ସ ଭିତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ପଦମଭ୍ଯେତି ଶାଂକରମ୍ ନାମ୍ନାମଷ୍ଟଶତଂ ଯସ୍ତୁ ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଛିଵସଂନିଧୌ
—ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶିବଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏବଂ ଯିଏ ଏହି ଏକଶେ ଆଠଟି ନାମ ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶୁଣାଏ—
ତୃତୀଯାଯାମଥାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ବହୁପୁତ୍ରୋ ଭଵେନ୍ନରଃ ଗୋଦାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନେ ଵା ଅହନ୍ଯ୍ ଅହନି ଵା ବୁଧଃ
—ତୃତୀୟ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନେକ ପୁଅ ପାଏ। ଗୋଦାନ କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଦିନରେ, ଜେଉଁଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ—
ଦେଵାର୍ଚନଵିଧୌ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ପଠନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି ଏଵଂ ଵଦନ୍ତୀ ସା ତତ୍ର ଦଦାହାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନା
—ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ବିଧି ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏପରି ଭାବେ ସେଠାରେ ସେ ନିଜକୁ ନିଜେ ଦାନ କଲେ।
ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ଽପି କାଲେନ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସୋ ଽଭଵତ୍ ପାର୍ଵତୀ ସାଭଵଦ୍ଦେଵୀ ଶିଵଦେହାର୍ଧଧାରିଣୀ
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁ ମଧ୍ୟ କାଳକ୍ରମରେ ପ୍ରାଚେତସ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ହେଲେ। ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ଦେବୀ ହେଲେ, ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରର ଅର୍ଧାଂଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ମେନାଗର୍ଭସମୁତ୍ପନ୍ନା ଭୁକ୍ତମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦା ଅରୁନ୍ଧତୀ ଜପନ୍ତ୍ଯେତତ୍ ପ୍ରାପ ଯୋଗମନୁତ୍ତମମ୍
ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅରୁନ୍ଧତୀ ଏହି ନାମ ଜପ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ପାଇଥିଲେ।
ପୁରୂରଵାଶ୍ଚ ରାଜର୍ଷିଲୋକେ ଵ୍ଯଜେଯତାମ୍ ଅଗାତ୍ ଯଯାତିଃ ପୁତ୍ରଲାଭଂ ଚ ଧନଲାଭଂ ଚ ଭାର୍ଗଵଃ
ପୁରୁରବା ରାଜାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ଯୟାତି ପୁଅ ଓ ଧନ ଲାଭ କଲେ; ଭାର୍ଗବ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଲାଭ କଲେ।
ତଥାନ୍ଯେ ଦେଵଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାସ୍ତଥା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ବହଵଃ ସିଦ୍ଧିମୀଯୁର୍ଯଥେପ୍ସିତାମ୍
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଦାନବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଅନେକ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।
ଯତ୍ରୈତଲ୍ଲିଖିତଂ ତିଷ୍ଠେତ୍ ପୂଜ୍ଯତେ ଦେଵସଂନିଧୌ ନ ତତ୍ର ଶୋକୋ ଦୌର୍ଗତ୍ଯଂ କଦାଚିଦପି ଜାଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଲିଖାଯାଇ ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପୂଜା ହୁଏ, ସେଠାରେ କେବେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆସେନାହିଁ।
ଲୋକାଃ ସୋମପଥା ନାମ ଯତ୍ର ମାରୀଚନନ୍ଦନାଃ ଵର୍ତନ୍ତେ ଦେଵ ପିତରୋ ଦେଵା ଯାନ୍ଭାଵଯନ୍ତ୍ଯଲମ୍
ସୋମପଥ ନାମକ ଲୋକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମାରୀଚିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ବସନ୍ତି—ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଯଜ୍ଵାନୋ ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତାଃ ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମ ତେଷାଂ ତୁ ମାନସୀ କନ୍ଯକା ନଦୀ
ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ କୁହାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମକ ଏକ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କନ୍ୟା ନଦୀ ଅଛି।
ଅଚ୍ଛୋଦଂ ନାମ ଚ ସରଃ ପିତୃଭିର୍ନିର୍ମିତଂ ପୁରା ଅଚ୍ଛୋଦା ତୁ ତପଶ୍ଚକ୍ରେ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍
ଏଠାରେ ଅଚ୍ଛୋଦ ନାମକ ଏକ ସରୋବର ଅଛି, ଯାହା ପୂର୍ବକାଳରେ ପିତୃମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଅଚ୍ଛୋଦା ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ହଜାର ବର୍ଷ କଲେ।
ଆଜଗ୍ମୁଃ ପିତରସ୍ତୁଷ୍ଟାଃ କିଲ ଦାତୁଂ ଚ ତାଂ ଵରମ୍ ଦିଵ୍ଯରୂପଧରାଃ ସର୍ଵେ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ
ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଆସିଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ଯୁଵାନୋ ବଲିନଃ କୁସୁମାଯୁଧସଂନିଭାଃ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଽମାଵସୁଂ ନାମ ପିତରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସାଙ୍ଗନା
ସମସ୍ତେ ଯୁବା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, କୁସୁମ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅମାବସୁ ନାମକ ପିତୃଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଖୀମାନେ—
ଵଵ୍ରେ ଵରାର୍ଥିନୀ ସଙ୍ଗଂ କୁସୁମାଯୁଧପୀଡିତା ଯୋଗାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟା ତୁ ସା ତେନ ଵ୍ଯଭିଚାରେଣ ଭାମିନୀ
—ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁ, କୁସୁମ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ି, ସେଉଁଠି ସଙ୍ଗ ଚାହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ।
ଧରାଂ ତୁ ନାସ୍ପୃଶତ୍ପୂର୍ଵଂ ପପାତାଥ ଭୁଵସ୍ତଲେ ତିଥାଵ୍ ଅମାଵସୁର୍ ଯସ୍ଯାମ୍ ଇଚ୍ଛାଂ ଚକ୍ରେ ନ ତାଂ ପ୍ରତି
ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଇଁନଥିଲେ; ତାପରେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ନଥିଲେ ବେଳେ, ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥିରେ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଧୈର୍ଯେଣ ତସ୍ଯ ସା ଲୋକୈର୍ ଅମାଵାସ୍ଯେତି ଵିଶ୍ରୁତା ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭା ତସ୍ମାତ୍ ତସ୍ଯାମକ୍ଷଯକାରକମ୍
ତାଙ୍କ ଧୈର୍ୟ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ 'ଅମାବାସ୍ୟା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି; ଏହିଠାରୁ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅଚ୍ଛୋଦାଧୋମୁଖୀ ଦୀନା ଲଜ୍ଜିତା ତପସଃ କ୍ଷଯାତ୍ ସା ପିତୄନ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ପୁରେ ଚାତ୍ମପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ
ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହେବାରୁ, ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖିତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ତାପରେ ନିଜ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ଵିଲପ୍ଯମାନା ପିତୃଭିର୍ ଇଦମୁକ୍ତା ତପସ୍ଵିନୀ ଭଵିଷ୍ଯମର୍ଥମାଲୋକ୍ଯ ଦେଵକାର୍ଯଂ ଚ ତେ ତଦା
ସେ ଦୁଃଖ କରୁଥିବା ବେଳେ, ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ, ଆଗାମୀ ଘଟଣା ଓ ଦେବତାଙ୍କ କାମକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି।
ଇଦମ୍ ଊଚୁର୍ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରସାଦଶୁଭଯା ଗିରା ଦିଵି ଦିଵ୍ଯଶରୀରେଣ ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ କ୍ରିଯତେ ବୁଧୈଃ
ସେଇ ମହାତ୍ମା ପିତୃମାନେ କୃପା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଭରା କଥାରେ କହିଲେ: 'ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଯାହା କରନ୍ତି—'
ତେନୈଵ ତତ୍କର୍ମଫଲଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ଵରଵର୍ଣିନୀ ସଦ୍ଯଃ ଫଲନ୍ତି କର୍ମାଣି ଦେଵତ୍ଵେ ପ୍ରେତ୍ଯ ମାନୁଷେ
'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଇ କାମର ଫଳ ସେମାନେ ସେଇ ଦେହରେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି—ଦେବତା ଭାବେ ଏହି ଜନ୍ମରେ କିମ୍ବା ମଣିଷ ହେଇ ପରେ।'
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ପୁତ୍ରି ତପସଃ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ପ୍ରେତ୍ଯ ତତ୍ଫଲମ୍ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଭଵିତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵାପରେ ମତ୍ସ୍ଯଯୋନିଜା
'ତେଣୁ, ଝିଅ, ତୁମେ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପାଇବା; ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଦ୍ୱାପରରେ ତୁମେ ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେବା।'
ଵ୍ଯତିକ୍ରମାତ୍ପିତୄଣାଂ ତ୍ଵଂ କଷ୍ଟଂ କୁଲମଵାପ୍ସ୍ଯସି ତସ୍ମାଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵସୋଃ କନ୍ଯା ତ୍ଵମ୍ ଅଵଶ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
'ପିତୃମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବାରୁ, ତୁମର ବଂଶରେ ଦୁଃଖ ଆସିବ; ତେଣୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ରାଜା ବସୁଙ୍କ କନ୍ୟା ହେବା।'
କନ୍ଯା ଭୂତ୍ଵା ଚ ଲୋକାନ୍ସ୍ଵାନ୍ ପୁନରାପ୍ସ୍ଯସି ଦୁର୍ଲଭାନ୍ ପରାଶରସ୍ଯ ଵୀର୍ଯେଣ ପୁତ୍ରମେକମଵାପ୍ସ୍ଯସି
'କନ୍ୟା ହୋଇ, ତୁମେ ନିଜର ଦୁର୍ଲଭ ଲୋକକୁ ପୁନି ଫେରିପାରିବା; ପରାଶରଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏକ ପୁଅ ପାଇବା।'
ଦ୍ଵୀପେ ତୁ ବଦରୀପ୍ରାଯେ ବାଦରାଯଣମଚ୍ଯୁତମ୍ ସ ଵେଦମେକଂ ବହୁଧା ଵିଭଜିଷ୍ଯତି ତେ ସୁତଃ
'ବଦରୀ ଦ୍ୱୀପରେ, ତୁମର ପୁଅ ବାଦରାୟଣ, ଅଚଳ ଚିତ୍ତ ଥିବା, ଏକ ଵେଦକୁ ଅନେକ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିଦେବ।'
ପୌରଵସ୍ଯାତ୍ମଜୌ ଦ୍ଵୌ ତୁ ସମୁଦ୍ରାଂଶସ୍ଯ ଶଂତନୋଃ ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ତନଯସ୍ ତଥା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦୋ ନୃପଃ
'ପୌରବ ବଂଶର ସମୁଦ୍ରାଂଶ ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ହେବେ: ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ଓ ରାଜା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ।'
ଇମାଵ୍ ଉତ୍ପାଦ୍ଯ ତନଯୌ କ୍ଷେତ୍ରଜାଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ୍ଯଷ୍ଟକାରୂପା ପିତୃଲୋକେ ଭଵିଷ୍ଯସି
'ଏହି ଦୁଇ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ଧୀର କ୍ଷେତ୍ରଜଙ୍କ ପାଇଁ, ତୁମେ ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦୀ ଅଷ୍ଟକା ରୂପେ ପିତୃଲୋକରେ ବସିବା।'
ନାମ୍ନା ସତ୍ଯଵତୀ ଲୋକେ ପିତୃଲୋକେ ତଥାଷ୍ଟକା ଆଯୁରାରୋଗ୍ଯଦା ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦା
'ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ସତ୍ୟବତୀ ନାମରେ, ଓ ପିତୃଲୋକରେ ଅଷ୍ଟକା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବା; ସେଠାରେ ସଦା ଆୟୁଷ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ଦେବା।'
ଭଵିଷ୍ଯସି ପରେ କାଲେ ନଦୀତ୍ଵଂ ଚ ଗମିଷ୍ଯସି ପୁଣ୍ଯତୋଷା ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ଲୋକେ ହ୍ଯ୍ ଅଚ୍ଛୋଦନାମିକା
'ପରେ ତୁମେ ଏକ ନଦୀ ହେବା, ସବୁ ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୋକେ ଯାହାକୁ ଅଛୋଦା ବୋଲି କହିବେ, ଯାହା ପୁଣ୍ୟ ଓ ସନ୍ତୋଷ ଦେଇଥାଏ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଗଣସ୍ତେଷାଂ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ ସାପ୍ଯଵାପ ଚ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଫଲଂ ଯଦୁଦିତଂ ପୁରା
ଏପରି କହି, ସେଇ ପିତୃମାନଙ୍କ ଦଳ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ଆଗରୁ କହିଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଵିଭ୍ରାଜା ନାମ ଚାନ୍ଯେ ତୁ ଦିଵି ସନ୍ତି ସୁଵର୍ଚସଃ ଲୋକା ବର୍ହିଷଦୋ ଯତ୍ର ପିତରଃ ସନ୍ତି ସୁଵ୍ରତାଃ
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବିଭ୍ରାଜା ବୋଲାଯାଏ, ସେଠାରେ ବର୍ହିଷଦ ନାମକ ନୀତିମାନ୍ୟ ପିତୃମାନେ ବସନ୍ତି।