ୍
ତାପରେ ଯମ, ମହିଷ ପଡ଼ୁଥିବାବେଳେ ଉଡ଼ି ଗ୍ରସନାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ମୁହଁରେ ବଣ୍ଡା ଦେଇ ଆଘାତ କରିଲେ।
ସ ତୁ ପ୍ରାସପ୍ରହାରେଣ ମୂର୍ଛିତୋ ନ୍ଯପତଦ୍ଭୁଵି ଗ୍ରସନଂ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜମ୍ଭୋ ଭୀମପରାକ୍ରମଃ
ବଣ୍ଡା ଆଘାତରେ ଗ୍ରସନା ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଗ୍ରସନା ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଭୀମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜମ୍ଭ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ଯମସ୍ଯ ଭିନ୍ଦିପାଲେନ ପ୍ରହାରମକରୋଦ୍ଧୃଦି ଯମସ୍ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ସୁସ୍ରାଵ ରୁଧିରଂ ମୁଖାତ୍
ଯମ ତାଙ୍କର ଗଦାରେ ହୃଦୟକୁ ଘାତ କଲେ, ଏହି ଘାତରୁ ଯମଙ୍କ ମୁହଁରୁ ରକ୍ତ ବହିଲା।
କୃତାନ୍ତଂ ମର୍ଦିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗଦାପାଣିର୍ଧନାଧିପଃ ଵୃତୋ ଯକ୍ଷାଯୁତଶତୈର୍ ଜମ୍ଭଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ରୁଷା
କୃତାନ୍ତଙ୍କୁ ଚାପି ଦେଖି, ଧନର ମାଳିକ ଗଦା ହାତରେ ନେଇ ଏବଂ ଶତ-ଶତ ଯକ୍ଷମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହି, ରାଗରେ ଜମ୍ଭଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଗେଇଲେ।
ଜମ୍ଭୋ ରୁଷା ତମ୍ ଆଯାନ୍ତଂ ଦାନଵାନୀକସଂଵୃତଃ ଉଵାଚ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵାକ୍ଯଂ ତୁ ଯଥା ସ୍ନିଗ୍ଧେନ ଭାଷିତମ୍
ଦାନବ ସେନାରେ ଘିରିଥିବା ଜମ୍ଭ, ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମୂଦୁ ଶବ୍ଦରେ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ ମନ୍ତ୍ରଣା କହିଲେ।
ଗ୍ରସନୋ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୋ ଽଥ ଯମସ୍ଯ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଗଦାମ୍ ମଣିହେମପରିଷ୍କାରାଂ ଗୁର୍ଵୀମ୍ ଅରିଵିମର୍ଦିନୀମ୍
ଗ୍ରସନା ଅଚେତନ ଅବସ୍ଥାରୁ ହୁଅଁ ଆସି, ଯମଙ୍କୁ ମଣି ଓ ସୁନାରେ ସଜିତ, ଭାରି ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଦା ପଠାଇଲେ।
ତାମପ୍ରତର୍କ୍ଯାଂ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଗଦାଂ ମହିଷଵାହନଃ ଗଦାଯାଃ ପ୍ରତିଘାତାର୍ଥଂ ଜଗଦ୍ଦଲନଭୈରଵମ୍
ସେ ଅଗ୍ରହ୍ୟ ଗଦାକୁ ଦେଖି, ମହିଷ ଉପରେ ଚାଲିଥିବା ଯମ, ତାହାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ନିଜ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଛାଡିଲେ।
ଦଣ୍ଡଂ ମୁମୋଚ କୋପେନ ଜ୍ଵାଲାମାଲାସମାକୁଲମ୍ ସ ଗଦାଂ ଵିଯତି ପ୍ରାପ୍ଯ ରରାସାମ୍ବୁଧରୋ ଯଥା
କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡକୁ ଅଗ୍ନିର ମାଳାରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଛାଡିଲେ; ଏହା ଆକାଶରେ ଗଦାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବର୍ଷା ଭରା ମେଘର ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲା।
ସଂଘଟ୍ଟମଭଵତ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଶୈଲାଭ୍ଯାମିଵ ଦୁଃସହମ୍ ତାଭ୍ଯାଂ ନିଷ୍ପେଷନିର୍ହ୍ରାଦଜଡୀକୃତଦିଗନ୍ତରମ୍
ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଝଟକା ହେଲା, ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ହେବା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଝଟକାର ଭଳି; ଦୁଇଟି ଦଳନର ଗର୍ଜନରେ ଦିଗନ୍ତ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲା।
ଜଗଦ୍ ଵ୍ଯାକୁଲତାଂ ଯାତଂ ପ୍ରଲଯାଗମଶଙ୍କଯା କ୍ଷଣାତ୍ପ୍ରଶାନ୍ତନିର୍ହ୍ରାଦଂ ଜ୍ଵଲଦୁଲ୍କାସମାଚିତମ୍
ପ୍ରଳୟ ଆସିବା ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହେଇଗଲା; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଗର୍ଜନ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଆକାଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତାରା-ପିଣ୍ଡରେ ଭରିଗଲା।
ନିଷ୍ପେଷଣେ ତଯୋର୍ଭୀମମ୍ ଅଭୂଦ୍ଗଗନଗୋଚରମ୍ ନିହତ୍ଯାଥ ଗଦାଂ ଦଣ୍ଡସ୍ ତତୋ ଗ୍ରସନମୂର୍ଧନି
