ନ ଶାନ୍ତିଗୋଚରେ ଲୁବ୍ଧଃ କ୍ରୂରୋ ଲବ୍ଧସମାଶ୍ରଯଃ ସଂତାପିତଃ ଖଲୋ ଯାତି ସାଧ୍ଯତାଂ ଭ୍ରଷ୍ଟସଂଶଯଃ
ଲୋଭୀ, କ୍ରୂର ଓ ସହାୟତା ପାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତିରେ ଆସିପାରିବେ ନାହିଁ; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସନ୍ଦେହ ହରାଇଲେ, ସେମାନେ ଦମିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସାମ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ନୈଵାସ୍ତି ଯତସ୍ତେ ଲବ୍ଧସଂଶ୍ରଯାଃ ଜାତିଧର୍ମେଣ ଵା ଭେଦ୍ଯା ଦାନଂ ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ରିଯେ ଚ କିମ୍
ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମ ଲାଗୁ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ସହାୟତା ପାଇଛନ୍ତି; ଜାତି କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଭେଦ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଧନ ଦେଇ ଲାଭ ହୋଇନଥିବା ସେମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଅପରିଗ୍ରହ।
ଏକୋ ଽଭ୍ଯୁପାଯୋ ଦଣ୍ଡୋ ଽତ୍ର ଭଵତାଂ ଯଦି ରୋଚତେ ଦୁର୍ଜନେଷୁ କୃତଂ ସାମ ମହଦ୍ଯାତି ଚ ଵନ୍ଧ୍ଯତାମ୍
ଏଠାରେ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ — ଦଣ୍ଡ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଭଲ ଲାଗେ; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସହିତ ସାମ କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳହୀନ ହୁଏ।
ଭଵାଦିତି ଵ୍ଯଵସ୍ଯନ୍ତି କ୍ରୂରାଃ ସାମ ମହାତ୍ମନାମ୍ ଋଜୁତାମାର୍ଯବୁଦ୍ଧିତ୍ଵଂ ଦଯାନୀତିଵ୍ଯତିକ୍ରମମ୍
କ୍ରୂରମାନେ ସଦା ଭାବନ୍ତି ଯେ, ମହାତ୍ମାମାନେ ଦ୍ୱାରା ସାମ କରିବା ଦୂର୍ବଳତା, ସିଧାସଳଖ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ଓ ଅତି ଦୟାର ଚିହ୍ନ।
ମନ୍ଯନ୍ତେ ଦୁର୍ଜନା ନିତ୍ଯଂ ସାମ ଚାପି ଭଯୋଦଯାତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଦୁର୍ଜନମ୍ ଆକ୍ରାନ୍ତୁଂ ଶ୍ରେଯାନ୍ପୌରୁଷସଂଶ୍ରଯଃ
ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସଦା ଭାବନ୍ତି ଯେ, ସାମ ଭୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ତେଣୁ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦମିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରିବା ଉତ୍ତମ।
ଆକ୍ରାନ୍ତେ ତୁ କ୍ରିଯା ଯୁକ୍ତା ସତାମେତନ୍ମହାଵ୍ରତମ୍ ଦୁର୍ଜନଃ ସୁଜନତ୍ଵାଯ କଲ୍ପତେ ନ କଦାଚନ
ଆକ୍ରମଣ ହେଲେ, ଭଲ ଲୋକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ — ଏହି ତାଙ୍କର ମହାବ୍ରତ; ଦୁଷ୍ଟମାନେ କେବେ ଭଲ ଲୋକ ହେବେ ନାହିଁ।
ସୁଜନୋ ଽପି ସ୍ଵଭାଵସ୍ଯ ତ୍ଯାଗଂ ଵାଞ୍ଛେତ୍କଦାଚନ ଏଵଂ ମେ ବୁଧ୍ଯତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଯୂଯମତ୍ର ଵ୍ଯଵସ୍ଯତ
