ତସ୍ମାଜ୍ଜଯାଯାମରପୁଂଗଵାନାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀହରଣାଯ ଶୀଘ୍ରମ୍ ସଂଯୋଜ୍ଯତାଂ ମେ ରଥମଷ୍ଟଚକ୍ରଂ ବଲଂ ଚ ମେ ଦୁର୍ଜଯଦୈତ୍ଯଚକ୍ରମ୍ ଧ୍ଵଜଂ ଚ ମେ କାଞ୍ଚନପଟ୍ଟନଦ୍ଧଂ ଛତ୍ତ୍ରଂ ଚ ମେ ମୌକ୍ତିକଜାଲବଦ୍ଧମ୍
ତେଣୁ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ଧନ ସ୍ୱାଧୀନ କରିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଇଁ ଏଠରେ ଅଷ୍ଟଚକ୍ର ରଥ, ଅପରାଜିତ ଦାନବ ସେନା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଟ୍ଟା ଲଗା ଧ୍ୱଜ ଓ ମୁକ୍ତା ଜାଳ ଲଗା ଛତା ତିଆରି କର।
ତାରକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗ୍ରସନୋ ନାମ ଦାନଵଃ ସେନାନୀର୍ ଦୈତ୍ଯରାଜସ୍ଯ ତଥା ଚକ୍ରେ ବଲାନ୍ଵିତଃ
ତାରକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗ୍ରସନ ନାମକ ଦାନବ, ଦାନବରାଜଙ୍କ ସେନାପତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଠିକ୍ ତାହାପରି କାମ କଲେ।
ଆହତ୍ଯ ଭେରୀଂ ଗମ୍ଭୀରାଂ ଦୈତ୍ଯାନାହୂଯ ସତ୍ଵରଃ ତୁରଗାଣାଂ ସହସ୍ରେଣ ଚକ୍ରାଷ୍ଟକଵିଭୂଷିତମ୍
ଗଭୀର ଧ୍ୱନିରେ ଢୋଳ ବଜାଇ, ସେ ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଡାକିଲେ। ଏହି ରଥଟି ଆଠଟି ଚକାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା ଏବଂ ହଜାରଟି ଘୋଡ଼ା ଟାଣୁଥିଲେ।
ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରପରିଷ୍କାରଂ ଚତୁର୍ଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍ ନାନାକ୍ରୀଡାଗୃହଯୁତଂ ଗୀତଵାଦ୍ଯମନୋହରମ୍
ସେ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ରଥଟି ଚାରି ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଥିଲା। ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଖେଳଘର ଭରିଥିଲା, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ଵିମାନମିଵ ଦେଵସ୍ଯ ସୁରଭର୍ତୁଃ ଶତକ୍ରତୋଃ ଦଶକୋଟୀଶ୍ଵରା ଦୈତ୍ଯା ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚଣ୍ଡଵିକ୍ରମାଃ
ଏହି ରଥଟି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିମାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦଶ କୋଟି ଦୈତ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଓ ଭୟଙ୍କର, ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ।
ତେଷାମଗ୍ରେସରୋ ଜମ୍ଭଃ କୁଜମ୍ଭୋ ଽନନ୍ତରସ୍ତତଃ ମହିଷଃ କୁଞ୍ଜରୋ ମେଘଃ କାଲନେମିର୍ନିମିସ୍ତଥା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ଥିଲେ ଜମ୍ଭ; ତା'ପରେ କୁଜମ୍ଭ, ତା'ପରେ ମହିଷ, କୁଞ୍ଜର, ମେଘ, କାଳନେମି ଓ ନିମି।
ମଥନୋ ଜମ୍ଭକଃ ଶୁମ୍ଭୋ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଦଶ ନାଯକାଃ ଅନ୍ଯେ ଽପି ଶତଶସ୍ତସ୍ଯ ପୃଥିଵୀଦଲନକ୍ଷମାଃ
ମଥନ, ଜମ୍ଭକ, ଶୁମ୍ଭ—ଏହି ଦଶଜଣ ଦୈତ୍ୟନାୟକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଶତ ଦୈତ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲା।
ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଗିରିଵର୍ଷ୍ମାଣଃ ସନ୍ତି ଚଣ୍ଡପରାକ୍ରମାଃ ନାନାଯୁଧପ୍ରହରଣା ନାନାଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପାରଗାଃ
ଏହି ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ପାହାଡ଼ ପରି ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ସେମାନେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ।
ତାରକସ୍ଯାଭଵତ୍କେତୂ ରୌଦ୍ରଃ କନକଭୂଷଣଃ କେତୁନା ମକରେଣାପି ସେନାନୀର୍ ଗ୍ରସନୋ ଽରିହା
ତାରକଙ୍କ ପତାକା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ସେନାପତି ଥିଲେ ଗ୍ରସନ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପତାକାରେ ମକର ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ପୈଶାଚଂ ଯସ୍ଯ ଵଦନଂ ଜମ୍ଭସ୍ଯାସୀଦଯୋମଯମ୍ ଖରଵିଧୂତଲାଙ୍ଗୂଲଂ କୁଜମ୍ଭସ୍ଯାଭଵଦ୍ଧ୍ଵଜେ
ଜମ୍ଭଙ୍କ ପତାକାରେ ଲୋହାରେ ତିଆରି ଏକ ପିଶାଚ ମୁହଁ ଥିଲା। କୁଜମ୍ଭଙ୍କ ପତାକାରେ ଏକ ଗଧା ଥିଲା, ଯାହାର ପୁଛ ହେଉଥିଲା ହଲେଇଯାଉଥିଲା।
