ତତଃ ଶଶାଙ୍କତିଲକଃ କପର୍ଦୀ ପରମାର୍ତଵତ୍ ଉଵାଚ ନନ୍ଦିନଂ ଭକ୍ତଃ ସ ମଯୋ ଽଦ୍ଯ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି
ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଲାଗିଥିବା ଜଟାଧାରୀ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମାୟା, ଯଦିଓ ଭକ୍ତ, ଆଜି ନଷ୍ଟ ହେବ।'
ଅଥ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରସ୍ତୂର୍ଣଂ ମନୋମାରୁତଵଦ୍ବଲୀ ଶରେ ତ୍ରିପୁରମାଯାତି ତ୍ରିପୁରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ସଃ
ତାପରେ ନନ୍ଦି, ମନର ପବନ ପରି ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତ୍ରିପୁରାକୁ ଯାଇ ଏହି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ମଯଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଗଣପଃ ପ୍ରାହ କାଞ୍ଚନସଂନିଭଃ ଵିନାଶସ୍ତ୍ରିପୁରସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମଯ ସୁଦାରୁଣଃ ଅନେନୈଵ ଗୃହେଣ ତ୍ଵମ୍ ଅପକ୍ରାମ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ମାୟାକୁ ଦେଖି, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଣପତି କହିଲେ, 'ଏହି ତ୍ରିପୁରାରେ ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ଆସିଛି, ମାୟା। ଏହି ଘରକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦେବୁ, ମୁଁ କହୁଛି।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତନ୍ନନ୍ଦିଵଚନଂ ଦୃଢଭକ୍ତୋ ମହେଶ୍ଵରେ ତେନୈଵ ଗୃହମୁଖ୍ଯେଣ ତ୍ରିପୁରାଦ୍ ଅପସର୍ପିତଃ
ନନ୍ଦିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତ ଏହି ସହରର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସୋ ଽପୀଷୁଃ ପତ୍ତ୍ରପୁଟଵଦ୍ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତନ୍ନଗରତ୍ରଯମ୍ ତ୍ରିଧା ଇଵ ହୁତାଶଶ୍ଚ ସୋମୋ ନାରାଯଣସ୍ତଥା
ତାପରେ, ପତ୍ର ଆଗରେ ଜଳିଯିବା ପରି, ସେ ତିନିଟି ସହରକୁ ଜଳାଇଦେଲେ; ଏବଂ ତିନି ଭାଗରେ ଭାଗିଯିବା ପରି, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିଲେ।
ଶରତେଜଃପରୀତାନି ପୁରାଣି ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାଃ ଦୁଷ୍ପୁତ୍ରଦୋଷାଦ୍ଦହ୍ଯନ୍ତେ କୁଲାନ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯଥା ତଥା
ଓ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶରର ତେଜରେ ଭରିଥିବା ସହରଗୁଡ଼ିକ ଜଳିଗଲା, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅର ଦୋଷରେ ବଉଳ ଉପରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ମେରୁକୈଲାସକଲ୍ପାନି ମନ୍ଦରାଗ୍ରନିଭାନି ଚ ସକପାଟଗଵାକ୍ଷାଣି ବଲିଭିଃ ଶୋଭିତାନି ଚ
ସେଗୁଡ଼ିକ ମେରୁ ଓ କୈଳାସ ପରି, ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦ୍ୱାର ଓ ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା, ବଳି ଦ୍ୱାରା ରୂପବନ୍ତ ଥିଲା।
ସପ୍ରାସାଦାନି ରମ୍ଯାଣି କୂଟାଗାରୋତ୍କଟାନି ଚ ସଜଲାନି ସମାଖ୍ଯାନି ସାଵଲୋକନକାନି ଚ
ସୁନ୍ଦର ପ୍ରାସାଦ, ଉଚ୍ଚ ମହଳ, ବର୍ଷାରେ ଭରିଥିବା ଜଳାଶୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦର୍ଶନ ହଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତି ରୂପବନ୍ତ ଥିଲା।
ବଦ୍ଧଧ୍ଵଜପତାକାନି ସ୍ଵର୍ଣରୌପ୍ଯମଯାନି ଚ ଗୃହାଣି ତସ୍ମିଂସ୍ତ୍ରିପୁରେ ଦାନଵାନାମୁପଦ୍ରଵେ ଦହ୍ଯନ୍ତେ ଦହନାଭାନି ଦହନେନ ସହସ୍ରଶଃ
ତ୍ରିପୁରାର ଦାନବମାନଙ୍କ ଘରଗୁଡ଼ିକ ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ପତାକା ଓ ଝଣ୍ଡାରେ ସଜିଥିଲା, ଅଗ୍ନିରେ ହଜାର ହଜାର ଜଳିଯାଉଥିଲା, ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରାସାଦାଗ୍ରେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ ଵାତାଯନଗତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ ଚାକାଶସ୍ଯ ତଲେଷୁ ଚ
ସୁନ୍ଦର ପ୍ରାସାଦ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପଜଙ୍ଗଲ, ବାହାର ଘର ଓ ଖୋଲା ଆକାଶର ତଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ରମଣୈରୁପଗୂଢାଶ୍ଚ ରମନ୍ତ୍ଯୋ ରମଣୈଃ ସହ ଦହ୍ଯନ୍ତେ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାମ୍ ଅଗ୍ନିନା ହ୍ଯପି ତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ପ୍ରେମିକାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ରହି, ସହଯୋଗରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିବା ଦାନବ ମହାରାଜଙ୍କ ଜନାନୀମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକାଙ୍କୁ ଧରି ରହିଥିଲେ।
କାଚିତ୍ପ୍ରିଯଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଅଶକ୍ତା ଗନ୍ତୁମନ୍ଯତଃ ପୁରଃ ପ୍ରିଯସ୍ଯ ପଞ୍ଚତ୍ଵଂ ଗତାଗ୍ନିଵଦନେ କ୍ଷଯମ୍
ଏକ ଜନାନୀ, ଅନ୍ୟ କୁହାଯିବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ତାଙ୍କ ପ୍ରେମିକାକୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଗ୍ନିର ମୁଖରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ।
ଉଵାଚ ଶତପତ୍ତ୍ରାକ୍ଷୀ ସାସ୍ରାକ୍ଷୀଵ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ ହଵ୍ଯଵାହନ ଭାର୍ଯାହଂ ପରସ୍ଯ ପରତାପନ ଧର୍ମସାକ୍ଷୀ ତ୍ରିଲୋକସ୍ଯ ନ ମାଂ ସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁମିହାର୍ହସି
ଶତପତ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଜନାନୀ, ଅଶ୍ରୁଭରା ଆଖି ଓ ହାତ ଜୋଡି, କହିଲେ, 'ହବ୍ୟବାହନ, ମୁଁ ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଶତ୍ରୁ ଦୁଃଖ ଦେବା, ତିନି ଲୋକର ଧର୍ମ ସାକ୍ଷୀ, ଏଠାରେ ମୋତେ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।'
ଶାଯିତଂ ଚ ମଯା ଦେଵ ଶିଵଯା ଚ ଶିଵପ୍ରଭ ପରେଣ ପ୍ରୈହି ମୁକ୍ତ୍ଵେଦଂ ଗୃହଂ ଚ ଦଯିତଂ ହି ମେ
'ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସହିତ ଶୟନ କରିଛି, ଦେବ, ଶିବାଙ୍କ ଚାଲିରେ। ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଉ, ଏହି ଘର ଓ ମୋ ପ୍ରିୟକୁ ଛାଡ଼ିଦେ।'
ଏକା ପୁତ୍ରମୁପାଦାଯ ବାଲକଂ ଦାନଵାଙ୍ଗନା ହୁତାଶନସମୀପସ୍ଥା ଇତ୍ଯୁଵାଚ ହୁତାଶନମ୍
ଏକ ଦାନବ ଜନାନୀ, ତାଙ୍କ ଛୋଟ ପୁଅକୁ ନେଇ, ଅଗ୍ନି ନିକଟରେ ଦଉଡ଼ି ଅଗ୍ନିକୁ କହିଲେ।
ବାଲୋ ଽଯଂ ଦୁଃଖଲବ୍ଧଶ୍ଚ ମଯା ପାଵକ ପୁତ୍ରକଃ ନାର୍ହସ୍ଯେନମୁପାଦାତୁଂ ଦଯିତଂ ଷଣ୍ମୁଖପ୍ରିଯ
'ଏହି ଛୋଟ ପୁଅ, ଆଗ୍ନି, ମୋର ପୁଅ, ଦୁଃଖରୁ ଜନ୍ମିଛି। ତୁମେ ଏହାକୁ ନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଷଣ୍ମୁଖର ପ୍ରିୟ, ମୋର ପ୍ରିୟ।'
କାଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରିଯାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ପୀଡିତା ଦାନଵାଙ୍ଗନାଃ ନିପତନ୍ତ୍ଯର୍ଣଵଜଲେ ସିଞ୍ଜମାନଵିଭୂଷଣାଃ
କିଛି ଦାନବ ଜନାନୀ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟକୁ ଛାଡ଼ି, ଦୁଃଖରେ, ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଭୂଷଣ ଝିଙ୍କୁଥିଲା।
ତାତ ପୁତ୍ରେତି ମାତେତି ମାତୁଲେତି ଚ ଵିହ୍ଵଲମ୍ ଚକ୍ରନ୍ଦୁସ୍ତ୍ରିପୁରେ ନାର୍ଯଃ ପାଵକଜ୍ଵାଲଵେପିତାଃ
ତାତ, ପୁତ୍ର, ମାତା ବୋଲି ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ତ୍ରିପୁରାର ଜନାନୀମାନେ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, କମ୍ପିଥିଲେ।
ଯଥା ଦହତି ଶୈଲାଗ୍ନିଃ ସାମ୍ବୁଜଂ ଜଲଜାକରମ୍ ତଥା ସ୍ତ୍ରୀଵକ୍ତ୍ରପଦ୍ମାନି ଚାଦହତ୍ତ୍ରିପୁରେ ଽନଲଃ
ପାହାଡ଼ର ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଜଳରେ ଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ଜଳଜୀବକୁ ଜଳାଇ ଦେଇଥାଏ, ଏହିପରି ତ୍ରିପୁରାର ଅଗ୍ନି ମହିଳାମାନଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁକୁ ଦହି ଦେଇଥିଲା।
ତୁଷାରରାଶିଃ କମଲାକରାଣାଂ ଯଥା ଦହତ୍ଯମ୍ବୁଜକାନି ଶୀତେ ତଥୈଵ ସୋ ଽଗ୍ନିସ୍ତ୍ରିପୁରାଙ୍ଗନାନାଂ ଦଦାହ ଵକ୍ତ୍ରେକ୍ଷଣପଙ୍କଜାନି
ଯେପରି ତୁଷାରରାଶି ଜଳପ୍ରସ୍ରବଣରେ ଥିବା ପଦ୍ମକୁ ତାର ଶୀତଳତାରେ ଦହି ଦେଇଥାଏ, ସେହିପରି ତ୍ରିପୁରାର ଅଗ୍ନି ମହିଳାମାନଙ୍କର ପଦ୍ମପରି ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁକୁ ଦହି ଦେଇଥିଲା।
ଶରାଗ୍ନିପାତାତ୍ ସମଭିଦ୍ରୁତାନାଂ ତତ୍ରାଙ୍ଗନାନାମ୍ ଅତିକୋମଲାନାମ୍ ବଭୂଵ କାଞ୍ଚୀଗୁଣନୂପୁରାଣାମ୍ ଆକ୍ରନ୍ଦିତାନାଂ ଚ ରଵୋ ଽତିମିଶ୍ରଃ
ଅଗ୍ନିମୟ ତୀର ଝଡ଼ି ଯେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଅତି କୋମଳ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ତାଙ୍କର କଞ୍ଚୀ ଓ ନୂପୁରର କ୍ରନ୍ଦନ ଶବ୍ଦ ଏକାଠି ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଗଲା।
ଦଗ୍ଧାର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାଣି ସଵେଦିକାନି ଵିଶୀର୍ଣହର୍ମ୍ଯାଣି ସତୋରଣାନି ଦଗ୍ଧାନି ଦଗ୍ଧାନି ଗୃହାଣି ତତ୍ର ପତନ୍ତି ରକ୍ଷାର୍ଥମିଵାର୍ଣଵୌଘେ
ସେଠାରେ ଅଧଦହା ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ବେଦୀ ସହିତ ଗୃହ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ହର୍ମ୍ୟ ଓ ତୋରଣ ସହିତ ଗୃହ, ଦହିଯାଇଥିବା ଗୃହଗୁଡ଼ିକ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜଳର ଢେଉଁରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଗୃହୈଃ ପତଦ୍ଭିର୍ଜ୍ଵଲନାଵଲୀଢୈର୍ ଆସୀତ୍ସମୁଦ୍ରେ ସଲିଲଂ ପ୍ରତପ୍ତମ୍ କୁପୁତ୍ରଦୋଷୈଃ ପ୍ରହତାନୁଵିଦ୍ଧଂ ଯଥା କୁଲଂ ଯାତି ଧନାନ୍ଵିତସ୍ଯ
ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇଥିବା ଗୃହଗୁଡ଼ିକ ଝଡ଼ି ପଡ଼ି ଜ୍ୱାଳାରେ ଗଳିଯାଉଥିଲା, ଏହାରେ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଉତ୍ତାପିତ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅର ଦୋଷରେ ଧନୀ ପରିବାର ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଗୃହପ୍ରତାପୈଃ କ୍ଵଥିତଂ ସମନ୍ତାତ୍ ତଦାର୍ଣଵେ ତୋଯମୁଦୀର୍ଣଵେଗମ୍ ଵିତ୍ରାସଯାମାସ ତିମୀନ୍ସନକ୍ରାଂସ୍ ତିମିଙ୍ଗିଲାଂସ୍ତତ୍କ୍ଵଥିତାଂସ୍ତଥାନ୍ଯାନ୍
ଗୃହର ତାପରେ ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫୁଟିଯାଇ ବେଗରେ ବହିଲା, ଏହି ଉତ୍ତାପରେ ତିମି, ମଗର, ତିମିଙ୍ଗିଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଜୀବ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲେ।
ସଗୋପୁରୋ ମନ୍ଦରପାଦକଲ୍ପଃ ପ୍ରାକାରଵର୍ଯସ୍ତ୍ରିପୁରେ ଚ ସୋ ଽଥ ତୈରେଵ ସାର୍ଧଂ ଭଵନୈଃ ପପାତ ଶବ୍ଦଂ ମହାନ୍ତଂ ଜନଯନ୍ସମୁଦ୍ରେ
ତାପରେ ତ୍ରିପୁରା ସହିତ ତାର ଭବନ, ଗୋପୁର ଓ ପାହାଡ଼ପରି ପ୍ରାକାର ଏକାଠି ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ କରି ପଡ଼ିଗଲା।
ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗୈର୍ ଭଵନୈର୍ ଯଦାସୀତ୍ ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗଃ ସ ଇଵାଚଲେଶଃ ନାମାଵଶେଷଂ ତ୍ରିପୁରଂ ପ୍ରଜଜ୍ଞେ ହୁତାଶନାହାରବଲିପ୍ରଯୁକ୍ତମ୍
ହଜାର ଶୃଙ୍ଗ ଭବନ ସହିତ ତ୍ରିପୁରା ପାହାଡ଼ର ମହାରାଜା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇ ଏବେ 'ତ୍ରିପୁରା' ନାମ ମାତ୍ର ଅବଶେଷ ରହିଗଲା।
ପ୍ରଦହ୍ଯମାନେନ ପୁରେଣ ତେନ ଜଗତ୍ ସପାତାଲଦିଵଂ ପ୍ରତପ୍ତମ୍ ଦୁଃଖଂ ମହତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଜଲାଵମଗ୍ନଂ ଯସ୍ମିନ୍ମହାନ୍ସୌଧଵରୋ ମଯସ୍ଯ
ସେଇ ସହର ଦହିଯାଉଥିବାବେଳେ ସମଗ୍ର ଜଗତ, ପାତାଳ ଓ ଦିବି ଏକାଠି ଉତ୍ତାପିତ ହୋଇ, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଜଳରେ ଡୁବିଗଲା, ଯେଉଁଠି ମୟାଙ୍କର ବଡ଼ ସୌଧ ଥିଲା।
ତଦ୍ଦେଵେଶୋ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵଜ୍ରଧରସ୍ତଦା ଶଶାପ ତଦ୍ଗୃହଂ ଚାପି ମଯସ୍ଯାଦିତିନନ୍ଦନଃ
ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ତାହା ସମୟରେ ମୟାଙ୍କର ଗୃହକୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଅସେଵ୍ଯମପ୍ରତିଷ୍ଠଂ ଚ ଭଯେନ ଚ ସମାଵୃତମ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ମଯଗୃହଂ ନିତ୍ଯମେଵ ଯଥାନଲଃ
ମୟାଙ୍କର ଗୃହ ସଦା ଅବାସ୍ୟ ହେବ, ଏହାର କୌଣସି ଭିତି ରହିବ ନାହିଁ, ଭୟରେ ଘିରି ରହିବ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି।
ଯସ୍ଯ ଯସ୍ଯ ତୁ ଦେଶସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି ପରାଭଵଃ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ତ୍ରିପୁରଂ ଖଣ୍ଡଂ ତତ୍ରେଦଂ ନାଶଗା ଜନାଃ ତଦେତଦଦ୍ଯାପି ଗୃହଂ ମଯସ୍ଯାମଯଵର୍ଜିତମ୍
ଯେଉଁ ଦେଶରେ ପରାଭବ ହେବ, ଲୋକେ ସେଠାରେ ତ୍ରିପୁରାର ଧ୍ୱଂସ ଦେଖିବେ; ଏବଂ ଆଜିଯାଏ ମୟାଙ୍କର ଗୃହ ରୋଗମୁକ୍ତ ଅଛି।