ତସ୍ଯାଂ ତପସି ଵର୍ତନ୍ତ୍ଯାମ୍ ଇନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚକ୍ରେ ଵିଭୀଷିକାମ୍ ଭୂତ୍ଵା ତୁ ମର୍କଟସ୍ତତ୍ର ତଦାଶ୍ରମପଦଂ ମହାନ୍
ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ମାକଡ଼ ବେଶ ଧରି, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ।
ଚକ୍ରେ ଵିଲୋଲଂ ନିଃଶେଷଂ ତୁମ୍ବୀଘଟକରଣ୍ଡକମ୍ ତତସ୍ତୁ ମେଘରୂଷେଣ କମ୍ପଂ ତସ୍ଯାକରୋନ୍ମହାନ୍
ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଘଡ଼ା, କୁଅଁ, ଝାଞ୍ଜିକୁ ହେଲାଇ ଓ ଛିଞ୍ଚିଲେ। ପରେ ମେଘ ଆକାର ଧରି, ସେଠାରେ ବଡ଼ କମ୍ପନ କଲେ।
ତତୋ ଭୁଜଂଗରୂପେଣ ବଦ୍ଧ୍ଵା ଚ ଚରଣଦ୍ଵଯମ୍ ଅପାକର୍ଷତ୍ତତୋ ଦୂରଂ ଭ୍ରମଂସ୍ତସ୍ଯା ମହୀମିମାମ୍
ପରେ ସେ ନାଗ ଆକାର ଧରି, ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପାଦ ବାନ୍ଧି, ଦୂରକୁ ଟାଣି ନେଲେ, ତାଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଭ୍ରମଣ କରାଇଲେ।
ତପୋବଲାଢ୍ଯା ସା ତସ୍ଯ ନ ଵଧ୍ଯତ୍ଵଂ ଜଗାମ ହ ତତୋ ଗୋମାଯୁରୂପେଣ ତସ୍ଯାଦୂଷଯଦାଶ୍ରମମ୍
ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଅପରାଜିତ ରହିଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ କିଛି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରେ ଗୋମାୟୁ ଆକାର ଧରି, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଅଶୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ମେଘରୂପେଣ ତସ୍ଯାଃ କ୍ଲେଦଯଦାଶ୍ରମମ୍ ଭୀଷିକାଭିର୍ ଅନେକାଭିସ୍ ତାଂ କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ପାକଶାସନଃ
ପରେ ମେଘ ଆକାର ଧରି, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଭିଜାଇଦେଲେ। ବହୁତ ଭୟ ଦେଇ, ପାକଶାସନ ତାଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଲେ।
ଵିରରାମ ଯଦା ନୈଵଂ ଵଜ୍ରାଙ୍ଗମହିଷୀ ତଦା ଶୈଲସ୍ଯ ଦୁଷ୍ଟତାଂ ମତ୍ଵା ଶାପଂ ଦାତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ଭଲାଙ୍ଗଙ୍କ ରାଣୀ ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ପାହାଡ଼କୁ ଦୋଷୀ ଭାବି, ଶାପ ଦେବାକୁ ଠାନିଲେ।
ସ ଶାପାଭିମୁଖାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୈଲଃ ପୁରୁଷଵିଗ୍ରହଃ ଉଵାଚ ତାଂ ଵରାରୋହାଂ ଵରାଙ୍ଗୀଂ ଭୀରୁଚେତନଃ
ସେ ଶାପ ଦେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ପାହାଡ଼ ମଣିଷ ଆକାର ଧରି, ଭୟଭୀତ ହୃଦୟରେ, ଭଲାଙ୍ଗୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ନାହଂ ଵରାଙ୍ଗନେ ଦୁଷ୍ଟଃ ସେଵ୍ଯୋ ଽହଂ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ଵିଭ୍ରମଂ ତୁ କରୋତ୍ଯେଷ ରୁଷିତଃ ପାକଶାସନଃ
ହେ ଭଲାଙ୍ଗୀ, ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି। ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ପାକଶାସନ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ କରୁଛି।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଜାତଃ କାଲୋ ଵର୍ଷସହସ୍ରିକଃ ତସ୍ମିନ୍ଗତେ ତୁ ଭଗଵାନ୍ କାଲେ କମଲସଂଭଵଃ ତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଵଜ୍ରାଙ୍ଗଂ ତମାଗମ୍ଯ ଜଲାଶ୍ରଯମ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲା। ସେ ସମୟ ଗତିବା ପରେ, ପଦ୍ମସମ୍ଭବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭଲାଙ୍ଗଙ୍କୁ ଆସି କହିଲେ।
ଦଦାମି ସର୍ଵକାମାଂସ୍ତେ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଦିତିନନ୍ଦନ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦୋତ୍ଥାଯ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ତପସାଂ ନିଧିଃ ଉଵାଚ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେଉଛି, ଉଠ, ଦିତିପୁତ୍ର। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟରାଜ ତପସ୍ୟାର ଧନ, ହାତ ଜୋଡି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆସୁରୋ ମାସ୍ତୁ ମେ ଭାଵଃ ସନ୍ତୁ ଲୋକା ମମାକ୍ଷଯାଃ ତପସ୍ଯେଵ ରତିର୍ ମେଽସ୍ତୁ ଶରୀରସ୍ଯାସ୍ତୁ ଵର୍ତନମ୍
