ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯନାଥଂ ଶକ୍ରଂ ତୁ ସର୍ଵାମରଗଣପ୍ରଭୁମ୍ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଶ୍ଚକ୍ରେ ଜିତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ମହାବଲଃ
ତିନି ଲୋକର ନାଥ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଜିତି, ସାରା ରାଜ୍ୟ ଦଖଳ କରିଥିଲେ ।
ତତଃ କେନାପି କାଲେନ ହିରଣ୍ଯକଶିପାଦଯଃ ନିହତା ଵିଷ୍ଣୁନା ସଂଖ୍ଯେ ଶେଷାଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦାନଵାଃ
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲେ । ଅବଶିଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଗଲେ ।
ତତୋ ନିହତପୁତ୍ରାଭୂଦ୍ ଦିତିର୍ ଵରମଯାଚତ ଭର୍ତାରଂ କଶ୍ଯପଂ ଦେଵଂ ପୁତ୍ରମନ୍ଯଂ ମହାବଲମ୍
ପୁଅମାନେ ମରିଯିବା ପରେ, ଦିତି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦେବ କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ପାଇଁ ବର ମାଗିଲେ ।
ସମରେ ଶକ୍ରହନ୍ତାରଂ ସ ତସ୍ଯା ଅଦଦାତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାରିପାରିବ ।
ନିଯମେ ଵର୍ତ ହେ ଦେଵି ସହସ୍ରଂ ଶୁଚିମାନସା ଵର୍ଷାଣାଂ ଲପ୍ସ୍ଯସେ ପୁତ୍ରମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଥାକରୋତ୍
ସେ କହିଲେ, 'ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଯଦି ହଜାର ବର୍ଷ ମନରେ ପବିତ୍ରତା ରଖି ଉପବାସ କରିବ, ତେବେ ତୁମେ ପୁଅ ପାଇବ ।' ସେ ଏହିପରି କଲେ ।
ଵର୍ତନ୍ତ୍ଯା ନିଯମେ ତସ୍ଯାଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ସମାହିତଃ ଉପାସାମାଚରତ୍ତସ୍ଯାଃ ସା ଚୈନମନ୍ଵମନ୍ଯତ
ଯେତେବେଳେ ସେ ଉପବାସରେ ଲାଗିଥିଲେ, ତେବେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ତାଙ୍କ ସେବା କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ଦଶଵତ୍ସରଶେଷସ୍ଯ ସହସ୍ରସ୍ଯ ତଦା ଦିତିଃ ଉଵାଚ ଶକ୍ରଂ ସୁପ୍ରୀତା ଵରଦା ତପସି ସ୍ଥିତା
ହଜାର ବର୍ଷରେ କେବଳ ଦଶ ବର୍ଷ ବାକି ଥିଲାବେଳେ, ଦିତି ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ପୁତ୍ରୋତ୍ତୀର୍ଣଵ୍ରତାଂ ପ୍ରାଯୋ ଵିଦ୍ଧି ମାଂ ପାକଶାସନ ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ତେ ଭ୍ରାତା ତେନ ସାର୍ଧମିମାଂ ଶ୍ରିଯମ୍
'ହେ ବୃତ୍ରସୁଦନ, ମୋତେ ପୁଅ ପାଇଁ ଉପବାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଅନେକ ଅଳ୍ପ ସମୟ ବାକି ଅଛି ବୋଲି ଜାଣ । ତୁମର ଭାଇ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଏବଂ ସେ ସହିତ ଏହି ଶ୍ରୀ ତୁମେ ଭାଗ କରିବ ।'
ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଵତ୍ସ ଯଥାକାମଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ହତକଣ୍ଟକମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିଦ୍ରଯାଵିଷ୍ଟା ଚରଣାକ୍ରାନ୍ତମୂର୍ଧଜା
'ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ୍ ତିନି ଲୋକ ଉପଭୋଗ କର, କାରଣ ଏହାର ଅପରାଧୀମାନେ ଦୂର ହୋଇଛନ୍ତି ।' ଏହିପରି କହି ସେ ଘୁମେ ପଡ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ କେଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ଥିଲା ।
ସ୍ଵଯଂ ସୁଷ୍ଵାପାନିଯତା ଭାଵିନୋ ଽର୍ଥସ୍ଯ ଗୌରଵାତ୍ ତତ୍ତୁ ରନ୍ଧ୍ରଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଜଠରଂ ପାକଶାସନଃ
ସେ ନିଜେ ଅସାବଧାନ ହୋଇ ଘୁମିଗଲେ, କାରଣ ଆସନ୍ତା ଘଟଣାର ଭାର ତାଙ୍କୁ ଦବାଇଦେଇଥିଲା । ଏହି ସୁଯୋଗ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ଚକାର ସପ୍ତଧା ଗର୍ଭଂ କୁଲିଶେନ ତୁ ଦେଵରାଟ୍ ଏକୈକଂ ତୁ ପୁନଃ ଖଣ୍ଡଂ ଚକାର ମଘଵା ତତଃ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗର୍ଭକୁ ସାତ ଭାଗ କଲେ । ପରେ ମଘବାନ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗକୁ ପୁଣି ଭାଗ କଲେ ।
ସପ୍ତଧା ସପ୍ତଧା କୋପାତ୍ ପ୍ରାବୁଧ୍ଯତ ତତୋ ଦିତିଃ ଵିବୁଧ୍ଯୋଵାଚ ମା ଶକ୍ର ଘାତଯେଥାଃ ପ୍ରଜାଂ ମମ
କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାତ ଭାଗକୁ ପୁଣି ସାତ ଭାଗ କରାଗଲା । ତାପରେ ଦିତି ଜାଗିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋର ସନ୍ତାନକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ।'
