ଗୁଣହୀନାସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଧର୍ମସ୍ଯ ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ତୁ ତଥୈଵ ସଂଧ୍ଯା ପାଦେନ ଅଂଶସ୍ତସ୍ଯାଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ଗୁଣ ହୀନ ଲୋକେ ରୁହନ୍ତି, ଏବଂ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଧର୍ମର କେବଳ ଏକ ଅଂଶ ମାତ୍ର ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ ।
ଦ୍ଵାପରସ୍ଯ ତୁ ପର୍ଯାଯେ ପୁଷ୍ଯସ୍ଯ ଚ ନିବୋଧତ ଦ୍ଵାପରସ୍ଯାଂଶଶେଷେ ତୁ ପ୍ରତିପତ୍ତିଃ କଲେରଥ
ଦ୍ୱାପର ଓ ପୁଷ୍ୟ ଯୁଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଷୟରେ ଏବେ ଶୁଣ । ଦ୍ୱାପରର କେବଳ ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲେ, କଳି ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।
ହିଂସା ସ୍ତେଯାନୃତଂ ମାଯା ଦମ୍ଭଶ୍ଚୈଵ ତପସ୍ଵିନାମ୍ ଏତେ ସ୍ଵଭାଵାଃ ପୁଷ୍ଯସ୍ଯ ସାଧଯନ୍ତି ଚ ତାଃ ପ୍ରଜାଃ
ହିଂସା, ଚୋରି, ମିଥ୍ୟା କଥା, ଠକେଇ ଏବଂ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇମୁଖାପନା—ଏହି ସବୁ ପୁଷ୍ୟ ଯୁଗର ସ୍ୱାଭାବିକ ଗୁଣ, ଏବଂ ଲୋକେ ଏହିମାନେ କରନ୍ତି ।
ଏଷ ଧର୍ମଃ ସ୍ମୃତଃ କୃତ୍ସ୍ନୋ ଧର୍ମଶ୍ଚ ପରିହୀଯତେ ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା ଵାର୍ତ୍ତାଃ ସିଧ୍ଯନ୍ତି ଵା ନ ଵା
ଏହିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ କଥା ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ କ୍ଷୟ ପାଏ; ଲୋକମାନଙ୍କର କାମକାଜ ସଫଳ ହୁଏ କିମ୍ବା ହୁଏନାହିଁ ।
କଲିଃ ପ୍ରମାରକୋ ରୋଗଃ ସତତଂ ଚାପି କ୍ଷୁଦ୍ଭଯମ୍ ଅନାଵୃଷ୍ଟିଭଯଂ ଚୈଵ ଦେଶାନାଂ ଚ ଵିପର୍ଯଯଃ
କଳି ହେଉଛି ସବୁ କିଛି ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ରୋଗ ସଦା ରହିଥାଏ, ଭୂଖ, ଅନାବୃଷ୍ଟି ଓ ଦେଶର ଅସ୍ଥିରତାର ଭୟ ସବୁବେଳେ ରହେ ।
ନ ପ୍ରମାଣେ ସ୍ଥିତିର୍ହ୍ଯସ୍ତି ପୁଷ୍ଯେ ଘୋରେ ଯୁଗେ କଲୌ ଗର୍ଭସ୍ଥୋ ମ୍ରିଯତେ କଶ୍ଚିଦ୍ ଯୌଵନସ୍ଥସ୍ତଥା ପରଃ
ପୁଷ୍ୟ ଓ କଳି ଯୁଗର ଭୟଙ୍କର ସମୟରେ କୌଣସି ନିୟମ ରହେନାହିଁ; କେହି ଗର୍ଭରେ, କେହି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି ।
ସ୍ଥାଵିର୍ଯେ ମଧ୍ଯକୌମାରେ ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଚ କଲୌ ପ୍ରଜାଃ ଅଲ୍ପତେଜୋବଲାଃ ପାପା ମହାକୋପା ହ୍ଯଧାର୍ମିକାଃ
କଳି ଯୁଗରେ ଲୋକେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମଧ୍ୟବୟସ୍କ କିମ୍ବା ଶିଶୁବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ଉତ୍ସାହରେ ଦୁର୍ବଳ, ପାପୀ, ବଡ଼ କ୍ରୋଧୀ ଓ ଅଧର୍ମିକ ହୁଅନ୍ତି ।
ଅନୃତଵ୍ରତଲୁବ୍ଧାଶ୍ଚ ପୁଷ୍ଯେ ଚୈଵ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ଥିତାଃ ଦୁରିଷ୍ଟୈର୍ଦୁରଧୀତୈଶ୍ଚ ଦୁରାଚାରୈର୍ଦୁରାଗମୈଃ
ପୁଷ୍ୟ ଯୁଗରେ ଲୋକେ ମିଥ୍ୟା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଓ ଲୋଭରେ ଲିପ୍ତ, ଖରାପ ଆଚରଣ, ଅଳ୍ପ ଶିଖ୍ୟା, ଖରାପ ବ୍ୟବହାର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଚଳିତରେ ରହନ୍ତି ।
ଵିପ୍ରାଣାଂ କର୍ମଦୋଷୈସ୍ତୈଃ ପ୍ରଜାନାଂ ଜାଯତେ ଭଯମ୍ ହିଂସା ମାନସ୍ତଥେର୍ଷ୍ଯା ଚ କ୍ରୋଧୋ ଽସୂଯାକ୍ଷମାଧୃତିଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତି—ହିଂସା, ଅହଂକାର, ଇର୍ଷ୍ୟା, କ୍ରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ, ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଅଭାବ ଦେଖାଯାଏ ।
ପୁଷ୍ଯେ ଭଵନ୍ତି ଜନ୍ତୂନାଂ ଲୋଭୋ ମୋହଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ସଂକ୍ଷୋଭୋ ଜାଯତେ ଽତ୍ଯର୍ଥଂ କଲିମାସାଦ୍ଯ ଵୈ ଯୁଗମ୍
ପୁଷ୍ୟ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୋଭ ଓ ମୋହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; କଳି ଯୁଗ ଆସିଲେ ବଡ଼ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଯାଏ ।
ନାଧୀଯତେ ତଥା ଵେଦାନ୍ ନ ଯଜନ୍ତେ ଦ୍ଵିଜାତଯଃ ଉତ୍ସୀଦନ୍ତି ତଥା ଚୈଵ ଵୈଶ୍ଯୈଃ ସାର୍ଧଂ ତୁ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ
ବେଦ ପଢ଼ାଯାଏନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତିନାହିଁ; ଏହିପରି, ବୈଶ୍ୟମାନେ ସହିତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅବନତି ପାଆନ୍ତି ।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ମନ୍ତ୍ରଯୋନିସ୍ତୁ ସମ୍ବନ୍ଧୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ଭଵତୀହ କଲୌ ତସ୍ମିଞ୍ ଛଯନାସନଭୋଜନୈଃ
ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରର ମୂଳ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ନିକଟତା; କଳି ଯୁଗରେ ଏହା ଏକାଠି ଶୋଇବା, ବସିବା ଓ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।
ରାଜାନଃ ଶୂଦ୍ରଭୂଯିଷ୍ଠାଃ ପାଷଣ୍ଡାନାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତଯଃ କାଷାଯିଣଶ୍ଚ ନିଷ୍କଚ୍ଛାସ୍ ତଥା କାପାଲିନଶ୍ଚ ହ
ରାଜାମାନେ ଅଧିକାଂଶ ଶୂଦ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ଅସତ୍ପଥ ମତ ଚାଲିଥାଏ; କେହି କେହି କାଶାୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଉପବୀତ ବିନା ଓ କେହି କେହି ଖୋପଡ଼ି ଧରି ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦେଵଵ୍ରତିନସ୍ ତଥା ଯେ ଧର୍ମଦୂଷକାଃ ଦିଵ୍ଯଵୃତ୍ତାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିଦ୍ ଵୃତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଶ୍ରୁତିଲିଙ୍ଗିନଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରତ ଧରନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଜୀବିକା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଧରନ୍ତି—ଏମିତି ସମସ୍ତେ ରହନ୍ତି ।
ଏଵଂଵିଧାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିଦ୍ ଭଵନ୍ତୀହ କଲୌ ଯୁଗେ ଅଧୀଯତେ ତଦା ଵେଦାଞ୍ ଛୂଦ୍ରା ଧର୍ମାର୍ଥକୋଵିଦାଃ
ଏପରି ଲୋକମାନେ କଳି ଯୁଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି; ସେବେଳେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶୂଦ୍ରମାନେ ବେଦ ପଢ଼ନ୍ତି ।
ଯଜନ୍ତେ ହ୍ଯଶ୍ଵମେଧୈସ୍ତୁ ରାଜାନଃ ଶୂଦ୍ରଯୋନଯଃ ସ୍ତ୍ରୀବାଲଗୋଵଧଂ କୃତ୍ଵା ହତ୍ଵା ଚୈଵ ପରସ୍ପରମ୍
ଶୂଦ୍ର ବଂଶର ରାଜାମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ନାରୀ, ଶିଶୁ ଓ ଗାଈ ହତ୍ୟା କରି, ଏବଂ ପରସ୍ପରେ ମାରଣ କରନ୍ତି ।
ଉପହତ୍ଯ ତଥାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସାଧଯନ୍ତି ତଦା ପ୍ରଜାଃ ଦୁଃଖପ୍ରଚୁରତାଲ୍ପାଯୁର୍ ଦେଶୋତ୍ସାଦଃ ସରୋଗତା
ଏଭଳି ଏକାଉଁଠି ମାରି ଲୋକେ ବଞ୍ଚି ରହନ୍ତି; ଦୁଃଖ ଅଧିକ, ଆୟୁଷ୍ୟ ଅଳ୍ପ, ଦେଶ ନଶ୍ଟ ଓ ରୋଗ ଭରିଥାଏ ।
ଅଧର୍ମାଭିନିଵେଶିତ୍ଵଂ ତମୋଵୃତ୍ତଂ କଲୌ ସ୍ମୃତମ୍ ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯା ପ୍ରଜାନାଂ ନ ତଥା ହ୍ଯେଵଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଅଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତି ଓ ଅନ୍ଧକାର ଚଳିତ କଳିର ଚିହ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭପାତ ପୂର୍ବବତ୍ ହୁଏନାହିଁ ।
ତସ୍ମାଦାଯୁର୍ବଲଂ ରୂପଂ ପ୍ରହୀଯନ୍ତେ କଲୌ ଯୁଗେ ଦୁଃଖେନାଭିପ୍ଲୁତାନାଂ ଚ ପରମାଯୁଃ ଶତଂ ନୃଣାମ୍
ତେଣୁ କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ଆୟୁ, ଶକ୍ତି ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ କ୍ରମେ କମିଯାଏ; ଯେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଆୟୁ ହେଉଛି ଶତବର୍ଷ।
ଭୂତ୍ଵା ଚ ନ ଭଵନ୍ତୀହ ଵେଦାଃ କଲିଯୁଗେ ଽଖିଲାଃ ଉତ୍ସୀଦନ୍ତେ ତଥା ଯଜ୍ଞାଃ କେଵଲଂ ଧର୍ମହେତଵଃ
ଏଠାରେ କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ରହିନଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ଯଜ୍ଞମାନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି, କେବଳ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି।
ଏଷା କଲିଯୁଗାଵସ୍ଥା ସଂଧ୍ଯାଂଶୌ ତୁ ନିବୋଧତ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ତୁ ହୀଯନ୍ତେ ତ୍ରୀଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ପାଦାଂଶ୍ଚ ସିଦ୍ଧଯଃ
ଏହା କଳିଯୁଗର ଅବସ୍ଥା; ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂଧ୍ୟାର ଅଂଶ ବୁଝ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ସିଦ୍ଧିର ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମିଯାଏ।
ଯୁଗସ୍ଵଭାଵାଃ ସଂଧ୍ଯାସୁ ଅଵତିଷ୍ଠନ୍ତି ପାଦତଃ ସଂଧ୍ଯାସ୍ଵଭାଵାଃ ସ୍ଵାଂଶେଷୁ ପାଦେନୈଵାଵତସ୍ଥିରେ
ଯୁଗର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣଗୁଡିକ ସଂଧ୍ୟାରେ ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ରହିଥାଏ; ସଂଧ୍ୟାର ଗୁଣଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅଂଶରେ କେବଳ ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଛି।
ଏଵଂ ସଂଧ୍ଯାଂଶକେ କାଲେ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତେ ତୁ ଯୁଗାନ୍ତିକେ ତେଷାମଧର୍ମିଣାଂ ଶାସ୍ତା ଭୃଗୂଣାଂ ଚ କୁଲେ ସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି, ଯେତେବେଳେ ଯୁଗର ଶେଷ ସଂଧ୍ୟା ଅଂଶ ଆସେ, ତେବେ ଅଧର୍ମୀମାନଙ୍କର ଶାସକ, ଭୃଗୁବଂଶରେ ଅବସ୍ଥିତ, ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଗୋତ୍ରେଣ ଵୈ ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ନାମ୍ନା ପ୍ରମତିରୁଚ୍ଯତେ କଲିସଂଧ୍ଯାଂଶଭାଗେଷୁ ମନୋଃ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵେ ଽନ୍ତରେ
ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଗୋତ୍ରରେ, ତାଙ୍କ ନାମ ପ୍ରମତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କଳିଯୁଗର ସଂଧ୍ୟା ଅଂଶରେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁର ଅନ୍ତରାଳରେ।
ସମାସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣାଃ ପର୍ଯଟନ୍ଵୈ ଵସୁଂଧରାମ୍ ଅଶ୍ଵକର୍ମା ସ ଵୈ ସେନାଂ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଂକୁଲାମ୍
ତିରିଶି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିଥିଲେ; ଘୋଡ଼ାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପ୍ରଗୃହୀତାଯୁଧୈର୍ଵିପ୍ରୈଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ସ ତଦା ତୈଃ ପରିଵୃତୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନ୍ସର୍ଵାନ୍ ନିଜଘ୍ନିଵାନ୍
ସେ ସମୟରେ ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ସ ହତ୍ଵା ସର୍ଵଶଶ୍ଚୈଵ ରାଜାନଃ ଶୂଦ୍ରଯୋନଯଃ ପାଷଣ୍ଡାନ୍ସ ସଦା ସର୍ଵାନ୍ ନିଃଶେଷାନକରୋତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମର ରାଜା ଓ ସମସ୍ତ ପାଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ମାରି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମୂଳେ ନଷ୍ଟ କଲେ।
ଅଧାର୍ମିକାଶ୍ଚ ଯେ କେଚିତ୍ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ହନ୍ତି ସର୍ଵଶଃ ଉଦୀଚ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯଦେଶାଂଶ୍ଚ ପାର୍ଵତୀଯାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଯେମାନେ ଅଧର୍ମୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ କଲେ—ଉତ୍ତର, ମଧ୍ୟଦେଶ ଓ ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ।
ପ୍ରାଚ୍ଯାନ୍ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂଶ୍ଚ ତଥା ଵିନ୍ଧ୍ଯପୃଷ୍ଠାପରାନ୍ତିକାନ୍ ତଥୈଵ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦ୍ରଵିଡାନ୍ସିଂହଲୈଃ ସହ
ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ ପାରର ଲୋକମାନେ ଓ ଦକ୍ଷିଣର ଡ୍ରାଭିଡ଼ ଓ ସିଂହଳମାନେ ସହିତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଗାନ୍ଧାରାନ୍ପାରଦାଂଶ୍ଚୈଵ ପହ୍ଲଵାନ୍ଯଵନାଞ୍ଛକାନ୍ ତୁଷାରାନ୍ବର୍ବରାଞ୍ଛ୍ଵେତାନ୍ ହଲିକାନ୍ଦରଦାନ୍ଖସାନ୍
ଗାନ୍ଧାର, ପାରଦ, ପହ୍ଲବ, ଯବନ, ଶକ, ତୁଷାର, ବର୍ବର, ଶ୍ୱେତ, ହଳିକ, ଦରଦ ଓ ଖସମାନେ—