ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାନସା ହ୍ଯେତେ ଉତ୍ପନ୍ନାଃ ସ୍ଵଯମୀଶ୍ଵରାଃ ପରତ୍ଵେନର୍ଷଯୋ ଯସ୍ମାନ୍ ମତାସ୍ତସ୍ମାନ୍ମହର୍ଷଯଃ
ଏମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ସ୍ୱୟଂ ଉଦ୍ଭୂତ ପ୍ରଭୁମାନେ; ପରମ ଋଷି ହେବାରୁ ସେମାନେ ମହାଋଷି ଭାବରେ ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଈଶ୍ଵରାଣାଂ ସୁତାସ୍ତ୍ଵେଷାମ୍ ଋଷଯସ୍ତାନ୍ନିବୋଧତ କାଵ୍ଯୋ ବୃହସ୍ପତିଶ୍ଚୈଵ କଶ୍ଯପଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ତଥା
ପ୍ରଭୁମାନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଋଷି; ଏମାନଙ୍କୁ ଶୁଣ: କାବ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, କାଶ୍ୟପ, ଓ ଚ୍ୟବନ।
ଉତଥ୍ଯୋ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ଅଗସ୍ତ୍ଯଃ କୌଶିକସ୍ତଥା କର୍ଦମୋ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରଵାଃ ଶକ୍ତିଵର୍ଧନଃ
ଉତଥ୍ୟ, ବାମଦେବ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, କୌଶିକ, କର୍ଦମ, ବାଲଖିଲ୍ୟ, ବିଶ୍ରବା, ଓ ଶକ୍ତିବର୍ଧନ।
ଇତ୍ଯେତେ ଋଷଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ ତପସା ଋଷିତାଂ ଗତାଃ ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାନୃଷୀକାଂସ୍ତୁ ଗର୍ଭୋତ୍ପନ୍ନାନ୍ନିବୋଧତ
ଏମାନେ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଋଷିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏଭଳି କହାଯାଇଛି; ଏବେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଗର୍ଭରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଋଷିକାମାନେ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଵତ୍ସରୋ ନଗ୍ନହୂଶ୍ ଚୈଵ ଭରଦ୍ଵାଜଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ଋଷିର୍ଦୀର୍ଘତମାଶ୍ଚୈଵ ବୃହଦ୍ଵକ୍ଷାଃ ଶରଦ୍ଵତଃ
ବତ୍ସର, ନଗ୍ନହୂ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭରଦ୍ୱାଜ, ଦୀର୍ଘତମା, ବୃହଦ୍ବକ୍ଷା, ଓ ଶରଦ୍ବତ।
ଵାଜିଶ୍ରଵାଃ ସୁଚିନ୍ତଶ୍ଚ ଶାଵଶ୍ଚ ସପରାଶରଃ ଶୃଙ୍ଗୀ ଚ ଶଙ୍ଖପାଚ୍ ଚୈଵ ରାଜା ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ତଥା
ବାଜିଶ୍ରବା, ସୁଚିନ୍ତ, ଶାବ, ପରାଶର, ଶୃଙ୍ଗୀ, ଶଂଖପା, ଓ ରାଜା ବୈଶ୍ରବଣ।
ଇତ୍ଯେତେ ଋଷିକାଃ ସର୍ଵେ ସତ୍ଯେନ ଋଷିତାଂ ଗତାଃ ଈଶ୍ଵରା ଋଷଯଶ୍ଚୈଵ ଋଷୀକା ଯେ ଚ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଋଷିକାମାନେ ସତ୍ୟରେ ଋଷିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ପ୍ରଭୁମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିକାମାନେ।
ଏଵଂ ମନ୍ତ୍ରକୃତଃ ସର୍ଵେ କୃତ୍ସ୍ନଶଶ୍ଚ ନିବୋଧତ ଭୃଗୁଃ କାଶ୍ଯପଃ ପ୍ରଚେତା ଦଧୀଚୋ ହ୍ଯାତ୍ମଵାନପି
ଏଭଳି, ମନ୍ତ୍ର ରଚନା କରିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଣ: ଭୃଗୁ, କାଶ୍ୟପ, ପ୍ରଚେତ, ଆତ୍ମବାନ୍ ଦଧୀଚି।
ଊର୍ଷୋ ଽଥ ଜମଦଗ୍ନିଶ୍ଚ ଵେଦଃ ସାରସ୍ଵତସ୍ତଥା ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣଶ୍ଚ୍ଯଵନଶ୍ଚ ଵୀତହଵ୍ଯଃ ସଵେଧସଃ
ଉର୍ଷ, ଜମଦଗ୍ନି, ବେଦ, ସାରସ୍ବତ, ଆର୍ଷ୍ଟିଷେଣ, ଚ୍ୟବନ, ବୀତହବ୍ୟ, ଓ ସବେଧସ।
ଵୈନ୍ଯଃ ପୃଥୁର୍ଦିଵୋଦାସୋ ବ୍ରହ୍ମଵାନ୍ଗୃତ୍ସଶୌନକୌ ଏକୋନଵିଂଶତିର୍ହ୍ଯେତେ ଭୃଗଵୋ ମନ୍ତ୍ରକୃତ୍ତମାଃ
ଵୈନ୍ୟ, ପୃଥୁ, ଦିଵୋଦାସ, ବ୍ରହ୍ମବାନ୍, ଗୃତ୍ସ, ଶୌନକ—ଏହି ଉନିଶ ଭୃଗୁମାନେ ମନ୍ତ୍ର ରଚନାରେ ପ୍ରଧାନ।
ଅଙ୍ଗିରାଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରିତଶ୍ଚ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଽଥ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ କୃତଵାଚସ୍ତଥା ଗର୍ଗଃ ସ୍ମୃତିସଂକୃତିରେଵ ଚ
ଅଙ୍ଗିରା, ତ୍ରିତ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, କୃତବାଚ, ଗର୍ଗ ଏବଂ ସ୍ମୃତିସଂକୃତି—ଏହିମାନେ।
ଗୁରୁଵୀତଶ୍ଚ ମାନ୍ଧାତା ଅମ୍ବରୀଷସ୍ତଥୈଵ ଚ ଯୁଵନାଶ୍ଵଃ ପୁରୁକୁତ୍ସଃ ସ୍ଵଶ୍ରଵସ୍ତୁ ସଦସ୍ଯଵାନ୍
ଗୁରୁବୀତ, ମାନ୍ଧାତା, ଅମ୍ବରୀଷ, ଯୁବନାଶ୍ୱ, ପୁରୁକୁତ୍ସ, ସ୍ୱଶ୍ରବାସ୍ତୁ ଏବଂ ସଦସ୍ୟବାନ।
ଅଜମୀଢୋ ଽସ୍ଵହାର୍ଯଶ୍ଚ ହ୍ଯ୍ ଉତ୍କଲଃ କଵିରେଵ ଚ ପୃଷଦଶ୍ଵୋ ଵିରୂପଶ୍ଚ କାଵ୍ଯଶ୍ଚୈଵାଥ ମୁଦ୍ଗଲଃ
ଅଜମୀଢ, ଅଶ୍ୱହାର୍ୟ, ଉତ୍କଳ, କବି, ପୃଷଦଶ୍ୱ, ବିରୂପ, କାବ୍ୟ ଏବଂ ମୁଡଗଳ।
ଉତଥ୍ଯଶ୍ଚ ଶରଦ୍ଵାଂଶ୍ଚ ତଥା ଵାଜିଶ୍ରଵା ଅପି ଅପସ୍ଯୌଷଃ ସୁଚିତ୍ତିଶ୍ଚ ଵାମଦେଵସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଉତଥ୍ୟ, ଶରଦ୍ବାନ୍, ବାଜିଶ୍ରବା, ଅପସ୍ୟୌଷ, ସୁଚିତ୍ତି ଏବଂ ବାମଦେବ।
ଋଷିଜୋ ବୃହଚ୍ଛୁକ୍ଲଶ୍ଚ ଋଷିର୍ଦୀର୍ଘତମା ଅପି କକ୍ଷୀଵାଂଶ୍ଚ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ ସ୍ମୃତା ହ୍ଯଙ୍ଗିରସାଂ ଵରାଃ
ଋଷିଜ, ବୃହତ୍ଶୁକ୍ଳ, ଦୀର୍ଘତମା, କକ୍ଷୀବାନ୍—ଏହି ତିରିଶି ତିନି ଜଣଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରା ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଏତେ ମନ୍ତ୍ରକୃତଃ ସର୍ଵେ କାଶ୍ଯପାଂସ୍ତୁ ନିବୋଧତ କାଶ୍ଯପଃ ସହଵତ୍ସାରୋ ନୈଧ୍ରୁଵୋ ନିତ୍ଯ ଏଵ ଚ
ଏହିମାନେ ସମସ୍ତେ ମନ୍ତ୍ର ରଚନାକାର। ଏବେ କାଶ୍ୟପମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ: କାଶ୍ୟପ, ସହବତ୍ସର, ନୈଧ୍ରୁବ ଏବଂ ନିତ୍ୟ।
