ସଦ୍ଯୋ ଽଭିକ୍ଷରତା ତେନ ସୌମ୍ଯେନ ମଧୁନା ଚ ସଃ ନିଵାପେଷ୍ଵଥ ଦତ୍ତେଷୁ ପିତ୍ର୍ଯେଣ ଵିଧିନା ତୁ ଵୈ
ସଉମ୍ୟ ମଧୁ ନିଅନ୍ତି ସେ ତୁରନ୍ତ, ପିତୃପୂଜା ନିୟମରେ ନିବେଦନ ଦିଆଯିବା ସମୟରେ।
ସ୍ଵଧାମୃତେନ ସୌମ୍ଯେନ ତର୍ପଯାମାସ ଵୈ ପିତୄନ୍ ସୌମ୍ଯା ବର୍ହିଷଦଃ କାଵ୍ଯା ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ସଉମ୍ୟ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ସେ ପିତୃମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କଲେ; ସଉମ୍ୟ, ବର୍ହିଷଦ, କାବ୍ୟ, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଋତୁରଗ୍ନିଃ ସ୍ମୃତୋ ଵିପ୍ରୈର୍ ଋତୁଂ ସଂଵତ୍ସରଂ ଵିଦୁଃ ଜଜ୍ଞିରେ ଋତଵସ୍ତସ୍ମାଦ୍ ଋତୁଭ୍ଯୋ ହ୍ଯାର୍ତଵା ଅଭଵନ୍
ଋତୁଅଗ୍ନିକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଋତୁକୁ ବର୍ଷ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଋତୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଋତୁଠାରୁ ଆର୍ତ୍ତବ ହେଲା।
ପିତର ଋତଵୋ ଽର୍ଧମାସା ଵିଜ୍ଞେଯା ଋତୁସୂନଵଃ ପିତାମହାସ୍ତୁ ଋତଵୋ ହ୍ଯ୍ ଅମାଵାସ୍ଯାବ୍ଦସୂନଵଃ ପ୍ରପିତାମହାଃ ସ୍ମୃତା ଦେଵାଃ ପଞ୍ଚାବ୍ଦା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ
ପିତୃମାନେ ଋତୁ, ଅର୍ଧମାସ ହେଉଛି ଋତୁର ପୁଅ; ପିତାମହମାନେ ଋତୁ, ଅମାବାସ୍ୟା ହେଉଛି ବର୍ଷର ପୁଅ; ପ୍ରପିତାମହମାନେ ଦେବତା, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ।
ସୌମ୍ଯା ବର୍ହିଷଦଃ କାଵ୍ଯା ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତା ଇତି ତ୍ରିଧା ଗୃହସ୍ଥା ଯେ ତୁ ଯଜ୍ଵାନୋ ହଵିର୍ଯଜ୍ଞାର୍ତଵାଶ୍ଚ ଯେ ସ୍ମୃତା ବର୍ହିଷଦସ୍ତେ ଵୈ ପୁରାଣେ ନିଶ୍ଚଯଂ ଗତାଃ
ବର୍ହିଷଦ, କାବ୍ୟ ଏବଂ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ — ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ହବିର୍ଯଜ୍ଞ ଓ ଋତୁଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେମାନେ 'ବର୍ହିଷଦ' ବୋଲି ପୁରାଣରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଗୃହମେଧିନଶ୍ଚ ଯଜ୍ଵାନୋ ହ୍ଯ୍ ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାର୍ତଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ ଅଷ୍ଟକାପତଯଃ କାଵ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚାବ୍ଦାଂସ୍ତୁ ନିବୋଧତ
ଯେଉଁ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ସେମାନେ 'ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ' ଏବଂ ଋତୁଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ବୋଲି ମନ୍ୟତା ଅଛି। 'କାବ୍ୟ'ମାନେ ଅଷ୍ଟକାର ଅଧିପତି। ଏବେ, ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ଅବଧି ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ତେଷୁ ସଂଵତ୍ସରୋ ହ୍ଯଗ୍ନିଃ ସୂର୍ଯସ୍ତୁ ପରିଵତ୍ସରଃ ସୋମସ୍ ତ୍ଵିଡ୍ଵତ୍ସରଶ୍ ଚୈଵ ଵାଯୁଶ୍ଚୈଵାନୁଵତ୍ସରଃ
ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବର୍ଷକୁ 'ଅଗ୍ନି', ପରିବର୍ଷକୁ 'ସୂର୍ଯ୍ୟ', ଇଡ୍ବର୍ଷକୁ 'ସୋମ', ଏବଂ ଅନୁବର୍ଷକୁ 'ବାୟୁ' ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ରୁଦ୍ରସ୍ତୁ ଵତ୍ସରସ୍ତେଷାଂ ପଞ୍ଚାବ୍ଦା ଯେ ଯୁଗାତ୍ମକାଃ କାଲେନାଧିଷ୍ଠିତସ୍ତେଷୁ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ ସ୍ରଵତେ ସୁଧାମ୍
'ରୁଦ୍ର' ହେଉଛନ୍ତି ଏହିମାନଙ୍କର 'ବତ୍ସର'। ଏହି ପଞ୍ଚବର୍ଷ ଏକ ଯୁଗର ରୂପ। କାଳ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅମୃତ ଝରାଉଛନ୍ତି।
ଏତେ ସ୍ମୃତା ଦେଵକୃତ୍ଯାଃ ସୋମପାଶ୍ଚୋଷ୍ମପାଶ୍ଚ ଯେ ତାଂସ୍ତେନ ତର୍ପଯାମାସ ଯାଵଦାସୀତ୍ପୁରୂରଵାଃ
ଏହିମାନେ ଦେବତାଙ୍କର କର୍ମ ବୋଲି ମନ୍ୟତା ଅଛି — କିଛି ସୋମପାନ କରନ୍ତି, କିଛି ତାପପାନ କରନ୍ତି। ପୁରୁରବା ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଯାଏଁ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରସୂଯତେ ସୋମୋ ମାସି ମାସି ଵିଶେଷତଃ ତତଃ ସ୍ଵଧାଭୃତଂ ତଦ୍ଵୈ ପିତୄଣାଂ ସୋମପାଯିନାମ୍ ଏତତ୍ତଦମୃତଂ ସୋମମ୍ ଅଵାପ ମଧୁ ଚୈଵ ହି
ସୋମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରତିମାସ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତେଣୁ ଯାହା 'ସ୍ୱଧା' ଧାରଣ କରେ, ତାହା ପିତୃମାନେ — ସୋମପାନ କରୁଥିବା ପିତୃମାନେ — ନିମିତ୍ତ। ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଅମୃତ, ସୋମ ଓ ମଧୁ ଲାଭ କଲେ।
ତତଃ ପୀତସୁଧଂ ସୋମଂ ସୂର୍ଯୋ ଽସାଵେକରଶ୍ମିନା ଆପ୍ଯାଯତେ ସୁଷୁମ୍ନେନ ସୋମଂ ତୁ ସୋମପାଯିନମ୍
ଏପରେ, ଅମୃତ ସୋମ ପିଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ମାତ୍ର କିରଣ ଦ୍ୱାରା, 'ସୁଷୁମ୍ଣା' ନାମକ କିରଣ ଦ୍ୱାରା, ସୋମପାନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କର ସୋମକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି।
ନିଃଶେଷା ଵୈ କଲାଃ ପୂର୍ଵା ଯୁଗପଦ୍ ଵ୍ଯାପଯନ୍ ପୁରା ସୁଷୁମ୍ନାପ୍ଯାଯମାନସ୍ଯ ଭାଗଂ ଭାଗମହଃକ୍ରମାତ୍
ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ସମସ୍ତ କଳା ଏକାସାଥି ଅତୀତରେ ବ୍ୟାପିତ ହୋଇଥିଲେ, ସୁଷୁମ୍ଣା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ଭାଗେ ଭାଗେ ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି।
କଲାଃ କ୍ଷୀଯନ୍ତି କୃଷ୍ଣାସ୍ତାଃ ଶୁକ୍ଲା ହ୍ଯାପ୍ଯାଯଯନ୍ତି ଚ ଏଵଂ ସା ସୂର୍ଯଵୀର୍ଯେଣ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାପ୍ଯାଯିତା ତନୁଃ
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର କଳା ହ୍ରାସ ପାଉଛି, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର କଳା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏଭଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ଦେହ ପୋଷିତ ହୁଏ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ସ ଦୃଶ୍ଯେତ ଶୁକ୍ଲଃ ସମ୍ପୂର୍ଣମଣ୍ଡଲଃ ଏଵମାପ୍ଯାଯିତଃ ସୋମଃ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଽପ୍ଯହଃକ୍ରମାତ୍ ଦେଵୈଃ ପୀତସୁଧଂ ସୋମଂ ପୁରା ପଶ୍ଚାତ୍ପିବେଦ୍ରଵିଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ଏଭଳି ପୋଷିତ ସୋମ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ପ୍ରତିଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ପୂର୍ବରୁ ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ସୋମ ପିଇଥିଲେ, ତାପରେ ପିତୃମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ପାନ କରନ୍ତି।
ପୀତଂ ପଞ୍ଚଦଶାହଂ ତୁ ରଶ୍ମିନୈକେନ ଭାସ୍କରଃ ଆପ୍ଯାଯଯତ୍ସୁଷୁମ୍ନେନ ଭାଗଂ ଭାଗମହଃକ୍ରମାତ୍
ପନ୍ଦର ଦିନ ଧରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ସୋମ ପିଉଛନ୍ତି। ସୁଷୁମ୍ଣା କିରଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ଭାଗେ ଭାଗେ ପୋଷଣ ହୁଏ।
ସୁଷୁମ୍ନାପ୍ଯାଯମାନସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲା ଵର୍ଧନ୍ତି ଵୈ କଲାଃ ତସ୍ମାଦ୍ଧ୍ରସନ୍ତି ଵୈ କୃଷ୍ଣାଃ ଶୁକ୍ଲା ହ୍ଯାପ୍ଯାଯଯନ୍ତି ଚ
ସୁଷୁମ୍ଣା କିରଣ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହେବା ସହିତ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର କଳା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ତେଣୁ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର କଳା କମିଯାଏ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର କଳା ବଢ଼ିଯାଏ।
ଏଵମାପ୍ଯାଯତେ ସୋମଃ କ୍ଷଯିତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ସମୃଦ୍ଧିରେଵଂ ସୋମସ୍ଯ ପକ୍ଷଯୋଃ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣଯୋଃ
ଏଭଳି ସୋମ ପୋଷିତ ହୁଏ, ଏବଂ ହ୍ରାସ ପାଇଲେ ପୁନି ପୁନି ପୂରଣ ହୁଏ। ଏହି ଭାବେ ଦୁଇ ପକ୍ଷ — ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ — ମଧ୍ୟରେ ସୋମର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଇତ୍ଯେଷ ପିତୃମାନ୍ସୋମଃ ସ୍ମୃତସ୍ତଦ୍ଵସୁଧାତ୍ମକଃ କାନ୍ତଃ ପଞ୍ଚଦଶୈଃ ସାର୍ଧଂ ସୁଧାଭୃତପରିସ୍ରଵୈଃ
ଏହିପରି ସୋମ, ଯାହା ପିତୃମାନେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପୃଥିବୀର ରୂପ ଭାବେ ମନ୍ୟତା ଅଛି, ପ୍ରିୟ ଏବଂ ପନ୍ଦରଟି ଅମୃତ ଧାରା ସହିତ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପର୍ଵଣାଂ ସଂଧଯଶ୍ଚ ଯାଃ ଯଥା ଗ୍ରଥ୍ନନ୍ତି ପର୍ଵାଣି ଆଵୃତ୍ତାଦିକ୍ଷୁଵେଣୁଵତ୍
ଏବେ ମୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ପକ୍ଷଗୁଡ଼ିକର ସଂଧି ବିଷୟରେ କହିବି, ଏବଂ କିପରି ପକ୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଗଠିତ ହୁଏ, ଯେପରି ଇଖୁ ଗଛର ଗଠିଏ ଗଠିଏ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥାଏ।
ତଥାବ୍ଦମାସାଃ ପକ୍ଷାଶ୍ଚ ଶୁକ୍ଲାଃ କୃଷ୍ଣାସ୍ତୁ ଵୈ ସ୍ମୃତାଃ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାସ୍ତୁ ଯୋ ଭେଦୋ ଗ୍ରନ୍ଥଯଃ ସଂଧଯସ୍ତଥା
ଏହିପରି ବର୍ଷ, ମାସ ଏବଂ ପକ୍ଷ — ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ — ମନ୍ୟତା ଅଛି। ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଭିନ୍ନତା, ଗଠି ଏବଂ ସଂଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଅଛନ୍ତି।
ଅର୍ଧମାସସ୍ଯ ପର୍ଵାଣି ଦ୍ଵିତୀଯାପ୍ରଭୃତୀନି ଚ ଅଗ୍ନ୍ଯାଧାନକ୍ରିଯା ଯସ୍ମାନ୍ ନୀଯନ୍ତେ ପର୍ଵସଂଧିଷୁ
ଅର୍ଧମାସର ପକ୍ଷଗୁଡ଼ିକ, ଦ୍ୱିତୀୟା ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କ୍ରିୟା ପକ୍ଷ ସଂଧିଗୁଡ଼ିକରେ କରାଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ତୁ ପର୍ଵଣୋ ହ୍ଯାଦୌ ପ୍ରତିପଦ୍ଯାଦିସଂଧିଷୁ ସାଯାହ୍ନେ ଅନୁମତ୍ଯାଶ୍ଚ ଦ୍ଵୌ ଲଵୌ କାଲ ଉଚ୍ଯତେ ଲଵୌ ଦ୍ଵାଵେଵ ରାକାଯାଃ କାଲୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଽପରାହ୍ଣିକଃ
ତେଣୁ ପକ୍ଷର ଆରମ୍ଭରେ, ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ ସଂଧିଗୁଡ଼ିକରେ, ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଏବଂ ଅନୁମତିରେ, ଦୁଇ ଲବ ସମୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ରାକା ପୂଜାରେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଇ ଲବ ସମୟ ଅପରାହ୍ଣରେ ଜଣାଯାଏ।
ପ୍ରକୃତିଃ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷସ୍ଯ କାଲେ ଽତୀତେ ଽପରାହ୍ଣିକେ ସାଯାହ୍ନେ ପ୍ରତିପଦ୍ଯେଷ ସ କାଲଃ ପୌର୍ଣମାସିକଃ
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ବିକାଳ ବିତିଗଲା ବେଳେ ଯେତେବେଳେ ସଂଧ୍ୟା ଆସେ, ସେଇ ସମୟକୁ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ବେଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵ୍ଯତୀପାତେ ସ୍ଥିତେ ସୂର୍ଯେ ଲେଖାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯୁଗାନ୍ତରମ୍ ଯୁଗାନ୍ତରୋଦିତେ ଚୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରେ ଲେଖୋପରି ସ୍ଥିତେ
ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭ୍ୟତୀପାତ ସମୟରେ ଲେଖା ଉପରେ ରହେ, ସେତିକି ବଢ଼ି ଯୁଗ ଶେଷ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯୁଗ ଶେଷରେ ଉଠି ଲେଖା ଉପରେ ରହେ।
ପୂର୍ଣମାସଵ୍ଯତୀପାତୌ ଯଦା ପଶ୍ଯେତ୍ପରସ୍ପରମ୍ ତୌ ତୁ ଵୈ ପ୍ରତିପଦ୍ଯାଵତ୍ ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତୌ
ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ଭ୍ୟତୀପାତ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଝଣେ ଏକସାଥି ଦେଖାଯାନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତିପଦ ଆରମ୍ଭରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେହି ସମୟରେ ସେମାନେ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି।
ତତ୍କାଲଂ ସୂର୍ଯମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଂଖ୍ଯାତୁମର୍ହସି ସ ଚୈଵ ସତ୍କ୍ରିଯାକାଲଃ ଷଷ୍ଠଃ କାଲୋ ଽଭିଧୀଯତେ
ସେଇ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ସମୟଟି ପୂଜା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଯାହାକୁ ଛଅଟିଏ କାଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁଃ ପୂର୍ଣପକ୍ଷେ ତୁ ରାତ୍ରିସଂଧିଷୁ ପୂର୍ଣିମା ତସ୍ମାଦାପ୍ଯାଯତେ ନକ୍ତଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ନିଶାକରଃ
ପୌର୍ଣ୍ଣପକ୍ଷରେ ରାତିର ସଂଧିବେଳାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ; ଏହିପରି, ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ଯଦାନ୍ଯୋନ୍ଯଵତୀଂ ପାତେ ପୂର୍ଣିମାଂ ପ୍ରେକ୍ଷତେ ଦିଵା ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୋ ଽପରାହ୍ଣେ ତୁ ପୂର୍ଣତ୍ଵାତ୍ପୂର୍ଣିମା ସ୍ମୃତା
ଯେତେବେଳେ ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଦୁଇଝଣେ ଭ୍ୟତୀପାତ ସମୟରେ ପୌର୍ଣ୍ଣିମାକୁ ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ବିକାଳ ସମୟକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।
ଯସ୍ମାତ୍ତାମନୁମନ୍ଯନ୍ତେ ପିତରୋ ଦୈଵତୈଃ ସହ ତସ୍ମାଦନୁମତିର୍ନାମ ପୂର୍ଣତ୍ଵାତ୍ପୂର୍ଣିମା ସ୍ମୃତା
ପିତୃମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଇ ସମୟକୁ ମଞ୍ଜୁର କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଅନୁମତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାରୁ ଏହାକୁ ପୌର୍ଣ୍ଣିମା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ରାଜତେ ଯସ୍ମାତ୍ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ନିଶାକରଃ ରଞ୍ଜନାଚ୍ଚୈଵ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାକେତି କଵଯୋ ଵିଦୁଃ
ପୌର୍ଣ୍ଣମାସୀ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ବହୁତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ରଙ୍ଗ ହେବାରୁ କବିମାନେ ଏହାକୁ ରାକା ବୋଲି କହନ୍ତି।