ମହିଷସ୍ଯ ତୁ ଗୋମାଯୁଃ କେତୋର୍ହୈମସ୍ତଦାଭଵତ୍ ଧ୍ଵାଙ୍କ୍ଷୋ ଧ୍ଵଜେ ତୁ ଶୁମ୍ଭସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଯୋମଯମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ମହିଷଙ୍କ ପତାକାରେ ସୁନାର ଶିଆଳ ଥିଲା। ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ପତାକା ଉଚ୍ଚରେ ଉଠାଯାଇଥିଲା, ଯାହାରେ କଳା ଲୋହାର ଗିଧ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଅନେକାକାରଵିନ୍ଯାସାଶ୍ ଚାନ୍ଯେଷାଂ ତୁ ଧ୍ଵଜାସ୍ତଥା ଶତେନ ଶୀଘ୍ରଵେଗାଣାଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରାଣାଂ ହେମମାଲିନାମ୍
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପତାକା ଅନେକ ଆକାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଶତ ଟି ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଥିବା ବାଘ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଗ୍ରସନସ୍ଯ ରଥୋ ଯୁକ୍ତାଂ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲିନାମ୍ ଶତେନାପି ଚ ସିଂହାନାଂ ରଥୋ ଜମ୍ଭସ୍ଯ ଦୁର୍ଜଯଃ
ଗ୍ରସନଙ୍କ ରଥ ଶତ ଟି ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଘଣ୍ଟିର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ଜମ୍ଭଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରଥ ମଧ୍ୟ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିଲା।
କୁଜମ୍ଭସ୍ଯ ରଥୋ ଯୁକ୍ତଃ ପିଶାଚଵଦନୈଃ ଖରୈଃ ରଥସ୍ତୁ ମହିଷସ୍ଯୋଷ୍ଟ୍ରୈର୍ ଗଜସ୍ଯ ତୁ ତୁରଂଗମୈଃ
କୁଜମ୍ଭଙ୍କ ରଥ ଦୈତ୍ୟମୁଖ ଥିବା ଗଧା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିଲା। ମହିଷଙ୍କ ରଥ ଉଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏବଂ କୁଞ୍ଜରଙ୍କ ରଥ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିଲା।
ମେଷସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପିଭିର୍ଭୀମୈଃ କୁଞ୍ଜରୈଃ କାଲନେମିନଃ ପର୍ଵତାଭୈଃ ସମାରୂଢୋ ନିମିର୍ମତ୍ତୈର୍ମହାଗଜୈଃ
ମେଷଙ୍କ ରଥ ଭୟଙ୍କର ଚିତା ଦ୍ୱାରା ଟାଣାଯାଉଥିଲା। କାଳନେମିଙ୍କ ରଥ ପାହାଡ଼ ପରି ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ନିମି ମଦମସ୍ତ ମହାହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଦନ୍ତୈର୍ଗନ୍ଧଵଦ୍ଭିଃ ଶିକ୍ଷିତୈର୍ମେଘଭୈରଵୈଃ ଶତହସ୍ତାଯତୈଃ କୃଷ୍ଣୈସ୍ ତୁରଂଗୈର୍ହେମଭୂଷଣୈଃ
ଚାରି ଦାନ୍ତ ଥିବା, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଶିକ୍ଷିତ, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଶତ ହାତ ଲମ୍ବା, କଳା ଓ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ରଥ ଟାଣାଯାଉଥିଲା।
ସିତଚାମରଜାଲେନ ଶୋଭିତେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ସିତଚନ୍ଦନଚାର୍ଵଙ୍ଗୋ ନାନାପୁଷ୍ପସ୍ରଜୋଜ୍ଜ୍ଵଲଃ
ଧଳା ଚାମରରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଶୋଭିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ, ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧି ତେଜମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ମଥନୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ପାଶହସ୍ତୋ ଵ୍ଯରାଜତ ଜମ୍ଭକଃ କିଙ୍କିଣୀଜାଲମାଲମୁଷ୍ଟ୍ରଂ ସମାସ୍ଥିତଃ
ମଥନ ନାମକ ଦୈତ୍ୟନାୟକ ହାତରେ ପାଶ ଧରି ତେଜ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଜମ୍ଭକ ଘଣ୍ଟିର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଉଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
କାଲଶୁକ୍ଲମହାମେଷମ୍ ଆରୂଢଃ ଶୁମ୍ଭଦାନଵଃ ଅନ୍ଯେ ଽପି ଦାନଵା ଵୀରା ନାନାଵାହନଗାମିନଃ
ଶୁମ୍ଭ ଦାନବ କାଳ ଭଳି କଳା ଏକ ବଡ଼ ମେଷ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଶୂର ଦାନବମାନେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଯାନରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ।