ଅସିତୋ ଦେଵଲଶ୍ଚୈଵ ଷଡେତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ଅତ୍ରିର୍ ଅର୍ଧସ୍ଵନଶ୍ଚୈଵ ଶାଵାସ୍ଯୋ ଽଥ ଗଵିଷ୍ଠିରଃ
ଅସିତ, ଦେବଳ—ଏହି ଛଅଜଣ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ। ଅତ୍ରି, ଅର୍ଧସ୍ୱନ, ଶାବାସ୍ୟ ଏବଂ ଗବିଷ୍ଠିର।
କର୍ଣକଶ୍ଚ ଋଷିଃ ସିଦ୍ଧସ୍ ତଥା ପୂର୍ଵାତିଥିଶ୍ଚ ଯଃ
କର୍ଣ୍ଣକ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ପୂର୍ବାତିଥି।
ଇତ୍ଯେତେ ତ୍ଵତ୍ରଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମନ୍ତ୍ରକୃତ୍ଷଣ୍ମହର୍ଷଯଃ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚୈଵ ଶକ୍ତିଶ୍ଚ ତୃତୀଯଶ୍ଚ ପରାଶରଃ
ଏହି ଛଅଜଣ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ରଚନାକାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବସିଷ୍ଠ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ତୃତୀୟ ପରାଶର।
ତତସ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମଃ ପଞ୍ଚମସ୍ତୁ ଭରଦ୍ଵସୁଃ ଷଷ୍ଠସ୍ତୁ ମିତ୍ରାଵରୁଣଃ ସତ୍ତମଃ କୁଣ୍ଡିନସ୍ତଥା
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ପଞ୍ଚମ ଭରଦ୍ବସୁ, ଷଷ୍ଠ ମିତ୍ରାବରୁଣ ଏବଂ ସପ୍ତମ କୁଣ୍ଡିନ।
ଇତ୍ଯେତେ ସପ୍ତ ଵିଜ୍ଞେଯା ଵାସିଷ୍ଠା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଶ୍ଚ ଗାଧେଯୋ ଦେଵରାତସ୍ତଥା ବଲଃ
ଏହି ସପ୍ତଜଣ ବସିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଆନ୍ତି। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର (ଗାଧିପୁତ୍ର), ଦେବରାତ ଏବଂ ବଳ।
ତଥା ଵିଦ୍ଵାନ୍ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦା ଋଷିଶ୍ଚାନ୍ଯୋ ଽଘମର୍ଷଣଃ ଅଷ୍ଟକୋ ଲୋହିତଶ୍ଚୈଵ ଭୃତକୀଲଶ୍ଚ ମାମ୍ବୁଧିଃ
ବିଦ୍ୱାନ୍ ମଧୁଚ୍ଛନ୍ଦ, ଅନ୍ୟ ଋଷି ଅଘମର୍ଷଣ, ଅଷ୍ଟକ, ଲୋହିତ, ଭୃତକୀଳ ଏବଂ ମାମ୍ବୁଧି।
ଦେଵଶ୍ରଵା ଦେଵରାତଃ ପୁରାଣଶ୍ଚ ଧନଂଜଯଃ ଶିଶିରଶ୍ଚ ମହାତେଜାଃ ଶାଲଙ୍କାଯନ ଏଵ ଚ
ଦେବଶ୍ରବା, ଦେବରାତ, ପୁରାଣ, ଧନଞ୍ଜୟ, ମହାତେଜସ୍ୱୀ ଶିଶିର ଏବଂ ଶାଳଙ୍କାୟନ।
ତ୍ରଯୋଦଶୈତେ ଵିଜ୍ଞେଯା ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠାଃ କୌଶିକା ଵରାଃ ଅଗସ୍ତ୍ଯୋ ଽଥ ଦୃଢଦ୍ଯୁମ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରବାହୁସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏହି ତେରଜଣ କୌଶିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି। ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଦୃଢ଼ଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରବାହୁ।
ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠାଗସ୍ତଯୋ ହ୍ଯେତେ ତ୍ରଯଃ ପରମକୀର୍ତଯଃ ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତଶ୍ଚୈଵ ଐଲୋ ରାଜା ପୁରୂରଵାଃ
ଏହି ତିନିଜଣ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ନାମକ ବ୍ରହ୍ମିଷ୍ଠ ଭଳି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ମନୁ ବୈବସ୍ବତ ଏବଂ ଇଳାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଜା ପୁରୁରବା।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଵରା ହ୍ଯେତେ ଵିଜ୍ଞେଯା ମନ୍ତ୍ରଵାଦିନଃ ଭଲନ୍ଦକଶ୍ଚ ଵାସାଶ୍ଵଃ ସଂକୀଲଶ୍ଚୈଵ ତେ ତ୍ରଯଃ
ଏହିମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ। ଭଳନ୍ଦକ, ବାସାଶ୍ୱ ଏବଂ ସଂକୀଳ—ଏହି ତିନିଜଣ।
ଏତେ ମନ୍ତ୍ରକୃତୋ ଜ୍ଞେଯା ଵୈଶ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଵରାଃ ସଦା ଇତି ଦ୍ଵିନଵତିଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ମନ୍ତ୍ରାଯୈଶ୍ଚ ବହିଷ୍କୃତାଃ
ଏହିମାନେ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ରଚନାକାର। ଏଭଳି ଦୁଇନବେ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ରରୁ ବାହାରିଛନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯା ଋଷିପୁତ୍ରାନ୍ନିବୋଧତ ଋଷୀକାଣାଂ ସୁତା ହ୍ଯେତେ ଋଷିପୁତ୍ରାଃ ଶ୍ରୁତର୍ଷଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ—ଋଷିପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଏହିମାନେ ଋଷିକମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଶ୍ରୁତିଶାଳୀ ଋଷିପୁତ୍ର।
କଥଂ ମତ୍ସ୍ଯେନ କଥିତସ୍ ତାରକସ୍ଯ ଵଧୋ ମହାନ୍ କସ୍ମିନ୍କାଲେ ଵିନିର୍ଵୃତ୍ତା କଥେଯଂ ସୂତନନ୍ଦନ
ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ମତ୍ସ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତାରକାଙ୍କ ବିଧ୍ୱଂସ କେମିତି କୁହାଯାଇଥିଲା? ଏହି ଘଟଣା କେଉଁ ସମୟରେ ଘଟିଥିଲା?
ତ୍ଵନ୍ମୁଖକ୍ଷୀରସିନ୍ଧୂତ୍ଥା କଥେଯମମୃତାତ୍ମିକା କର୍ଣାଭ୍ଯାଂ ପିବତାଂ ତୃପ୍ତିର୍ ଅସ୍ମାକଂ ନ ପ୍ରଜାଯତେ ଇଦଂ ମୁନେ ସମାଖ୍ଯାହି ମହାବୁଦ୍ଧେ ମନୋଗତମ୍
ତୁମ ମୁଖରୁ ଉଦ୍ଭବ ଏହି କଥା ଆମ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରର ଅମୃତ ସମାନ। କାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମର ଆତ୍ମା ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ। ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ମୁନି, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହିଦିଅ।