ଵାଯୁନୁନ୍ନଃ ସ ଚ ତରୁଃ ଶୀର୍ଣପୁଷ୍ପୋ ମହାରଵଃ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିଶରୈଶ୍ଛିନ୍ନଃ ପପାତ ପତଗେଶଵତ୍
ବାୟୁରେ ଆଘାତିତ ହୋଇ, ଫୁଲ ଝଡ଼ିଯିବା, ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ସେ ଗଛ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କ ଶରରେ କଟିଯିବା, ପକ୍ଷୀର ରାଜା ଭଳି ପଡ଼ିଗଲା।
ଵୃକ୍ଷମାଲୋକ୍ଯ ତଂ ଛିନ୍ନଂ ଦାନଵେନ ଵରେଷୁଭିଃ ରୋଷମାହାରଯତ୍ତୀଵ୍ରଂ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଃ ସୁଵିଗ୍ରହଃ
ଦାନବଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶରରେ ସେ ଗଛ କଟିଯିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ।
ସୋଦ୍ଯମ୍ଯ କରମାରାଵେ ରଵିଶକ୍ରକରପ୍ରଭମ୍ ଦୁଦ୍ରାଵ ହନ୍ତୁଂ ସ କ୍ରୂରଂ ମହିଷଂ ଗଜରାଡିଵ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ଉତ୍ତଳ ହାତ ଉଠାଇ, ସେ କ୍ରୂର ମହିଷକୁ ମାରିବାକୁ ଏକ ହାତୀର ମହାରାଜ ଭଳି ଆଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ଵେଗେନ ଵେଗଵାନ୍ପ୍ରସଭଂ ବଲାତ୍ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଶରଶତୈଃ ପୂରଯାମାସ ନନ୍ଦିନମ୍
ଅତି ବେଗରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ତାକୁ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ଶତଶତ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରି ନନ୍ଦିକୁ ଭରିଦେଲେ।
ଶରକଣ୍ଟକିତାଙ୍ଗୋ ଵୈ ଶୈଲାଦିଃ ସୋ ଽଭଵତ୍ପୁନଃ ଅରେର୍ଗୃହ୍ଯ ରଥଂ ତସ୍ଯ ମହତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଜଵାତ୍
ବାଣରେ ଶରିର ଭିଦ୍ରା ହେଇ, ଶୈଳାଦି ପୁଣି ପାହାଡ଼ ଭଳି ହେଲେ; ସେ ମହା ରଥକୁ ଧରି ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିଲମ୍ବିତାଶ୍ଵୋ ଵିଶିରୋ ଭ୍ରମିତଶ୍ଚ ରଣେ ରଥଃ ପପାତ ମୁନିଶାପେନ ସାଦିତ୍ଯୋ ଽର୍କରଥୋ ଯଥା
ଘୋଡ଼ା ବିଳମ୍ବିତ ହେଲା, ମୁଣ୍ଡ ଘୂରିଗଲା, ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା; ମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ପଡ଼ିଗଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ପଡ଼ିଯିବା ଭଳି।
ଅନ୍ତରାନ୍ନିର୍ଗତଶ୍ଚୈଵ ମାଯଯା ସ ଦିତେଃ ସୁତଃ ଆଜଘାନ ତଦା ଶକ୍ତ୍ଯା ଶୈଲାଦିଂ ସମଵସ୍ଥିତମ୍
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦିତିର ପୁଅ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଆସି, ଶୈଳାଦି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ତାମେଵ ତୁ ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ଶୋଣିତଭୂଷିତାମ୍ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିନମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଚିକ୍ଷେପ ପ୍ରମଥାଗ୍ରଣୀର୍
ଏହି ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍କୁଳିତ କରି, ପ୍ରମଥାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳିଙ୍କୁ ଶୈଳାଦି ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
ତଯା ଭିନ୍ନତନୁତ୍ରାଣୋ ଵିଭିନ୍ନହୃଦଯସ୍ତ୍ଵପି ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲ୍ଯପତଦ୍ଭୂମୌ ଵଜ୍ରାହତ ଇଵାଚଲଃ
ଏହି ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ତନ୍ତ୍ରା ଭିଦ୍ରା, ହୃଦୟ ଭାଗିଗଲା; ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ପାହାଡ଼ ପଡ଼ିଯିବା ଭଳି ଭୂମିରେ ଚୁଇଁଗଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିନି ନିହତେ ସିଦ୍ଧଚାରଣକିଂନରାଃ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ତେ ପୂଜଯନ୍ତ ଉମାପତିମ୍
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ନିହତ ହେବା ପରେ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ 'ସାଧୁ, ସାଧୁ' ବୋଲି କହି ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ନନ୍ଦିନା ସାଦିତେ ଦୈତ୍ଯେ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୌ ହତେ ମଯଃ ଦଦାହ ପ୍ରମଥାନୀକଂ ଵନମଗ୍ନିରିଵୋଦ୍ଧତଃ
ନନ୍ଦି ଦ୍ୱାରା ଦେତ୍ୟ ନିହତ ଓ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ମୃତ ହେବା ପରେ, ମୟା ପ୍ରମଥାମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଜଙ୍ଗଲର ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଜଳାଇଦେଲେ।
ଶୂଲନିର୍ଦାରିତୋରସ୍କା ଗଦାଚୂର୍ଣିତମସ୍ତକାଃ ଇଷୁଭିର୍ଗାଢଵିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପତନ୍ତି ପ୍ରମଥାର୍ଣଵେ
ଶୂଳରେ ଛାତି ଭିଦ୍ରା, ଗଦାରେ ମୁଣ୍ଡ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ, ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ବାଣରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇ, ସେମାନେ ପ୍ରମଥାମାନଙ୍କ ସାଗରରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନାଗଂ ତୁ ନାଗାଧିପତେଃ ଶତାକ୍ଷଂ ମଯୋ ଵିଦାର୍ଯେଷୁଵରେଣ ତୂର୍ଣମ୍ ଯମଂ ଚ ଵିତ୍ତାଧିପତିଂ ଚ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ରରାସ ମତ୍ତାମ୍ବୁଦଵତ୍ତଦାନୀମ୍
ମୟା ତୁରନ୍ତ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣରେ ନାଗାଧିପତି ଶତାକ୍ଷକୁ ଭିଦ୍ରାଇଲେ, ଯମ ଓ ଧନର ଅଧିପତିକୁ ଆଘାତ କରି, ମଦ ଭରା ମେଘ ଭଳି ରୋଷ କଲେ।
ତତଃ ଶରୈଃ ପ୍ରମଥଗଣୈଶ୍ଚ ଦାନଵା ଦୃଢାହତାଶ୍ଚୋତ୍ତମଵେଗଵିକ୍ରମାଃ ଭୃଶାନୁଵିଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରିପୁରଂ ପ୍ରଵେଶିତା ଯଥା ଶିଵଶ୍ଚକ୍ରଧରେଣ ସଂଯୁଗେ
ପ୍ରମଥାମାନଙ୍କ ଦଳର ବାଣରେ ଦୃଢ଼ ଆଘାତ ପାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଅନେକ ଆଘାତ ମାନି, ତ୍ରିପୁରକୁ ଭିତରେ ଦେଖାଗଲେ, ଯେପରି ଶିବ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଶଙ୍ଖାନକଭେରିମର୍ଦଲାଃ ସସିଂହନାଦା ଦନୁପୁତ୍ରଭଙ୍ଗଦାଃ କପର୍ଦିସୈନ୍ଯେ ପ୍ରବଭୁଃ ସମନ୍ତତୋ ନିପାତ୍ଯମାନା ଯୁଧି ଵଜ୍ରସଂନିଭାଃ
ତାପରେ ଶଙ୍ଖ, ନକା, ଭେରୀ, ମର୍ଦ୍ଦଳ ଦେତ୍ୟପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରାଜୟର ସୂଚନା ଦେଇ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ; କପର୍ଦ୍ଦିଙ୍କ ସେନାରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରେ ବଜ୍ର ଭଳି ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅଥ ଦୈତ୍ଯପୁରାଭାଵେ ପୁଷ୍ଯଯୋଗୋ ବଭୂଵ ହ ବଭୂଵ ଚାପି ସଂଯୁକ୍ତଂ ତଦ୍ଯୋଗେନ ପୁରତ୍ରଯମ୍
ଦେତ୍ୟପୁର ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଶୁଭ ଯୋଗ ହେଲା; ଏହି ଯୋଗରେ ତ୍ରିପୁର ଏକତ୍ରିତ ହେଲା।
ତତୋ ବାଣଂ ତ୍ରିଧା ଦେଵସ୍ ତ୍ରିଦୈଵତମଯଂ ହରଃ ମୁମୋଚ ତ୍ରିପୁରେ ତୂର୍ଣଂ ତ୍ରିନେତ୍ରସ୍ତ୍ରିପଥାଧିପଃ
ତାପରେ ତିନି ଦେବତାର ମିଶ୍ର ତିନି ଭାଗର ବାଣ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ତିନି ପଥର ଅଧିପତି ହର ତ୍ରିପୁରକୁ ତୁରନ୍ତ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
ତେନ ମୁକ୍ତେନ ବାଣେନ ବାଣପୁଷ୍ପସମପ୍ରଭମ୍ ଆକାଶଂ ସ୍ଵର୍ଣସଂକାଶଂ କୃତଂ ସୂର୍ଯେଣ ରଞ୍ଜିତମ୍
ଏହି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ ହେବା ପରେ, ବାଣପୁଷ୍ପ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା; ଆକାଶ ସୁନା ଭଳି ହେଇଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗିତ।
ମୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଦୈଵତମଯଂ ତ୍ରିପୁରେ ତ୍ରିଦଶଃ ଶରମ୍ ଧିଗ୍ଧିଙ୍ ମାମିତି ଚକ୍ରନ୍ଦ କଷ୍ଟଂ କଷ୍ଟମିତି ବ୍ରୁଵନ୍
ତିନି ଦେବତାର ମିଶ୍ର ବାଣ ତ୍ରିପୁରକୁ ନିକ୍ଷେପ କରି, ଦେବମାନେ 'ହା, ହା!' ବୋଲି କାନ୍ତି କଲେ, 'କେତେ ଭୟଙ୍କର!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଵୈଧୁର୍ଯଂ ଦୈଵତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୈଲାଦିର୍ଗଜଵଦ୍ଗତଃ କିମିଦଂ ତ୍ଵିତି ପପ୍ରଚ୍ଛ ଶୂଲପାଣିଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଦେବମାନେ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ଶୈଳାଦି ହାତୀ ଭଳି ମହେଶ୍ୱର ଶୂଳପାଣିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, 'ଏହା କଣ?' ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ତତଃ ଶଶାଙ୍କତିଲକଃ କପର୍ଦୀ ପରମାର୍ତଵତ୍ ଉଵାଚ ନନ୍ଦିନଂ ଭକ୍ତଃ ସ ମଯୋ ଽଦ୍ଯ ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯତି
ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଲାଗିଥିବା ଜଟାଧାରୀ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମାୟା, ଯଦିଓ ଭକ୍ତ, ଆଜି ନଷ୍ଟ ହେବ।'
ଅଥ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରସ୍ତୂର୍ଣଂ ମନୋମାରୁତଵଦ୍ବଲୀ ଶରେ ତ୍ରିପୁରମାଯାତି ତ୍ରିପୁରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ସଃ
ତାପରେ ନନ୍ଦି, ମନର ପବନ ପରି ଦ୍ରୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତ୍ରିପୁରାକୁ ଯାଇ ଏହି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ମଯଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଗଣପଃ ପ୍ରାହ କାଞ୍ଚନସଂନିଭଃ ଵିନାଶସ୍ତ୍ରିପୁରସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମଯ ସୁଦାରୁଣଃ ଅନେନୈଵ ଗୃହେଣ ତ୍ଵମ୍ ଅପକ୍ରାମ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ମାୟାକୁ ଦେଖି, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଗଣପତି କହିଲେ, 'ଏହି ତ୍ରିପୁରାରେ ଭୟଙ୍କର ବିନାଶ ଆସିଛି, ମାୟା। ଏହି ଘରକୁ ତୁରନ୍ତ ଛାଡ଼ିଦେବୁ, ମୁଁ କହୁଛି।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତନ୍ନନ୍ଦିଵଚନଂ ଦୃଢଭକ୍ତୋ ମହେଶ୍ଵରେ ତେନୈଵ ଗୃହମୁଖ୍ଯେଣ ତ୍ରିପୁରାଦ୍ ଅପସର୍ପିତଃ
ନନ୍ଦିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତ ଏହି ସହରର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସୋ ଽପୀଷୁଃ ପତ୍ତ୍ରପୁଟଵଦ୍ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତନ୍ନଗରତ୍ରଯମ୍ ତ୍ରିଧା ଇଵ ହୁତାଶଶ୍ଚ ସୋମୋ ନାରାଯଣସ୍ତଥା
ତାପରେ, ପତ୍ର ଆଗରେ ଜଳିଯିବା ପରି, ସେ ତିନିଟି ସହରକୁ ଜଳାଇଦେଲେ; ଏବଂ ତିନି ଭାଗରେ ଭାଗିଯିବା ପରି, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରିଲେ।
ଶରତେଜଃପରୀତାନି ପୁରାଣି ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାଃ ଦୁଷ୍ପୁତ୍ରଦୋଷାଦ୍ଦହ୍ଯନ୍ତେ କୁଲାନ୍ଯୂର୍ଧ୍ଵଂ ଯଥା ତଥା
ଓ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶରର ତେଜରେ ଭରିଥିବା ସହରଗୁଡ଼ିକ ଜଳିଗଲା, ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅର ଦୋଷରେ ବଉଳ ଉପରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ମେରୁକୈଲାସକଲ୍ପାନି ମନ୍ଦରାଗ୍ରନିଭାନି ଚ ସକପାଟଗଵାକ୍ଷାଣି ବଲିଭିଃ ଶୋଭିତାନି ଚ
ସେଗୁଡ଼ିକ ମେରୁ ଓ କୈଳାସ ପରି, ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦ୍ୱାର ଓ ଜାଲି ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିଲା, ବଳି ଦ୍ୱାରା ରୂପବନ୍ତ ଥିଲା।
ସପ୍ରାସାଦାନି ରମ୍ଯାଣି କୂଟାଗାରୋତ୍କଟାନି ଚ ସଜଲାନି ସମାଖ୍ଯାନି ସାଵଲୋକନକାନି ଚ
ସୁନ୍ଦର ପ୍ରାସାଦ, ଉଚ୍ଚ ମହଳ, ବର୍ଷାରେ ଭରିଥିବା ଜଳାଶୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦର୍ଶନ ହଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତି ରୂପବନ୍ତ ଥିଲା।
ବଦ୍ଧଧ୍ଵଜପତାକାନି ସ୍ଵର୍ଣରୌପ୍ଯମଯାନି ଚ ଗୃହାଣି ତସ୍ମିଂସ୍ତ୍ରିପୁରେ ଦାନଵାନାମୁପଦ୍ରଵେ ଦହ୍ଯନ୍ତେ ଦହନାଭାନି ଦହନେନ ସହସ୍ରଶଃ
ତ୍ରିପୁରାର ଦାନବମାନଙ୍କ ଘରଗୁଡ଼ିକ ସୁନା ଓ ଚାନ୍ଦିର ପତାକା ଓ ଝଣ୍ଡାରେ ସଜିଥିଲା, ଅଗ୍ନିରେ ହଜାର ହଜାର ଜଳିଯାଉଥିଲା, ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପ୍ରାସାଦାଗ୍ରେଷୁ ରମ୍ଯେଷୁ ଵନେଷୂପଵନେଷୁ ଚ ଵାତାଯନଗତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ ଚାକାଶସ୍ଯ ତଲେଷୁ ଚ
ସୁନ୍ଦର ପ୍ରାସାଦ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପଜଙ୍ଗଲ, ବାହାର ଘର ଓ ଖୋଲା ଆକାଶର ତଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।