ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତାରକୋ ଦୈତ୍ଯଃ ପ୍ରଣମ୍ଯାତ୍ମଭୁଵଂ ଵିଭୁମ୍ ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣତଃ ପୃଥୁଵିକ୍ରମଃ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟ ତାରକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି ନମ୍ରତାରେ, ଶୂର ହୋଇ କଥା କହିଲା।
ଦେଵଭୂତମନୋଵାସ ଵେତ୍ସି ଜନ୍ତୁଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ କୃତପ୍ରତିକୃତାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଜିଗୀଷୁଃ ପ୍ରାଯଶୋ ଜନଃ
ଆପଣ ଦେବତାମାନେଙ୍କର ମନ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାଣିଛନ୍ତି; ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିଫଳ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଶୋଧ ଆଶା କରି, ସାଧାରଣତଃ ଜୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଵଯଂ ଚ ଜାତିଧର୍ମେଣ କୃତଵୈରାଃ ସହାମରୈଃ ତୈଶ୍ଚ ନିଃଶେଷିତା ଦୈତ୍ଯାଃ କ୍ରୂରୈଃ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଧର୍ମିତାମ୍ ତେଷାମହଂ ସମୁଦ୍ଧର୍ତା ଭଵେଯମିତି ମେ ମତିଃ
ଆମେ ଜନ୍ମ ଓ ଧର୍ମରେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ସହ ବିରୋଧ ରଖିଛୁ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି। ମୋ ନିଷ୍ଠା ହେଉଛି ସେମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା।
ଅଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମ୍ ଅସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଚ ମହୌଜସାମ୍ ସ୍ଯାମହଂ ପରମୋ ହ୍ଯେଷ ଵରୋ ମମ ହୃଦି ସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଅଜୟ ହେଉ; ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଵର ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଛି।
ଏତନ୍ମେ ଦେହି ଦେଵେଶ ନାନ୍ଯୋ ମେ ରୋଚତେ ଵରଃ ତମୁଵାଚ ତତୋ ଦୈତ୍ଯଂ ଵିରିଞ୍ଚିଃ ସୁରନାଯକଃ
ଏହି ଦୟା ମୋତେ ଦିଅ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଏହା ଛଡ଼ି ଆଉ କିଛି ମୋତେ ପସନ୍ଦ ନୁହେଁ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ସେଇ ଦାନବଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ନ ଯୁଜ୍ଯନ୍ତେ ଵିନା ମୃତ୍ଯୁଂ ଦେହିନୋ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମ ଯତସ୍ତତୋ ଽପି ଵରଯ ମୃତ୍ଯୁଂ ଯସ୍ମାନ୍ନ ଶଙ୍କସେ
ମୃତ୍ୟୁ ବିନା କେହି ଦେହଧାରୀ ଜୀବ ରହିପାରେନି, ଦାନବମାନ୍ୟ, ତେଣୁ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁ ଛଡ଼ି ଆଉ କିଛି ଚାହିଁବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, କାରଣ ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରୁନାହାଁ।
ତତଃ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ଶିଶୋର୍ଵୈ ସପ୍ତଵାସରାତ୍ ଵଵ୍ରେ ମହାସୁରୋ ମୃତ୍ଯୁମ୍ ଅଵଲେପେନ ମୋହିତଃ