ଭଲ ଲୋକ ମଧ୍ୟ କେବେ କେବେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଛାଡିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା; ଏହିପରି ମୋ ମନେ ଭାବେ — ଏବେ ଆପଣମାନେ ଏଠାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କରନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଏଵମେଵେତ୍ଯୁଵାଚ ତମ୍ କର୍ତଵ୍ଯତାଂ ସ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ପ୍ରୋଵାଚାମରସଂସଦି
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସହସ୍ରାକ୍ଷ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଏବଂ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କଥା ଭାବି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କହିଲେ।
ସାଵଧାନେନ ମେ ଵାଚଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ନାକଵାସିନଃ ଭଵନ୍ତୋ ଯଜ୍ଞଭୋକ୍ତାରସ୍ ତୁଷ୍ଟାତ୍ମାନୋ ଽତିସାତ୍ତ୍ଵିକାଃ
ମୋର କଥାକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବଗଣ। ଆପଣମାନେ ଯଜ୍ଞର ଉପଭୋକ୍ତା, ମନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଅତି ପବିତ୍ର ସ୍ୱଭାବର।
ସ୍ଵେ ମହିମ୍ନି ସ୍ଥିତା ନିତ୍ଯଂ ଜଗତଃ ପରିପାଲକାଃ ଭଵତଶ୍ଚାନିମିତ୍ତେନ ବାଧନେ ଦାନଵେଶ୍ଵରାଃ
ସେମାନେ ସଦା ନିଜ ମହିମାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କର ଅଗ୍ରଣୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଦାନବମାନେ କାରଣ ବିନା ବିଘ୍ନ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ତେଷାଂ ସାମାଦି ନୈଵାସ୍ତି ଦଣ୍ଡ ଏଵ ଵିଧୀଯତାମ୍ କ୍ରିଯତାଂ ସମରୋଦ୍ଯୋଗଃ ସୈନ୍ଯଂ ସଂଯୋଜ୍ଯତାଂ ମମ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମିଳନ, ନମ୍ରତା ଆଦି କିଛି କାମକୁ ଆସେନାହିଁ; କେବଳ ଦଣ୍ଡ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନିଅନ୍ତୁ—ମୋ ଦଳକୁ ଏକତ୍ର କରନ୍ତୁ।
ଆଦ୍ରିଯନ୍ତାଂ ଚ ଶସ୍ତ୍ରାଣି ପୂଜ୍ଯନ୍ତାମସ୍ତ୍ରଦେଵତାଃ ଵାହନାନି ଚ ଯାନାନି ଯୋଜଯନ୍ତୁ ମମାମରାଃ
ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଆଦର କରନ୍ତୁ, ଅସ୍ତ୍ରଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହେଉନ୍ତୁ; ଯାନ ଓ ରଥଗୁଡିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ, ମୋ ପାଇଁ ଅମରମାନେ।
ଯମଂ ସେନାପତିଂ କୃତ୍ଵା ଶୀଘ୍ରମେଵଂ ଦିଵୌକସଃ ଇତ୍ଯୁକ୍ତାଃ ସମନହ୍ଯନ୍ତ ଦେଵାନାଂ ଯେ ପ୍ରଧାନତଃ
ଯମକୁ ସେନାପତି କରି, ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ, ହେ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ। ଏଭଳି ଆଜ୍ଞା ମିଳିବା ପରେ, ଦେବମାନଙ୍କର ଅଗ୍ରଣୀମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ।
ଵାଜିନାମଯୁତେନାଜୌ ହେମଘଣ୍ଟାପରିଷ୍କୃତମ୍ ନାନାଶ୍ଚର୍ଯଗୁଣୋପେତଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ସର୍ଵଦୈଵତୈଃ
ଦଶ ହଜାର ଘୋଡା ଯୁକ୍ତ, ସୁନା ଘଣ୍ଟାରେ ସଜିତ, ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ଏକ ରଥ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆଣିଥିଲେ।
ରଥଂ ମାତଲିନା କୢପ୍ତଂ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଦୁର୍ଜଯମ୍ ଯମୋ ମହିଷମାସ୍ଥାଯ ସେନାଗ୍ରେ ସମଵର୍ତତ
ମାତଲି ଦେବରାଜଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ରଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ଯମ ନିଜ ମହିଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଚଣ୍ଡକିଂକରଵୃନ୍ଦେନ ସର୍ଵତଃ ପରିଵାରିତଃ କଲ୍ପକାଲୋଦ୍ଧତଜ୍ଵାଲାପୂରିତାମ୍ବରଲୋଚନଃ
ଭୟଙ୍କର କିଂକରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଏପରି ଜ୍ୱାଳାରେ ଜଳିଥିଲା, ଯେପରି କଳ୍ପାନ୍ତର ଅଗ୍ନିର ଲାହାଣୀ; ସେ ଆକାଶକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ହୁତାଶନଶ୍ଛାଗରୂଢଃ ଶକ୍ତିହସ୍ତୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ପଵନୋ ଽଙ୍କୁଶପାଣିସ୍ତୁ ଵିସ୍ତାରିତମହାଜଵଃ
ଅଗ୍ନି ଛାଗ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ହାତରେ ଶକ୍ତି ନେଇ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ; ପବନ ହାତରେ ଅଙ୍କୁଶ ନେଇ, ତାଙ୍କର ଅତି ବେଗ ଦେଖାଇଥିଲେ।
ଭୁଜଗେନ୍ଦ୍ରସମାରୂଢୋ ଜଲେଶୋ ଭଗଵାନ୍ସ୍ଵଯମ୍ ନରଯୁକ୍ତରଥେ ଦେଵୋ ରାକ୍ଷସେଶୋ ଵିଯଚ୍ଚରଃ
ଜଳର ଭଗବାନ ନିଜେ ମହାନାଗ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ; ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅଧିପତି ଆକାଶରେ ଚଳି, ମାନବ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଥିଲେ।
ତୀକ୍ଷ୍ଣଖଡ୍ଗଯୁତୋ ଭୀମଃ ସମରେ ସମଵସ୍ଥିତଃ ମହାସିଂହରଵୋ ଦେଵୋ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଗଦାଯୁଧଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ନେଇ ଭୟଙ୍କର ଦେବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ; ଧନର ଦେବତା, ସିଂହର ଦହାଡ଼ ଦେଇ, ଗଦା ନେଇ ରହିଥିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯାଵଶ୍ଵିନୌ ଚ ଚତୁରଙ୍ଗବଲାନ୍ଵିତୌ ରାଜଭିଃ ସହିତାସ୍ତସ୍ଥୁର୍ ଗନ୍ଧର୍ଵା ହେମଭୂଷଣାଃ
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ଚତୁର୍ବିଧ ସେନା ସହିତ, ରାଜାମାନେ ଓ ସୁନାରେ ଭୂଷିତ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଏକତ୍ର ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ।
ହେମପୀତୋତ୍ତରାସଙ୍ଗାଶ୍ ଚିତ୍ରଵର୍ମରଥାଯୁଧାଃ ନାକପୃଷ୍ଠଶିଖଣ୍ଡାସ୍ତୁ ଵୈଡୂର୍ଯମକରଧ୍ଵଜାଃ
ସୁନା ରଙ୍ଗର ଉପର ଚାଦର ପିନ୍ଧି, ରଥ, କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ସଜିଥିଲେ; ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରରେ ତାଙ୍କର କେଶର ଚମକୁଥିଲା, ବୈଡୂର୍ୟ ଓ ମକର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱଜା ଉଠାଇଥିଲେ।
ଜପାରକ୍ତୋତ୍ତରାସଙ୍ଗା ରାକ୍ଷସା ରକ୍ତମୂର୍ଧଜାଃ ଗୃଧ୍ରଧ୍ଵଜା ମହାଵୀର୍ଯା ନିର୍ମଲାଯୋଵିଭୂଷଣାଃ
ରାକ୍ଷସମାନେ ଜପା ଫୁଲ ରଙ୍ଗର ଉପର ଚାଦର ପିନ୍ଧି, ରକ୍ତ ରଙ୍ଗର କେଶ ରଖି, ଗୃଧ୍ର ଦ୍ୱଜା ଉଠାଇ, ମହାବୀର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।
ମୁସଲାସିଗଦାହସ୍ତା ରଥେ ଚୋଷ୍ଣୀଷଦଂଶିତାଃ ମହାମେଘରଵା ନାଗା ଭୀମୋଲ୍କାଶନିହେତଯଃ
ମୁସଳ, ତଳୱାର ଓ ଗଦା ହାତରେ ନେଇ, ରଥରେ ଉଷ୍ଣୀଷ ପିନ୍ଧି, ମହାନାଗମାନେ ବଡ଼ ମେଘର ଦହାଡ଼ ଦେଇ, ଭୟଙ୍କର ଉଲ୍କା ଓ ଆଗ ନେଇ ଫିଙ୍ଗୁଥିଲେ।
ଯକ୍ଷାଃ କୃଷ୍ଣାମ୍ବରଭୃତୋ ଭୀମବାଣଧନୁର୍ଧରାଃ ତାମ୍ରୋଲୂକଧ୍ଵଜା ରୌଦ୍ରା ହେମରତ୍ନଵିଭୂଷଣାଃ
ୟକ୍ଷମାନେ କଳା ଚାଦର ପିନ୍ଧି, ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଓ ଧନୁଷ ନେଇ, ତାମ୍ର ଉଲୁକ ଦ୍ୱଜା ଉଠାଇ, ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।
ଦ୍ଵୀପିଚର୍ମୋତ୍ତରାସଙ୍ଗଂ ନିଶାଚରବଲଂ ବଭୌ ଗାର୍ଧ୍ରପତ୍ତ୍ରଧ୍ଵଜପ୍ରାଯମ୍ ଅସ୍ଥିଭୂଷଣଭୂଷିତମ୍
ବାଘ ଚର୍ମର ଉପର ଚାଦର ପିନ୍ଧି, ନିଶାଚରମାନେ ଦଳ ଚମକୁଥିଲା; ଅଧିକାଂଶ ଗୃଧ୍ରପାଖ ଦ୍ୱଜା ଉଠାଇ, ଅସ୍ଥି ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ଥିଲେ।
ମୁସଲାଯୁଧଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଂ ନାନାପ୍ରାଣିମହାରଵମ୍ କିଂନରାଃ ଶ୍ଵେତଵସନାଃ ସିତପତ୍ତ୍ରିପତାକିନଃ
ମୁସଳ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର, ନାନା ପ୍ରାଣୀର ଦହାଡ଼ ଦେଇ, କିନ୍ନରମାନେ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ଧଳା ପାଖର ଦ୍ୱଜା ଉଠାଇଥିଲେ।
ମତ୍ତେଭଵାହନପ୍ରାଯାସ୍ ତୀକ୍ଷ୍ଣତୋମରହେତଯଃ ମୁକ୍ତାଜାଲପରିଷ୍କାରୋ ହଂସୋ ରଜତନିର୍ମିତଃ
ମଦରେ ମତ୍ତ ହାତୀ ଉପରେ ଚାଲିଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବର୍ଚ୍ଛି ହାତରେ ରଖିଥିବା, ମୁକ୍ତାର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଚାନ୍ଦିରେ ତିଆରି ହଁସ ରହିଥିଲା।
କେତୁର୍ଜଲାଧିନାଥସ୍ଯ ଭୀମଧୂମଧ୍ଵଜାନଲଃ ପଦ୍ମରାଗମହାରତ୍ନଵିଟପଂ ଧନଦସ୍ଯ ତୁ
ଜଳର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ପତାକା ଭୟଙ୍କର ଧୂମ ଭରା ଅଗ୍ନିର ଝଣ୍ଡା ଥିଲା; ଧନଦାଙ୍କ ପାଇଁ ପଦ୍ମରାଗ ରତ୍ନ ଓ ମହାମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନର ଶାଖା ରହିଥିଲା।
ଧ୍ଵଜଂ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତଂ ଭାତି ଗନ୍ତୁକାମମିଵାମ୍ବରମ୍ ଵୃକେଣ କାଷ୍ଠଲୋହେନ ଯମସ୍ଯାସୀନ୍ମହାଧ୍ଵଜଃ
ଉଠାଇ ରଖାଯାଇଥିବା ପତାକା ଏପରି ଜ୍ୟୋତି ଦେଉଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଆକାଶକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା; ଯମଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପତାକା କାଠ ଓ ଲୋହାରେ ଓ ଭୱେଳା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ରାକ୍ଷସେଶସ୍ଯ କେତୋର୍ଵୈ ପ୍ରେତସ୍ଯ ମୁଖମାବଭୌ ହେମସିଂହଧ୍ଵଜୌ ଦେଵୌ ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କାଵମିତଦ୍ଯୁତୀ
ରାକ୍ଷସମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ପତାକାରେ ପ୍ରେତର ମୁହଁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଦେବମାନେ ସୁନାର ସିଂହ ପତାକା ରଖିଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା।