ଯତ୍ର ବର୍ହିଣଯୁକ୍ତାନି ଵିମାନାନି ସହସ୍ରଶଃ ସଂକଲ୍ପ୍ଯା ବର୍ହିଷୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଫଲଦାଯିନଃ
ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ଦର୍ବା ଘାସ ଲଗା ଉଡ଼ୁଥିବା ରଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଫଳ ଦେଇଥିବା ବର୍ହିଷଦମାନେ ବସନ୍ତି।
ଯତ୍ରାଭ୍ଯୁଦଯଶାଲାସୁ ମୋଦନ୍ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାଯିନଃ ଯାଂଶ୍ ଚ ଦେଵାସୁରଗଣା ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ସେଠାରେ ସମୃଦ୍ଧିର ମଣ୍ଡପରେ, ଯେମାନେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେଇଥାନ୍ତି ସେମାନେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତା, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସମୂହ ସହିତ।
ଯକ୍ଷରକ୍ଷୋଗଣାଶ୍ଚୈଵ ଯଜନ୍ତି ଦିଵି ଦେଵତାଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯପୁତ୍ରାଃ ଶତଶସ୍ ତପୋଯୋଗସମନ୍ଵିତାଃ
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ, ଦେବମାନେ ସହିତ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅମାନେଂକୁ ଶତଶଃ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ମହାତ୍ମାନୋ ମହାଭାଗା ଭକ୍ତାନାମଭଯପ୍ରଦାଃ ଏତେଷାଂ ପୀଵରୀ କନ୍ଯା ମାନସୀ ଦିଵି ଵିଶ୍ରୁତା
ସେମାନେ ମହାନ ଆତ୍ମା ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଭକ୍ତମାନେଂକୁ ଭୟମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଖ୍ୟାତିନାମା କନ୍ୟା ଦିବ୍ୟ ମନସ୍କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯୋଗିନୀ ଯୋଗମାତା ଚ ତପଶ୍ଚକ୍ରେ ସୁଦାରୁଣମ୍ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାଂସ୍ତସ୍ଯା ଵରଂ ଵଵ୍ରେ ତୁ ସା ହରେଃ
ସେ କନ୍ୟା ଏକ ଯୋଗିନୀ ଓ ଯୋଗର ମାଆ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହୋଇ ଏକ ଦାନ ଦେଲେ, ସେ ହରିଙ୍କୁ ବର ଭାବେ ଚାହିଲେ।
ଯୋଗଵନ୍ତଂ ସୁରୂପଂ ଚ ଭର୍ତାରଂ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ ଦେହି ଦେଵ ପ୍ରସନ୍ନସ୍ତ୍ଵଂ ପତିଂ ମେ ଵଦତାଂ ଵରମ୍
"ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଯେତେବେଳେ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ସ୍ୱାମୀ ଦିଅନ୍ତୁ, ଯିଏ ଯୋଗରେ ନିପୁଣ, ଦେଖିବାରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ଜୟ ପାଇଥିବା। ମୋ ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଭଲ ପତି ଦିଅନ୍ତୁ।"
ଉଵାଚ ଦେଵୋ ଭଵିତା ଵ୍ଯାସପୁତ୍ରୋ ଯଦା ଶୁକଃ ଭଵିତା ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ତ୍ଵଂ ଯୋଗାଚାର୍ଯସ୍ଯ ସୁଵ୍ରତେ
ଭଗବାନ୍ କହିଲେ: "ଯେତେବେଳେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ ଶୁକ ଜନ୍ମ ନେବେ, ସେ ସମୟରେ ତୁମେ ଏହି ଯୋଗଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେବ।"
ଭଵିଷ୍ଯତି ଚ ତେ କନ୍ଯା କୃତ୍ଵୀ ନାମ ଚ ଯୋଗିନୀ ପାଞ୍ଚାଲାଧିପତେର୍ଦେଯା ମାନୁଷସ୍ଯ ତ୍ଵଯା ତଦା
ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ତୁମର ଏକ କନ୍ୟା ହେବ, ଯାହାର ନାମ କୃତ୍ବୀ, ସେ ଯୋଗିନୀ ହେବେ। ତୁମେ ମାନବ ରୂପରେ ସେଉଁଠି ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେବେ।
ଜନନୀ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତସ୍ଯ ଯୋଗସିଦ୍ଧା ଚ ଗୌଃ ସ୍ମୃତା କୃଷ୍ଣୋ ଗୌରଃ ପ୍ରଭୁଃ ଶମ୍ଭୁର୍ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ତେ ସୁତାଃ
ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତଙ୍କ ଜନନୀ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲଭିବ, ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ। ତୁମର ପୁଅମାନେ କ୍ରୁଷ୍ଣ, ଗୌର, ପ୍ରଭୁ ଓ ଶମ୍ଭୁ ହେବେ।
ମହାତ୍ମାନୋ ମହାଭାଗା ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ପରଂ ପଦମ୍ ତାନୁତ୍ପାଦ୍ଯ ପୁନର୍ ଯୋଗାତ୍ ସଵରା ମୋକ୍ଷମେଷ୍ଯସି
ସେମାନେ ମହାନ ଆତ୍ମା ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚିବେ। ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ପୁନି ଯୋଗ ଓ ବରଦାନରେ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।
ସୁମୂର୍ତିମନ୍ତଃ ପିତରୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁତାଃ ସ୍ମୃତାଃ ନାମ୍ନା ତୁ ମାନସାଃ ସର୍ଵେ ସର୍ଵେ ତେ ଧର୍ମମୂର୍ତଯଃ
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ତମ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ପିତୃ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେମାନଙ୍କ ସବୁଙ୍କୁ ମାନସ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ସେମାନେ ସବୁ ଧର୍ମର ଆଦର୍ଶ।
ଜ୍ଯୋତିର୍ଭାସିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଯେ ଵସନ୍ତି ଦିଵଃ ପରମ୍ ଵିରାଜମାନାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି ଯତ୍ର ତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାଯିନଃ
ଯେଉଁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲୋକରେ ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି, ସେଠାରେ ଚମକି ଖେଳନ୍ତି, ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାଳରେ ଦାନ ନେଇଥିବା ପିତୃମାନେ।
ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧେଷୁ ଵିମାନେଷ୍ଵପି ପାଦଜାଃ କିଂ ପୁନଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦା ଵିପ୍ରା ଭକ୍ତିମନ୍ତଃ କ୍ରିଯାନ୍ଵିତାଃ
ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉଥିବା ବିମାନରେ ବସନ୍ତି। ତେବେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ କ୍ରିୟାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତ ଅଧିକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଫଳ ପାଇବେ।
ଗୌର୍ ନାମ କନ୍ଯା ଯେଷାଂ ତୁ ମାନସୀ ଦିଵି ରାଜତେ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଦଯିତା ପତ୍ନୀ ସାଧ୍ଯାନାଂ କୀର୍ତିଵର୍ଧିନୀ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୌର ନାମକ ଏକ ମାନସ କନ୍ୟା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ସେ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ଓ ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖ୍ୟାତିଶାଳି।
ମରୀଚିଗର୍ଭା ନାମ୍ନା ତୁ ଲୋକା ମାର୍ତଣ୍ଡମଣ୍ଡଲେ ପିତରୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ହଵିଷ୍ମନ୍ତୋ ଽଙ୍ଗିରଃସୁତାଃ
ମରୀଚିଗର୍ଭା ନାମକ ଲୋକମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରେ ଅଛି, ସେଠାରେ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ହବି ଭୋଗ କରନ୍ତି, ବସନ୍ତି।
ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧପ୍ରଦା ଯାନ୍ତି ଯେ ଚ କ୍ଷତ୍ରିଯସତ୍ତମାଃ ରାଜ୍ଞାଂ ତୁ ପିତରସ୍ତେ ଵୈ ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷଫଲପ୍ରଦାଃ
ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପବିତ୍ର ତୀରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଜାମାନଙ୍କ ପିତୃ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏତେଷାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ଯଶୋଦା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା ପତ୍ନୀ ହ୍ଯ୍ ଅଂଶୁମତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସ୍ନୁଷା ପଞ୍ଚଜନସ୍ଯ ଚ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଯଶୋଦା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଅଂଶୁମତଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ପତ୍ନୀ ଓ ପଞ୍ଚଜନଙ୍କ ସ୍ନୁଷା ହେଲେ।
ଜନନ୍ଯଥ ଦିଲୀପସ୍ଯ ଭଗୀରଥପିତାମହୀ ଲୋକାଃ କାମଦୁଘା ନାମ କାମଭୋଗଫଲପ୍ରଦାଃ
ସେ ଦିଲୀପଙ୍କ ମାଆ ଓ ଭାଗୀରଥଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ। କାମଦୁଘା ନାମକ ଲୋକମାନେ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଭୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସୁସ୍ଵଧା ନାମ ପିତରୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସୁଵ୍ରତାଃ ଆଜ୍ଯପା ନାମ ଲୋକେଷୁ କର୍ଦମସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ
ଯେଉଁଠାରେ ସୁସ୍ୱଧା ନାମକ ନିୟମିତ ପିତୃମାନେ ବସନ୍ତି, ସେଠି କର୍ଦ୍ଦମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଆଜ୍ୟପା ନାମକ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ପୁଲହାଙ୍ଗଜଦାଯାଦା ଵୈଶ୍ଯାସ୍ତାନ୍ଭାଵଯନ୍ତି ଚ ଯତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧକୃତଃ ସର୍ଵେ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଯୁଗପଦ୍ଗତାଃ
ପୁଲହ ଓ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ବଂଶଜ ଯେଉଁମାନେ ବୈଶ୍ୟ, ସେମାନେ ସେଉଁଠି ପିତୃମାନେଂକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି।
ମାତୃଭ୍ରାତୃପିତୃସ୍ଵସୃସଖିସମ୍ବନ୍ଧିବାନ୍ଧଵାନ୍ ଅପି ଜନ୍ମାଯୁତୈର୍ଦୃଷ୍ଟାନ୍ ଅନୁଭୂତାନ୍ସହସ୍ରଶଃ
ମା, ଭାଇ, ବାପା, ଭଉଣୀ, ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ନିକଟଜନ—ଏମାନେ ଆମେ ଦଶହଜାର ଜନ୍ମରେ ହଜାର-ହଜାର ଥର ଦେଖିଛୁ ଓ ଅନୁଭବ କରିଛୁ।
ଏତେଷାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ଵିରଜା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତା ଯା ପତ୍ନୀ ନହୁଷସ୍ଯାସୀଦ୍ ଯଯାତେର୍ଜନନୀ ତଥା
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାଁ ଭଲି ଚାଲିଛି 'ବିରଜା'। ସେ ନହୁଷଙ୍କର ଘରବୁଢ଼ି ହେଲେ ଓ ଯୟାତିଙ୍କର ମା ହେଲେ।
ଏକାଷ୍ଟକାଭଵତ୍ ପଶ୍ଚାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଗତା ସତୀ ତ୍ରଯ ଏତେ ଗଣାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଶ୍ ଚତୁର୍ଥଂ ତୁ ଵଦାମ୍ଯତଃ
ପରେ ଏକାଷ୍ଟକା ନାମକ ଜଣେ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ଏହି ତିନିଟି ଗୋଷ୍ଠୀ ବିବରଣ ହେଲା—ଏବେ ଚତୁର୍ଥ ଗୋଷ୍ଠୀ ବିଷୟରେ କହିବି।
ଲୋକାସ୍ତୁ ମାନସା ନାମ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୋପରି ସଂସ୍ଥିତାଃ ଯେଷାଂ ତୁ ମାନସୀ କନ୍ଯା ନର୍ମଦା ନାମ ଵିଶ୍ରୁତା
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉପରେ ରହିଥିବା ମାନସ ନାମକ ଲୋକ ଅଛି। ସେଠାରେ ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କ ନାଁ 'ନର୍ମଦା' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସୋମପା ନାମ ପିତରୋ ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶାଶ୍ଵତାଃ ଧର୍ମମୂର୍ତିଧରାଃ ସର୍ଵେ ପରତୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ମୃତାଃ
ସେଠାରେ 'ସୋମପା' ନାମକ ଚିରକାଳୀନ ପିତୃମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମର ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ବି ଉପରେ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ଉତ୍ପନ୍ନାଃ ସ୍ଵଧଯା ତେ ତୁ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୋଗିନଃ କୃତ୍ଵା ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ମାନସେ ସାମ୍ପ୍ରତଂ ସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ସ୍ୱଧାଠାରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମପଦ ପାଇଲେ, ଏବଂ ମନରେ ସୃଷ୍ଟି ଆଦି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ବର୍ତ୍ତମାନ ମାନସ ଲୋକରେ ବସିଛନ୍ତି।
ନର୍ମଦା ନାମ ତେଷାଂ ତୁ କନ୍ଯା ତୋଯଵହା ସରିତ୍ ଭୂତାନି ଯା ପାଵଯତି ଦକ୍ଷିଣାପଥଗାମିନୀ
ସେମାନଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି 'ନର୍ମଦା', ଜଳ ବହାଉଥିବା ନଦୀ, ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହି ଯାଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।
ତେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵେ ତୁ ମନଵଃ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଗେଷୁ ନିର୍ମିତାଃ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶ୍ରାଦ୍ଧାନି କୁର୍ଵନ୍ତି ଧର୍ମାଭାଵେ ଽପି ସର୍ଵଦା
ସେମାନଠାରୁ ସମସ୍ତ ମନୁ ଓ ପ୍ରଜାମାନେ ସୃଷ୍ଟିରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହା ଜାଣି, ଲୋକମାନେ ସଦା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ଧର୍ମ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ।
ତେଭ୍ଯ ଏଵ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଯୋଗସଂତତିମ୍ ପିତୄଣାମାଦିସର୍ଗେ ତୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧମେଵ ଵିନିର୍ମିତମ୍
ସେମାନଠାରୁ ହିଁ ପୁନି ପ୍ରସାଦ ଓ ଯୋଗର ଅବିରତ ଧାରା ମିଳେ; ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା।
ସର୍ଵେଷାଂ ରାଜତଂ ପାତ୍ରମ୍ ଅଥଵା ରଜତାନ୍ଵିତମ୍ ଦତ୍ତଂ ସ୍ଵଧା ପୁରୋଧାଯ ପିତୄନ୍ ପ୍ରୀଣାତି ସର୍ଵଦା
ରୂପା ଥାଳି କିମ୍ବା ରୂପା ଲଗାଇଥିବା ପାତ୍ର, ସ୍ୱଧାକୁ ଆଗରେ ରଖି ଦାନ କଲେ, ସେଥିରେ ପିତୃମାନେ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।