ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଚ ଵେଗେନ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଇଵାମ୍ବୁଦଃ ଵିଦ୍ଯୁର୍ମାଲଘନୋନ୍ନାଦୋ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରମଭିଦ୍ରୁତଃ
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ବିଦ୍ୟୁତ ମେଘ ଭଳି ଦ୍ରୁତ, ବିଦ୍ୟୁତ ମାଳା ଭଳି ଧ୍ୱନି କରି, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଗେଉଛି।
ସ ତଂ ତମୋରିଵଦନଂ ପ୍ରଣଦନ୍ଵଦତାଂ ଵରଃ ଉଵାଚ ଯୁଧି ଶୈଲାଦିଂ ଦାନଵୋ ଽମ୍ବୁଧିନିଃସ୍ଵନଃ
ଏହି ଦାନବ, ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ତୁ ବଲଵାନ୍ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲ୍ଯହମାଗତଃ ଯଦି ତ୍ଵିଦାନୀଂ ମେ ଜୀଵନ୍ ମୁଚ୍ଯସେ ନନ୍ଦିକେଶ୍ଵର ନ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିହନନଂ ଵଚୋଭିର୍ଯୁଧି ଦାନଵ
ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ମୁଁ ଆସିଛି। ଏବେ ତୁମେ ଜୀବନ ନେଇ ପଳାଇପାରିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ କେବେ କଥାରେ ହତ ହେବେ ନାହିଁ, ଦାନବ।
ତମ୍ ଏଵଂଵାଦିନଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନନ୍ଦୀଶସ୍ତପତାଂ ଵରଃ ଉଵାଚ ପ୍ରହରଂସ୍ତତ୍ର ଵାକ୍ଯାଲଂକାରକୋଵିଦଃ
ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ଦାନବକୁ, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନନ୍ଦୀଶ, ଶବ୍ଦର ଶୌଳୀରେ ଦକ୍ଷ, କହିଲେ: 'ଏଠାରେ ପ୍ରହାର କର!'
ଦାନଵା ଧର୍ମକାମାଣାଂ ନୈଷୋ ଽଵସର ଇତ୍ଯୁତ ଶକ୍ତୋ ହନ୍ତୁଂ କିମାତ୍ମାନଂ ଜାତିଦୋଷାଦ୍ ଵିବୃଂହସି
ଦାନବ, ଧର୍ମ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ନୁହେଁ। ହେଉଛି ମାରିପାରିବାକୁ, ତେବେ ଜନ୍ମର ଦୋଷରେ କାହିଁକି ଆତ୍ମାକୁ ଅଟକାଉଛ?
ଯଦି ତାଵନ୍ମଯା ପୂର୍ଵଂ ହତୋ ଽସି ପଶୁଵଦ୍ଯଥା ଇଦାନୀଂ ଵା କଥଂ ନାମ ନ ହିଂସ୍ଯେ କ୍ରତୁଦୂଷଣମ୍
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଶୁଭଳି ମାରିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏବେ ମାରିଥିଲି, କ୍ରତୁ ଦୂଷକକୁ ମୁଁ କାହିଁକି ହିଂସା କରିବି ନାହିଁ?
ସାଗରଂ ତରତେ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ପାତଯେଦ୍ଯୋ ଦିଵାକରମ୍ ସୋ ଽପି ମାଂ ଶକ୍ନୁଯାନ୍ନୈଵ ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ସମଵେକ୍ଷିତୁମ୍
ଯିଏ ଦୁଇ ହାତରେ ସାଗର ଉତ୍କ୍ରମ କରିପାରେ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ତଳେ ପକାଇପାରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵଂଵାଦିନଂ ତତ୍ର ନନ୍ଦିନଂ ତନ୍ନିଭୋ ବଲେ ବିଭେଦୈକେଷୁଣା ଦୈତ୍ଯଃ କରେଣାର୍କ ଇଵାମ୍ବୁଦମ୍
ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦାନବ ଏକ ଶରରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘକୁ ହାତରେ ଚିରିଦେଇ।
ଵକ୍ଷସଃ ସ ଶରସ୍ତସ୍ଯ ପପୌ ରୁଧିରମୁତ୍ତମମ୍ ସୂର୍ଯସ୍ତ୍ଵାତ୍ମପ୍ରଭାଵେଣ ନଦ୍ଯର୍ଣଵଜଲଂ ଯଥା
ସେ ଶର ତାଙ୍କ ଛାତିରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ତ ପିଇଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ନଦୀ ଓ ସାଗରର ଜଳ ଉଠାଇନେଇ।
ସ ତେନ ସୁପ୍ରହାରେଣ ପ୍ରଥମଂ ଚାତିରୋପିତଃ ହସ୍ତେନ ଵୃକ୍ଷମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଚିକ୍ଷେପ ଗଜରାଡିଵ
ସେ ପ୍ରବଳ ପ୍ରହାରରେ ପ୍ରଥମେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ପରେ ହାତରେ ଗଛ ଉପଡ଼ି, ହାତୀର ରାଜା ଭଳି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଵାଯୁନୁନ୍ନଃ ସ ଚ ତରୁଃ ଶୀର୍ଣପୁଷ୍ପୋ ମହାରଵଃ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିଶରୈଶ୍ଛିନ୍ନଃ ପପାତ ପତଗେଶଵତ୍
ବାୟୁରେ ଆଘାତିତ ହୋଇ, ଫୁଲ ଝଡ଼ିଯିବା, ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ସେ ଗଛ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କ ଶରରେ କଟିଯିବା, ପକ୍ଷୀର ରାଜା ଭଳି ପଡ଼ିଗଲା।
ଵୃକ୍ଷମାଲୋକ୍ଯ ତଂ ଛିନ୍ନଂ ଦାନଵେନ ଵରେଷୁଭିଃ ରୋଷମାହାରଯତ୍ତୀଵ୍ରଂ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଃ ସୁଵିଗ୍ରହଃ
ଦାନବଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶରରେ ସେ ଗଛ କଟିଯିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ।
ସୋଦ୍ଯମ୍ଯ କରମାରାଵେ ରଵିଶକ୍ରକରପ୍ରଭମ୍ ଦୁଦ୍ରାଵ ହନ୍ତୁଂ ସ କ୍ରୂରଂ ମହିଷଂ ଗଜରାଡିଵ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିବା ଉତ୍ତଳ ହାତ ଉଠାଇ, ସେ କ୍ରୂର ମହିଷକୁ ମାରିବାକୁ ଏକ ହାତୀର ମହାରାଜ ଭଳି ଆଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ତମାପତନ୍ତଂ ଵେଗେନ ଵେଗଵାନ୍ପ୍ରସଭଂ ବଲାତ୍ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଶରଶତୈଃ ପୂରଯାମାସ ନନ୍ଦିନମ୍
ଅତି ବେଗରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଗକୁ ଆସୁଥିବା ତାକୁ, ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ଶତଶତ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କରି ନନ୍ଦିକୁ ଭରିଦେଲେ।
ଶରକଣ୍ଟକିତାଙ୍ଗୋ ଵୈ ଶୈଲାଦିଃ ସୋ ଽଭଵତ୍ପୁନଃ ଅରେର୍ଗୃହ୍ଯ ରଥଂ ତସ୍ଯ ମହତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଜଵାତ୍
ବାଣରେ ଶରିର ଭିଦ୍ରା ହେଇ, ଶୈଳାଦି ପୁଣି ପାହାଡ଼ ଭଳି ହେଲେ; ସେ ମହା ରଥକୁ ଧରି ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିଲମ୍ବିତାଶ୍ଵୋ ଵିଶିରୋ ଭ୍ରମିତଶ୍ଚ ରଣେ ରଥଃ ପପାତ ମୁନିଶାପେନ ସାଦିତ୍ଯୋ ଽର୍କରଥୋ ଯଥା
ଘୋଡ଼ା ବିଳମ୍ବିତ ହେଲା, ମୁଣ୍ଡ ଘୂରିଗଲା, ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା; ମୁନିଙ୍କ ଶାପରେ ସେ ପଡ଼ିଗଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ପଡ଼ିଯିବା ଭଳି।
ଅନ୍ତରାନ୍ନିର୍ଗତଶ୍ଚୈଵ ମାଯଯା ସ ଦିତେଃ ସୁତଃ ଆଜଘାନ ତଦା ଶକ୍ତ୍ଯା ଶୈଲାଦିଂ ସମଵସ୍ଥିତମ୍
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦିତିର ପୁଅ ମଧ୍ୟରୁ ବାହାରିଆସି, ଶୈଳାଦି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ିଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ତାମେଵ ତୁ ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ଶୋଣିତଭୂଷିତାମ୍ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିନମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଚିକ୍ଷେପ ପ୍ରମଥାଗ୍ରଣୀର୍
ଏହି ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିତ ଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍କୁଳିତ କରି, ପ୍ରମଥାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳିଙ୍କୁ ଶୈଳାଦି ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
ତଯା ଭିନ୍ନତନୁତ୍ରାଣୋ ଵିଭିନ୍ନହୃଦଯସ୍ତ୍ଵପି ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲ୍ଯପତଦ୍ଭୂମୌ ଵଜ୍ରାହତ ଇଵାଚଲଃ
ଏହି ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ତନ୍ତ୍ରା ଭିଦ୍ରା, ହୃଦୟ ଭାଗିଗଲା; ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ପାହାଡ଼ ପଡ଼ିଯିବା ଭଳି ଭୂମିରେ ଚୁଇଁଗଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିନି ନିହତେ ସିଦ୍ଧଚାରଣକିଂନରାଃ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ତେ ପୂଜଯନ୍ତ ଉମାପତିମ୍
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ନିହତ ହେବା ପରେ, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଓ କିନ୍ନରମାନେ 'ସାଧୁ, ସାଧୁ' ବୋଲି କହି ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ନନ୍ଦିନା ସାଦିତେ ଦୈତ୍ଯେ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୌ ହତେ ମଯଃ ଦଦାହ ପ୍ରମଥାନୀକଂ ଵନମଗ୍ନିରିଵୋଦ୍ଧତଃ
ନନ୍ଦି ଦ୍ୱାରା ଦେତ୍ୟ ନିହତ ଓ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ମୃତ ହେବା ପରେ, ମୟା ପ୍ରମଥାମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଜଙ୍ଗଲର ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଜଳାଇଦେଲେ।
ଶୂଲନିର୍ଦାରିତୋରସ୍କା ଗଦାଚୂର୍ଣିତମସ୍ତକାଃ ଇଷୁଭିର୍ଗାଢଵିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପତନ୍ତି ପ୍ରମଥାର୍ଣଵେ
ଶୂଳରେ ଛାତି ଭିଦ୍ରା, ଗଦାରେ ମୁଣ୍ଡ ଚୂର୍ଣ୍ଣିତ, ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ବାଣରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇ, ସେମାନେ ପ୍ରମଥାମାନଙ୍କ ସାଗରରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ନାଗଂ ତୁ ନାଗାଧିପତେଃ ଶତାକ୍ଷଂ ମଯୋ ଵିଦାର୍ଯେଷୁଵରେଣ ତୂର୍ଣମ୍ ଯମଂ ଚ ଵିତ୍ତାଧିପତିଂ ଚ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ରରାସ ମତ୍ତାମ୍ବୁଦଵତ୍ତଦାନୀମ୍
ମୟା ତୁରନ୍ତ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଣରେ ନାଗାଧିପତି ଶତାକ୍ଷକୁ ଭିଦ୍ରାଇଲେ, ଯମ ଓ ଧନର ଅଧିପତିକୁ ଆଘାତ କରି, ମଦ ଭରା ମେଘ ଭଳି ରୋଷ କଲେ।
ତତଃ ଶରୈଃ ପ୍ରମଥଗଣୈଶ୍ଚ ଦାନଵା ଦୃଢାହତାଶ୍ଚୋତ୍ତମଵେଗଵିକ୍ରମାଃ ଭୃଶାନୁଵିଦ୍ଧାସ୍ତ୍ରିପୁରଂ ପ୍ରଵେଶିତା ଯଥା ଶିଵଶ୍ଚକ୍ରଧରେଣ ସଂଯୁଗେ
ପ୍ରମଥାମାନଙ୍କ ଦଳର ବାଣରେ ଦୃଢ଼ ଆଘାତ ପାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଅନେକ ଆଘାତ ମାନି, ତ୍ରିପୁରକୁ ଭିତରେ ଦେଖାଗଲେ, ଯେପରି ଶିବ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ତତସ୍ତୁ ଶଙ୍ଖାନକଭେରିମର୍ଦଲାଃ ସସିଂହନାଦା ଦନୁପୁତ୍ରଭଙ୍ଗଦାଃ କପର୍ଦିସୈନ୍ଯେ ପ୍ରବଭୁଃ ସମନ୍ତତୋ ନିପାତ୍ଯମାନା ଯୁଧି ଵଜ୍ରସଂନିଭାଃ
ତାପରେ ଶଙ୍ଖ, ନକା, ଭେରୀ, ମର୍ଦ୍ଦଳ ଦେତ୍ୟପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପରାଜୟର ସୂଚନା ଦେଇ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ; କପର୍ଦ୍ଦିଙ୍କ ସେନାରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରେ ବଜ୍ର ଭଳି ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅଥ ଦୈତ୍ଯପୁରାଭାଵେ ପୁଷ୍ଯଯୋଗୋ ବଭୂଵ ହ ବଭୂଵ ଚାପି ସଂଯୁକ୍ତଂ ତଦ୍ଯୋଗେନ ପୁରତ୍ରଯମ୍
ଦେତ୍ୟପୁର ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଶୁଭ ଯୋଗ ହେଲା; ଏହି ଯୋଗରେ ତ୍ରିପୁର ଏକତ୍ରିତ ହେଲା।
ତତୋ ବାଣଂ ତ୍ରିଧା ଦେଵସ୍ ତ୍ରିଦୈଵତମଯଂ ହରଃ ମୁମୋଚ ତ୍ରିପୁରେ ତୂର୍ଣଂ ତ୍ରିନେତ୍ରସ୍ତ୍ରିପଥାଧିପଃ
ତାପରେ ତିନି ଦେବତାର ମିଶ୍ର ତିନି ଭାଗର ବାଣ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ତିନି ପଥର ଅଧିପତି ହର ତ୍ରିପୁରକୁ ତୁରନ୍ତ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
ତେନ ମୁକ୍ତେନ ବାଣେନ ବାଣପୁଷ୍ପସମପ୍ରଭମ୍ ଆକାଶଂ ସ୍ଵର୍ଣସଂକାଶଂ କୃତଂ ସୂର୍ଯେଣ ରଞ୍ଜିତମ୍
ଏହି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ ହେବା ପରେ, ବାଣପୁଷ୍ପ ଭଳି ଚମକୁଥିଲା; ଆକାଶ ସୁନା ଭଳି ହେଇଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗିତ।
ମୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଦୈଵତମଯଂ ତ୍ରିପୁରେ ତ୍ରିଦଶଃ ଶରମ୍ ଧିଗ୍ଧିଙ୍ ମାମିତି ଚକ୍ରନ୍ଦ କଷ୍ଟଂ କଷ୍ଟମିତି ବ୍ରୁଵନ୍
ତିନି ଦେବତାର ମିଶ୍ର ବାଣ ତ୍ରିପୁରକୁ ନିକ୍ଷେପ କରି, ଦେବମାନେ 'ହା, ହା!' ବୋଲି କାନ୍ତି କଲେ, 'କେତେ ଭୟଙ୍କର!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଵୈଧୁର୍ଯଂ ଦୈଵତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୈଲାଦିର୍ଗଜଵଦ୍ଗତଃ କିମିଦଂ ତ୍ଵିତି ପପ୍ରଚ୍ଛ ଶୂଲପାଣିଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଦେବମାନେ ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ଶୈଳାଦି ହାତୀ ଭଳି ମହେଶ୍ୱର ଶୂଳପାଣିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, 'ଏହା କଣ?' ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।