ତାପରେ ସେ ଦାନବରାଜ ଭାବିବା ପରେ, ଅହଂକାରରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ଶିଶୁ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବାର ସାତ ଦିନ ପରେ ମୃତ୍ୟୁ ମାଗିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମା ଚାସ୍ମୈ ଵରଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯତ୍କିଂଚିନ୍ମନସେପ୍ସିତମ୍ ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ଦେଵୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଽପି ସ୍ଵକମାଲଯମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ମନରେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ସେ ସବୁ ଦୟା ଦେଇ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଦାନବ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଉତ୍ତୀର୍ଣଂ ତପସସ୍ତଂ ତୁ ଦୈତ୍ଯଂ ଦୈତ୍ଯେଶ୍ଵରାସ୍ତଥା ପରିଵଵ୍ରୁଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ଦିଵି ଦେଵଗଣା ଯଥା
ସେ ଦାନବ ତପସ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ, ଦାନବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ, ଯେପରି ଦେବମାନେ ଦିବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଘେରି ରହନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ମହତି ରାଜ୍ଯସ୍ଥେ ତାରକେ ଦୈତ୍ଯନନ୍ଦନେ ଋତଵୋ ମୂର୍ତିମନ୍ତଶ୍ଚ ସ୍ଵକାଲଗୁଣବୃଂହିତାଃ
ତାରକ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ, ବଡ଼ ରାଜ୍ୟରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଋତୁମାନେ ନିଜ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା ଦେହ ଧାରଣ କରି ଦେଖାଦେଲେ।
ଅଭଵନ୍କିଂକରାସ୍ତସ୍ଯ ଲୋକପାଲାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ କାନ୍ତିର୍ଦ୍ଯୁତିର୍ଧୃତିର୍ମେଧା ଶ୍ରୀରଵେକ୍ଷ୍ଯ ଚ ଦାନଵମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳ ତାଙ୍କର ଦାସ ହେଇଗଲେ; ରୂପ, ତେଜ, ଧୃତି, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ପରିଵଵ୍ରୁର୍ଗୁଣାକୀର୍ଣା ନିଶ୍ଛିଦ୍ରାଃ ସର୍ଵ ଏଵ ହି କାଲାଗୁରୁଵିଲିପ୍ତାଙ୍ଗଂ ମହାମୁକୁଟଭୂଷଣମ୍
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିଥିଲେ, କୌଣସି ଦୋଷ ନଥିଲା; ତାଙ୍କ ଦେହ କଳାଗୁରୁ ଗନ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ, ମୁଣ୍ଡରେ ବଡ଼ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ରୁଚିରାଙ୍ଗଦନଦ୍ଧାଙ୍ଗଂ ମହାସିଂହାସନେ ସ୍ଥିତମ୍ ଵୀଜଯନ୍ତ୍ଯପ୍ସରଃଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭୃଶଂ ମୁଞ୍ଚନ୍ତି ନୈଵ ତାଃ
ତାଙ୍କ ଶରୀର ରୂପସୀ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ବଡ଼ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିଲେ; ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅବିରତ ପଖା ଝଲାଉଥିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କୌ ଦୀପମାର୍ଗେଷୁ ଵ୍ଯଜନେଷୁ ଚ ମାରୁତଃ କୃତାନ୍ତୋ ଽଗ୍ରେସରସ୍ତସ୍ଯ ବଭୂଵୁର୍ମୁନିସତ୍ତମାଃ
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଥରେ ଦୀପ ଭାବେ ଜଳିଥିଲେ, ବାୟୁ ପଖା ଭାବେ ଥିଲେ; ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏଵଂ ପ୍ରଯାତି କାଲେ ତୁ ଵିତତେ ତାରକାସୁରଃ ବଭାଷେ ସଚିଵାନ୍ଦୈତ୍ଯଃ ପ୍ରଭୂତଵରଦର୍ପିତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ସମୟ ବିତିଗଲା, ତାରକାସୁର ବହୁ ବରର ଗର୍ବରେ ଭରି, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ କଥା କହିଲେ।
ରାଜ୍ଯେନ କାରଣଂ କିଂ ମେ ତ୍ଵ୍ ଅନାକ୍ରମ୍ଯ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍ ଅନିର୍ଯାପ୍ଯ ସୁରୈର୍ଵୈରଂ କା ଶାନ୍ତିର୍ହୃଦଯେ ମମ
ମୁଁ ତିନି ଲୋକ ଜିତିପାରିଲିନାହିଁ, ସେହି ରାଜ୍ୟ ରଖିଲେ କଣ ଲାଭ? ଦେବତାମାନେ ସହ ବିରୋଧ ଶେଷ ନ କଲେ, ମୋ ହୃଦୟ କେମିତି ଶାନ୍ତି ପାଇବ?