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନିର୍ଗତଃ ଶକ୍ରଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରଗ୍ରତଃ ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ସଂତ୍ରସ୍ତୋ ମାତୁର୍ଵୈ ଵଦନେରିତମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଇନ୍ଦ୍ର ବାହାରିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଗରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦଢ଼ି ହୋଇ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ, ଏବଂ ମାଆଙ୍କ କଥା ଭୟଭୀତ ହୋଇ କହିଲେ ।
ଦିଵାସ୍ଵପ୍ନପରା ମାତଃ ପାଦାକ୍ରାନ୍ତଶିରୋରୁହା ସପ୍ତସପ୍ତଭିରେଵାତସ୍ ତଵ ଗର୍ଭଃ କୃତୋ ମଯା
'ମାଆ, ଆପଣ ଦିନେ ଦିନେ ସ୍୵ପ୍ନରେ ଲିନ ଥିଲେ, ଆପଣଙ୍କ କେଶ ପାଦ ତଳେ ଦବା ଥିଲା । ସାତ ସାତ ଥର ଆଘାତ ଦେଇ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଭାଗ କରିଦେଇଛି ।'
ଏକୋନପଞ୍ଚାଶତ୍କୃତା ଭାଗା ଵଜ୍ରେଣ ତେ ସୁତାଃ ଦାସ୍ଯାମି ତେଷାଂ ସ୍ଥାନାନି ଦିଵି ଦୈଵତପୂଜିତେ
ମୁଁ ତୁମ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚଉନ୍ଥିସ ଥର ମରିଗଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ସ୍ୱର୍ଗର ସ୍ଥାନ ଦେଇଦେବି ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ସା ତଦା ଦେଵୀ ସୈଵମସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯଭାଷତ ପୁନଶ୍ଚ ଦେଵୀ ଭର୍ତାରମ୍ ଉଵାଚାସିତଲୋଚନା
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଦେବୀ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ', ତାପରେ ଅନ୍ଧାରା ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଆଉଥରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ପୁତ୍ରଂ ପ୍ରଜାପତେ ଦେହି ଶକ୍ରଜେତାରମୂର୍ଜିତମ୍ ଯୋ ନାସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରୈର୍ଵଧ୍ଯତ୍ଵଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତ୍ରିଦିଵଵାସିନାମ୍
ପ୍ରଜାପତି, ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯେଉଁଠି ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବ, ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମରିପାରିବ ନାହିଁ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ତଥୋଵାଚ ତାଂ ପତ୍ନୀମତିଦୁଃଖିତାମ୍ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପଃ କୃତ୍ଵା ତୁ ଲପ୍ସ୍ଯସେ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ପଡିଥିବା ପତ୍ନୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିଲେ, ଏମିତି ପୁଅ ପାଇବ ।'
ଵଜ୍ରାସାରମଯୈର୍ ଅଙ୍ଗୈର୍ ଅଛେଦ୍ଯୈରାଯସୈର୍ ଦୃଢୈଃ ଵଜ୍ରାଙ୍ଗୋ ନାମ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଭଵିତା ପୁତ୍ରଵତ୍ସଲେ
ତୁମ ପୁଅର ଶରୀର ଅଟୁଟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ, ବଜ୍ର ଓ ଲୋହା ପରି ଦୃଢ଼ ଅଙ୍ଗ ଥିବ, ତୁମେ ପୁଅକୁ ଭଲପାଉଥିବା ଦେବୀ, ତାହାର ନାମ ହେବ ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ।
ସା ତୁ ଲବ୍ଧଵରା ଦେଵୀ ଜଗାମ ତପସେ ଵନମ୍ ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସା ତପୋ ଘୋରମାଚରତ୍
ବର ପାଇବା ପରେ, ଦେବୀ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୀଘ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ ।
ତପସୋ ଽନ୍ତେ ଭଗଵତୀ ଜନଯାମାସ ଦୁର୍ଜଯମ୍ ପୁତ୍ରମପ୍ରତିକର୍ମାଣମ୍ ଅଜେଯଂ ଵଜ୍ରଦୁଶ୍ଛିଦମ୍
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଭାଗ୍ୟବତୀ ଦେବୀ ଏକ ଅଜୟ, ଅପରାଜିତ, ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଘାତ ହେବା ଦୁର୍ବଳ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ।
ସ ଜାତମାତ୍ର ଏଵାଭୂତ୍ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପାରଗଃ ଉଵାଚ ମାତରଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ମାତଃ କିଂ କରଵାଣ୍ଯହମ୍
ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମୟରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ, ଭକ୍ତିରେ ମାଆଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ମାଆ, ମୁଁ କଣ କରିବି?'
ତମୁଵାଚ ତତୋ ହୃଷ୍ଟା ଦିତିର୍ଦୈତ୍ଯାଧିପଂ ଚ ସା ବହଵୋ ମେ ହତାଃ ପୁତ୍ରାଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷେଣ ପୁତ୍ରକ
ତାପରେ ଦିତି, ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବୀ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ ପୁଅକୁ କହିଲେ, 'ପୁଅ, ମୋ ଅନେକ ପୁଅ ସହସ୍ରାକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ମରିଗଲେ ।'
ତେଷାଂ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିକର୍ତୁଂ ଵୈ ଗଚ୍ଛ ଶକ୍ରଵଧାଯ ଚ ବାଢମିତ୍ଯେଵ ତାମୁକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ବଲୀ
'ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶୋଧ ଦିଅ ଏବଂ ଶକ୍ରକୁ ମାରିଦିଅ ।' ଏପରି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତିନିଦିବକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ବଦ୍ଧ୍ଵା ତତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ପାଶେନାମୋଘଵର୍ଚସା ମାତୁରନ୍ତିକମାଗଚ୍ଛଦ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମୃଗଂ ଯଥା
ତାପରେ, ସେ ସହସ୍ରାକ୍ଷୀକୁ ଅଚୁକ୍କ ତେଜର ପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ମାଆଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଆସିଲେ, ଯେପରି ବାଘ ଛୋଟ ମୃଗକୁ ଧରି ନେଇଆସେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମା କଶ୍ଯପଶ୍ଚ ମହାତପାଃ ଆଗତୌ ତତ୍ର ଯତ୍ରାସ୍ତାଂ ମାତାପୁତ୍ରାଵଭୀତକୌ
ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ମହାତପସ୍ବୀ କଶ୍ୟପ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠି ମାଆ ଓ ପୁଅ ଭୟହୀନ ଭାବରେ ଦଉଁଥିଲେ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତାଵୁଵାଚେଦଂ ବ୍ରହ୍ମା କଶ୍ଯପ ଏଵ ଚ ମୁଞ୍ଚୈନଂ ପୁତ୍ର ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂ କିମନେନ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ସେମାନେ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ କଶ୍ୟପ କହିଲେ, 'ପୁଅ, ଦେବେନ୍ଦ୍ରକୁ ଛାଡିଦିଅ; ଏହିଥିରେ କଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ?'
ଅପମାନୋ ଵଧଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପୁତ୍ର ସଂଭାଵିତସ୍ଯ ଚ ଅସ୍ମଦ୍ଵାକ୍ଯେନ ଯୋ ମୁକ୍ତୋ ଵିଦ୍ଧି ତଂ ମୃତମେଵ ଚ
'ମାନ୍ୟତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରିବା ଅପମାନ ହେଉଛି, ପୁଅ । ଆମେ କହିଲେ ଯେଉଁ ଛାଡିଦିଅ, ସେ ମରିଗଲା ବୋଲି ଜାଣିବା ।'
ପରସ୍ଯ ଗୌରଵାନ୍ମୁକ୍ତଃ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଭାରମାଵହେତ୍ ଜୀଵନ୍ନେଵ ମୃତୋ ଵତ୍ସ ଦିଵସେ ଦିଵସେ ସ ତୁ
'ଅନ୍ୟର ଆଦରରେ ଛାଡିଦିଆଯିବା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଭାର ବହିଥାଏ । ଜୀବନ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଅ, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ମରିଥାଏ ।'
ମହତାଂ ଵଶମାଯାତେ ଵୈରଂ ନୈଵାସ୍ତି ଵୈରିଣି ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଜ୍ରାଙ୍ଗଃ ପ୍ରଣତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
'ବଡ଼ ଲୋକଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁ ସହିତ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ ।' ଏହି କଥା ଶୁଣି ବଜ୍ରାଙ୍ଗ ନମ୍ର ହୋଇ କହିଲେ ।