ପ୍ରଚଣ୍ଡଚିତ୍ରକର୍ମାଣଃ କୁଣ୍ଡଲୋଷ୍ଣୀଷଭୂଷଣାଃ ନାନାଵିଧୋତ୍ତରାସଙ୍ଗା ନାନାମାଲ୍ଯଵିଭୂଷଣାଃ
ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କଣ୍ଠା ଓ ପାଗଡ଼ି ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ପୋଷାକ ଓ ଫୁଲମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ।
ନାନାସୁଗନ୍ଧିଗନ୍ଧାଢ୍ଯା ନାନାବନ୍ଦିଜନସ୍ତୁତାଃ ନାନାଵାଦ୍ଯପରିସ୍ପନ୍ଦାଶ୍ ଚାଗ୍ରେସରମହାରଥାଃ
ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧର ସମୃଦ୍ଧ, ଅନେକ ପରିଚାରକଙ୍କର ପ୍ରଶଂସାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ସଙ୍ଗୀତ ଉପକରଣର ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ସେହି ମହାରଥମାନେ ସବୁଠୁ ଆଗରେ ଚାଲିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନାନାଶୌର୍ଯକଥାସକ୍ତାସ୍ ତସ୍ମିନ୍ସୈନ୍ଯେ ମହାସୁରାଃ ତଦ୍ବଲଂ ଦୈତ୍ଯସିଂହସ୍ଯ ଭୀମରୂପଂ ଵ୍ଯଜାଯତ
ସେହି ସେନାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ସାହସିକ କଥାରେ ଲଗିଥିଲେ; ତେଣୁ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସିଂହ ପରି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ପ୍ରମତ୍ତଚଣ୍ଡମାତଂଗତୁରଂଗରଥସଂକୁଲମ୍ ପ୍ରତସ୍ଥେ ଽମରଯୁଦ୍ଧାଯ ବହୁପତ୍ତିପତାକି ତତ୍
ମଦୋନ୍ମତ ଦୁଷ୍ଟ ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥରେ ଭରିଥିବା, ବହୁ ପତାକା ଉଠାଇଥିବା ସେହି ସେନା ଦେବମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚାଲିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଵାଯୁର୍ ଦେଵଦୂତୋ ଽମ୍ବରାଲଯେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ଦାନଵବଲଂ ଜଗାମେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶଂସିତୁମ୍
ଏହି ସମୟରେ, ଦେବଦୂତ ବାୟୁ ଆକାଶରୁ ଦାନବମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସ ଗତ୍ଵା ତୁ ସଭାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ଶଶଂସ ମଧ୍ଯେ ଦେଵାନାଂ ତତ୍କାର୍ଯଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ସେ ମହାତ୍ମା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ସଭାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଖବର ଦେଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵରାଜସ୍ତୁ ନିମୀଲିତଵିଲୋଚନଃ ବୃହସ୍ପତିମୁଵାଚେଦଂ ଵାକ୍ଯଂ କାଲେ ମହାଭୁଜଃ
ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଦେବମାନଙ୍କର ରାଜା ଚକ୍ଷୁ ବନ୍ଦ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ସମୟଯୋଗ୍ୟ କଥା କହିଲେ।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽତି ଵିମର୍ଦୋ ଽଯଂ ଦେଵାନାଂ ଦାନଵୈଃ ସହ କାର୍ଯଂ କିମତ୍ର ତଦ୍ବ୍ରୂହି ନୀତ୍ଯୁପାଯସମନ୍ଵିତମ୍
ଦେବମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆସିଛି; ଏଠାରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ନୀତି ଓ ଉପାୟ ସହିତ କହ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗିରାଂପତିଃ ଇତ୍ଯୁଵାଚ ମହାଭାଗୋ ବୃହସ୍ପତିରୁଦାରଧୀଃ
ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗିରାମ୍ପତି ବୃହସ୍ପତି, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରି, ଏଭଳି କହିଲେ।
ସାମପୂର୍ଵା ସ୍ମୃତା ନୀତିଶ୍ ଚତୁରଙ୍ଗା ପତାକିନୀ ଜିଗୀଷତାଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥିତିରେଷା ସନାତନୀ
ସାମ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା, ଚାରି ପ୍ରକାର ଦଳ ଓ ପତାକା ସହିତ ନୀତି, ବିଜୟ ଚାହିଁଥିବା ଦେବମାନେ ପାଇଁ ସଦା ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ସାମ ଭେଦସ୍ତଥା ଦାନଂ ଦଣ୍ଡଶ୍ଚାଙ୍ଗଚତୁଷ୍ଟଯମ୍ ନୀତୌ କ୍ରମାଦ୍ଦେଶକାଲରିପୁଯୋଗ୍ଯକ୍ରମାଦିଦମ୍
ସାମ, ଭେଦ, ଦାନ ଓ ଦଣ୍ଡ — ଏହି ଚାରି ଉପାୟ ନୀତିର ଅଂଶ; ସେମାନେ ସ୍ଥାନ, ସମୟ, ଶତ୍ରୁ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।