ମୋର ମନେ କେବେ ଦୁଷ୍ଟତା ଆସିନପାରୁ, ମୋର ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ସଦା ଅବିନାଶୀ ରହୁ, ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଁ, ଏବଂ ମୋର ଶରୀର ଚାଲିଥାଉ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଦେଵୋ ଜଗାମ ସ୍ଵକମାଲଯମ୍ ଵଜ୍ରାଙ୍ଗୋ ଽପି ସମାପ୍ତେ ତୁ ତପସି ସ୍ଥିରସଂଯମଃ
ଦେବତା କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ,' ବୋଲି ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ତପସ୍ୟା ସମାପ୍ତ କଲେ।
ଆହାରମିଚ୍ଛନ୍ଭାର୍ଯାଂ ସ୍ଵାଂ ନ ଦଦର୍ଶାଶ୍ରମେ ସ୍ଵକେ କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟଃ ସ ଶୈଲସ୍ଯ ଗହନଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ
ଖାଦ୍ୟ ଓ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଭୋକରେ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ରିତ ହୋଇ, ସେ ପାହାଡ଼ର ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଆଦାତୁଂ ଫଲମୂଲାନି ସ ଚ ତସ୍ମିନ୍ଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ ରୁଦତୀଂ ତାଂ ପ୍ରିଯାଂ ଦୀନାଂ ତନୁପ୍ରଚ୍ଛାଦିତାନନାମ୍ ତାଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍
ଫଳ ଓ ମୂଳ ତୁଳିବାକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା, ଦୁଃଖିତ ଓ ଚେହେରା ଚୁନ୍ଦରେ ଢାକିଥିବା ଦେଖିଲେ। ଦେଖି, ସେ ଦାଇତ୍ୟପତି ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କଥା କହିଲେ।
କେନ ତେ ଽପକୃତଂ ଭୀରୁ ଯମଲୋକଂ ଯିଯାସୁନା କଂ ଵା କାମଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ଶୀଘ୍ରଂ ମେ ବ୍ରୂହି ଭାମିନି
ହେ ଭୟଭୀତେ, କିଏ ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାୟ କଲା? କିଏ ଯମଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଁଛି? କିମ୍ବା କେଉଁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି? ଶୀଘ୍ର କହ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ତ୍ରାସିତାସ୍ମ୍ଯପଵିଦ୍ଧାସ୍ମି ତାଡିତା ପୀଡିତାପି ଚ ରୌଦ୍ରେଣ ଦେଵରାଜେନ ନଷ୍ଟନାଥେଵ ଭୂରିଶଃ
ମୁଁ ଭୟଭୀତ, ଚାଲିଦିଆଯାଇଛି, ମାରିଦିଆଯାଇଛି, ଏବଂ ଦୟାଳୁ ଦେବରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନିପୁନି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି, ଯେପରି ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହୀନ ନାରୀ।
ଦୁଃଖପାରମପଶ୍ଯନ୍ତୀ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ପୁତ୍ରଂ ମେ ତାରକଂ ଦେହି ଦୁଃଖଶୋକମହାର୍ଣଵାତ୍
ମୋ ଦୁଃଖର କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋ ପୁଅ ତାରକଙ୍କୁ ମୋତେ ଦିଅ, ନହେଲେ ମୁଁ ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଃ କୋପଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ ଶକ୍ତୋ ଽପି ଦେଵରାଜସ୍ଯ ପ୍ରତିକର୍ତୁଂ ମହାସୁରଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦାଇତ୍ୟପତି ରୋଷରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ୍ ହେଲେ, ଦେବରାଜଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ସକ୍ଷମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବଡ଼ ଦାନବ—
ତପଃ କର୍ତୁଂ ପୁନର୍ଦୈତ୍ଯୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଵେତ ମହାବଲଃ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ତସ୍ଯ ସଂକଲ୍ପଂ ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୂରତରଂ ପୁନଃ
—ପୁଣି ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଭୟଙ୍କର ଭାବନା ଜାଣି, ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି—
ଆଜଗାମ ତଦା ତତ୍ର ଯତ୍ରାସୌ ଦିତିନନ୍ଦନଃ ଉଵାଚ ତସ୍ମୈ ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରଭୁର୍ମଧୁରଯା ଗିରା
—ସେଉଁଠି ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଦିତିପୁତ୍ର ଥିଲେ। ଭଗବାନ୍ ମୃଦୁ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
କିମର୍ଥଂ ପୁତ୍ରଂ ଭୂଯସ୍ତ୍ଵଂ ନିଯମଂ କ୍ରୂରମିଚ୍ଛସି ଆହାରାଭିମୁଖୋ ଦୈତ୍ଯ ତନ୍ନୋ ବ୍ରୂହି ମହାଵ୍ରତ