ଆକାଶରେ ଦୁଇଟିର ଭୟଙ୍କର ଝଟକାରୁ ଗଦା ନଷ୍ଟ ହେଲା; ପରେ ଦଣ୍ଡ ଗ୍ରସନାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲା।
ହୃତ୍ଵା ଶ୍ରିଯମିଵାନର୍ଥୋ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯାପତଦ୍ଦୃଢଃ ସ ତୁ ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସତିମିରା ଦିଶଃ
ଅନ୍ୟାୟରେ ଧନ ହରାଇବା ଭଳି, ଦଣ୍ଡ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଚାପି ଦେଲା; ଏହି ଘାତରୁ ସେ ଦିଗବାସିନ୍ଦି ଅନ୍ଧାର ଦେଖିଲେ।
ପପାତ ଭୂମୌ ନିଃସଂଜ୍ଞୋ ଭୂମିରେଣୁଵିଭୂଷିତଃ ତତୋ ହାହାରଵୋ ଘୋରଃ ସେନଯୋରୁଭଯୋରଭୂତ୍
ଗ୍ରସନା ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ, ଧୂଳିରେ ଢକିଗଲେ; ତାପରେ ଦୁଇ ସେନାରୁ ଭୟଙ୍କର ହାହାକାର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତମାତ୍ରେଣ ଗ୍ରସନଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚେତନାମ୍ ଅପଶ୍ଯତ୍ସ୍ଵାଂ ତନୁଂ ଧ୍ଵସ୍ତାଂ ଵିଲୋଲାଭରଣାମ୍ବରାମ୍
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଗ୍ରସନା ଚେତନାକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଦେହକୁ ଭଙ୍ଗା ଅବସ୍ଥାରେ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ପୋଷାକ ବିକୃତ ଦେଖିଲେ।
ସ ଚାପି ଚିନ୍ତଯାମାସ କୃତେ ପ୍ରତିକୃତିକ୍ରିଯାମ୍ ମଦ୍ଵିଧେ ଵସ୍ତୁନି ପୁଂସି ପ୍ରଭୋଃ ପରିଭଵୋଦଯାତ୍
ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଫଳର ବିଷୟରେ, ଏବଂ ଏହା ଭାବିଲେ — ମୋ ପରି ଜଣେ ପୁରୁଷ ପାଇଁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅବମାନରୁ ଅପମାନ ଆସେ।
ମଯ୍ଯାଶ୍ରିତାନି ସୈନ୍ଯାନି ଜିତେ ମଯି ଵିନାଶିତା ଅସଂଭାଵିତ ଏଵାସ୍ତୁ ଜନଃ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଚେଷ୍ଟିତଃ
ମୋ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିବା ସେନାମାନେ, ମୋ ପରାଜୟରେ ନଷ୍ଟ ହେଇଗଲେ; ଲୋକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଏହି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଘଟଣା।
ନ ତୁ ଵ୍ଯର୍ଥଶତୋଦ୍ଘୁଷ୍ଟସଂଭାଵିତଧନୋ ନରଃ ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଵେଗେନ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ମହାବଲଃ
କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ପୁରୁଷର ଧନ କେବଳ କଥାରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏବଂ ଭାବିତ, ସେ କିଛି ନୁହେଁ; ଏଭଳି ଭାବି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗ୍ରସନା ତ୍ୱରିତ ଉଠିଲେ।
ମୁଦ୍ଗରଂ କାଲଦଣ୍ଡାଭଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଗିରିସଂନିଭଃ ଗ୍ରସନୋ ଘୋରସଂକଲ୍ପଃ ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଠପୁଟଚ୍ଛଦଃ
ଗ୍ରସନା ଦୃଢ ସଙ୍କଳ୍ପରେ, ଦଢ଼ି ଚିହ୍ନି, ମୁହଁ ଚିପି, କାଳଦଣ୍ଡ ଭଳି ଏକ ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗର ନେଇଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ର ଭଳି ଭାରି।
ରଥେନ ତ୍ଵରିତୋ ଗଚ୍ଛନ୍ ନାସସାଦାନ୍ତକଂ ରଣେ ସମାସାଦ୍ଯ ଯମଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଗ୍ରସନୋ ଭ୍ରାମ୍ଯ ମୁଦ୍ଗରମ୍
ରଥରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଯାଉଥିବା ସେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ତକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ନାହିଁ; ଯମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖି, ଗ୍ରସନା ମୁଦ୍ଗରକୁ ଘୁମାଇଲେ।
ଵେଗେନ ମହତା ରୌଦ୍ରଂ ଚିକ୍ଷେପ ଯମମୂର୍ଧନି ଵିଲୋକ୍ଯ ମୁଦ୍ଗରଂ ଦୀପ୍ତଂ ଯମଃ ସଂଭ୍ରାନ୍ତଲୋଚନଃ
ବଡ଼ ଗତିରେ, ଭୟଙ୍କର ମୁଦ୍ଗରକୁ ଯମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ; ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁଦ୍ଗରକୁ ଦେଖି, ଯମଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଭୟରେ ଭରିଗଲା।