ନାଧୀଯତେ ତଥା ଵେଦାନ୍ ନ ଯଜନ୍ତେ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ଉତ୍ସୀଦନ୍ତି ତଥା ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଯୈଃ ସାର୍ଧଂ ତୁ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ
ବେଦ ପଢ଼ାଯାଏନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତିନାହିଁ; ଏହିପରି, ବୈଶ୍ୟମାନେ ସହିତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅବନତି ପାଆନ୍ତି ।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ମନ୍ତ୍ରଯୋନିସ୍ତୁ ସମ୍ବନ୍ଧୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ଭଵତୀହ କଲୌ ତସ୍ମିଞ୍ ଛଯନାସନଭୋଜନୈଃ
ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ନିକଟତା; କଳି ଯୁଗରେ ଏହା ଏକାଠି ଶୋଇବା, ବସିବା ଓ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।
ରାଜାନଃ ଶୂଦ୍ରଭୂଯିଷ୍ଠାଃ ପାଷଣ୍ଡାନାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତଯଃ କାଷାଯିଣଶ୍ଚ ନିଷ୍କଚ୍ଛାସ୍ ତଥା କାପାଲିନଶ୍ଚ ହ
ରାଜାମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଶୂଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଅସତ୍ପଥ ମତ ଚାଲିଥାଏ; କେହି କେହି କାଶାୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଉପବୀତ ବିନା ଓ କେହି କେହି ଖୋପଡ଼ି ଧରି ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦେଵଵ୍ରତିନସ୍ ତଥା ଯେ ଧର୍ମଦୂଷକାଃ ଦିଵ୍ଯଵୃତ୍ତାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିଦ୍ ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଶ୍ରୁତିଲିଙ୍ଗିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରତ ଧରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଜୀବିକା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଧରନ୍ତି—ଏମିତି ସମସ୍ତେ ରହନ୍ତି ।
ଏଵଂଵିଧାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିଦ୍ ଭଵନ୍ତୀହ କଲୌ ଯୁଗେ ଅଧୀଯତେ ତଦା ଵେଦାଞ୍ ଛୂଦ୍ରା ଧର୍ମାର୍ଥକୋଵିଦାଃ
ଏପରି ଲୋକମାନେ କଳି ଯୁଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେବେଳେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବେଦ ପଢ଼ନ୍ତି ।
ଯଜନ୍ତେ ହ୍ଯଶ୍ଵମେଧୈସ୍ତୁ ରାଜାନଃ ଶୂଦ୍ରଯୋନଯଃ ସ୍ତ୍ରୀବାଲଗୋଵଧଂ କୃତ୍ଵା ହତ୍ଵା ଚୈଵ ପରସ୍ପରମ୍
ଶୂଦ୍ର ବଂଶର ରାଜାମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ନାରୀ, ଶିଶୁ ଓ ଗାଈ ହତ୍ୟା କରି, ଏବଂ ପରସ୍ପରେ ମାରଣ କରନ୍ତି ।
ଉପହତ୍ଯ ତଥାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସାଧଯନ୍ତି ତଦା ପ୍ରଜାଃ ଦୁଃଖପ୍ରଚୁରତାଲ୍ପାଯୁର୍ ଦେଶୋତ୍ସାଦଃ ସରୋଗତା
ଏଭଳି ଏକାଉଁଠି ମାରି ଲୋକେ ବଞ୍ଚି ରହନ୍ତି; ଦୁଃଖ ଅଧିକ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଳ୍ପ, ଦେଶ ନଶ୍ଟ ଓ ରୋଗ ଭରିଥାଏ ।
ଅଧର୍ମାଭିନିଵେଶିତ୍ଵଂ ତମୋଵୃତ୍ତଂ କଲୌ ସ୍ମୃତମ୍ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯା ପ୍ରଜାନାଂ ନ ତଥା ହ୍ଯେଵଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତି ଓ ଅନ୍ଧକାର ଚଳିତ କଳିର ଚିହ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭପାତ ପୂର୍ବବତ୍ ହୁଏନାହିଁ ।
ତସ୍ମାଦାଯୁର୍ବଲଂ ରୂପଂ ପ୍ରହୀଯନ୍ତେ କଲୌ ଯୁଗେ ଦୁଃଖେନାଭିପ୍ଲୁତାନାଂ ଚ ପରମାଯୁଃ ଶତଂ ନୃଣାମ୍
ତେଣୁ କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଆୟୁ, ଶକ୍ତି ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ କ୍ରମେ କମିଯାଏ; ଯେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଆୟୁ ହେଉଛି ଶତବର୍ଷ।
ଭୂତ୍ଵା ଚ ନ ଭଵନ୍ତୀହ ଵେଦାଃ କଲିଯୁଗେ ଽଖିଲାଃ ଉତ୍ସୀଦନ୍ତେ ତଥା ଯଜ୍ଞାଃ କେଵଲଂ ଧର୍ମହେତଵଃ
ଏଠାରେ କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ରହିନଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ଯଜ୍ଞମାନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି, କେବଳ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି।
ଏଷା କଲିଯୁଗାଵସ୍ଥା ସଂଧ୍ଯାଂଶୌ ତୁ ନିବୋଧତ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ତୁ ହୀଯନ୍ତେ ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ପାଦାଂଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧଯଃ
ଏହା କଳିଯୁଗର ଅବସ୍ଥା; ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂଧ୍ୟାର ଅଂଶ ବୁଝ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ସିଦ୍ଧିର ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମିଯାଏ।
ଯୁଗସ୍ଵଭାଵାଃ ସଂଧ୍ଯାସୁ ଅଵତିଷ୍ଠନ୍ତି ପାଦତଃ ସଂଧ୍ଯାସ୍ଵଭାଵାଃ ସ୍ଵାଂଶେଷୁ ପାଦେନୈଵାଵତସ୍ଥିରେ
ଯୁଗର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣଗୁଡିକ ସଂଧ୍ୟାରେ ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ରହିଥାଏ; ସଂଧ୍ୟାର ଗୁଣଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅଂଶରେ କେବଳ ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଛି।
ଏଵଂ ସଂଧ୍ଯାଂଶକେ କାଲେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ ଯୁଗାନ୍ତିକେ ତେଷାମଧର୍ମିଣାଂ ଶାସ୍ତା ଭୃଗୂଣାଂ ଚ କୁଲେ ସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି, ଯେତେବେଳେ ଯୁଗର ଶେଷ ସଂଧ୍ୟା ଅଂଶ ଆସେ, ତେବେ ଅଧର୍ମୀମାନଙ୍କର ଶାସକ, ଭୃଗୁବଂଶରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଗୋତ୍ରେଣ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ନାମ୍ନା ପ୍ରମତିରୁଚ୍ଯତେ କଲିସଂଧ୍ଯାଂଶଭାଗେଷୁ ମନୋଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଗୋତ୍ରରେ, ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରମତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କଳିଯୁଗର ସଂଧ୍ୟା ଅଂଶରେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁର ଅନ୍ତରାଳରେ।
ସମାସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣାଃ ପର୍ଯଟନ୍ଵୈ ଵସୁଂଧରାମ୍ ଅଶ୍ଵକର୍ମା ସ ଵୈ ସେନାଂ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଂକୁଲାମ୍
ତିରିଶି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିଥିଲେ; ଘୋଡ଼ାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପ୍ରଗୃହୀତାଯୁଧୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ସ ତଦା ତୈଃ ପରିଵୃତୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ନିଜଘ୍ନିଵାନ୍
ସେ ସମୟରେ ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ସ ହତ୍ଵା ସର୍ଵଶଶ୍ଚୈଵ ରାଜାନଃ ଶୂଦ୍ରଯୋନଯଃ ପାଷଣ୍ଡାନ୍ସ ସଦା ସର୍ଵାନ୍ ନିଃଶେଷାନକରୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମର ରାଜା ଓ ସମସ୍ତ ପାଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ମାରି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମୂଳେ ନଷ୍ଟ କଲେ।
ଅଧାର୍ମିକାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିତ୍ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ହନ୍ତି ସର୍ଵଶଃ ଉଦୀଚ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯଦେଶାଂଶ୍ଚ ପାର୍ଵତୀଯାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଯେମାନେ ଅଧର୍ମୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ କଲେ—ଉତ୍ତର, ମଧ୍ୟଦେଶ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ।
ପ୍ରାଚ୍ଯାନ୍ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂଶ୍ଚ ତଥା ଵିନ୍ଧ୍ଯପୃଷ୍ଠାପରାନ୍ତିକାନ୍ ତଥୈଵ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦ୍ରଵିଡାନ୍ସିଂହଲୈଃ ସହ
ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପାରର ଲୋକମାନେ ଓ ଦକ୍ଷିଣର ଡ୍ରାଭିଡ଼ ଓ ସିଂହଳମାନେ ସହିତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଗାନ୍ଧାରାନ୍ପାରଦାଂଶ୍ଚୈଵ ପହ୍ଲଵାନ୍ଯଵନାଞ୍ଛକାନ୍ ତୁଷାରାନ୍ବର୍ବରାଞ୍ଛ୍ଵେତାନ୍ ହଲିକାନ୍ଦରଦାନ୍ଖସାନ୍
ଗାନ୍ଧାର, ପାରଦ, ପହ୍ଲବ, ଯବନ, ଶକ, ତୁଷାର, ବର୍ବର, ଶ୍ୱେତ, ହଳିକ, ଦରଦ ଓ ଖସମାନେ—
ଲମ୍ପକାନ୍ ଆନ୍ଧ୍ରକାଂଶ୍ଚାପି ଚୋରଜାତୀଂସ୍ତଥୈଵ ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତଚକ୍ରୋ ବଲଵାଞ୍ ଛୂଦ୍ରାଣାମନ୍ତକୃଦ୍ବଭୌ
ଲମ୍ପକ, ଆନ୍ଧ୍ରକ ଓ ଚୋର ଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟ; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଚକ୍ର ଚଳାଇ, ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର ସଂହାରକ ହେଲେ।
ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ସର୍ଵଭୂତାନି ଚଚାର ଵସୁଧାମିମାମ୍ ମାନଵସ୍ଯ ତୁ ଵଂଶେ ତୁ ନୃଦେଵସ୍ଯେହ ଜଜ୍ଞିଵାନ୍
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଭୟଭୀତ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିଥିଲେ; ମନୁଙ୍କର ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଏଠାରେ ରାଜା ଦେବତା ଭାବେ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ପ୍ରମତିର୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ସୁତଃ ସ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସଃ ପୂର୍ଵେ କଲିଯୁଗେ ପ୍ରଭୁଃ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସେ ବଳବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଥିଲେ, ନାମ ପ୍ରମତି; ସେ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ପୁଅ, ପୂର୍ବ କଳିଯୁଗରେ ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ।
ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶେ ଽଭ୍ଯୁଦିତେ ଵର୍ଷେ ପ୍ରକ୍ରାନ୍ତୋ ଵିଂଶତିଂ ସମାଃ ନିଜଘ୍ନେ ସର୍ଵଭୂତାନି ମାନୁଷାଣ୍ଯେଵ ସର୍ଵଶଃ
ବତିସିଏ ବର୍ଷରେ ଆରମ୍ଭ କରି, କୁଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବିଶେଷକରି ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ନଷ୍ଟ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ବୀଜାଵଶିଷ୍ଟାଂ ତାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ କ୍ରୂରେଣ କର୍ମଣା ପରସ୍ପରନିମିତ୍ତେନ କାଲେନାକସ୍ମିକେନ ଚ
ତାଙ୍କ ନିଷ୍ଠୁର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୃଥିବୀରେ କେବଳ ବୀଜ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା; ପରସ୍ପର କାରଣ ଓ ଅପେକ୍ଷାହୀନ ସମୟରେ।
ସଂସ୍ଥିତା ସହସା ଯା ତୁ ସେନା ପ୍ରମତିନା ସହ ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ତା ସମାଧିନା
ଯେ ସେନା ପ୍ରମତିଙ୍କ ସହିତ ହଠାତ୍ ରହିଗଲା, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
ତତସ୍ତେଷୁ ପ୍ରନଷ୍ଟେଷୁ ସଂଧ୍ଯାଂଶେ କୂରକର୍ମସୁ ଉତ୍ସାଦ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵାଂସ୍ ତେଷ୍ଵତୀତେଷୁ ଵୈ ତଦା
ତାପରେ, ସେଇ ସମୟରେ ସଂଧ୍ୟା ଅଂଶ ଓ ନିୟମିତ କୌର କାର୍ଯ୍ୟ ହରାଇଗଲା, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏହି ସମୟ ଅତିତ ହେଲା।
ତତଃ ସଂଧ୍ଯାଂଶକେ କାଲେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ଚ ଯୁଗାନ୍ତିକେ ସ୍ଥିତାସ୍ଵଲ୍ପାଵଶିଷ୍ଟାସୁ ପ୍ରଜାସ୍ଵିହ କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍
ତାପରେ, ସଂଧ୍ୟା ଅଂଶ ଯୁଗର ଶେଷରେ ଆସିଲା, ଏଠାରେ ଏଉଁଠାରେ କେବଳ ଅଳ୍ପ ପ୍ରଜା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲେ।
ସ୍ଵାପ୍ରଦାନାସ୍ ତଦା ତେ ଵୈ ଲୋଭାଵିଷ୍ଟାସ୍ତୁ ଵୃନ୍ଦଶଃ ଉପହିଂସନ୍ତି ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରଲୁମ୍ପନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍
ସେ ସମୟରେ, ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଦାନ ଦେବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ, ଦଳ ଦଳ ଭାବରେ ଏକଠା ହେଲେ, ଏକାପରେ ଏକା ହିଂସା କଲେ ଓ ଏକାପରେ ଏକା ଚୋରି କଲେ।
ଅରାଜକେ ଯୁଗାଂଶେ ତୁ ସଂକ୍ଷଯେ ସମୁପସ୍ଥିତେ ପ୍ରଜାସ୍ତା ଵୈ ତଦା ସର୍ଵାଃ ପରସ୍ପରଭଯାର୍ଦିତାଃ
ଯୁଗର ଏଉଁ ଅଂଶରେ ଯେତେବେଳେ ରାଜା ନଥିଲେ ଓ ନାଶ ଆସିଥିଲା, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଏକାପରେ ଏକା ଭୟରେ ପୀଡିତ ହେଲେ।