ଭୁଞ୍ଜତେ ଽଦ୍ଯାପି ଯଜ୍ଞାଂଶାନ୍ ଅମରା ନାକ ଏଵ ହି ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶ୍ରିଯଂ ନ ଜହତି ତିଷ୍ଠତେ ଚ ଗତଭ୍ରମଃ
ଏଯାଁ ଯାଏଁ, ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଭୋଗୁଛନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଶ୍ରୀକୁ ଛାଡ଼ନାହାନ୍ତି ଓ ମନ ଭ୍ରମ ଛାଡ଼ି ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି।
ସ୍ଵସ୍ଥାଭିଃ ସ୍ଵର୍ଗନାରୀଭିଃ ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ ଽମରଵଲ୍ଲଭାଃ ସୋତ୍ପଲା ମଦିରାମୋଦା ଦିଵି କ୍ରୀଡାଯନେଷୁ ଚ
ସ୍ୱର୍ଗର ନାରୀମାନେ, ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ନିଜ ରୂପରେ ଦେବମାନେକୁ ମୁହଁ ଦେଉଛନ୍ତି; ହାତରେ ପଦ୍ମ, ମଦର ମୋହରେ, ସ୍ୱର୍ଗର କ୍ରୀଡ଼ାଉଦ୍ୟାନରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ଜନ୍ମ ନ ଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଘଟଯେତ୍ପୌରୁଷଂ ନରଃ ଜନ୍ମ ତସ୍ଯ ଵୃଥା ଭୂତମ୍ ଅଜନ୍ମା ତୁ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ମିଳିଲା ପରେ ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଏନାହିଁ, ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ; ଯେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ଏଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ମାତାପିତୃଭ୍ଯାଂ ନ କରୋତି କାମାନ୍ ବନ୍ଧୂନଶୋକାନ୍ନ କରୋତି ଯୋ ଵା କୀର୍ତିଂ ହି ଵା ନାର୍ଜଯତେ ହିମାଭାଂ ପୁମାନ୍ସ ଜାତୋ ଽପି ମୃତୋ ମତଂ ମେ
ଯେଉଁଜଣେ ମାତାପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେନାହିଁ, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେନାହିଁ, କିମ୍ବା ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପରି ପବିତ୍ର କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରେନାହିଁ, ସେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୃତ।
ତସ୍ମାଜ୍ଜଯାଯାମରପୁଂଗଵାନାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଲକ୍ଷ୍ମୀହରଣାଯ ଶୀଘ୍ରମ୍ ସଂଯୋଜ୍ଯତାଂ ମେ ରଥମଷ୍ଟଚକ୍ରଂ ବଲଂ ଚ ମେ ଦୁର୍ଜଯଦୈତ୍ଯଚକ୍ରମ୍ ଧ୍ଵଜଂ ଚ ମେ କାଞ୍ଚନପଟ୍ଟନଦ୍ଧଂ ଛତ୍ତ୍ରଂ ଚ ମେ ମୌକ୍ତିକଜାଲବଦ୍ଧମ୍
ତେଣୁ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ଧନ ସ୍ୱାଧୀନ କରିବା ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ପାଇଁ ଏଠରେ ଅଷ୍ଟଚକ୍ର ରଥ, ଅପରାଜିତ ଦାନବ ସେନା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଟ୍ଟା ଲଗା ଧ୍ୱଜ ଓ ମୁକ୍ତା ଜାଳ ଲଗା ଛତା ତିଆରି କର।
ତାରକସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗ୍ରସନୋ ନାମ ଦାନଵଃ ସେନାନୀର୍ ଦୈତ୍ଯରାଜସ୍ଯ ତଥା ଚକ୍ରେ ବଲାନ୍ଵିତଃ
ତାରକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଗ୍ରସନ ନାମକ ଦାନବ, ଦାନବରାଜଙ୍କ ସେନାପତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଠିକ୍ ତାହାପରି କାମ କଲେ।
ଆହତ୍ଯ ଭେରୀଂ ଗମ୍ଭୀରାଂ ଦୈତ୍ଯାନାହୂଯ ସତ୍ଵରଃ ତୁରଗାଣାଂ ସହସ୍ରେଣ ଚକ୍ରାଷ୍ଟକଵିଭୂଷିତମ୍
ଗଭୀର ଧ୍ୱନିରେ ଢୋଳ ବଜାଇ, ସେ ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଡାକିଲେ। ଏହି ରଥଟି ଆଠଟି ଚକାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା ଏବଂ ହଜାରଟି ଘୋଡ଼ା ଟାଣୁଥିଲେ।
ଶୁକ୍ଲାମ୍ବରପରିଷ୍କାରଂ ଚତୁର୍ଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍ ନାନାକ୍ରୀଡାଗୃହଯୁତଂ ଗୀତଵାଦ୍ଯମନୋହରମ୍
ସେ ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ରଥଟି ଚାରି ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଥିଲା। ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଖେଳଘର ଭରିଥିଲା, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ମଧୁର ଧ୍ୱନିରେ ମନକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିଲା।
ଵିମାନମିଵ ଦେଵସ୍ଯ ସୁରଭର୍ତୁଃ ଶତକ୍ରତୋଃ ଦଶକୋଟୀଶ୍ଵରା ଦୈତ୍ଯା ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚଣ୍ଡଵିକ୍ରମାଃ
ଏହି ରଥଟି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିମାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦଶ କୋଟି ଦୈତ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଓ ଭୟଙ୍କର, ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ।
ତେଷାମଗ୍ରେସରୋ ଜମ୍ଭଃ କୁଜମ୍ଭୋ ଽନନ୍ତରସ୍ତତଃ ମହିଷଃ କୁଞ୍ଜରୋ ମେଘଃ କାଲନେମିର୍ନିମିସ୍ତଥା
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ଥିଲେ ଜମ୍ଭ; ତା'ପରେ କୁଜମ୍ଭ, ତା'ପରେ ମହିଷ, କୁଞ୍ଜର, ମେଘ, କାଳନେମି ଓ ନିମି।
ମଥନୋ ଜମ୍ଭକଃ ଶୁମ୍ଭୋ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଦଶ ନାଯକାଃ ଅନ୍ଯେ ଽପି ଶତଶସ୍ତସ୍ଯ ପୃଥିଵୀଦଲନକ୍ଷମାଃ
ମଥନ, ଜମ୍ଭକ, ଶୁମ୍ଭ—ଏହି ଦଶଜଣ ଦୈତ୍ୟନାୟକ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଶତ ଦୈତ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପିତ କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲା।
ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଗିରିଵର୍ଷ୍ମାଣଃ ସନ୍ତି ଚଣ୍ଡପରାକ୍ରମାଃ ନାନାଯୁଧପ୍ରହରଣା ନାନାଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପାରଗାଃ
ଏହି ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ପାହାଡ଼ ପରି ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ। ସେମାନେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ।
ତାରକସ୍ଯାଭଵତ୍କେତୂ ରୌଦ୍ରଃ କନକଭୂଷଣଃ କେତୁନା ମକରେଣାପି ସେନାନୀର୍ ଗ୍ରସନୋ ଽରିହା
ତାରକଙ୍କ ପତାକା ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ସେନାପତି ଥିଲେ ଗ୍ରସନ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପତାକାରେ ମକର ଚିହ୍ନ ଥିଲା।
ପୈଶାଚଂ ଯସ୍ଯ ଵଦନଂ ଜମ୍ଭସ୍ଯାସୀଦଯୋମଯମ୍ ଖରଵିଧୂତଲାଙ୍ଗୂଲଂ କୁଜମ୍ଭସ୍ଯାଭଵଦ୍ଧ୍ଵଜେ
ଜମ୍ଭଙ୍କ ପତାକାରେ ଲୋହାରେ ତିଆରି ଏକ ପିଶାଚ ମୁହଁ ଥିଲା। କୁଜମ୍ଭଙ୍କ ପତାକାରେ ଏକ ଗଧା ଥିଲା, ଯାହାର ପୁଛ ହେଉଥିଲା ହଲେଇଯାଉଥିଲା।