ହେ ପୁଅ, କାହିଁକି ପୁଣି ଏପରି କଠିନ ନିୟମ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ହେ ଦାଇତ୍ୟ, ତୁମେ ଖାଦ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରୁଛ, ଆମକୁ କହ, ହେ ମହାବ୍ରତୀ।
ଯାଵଦବ୍ଦସହସ୍ରେଣ ନିରାହାରସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍ କ୍ଷଣେନୈକେନ ତଲ୍ଲଭ୍ଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାହାରମୁପସ୍ଥିତମ୍
ହଜାର ବର୍ଷ ଉପବାସର ଫଳ ଯେଉଁଠି ମିଳେ, ସମୟ ହେଲେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ତ୍ଯାଗୋ ହ୍ଯପ୍ରାପ୍ତକାମାନାଂ କାମେଭ୍ଯୋ ନ ତଥା ଗୁରୁଃ ଯଥା ପ୍ରାପ୍ତଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କାମଂ କମଲଲୋଚନ
ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ତିତିକି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଲାଭ ହୋଇଥିବା ଇଚ୍ଛାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ହେ ପଦ୍ମନୟନ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵାକ୍ଯଂ ଦୈତ୍ଯଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରବ୍ରଵୀତ୍ ଚିନ୍ତଯଂସ୍ତପସା ଯୁକ୍ତୋ ହୃଦି ବ୍ରହ୍ମମୁଖେରିତମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦାଇତ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, ମନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦ ଧ୍ୟାନ କରି, ତପସ୍ୟାରେ ଲଗ୍ନ ହେଲେ।
ଉତ୍ଥିତେନ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ସମାଧାନାତ୍ତ୍ଵଦାଜ୍ଞଯା ମହିଷୀ ଭୀଷିତା ଦୀନା ରୁଦତୀ ଶାଖିନସ୍ତଲେ
ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ଧ୍ୟାନରୁ ଉଠିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ମୋର ରାଣୀକୁ ଦେଖିଲି, ସେ ଭୟଭୀତ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଗଛ ତଳେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ସା ମଯୋକ୍ତା ତୁ ତନ୍ଵଙ୍ଗୀ ଦୂଯମାନେନ ଚେତସା କିମେଵଂ ଵର୍ତସେ ଭୀରୁ ଵଦ ତ୍ଵଂ କିଂ ଚିକୀର୍ଷସି
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି, ଶରୀର ଶିଥିଳା, ମୋର ମନ ଅସ୍ଥିର—'ତୁମେ କାହିଁକି ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛ, ଭୟଭୀତେ? କହ, କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ମଯା ଦେଵ ପ୍ରୋଵାଚ ସ୍ଖଲିତାକ୍ଷରମ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଚୋଵାଚ ତନ୍ଵଙ୍ଗୀ ଭୀତା ସା ହେତୁସଂହିତମ୍
ମୁଁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ହେ ଦେବ, ସେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ ଶିଥିଳା, ଭୟଭୀତ, କାରଣ ସହିତ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ରାସିତାସ୍ମ୍ଯପଵିଦ୍ଧାସ୍ମି କର୍ଷିତା ପୀଡିତାସ୍ମି ଚ ରୌଦ୍ରେଣ ଦେଵରାଜେନ ନଷ୍ଟନାଥେଵ ଭୂରିଶଃ
ମୁଁ ଭୟଭୀତ, ଚାଲିଦିଆଯାଇଛି, ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି, ଏବଂ ଦୟାଳୁ ଦେବରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନିପୁନି ନିର୍ବଳ ହୋଇଯାଉଛି, ଯେପରି ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହୀନ ନାରୀ।
ଦୁଃଖସ୍ଯାନ୍ତମପଶ୍ଯନ୍ତୀ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା ପୁତ୍ରଂ ମେ ତାରକଂ ଦେହି ହ୍ଯ୍ ଅସ୍ମାଦ୍ଦୁଃଖମହାର୍ଣଵାତ୍
ମୋ ଦୁଃଖର ଶେଷ କେଉଁଠି ଅଛି ବୋଲି ଦେଖି ପାରୁନାହିଁ, ଏହି ଦୁଃଖର ଅପାର ସାଗରରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ତାରକ ନାମକ ପୁଅ ଦିଅ, ମୁଁ ଜୀବନ ଛାଡିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଛି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସଂକ୍ଷୁବ୍ଧସ୍ ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରାର୍ଥମୁଦ୍ଯତଃ ତପୋ ଘୋରଂ କରିଷ୍ଯାମି ଜଯାଯ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
ଏପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ଏବଂ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିବି।