ସଚନ୍ଦ୍ରିକେ ସୋପଵନେ ପ୍ରଦୋଷେ ରୁତେଷୁ ଵୃନ୍ଦେଷୁ ଚ କୋକିଲାନାମ୍ ଶରଵ୍ଯଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପୁରେ ଽସୁରାଣାଂ ପ୍ରକ୍ଷୀଣବାଣୋ ମଦନଶ୍ଚଚାର
ଚନ୍ଦ୍ରିକା ଆଲୋକରେ ଓ ଉଦ୍ୟାନର ଶିତଳ ପବନରେ, ଦଳେ ଦଳେ କୋଇଲୀଙ୍କର କୁହୁ କୁହୁ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ, ଅସୁରମାନେ ଥିବା ସହରରେ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ବାଣ ଶେଷ ହୋଇଯିବା ପରେ, ମଦନ ଏପରି ଭାବେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଚନ୍ଦ୍ରୋ ଽଥ କୁନ୍ଦକୁସୁମାକରହାରଵର୍ଣୋ ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନାଵିତାନରହିତୋ ଽଭ୍ରସମାନଵର୍ଣଃ ଵିଛାଯତାଂ ହି ସମୁପେତ୍ଯ ନ ଭାତି ତଦ୍ଵଦ୍ ଭାଗ୍ଯକ୍ଷଯେ ଧନପତିଶ୍ଚ ନରୋ ଵିଵର୍ଣଃ
ତାପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯେଉଁଠି କୁନ୍ଦ ଫୁଲର ମାଳା ପରି ଧଳା ଦେଖାଯାଏ, ଯଦି ତାଙ୍କର ଜ୍ୟୋତି ଚାଲିଯାଏ ଏବଂ ମେଘ ପରି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ସେଠି ଆଉ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହିପରି, ଭାଗ୍ୟ ହାରାଇଲେ ଧନୀ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ମଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାମରୁଣସାରଥିନାଭିଭୂଯ ସଂତପ୍ତକାଞ୍ଚନରଥାଙ୍ଗସମାନବିମ୍ବଃ ସ୍ଥିତ୍ଵୋଦଯାଗ୍ରମୁକୁଟେ ବହୁରେଵ ସୂର୍ଯୋ ଭାତ୍ଯମ୍ବରେ ତିମିରତୋଯଵହାଂ ତରିଷ୍ଯନ୍
ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କ ଆଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଲାଲ ରଥଚାଳକ ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାପିତ ସୁନା ପରି ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ନେଇ ଉଦୟ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଅନ୍ଧାର ଭରା ଜଳ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ଉଦିତେ ତୁ ସହସ୍ରାଂଶୌ ମେରୌ ଭାସାକରେ ରଵୌ ନଦଦ୍ଦେଵବଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଯୁଗାନ୍ତ ଇଵ ସାଗରଃ
ସହସ୍ର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ଉଦିତ ହେବାବେଳେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରବି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଗର୍ଜନ କରିଲେ, ଯେପରି ଯୁଗାନ୍ତରେ ସାଗର ଗର୍ଜନ କରେ।
ସହସ୍ରନଯନୋ ଦେଵସ୍ ତତଃ ଶକ୍ରଃ ପୁରଂଦରଃ ସଵିତ୍ତଦଃ ସଵରୁଣସ୍ ତ୍ରିପୁରଂ ପ୍ରଯଯୌ ହରଃ
ତାପରେ ହଜାର ଆଖି ଥିବା ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର, ପୁରନ୍ଦର, ସବିତା, ବରୁଣ ଓ ହରା ଏମାନେ ସମେତ ଟ୍ରିପୁରାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତେ ନାନାଵିଧରୂପାଶ୍ଚ ପ୍ରମଥାତିପ୍ରମାଥିନଃ ଯଯୁଃ ସିଂହରଵୈର୍ ଘୋରୈର୍ ଵାଦିତ୍ରନିନଦୈରପି
ସେହି ନାଶକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସିଂହ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତତୋ ଵାଦିତଵାଦିତ୍ରୈଶ୍ ଚାତପତ୍ରୈର୍ମହାଦ୍ରୁମୈଃ ବଭୂଵ ତଦ୍ବଲଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵନଂ ପ୍ରଚଲିତଂ ଯଥା
ଏହାପରେ ଢୋଳ, ଛତା ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ସହିତ, ସେଇ ଦିବ୍ୟ ସେନା ଏମିତି ଚଳିତ ହେଲା, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ହେଉଛି ହଲାମାଲ।
ତଦାପତନ୍ତଂ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରୌଦ୍ରଂ ରୁଦ୍ରବଲଂ ମହତ୍ ସଂକ୍ଷୋଭୋ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସମୁଦ୍ରପ୍ରତିମୋ ବଭୌ
ତେବେ, ରୌଦ୍ର ଓ ବଡ଼ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସେନା ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦାନବନାୟକମାନେ ଭୟରେ ବଡ଼ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ, ସମୁଦ୍ର ଭଳି ତାଳମାଳ ହେଉଥିଲେ।
ତେ ଚାସୀନ୍ପଟ୍ଟିଶାଞ୍ଶକ୍ତୀଃ ଶୂଲଦଣ୍ଡପରଶ୍ଵଧାନ୍ ଶରାସନାନି ଵଜ୍ରାଣି ଗୁରୂଣି ମୁସଲାନି ଚ
ସେମାନେ ହାତରେ ବାଣ, ଅଣ୍ଡା, ତ୍ରିଶୂଳ, ଗଦା, କୁଠାର, ଧନୁଷ, ତୀର, ବଜ୍ର ଓ ଭାରୀ ମୁସଳ ଧରିଥିଲେ।
ପ୍ରଗୃହ୍ଯ କୋପରକ୍ତାକ୍ଷାଃ ସପକ୍ଷା ଇଵ ପର୍ଵତାଃ ନିଜଘ୍ନୁଃ ପର୍ଵତଘ୍ନାଯ ଘନା ଇଵ ତପାତ୍ଯଯେ
ସେମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖିରେ, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି, ପର୍ବତରେ ପାଖ ଲାଗିଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ତାପର ଶେଷରେ ମେଘ ଯେମିତି ପର୍ବତକୁ ଆଘାତ କରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
ସଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିନସ୍ତେ ଵୈ ସମଯା ଦିତିନନ୍ଦନାଃ ମୋଦମାନାଃ ସମାସେଦୁର୍ ଦେଵଦେଵୈଃ ସୁରାରଯଃ
ବିଜୁଳି ଝଲମଲ କରୁଥିବା ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଦିତିର ପୁଅମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଅରିମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ।
ମର୍ତଵ୍ଯକୃତବୁଦ୍ଧୀନାଂ ଜଯେ ଚାନିଶ୍ଚିତାତ୍ମନାମ୍ ଅବଲାନାଂ ଚମୂର୍ହ୍ଯାସୀଦ୍ ଅବଲାଵଯଵା ଇଵ
ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବିଜୟ ନେଇ ଅନିଶ୍ଚିତ ଥିଲେ, ସେଇ ଦୁର୍ବଳ ସେନା ଦୁର୍ବଳ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ଶରୀର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଵିଗର୍ଜନ୍ତ ଇଵାମ୍ଭୋଦା ଅମ୍ଭୋଦସଦୃଶତ୍ଵିଷଃ ପ୍ରଯୁଧ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧକୁଶଲାଃ ପରସ୍ପରକୃତାଗସଃ
ସେମାନେ ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ମଧ୍ୟ ମେଘ ପରି ଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ପରସ୍ପର ଉପରେ ଅପରାଧ କରି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।
ଧୂମାଯନ୍ତୋ ଜ୍ଵଲଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଆଯୁଧୈଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଵର୍ଚସୈଃ କୋପାଦ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧଲୁବ୍ଧାଶ୍ଚ କୁଟ୍ଟଯନ୍ତେ ପରସ୍ପରମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜିତ ଏହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, କ୍ରୋଧରେ ଧୂଆଁ ଓ ଆଗିରେ ଜ୍ୱଳିଉଠି, ଯୁଦ୍ଧ ଆସାରେ ପରସ୍ପରକୁ ମାଡ଼ି ଦେଉଥିଲେ।
ଵଜ୍ରାହତାଃ ପତନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ ବାଣୈରନ୍ଯେ ଵିଦାରିତାଃ ଅନ୍ଯେ ଵିଦାରିତାଶ୍ଚକ୍ରୈଃ ପତନ୍ତି ହ୍ଯୁଦଧେର୍ଜଲେ
କେହି ବଜ୍ର ପ୍ରହାରରେ ଖସିଯାନ୍ତି, କେହି ବାଣରେ ବିଦୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଚକ୍ରରେ ଚିରିଯାନ୍ତି; ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି।
ଛିନ୍ନସ୍ରଗ୍ଦାମହାରାଶ୍ଚ ପ୍ରମୃଷ୍ଟାମ୍ବରଭୂଷଣାଃ ତିମିନକ୍ରଗଣେ ଚୈଵ ପତନ୍ତି ପ୍ରମଥାଃ ସୁରାଃ
ମାଳା ଓ ଭାରି ଗହଣା କଟିଯାଇଛି, ପୋଶାକ ଓ ଗହଣା ବିକ୍ଷିପ୍ତ; ଦେବତାମାନେ ତିମି ଓ ମଗର ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି, ପ୍ରମାଥିତ ହୋଇ।
ଗଦାନାଂ ମୁସଲାନାଂ ଚ ତୋମରାଣାଂ ପରଶ୍ଵଧାମ୍ ଵଜ୍ରଶୂଲର୍ଷ୍ଟିପାତାନାଂ ପଟ୍ଟିଶାନାଂ ଚ ସର୍ଵତଃ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗଦା, ମୁସଳ, ତୋମର, କୁଲାଡ଼ି, ବଜ୍ର, ବଣ୍ଡା, ବେଣ୍ଡା, ତଳୱାର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରର ପ୍ରହାର ବର୍ଷିଯାଉଛି।
ଗିରିଶୃଙ୍ଗୋପଲାନାଂ ଚ ପ୍ରେରିତାନାଂ ପ୍ରମନ୍ଯୁଭିଃ ସଜଵାନାଂ ଦାନଵାନାଂ ସଧୂମାନାଂ ରଵିତ୍ଵିଷାମ୍ ଆଯୁଧାନାଂ ମହାନୋଘଃ ସାଗରୌଘେ ପତତ୍ଯପି
ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା, ଗଛ, ଦ୍ରୁତ ଓ ଧୂମ୍ର ଦାନବମାନେ ରୋଷରେ ଫିଙ୍ଗିଥିବା ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଝାଡ଼ ଭଳି ସାଗରର ତରଙ୍ଗରେ ପଡ଼ିଯାଉଛି।
ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଵେଗୈସ୍ତୈସ୍ତତ୍ର ସୁରାସୁରକରେରିତୈଃ ଆଯୁଧୈସ୍ତ୍ରସ୍ତନକ୍ଷତ୍ରଃ କ୍ରିଯତେ ସଂକ୍ଷଯୋ ମହାନ୍
ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ବଢିଥିବା ଶକ୍ତିରେ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଫିଙ୍ଗିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ବଡ଼ ନାଶ ଘଟାଇଛନ୍ତି; ତାହାରେ ତାରାମାନେ କମ୍ପିଉଛନ୍ତି।
କ୍ଷୁଦ୍ରାଣାଂ ଗଜଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧେ ଯଥା ଭଵତି ସଂକ୍ଷଯଃ ଦେଵାସୁରଗଣୈସ୍ ତଦ୍ଵତ୍ ତିମିନକ୍ରକ୍ଷଯୋ ଽଭଵତ୍
ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷୁଦ୍ର ହାତୀମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେପରି ନାଶ ହୁଏ, ଏହିପରି ଦେବ ଓ ଦାନବ ଦଳରେ ତିମି ଓ ମଗରମାନେ ବିନାଶ ହେଲେ।
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଚ ଵେଗେନ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଇଵାମ୍ବୁଦଃ ଵିଦ୍ଯୁର୍ମାଲଘନୋନ୍ନାଦୋ ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରମଭିଦ୍ରୁତଃ
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ବିଦ୍ୟୁତ ମେଘ ଭଳି ଦ୍ରୁତ, ବିଦ୍ୟୁତ ମାଳା ଭଳି ଧ୍ୱନି କରି, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଆଗେଉଛି।
ସ ତଂ ତମୋରିଵଦନଂ ପ୍ରଣଦନ୍ଵଦତାଂ ଵରଃ ଉଵାଚ ଯୁଧି ଶୈଲାଦିଂ ଦାନଵୋ ଽମ୍ବୁଧିନିଃସ୍ଵନଃ
ଏହି ଦାନବ, ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧାକାଙ୍କ୍ଷୀ ତୁ ବଲଵାନ୍ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲ୍ଯହମାଗତଃ ଯଦି ତ୍ଵିଦାନୀଂ ମେ ଜୀଵନ୍ ମୁଚ୍ଯସେ ନନ୍ଦିକେଶ୍ଵର ନ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିହନନଂ ଵଚୋଭିର୍ଯୁଧି ଦାନଵ
ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ମୁଁ ଆସିଛି। ଏବେ ତୁମେ ଜୀବନ ନେଇ ପଳାଇପାରିଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ କେବେ କଥାରେ ହତ ହେବେ ନାହିଁ, ଦାନବ।
ତମ୍ ଏଵଂଵାଦିନଂ ଦୈତ୍ଯଂ ନନ୍ଦୀଶସ୍ତପତାଂ ଵରଃ ଉଵାଚ ପ୍ରହରଂସ୍ତତ୍ର ଵାକ୍ଯାଲଂକାରକୋଵିଦଃ
ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ଦାନବକୁ, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନନ୍ଦୀଶ, ଶବ୍ଦର ଶୌଳୀରେ ଦକ୍ଷ, କହିଲେ: 'ଏଠାରେ ପ୍ରହାର କର!'
ଦାନଵା ଧର୍ମକାମାଣାଂ ନୈଷୋ ଽଵସର ଇତ୍ଯୁତ ଶକ୍ତୋ ହନ୍ତୁଂ କିମାତ୍ମାନଂ ଜାତିଦୋଷାଦ୍ ଵିବୃଂହସି
ଦାନବ, ଧର୍ମ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସମୟ ନୁହେଁ। ହେଉଛି ମାରିପାରିବାକୁ, ତେବେ ଜନ୍ମର ଦୋଷରେ କାହିଁକି ଆତ୍ମାକୁ ଅଟକାଉଛ?
ଯଦି ତାଵନ୍ମଯା ପୂର୍ଵଂ ହତୋ ଽସି ପଶୁଵଦ୍ଯଥା ଇଦାନୀଂ ଵା କଥଂ ନାମ ନ ହିଂସ୍ଯେ କ୍ରତୁଦୂଷଣମ୍
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପଶୁଭଳି ମାରିଥାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏବେ ମାରିଥିଲି, କ୍ରତୁ ଦୂଷକକୁ ମୁଁ କାହିଁକି ହିଂସା କରିବି ନାହିଁ?
ସାଗରଂ ତରତେ ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ପାତଯେଦ୍ଯୋ ଦିଵାକରମ୍ ସୋ ଽପି ମାଂ ଶକ୍ନୁଯାନ୍ନୈଵ ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ସମଵେକ୍ଷିତୁମ୍
ଯିଏ ଦୁଇ ହାତରେ ସାଗର ଉତ୍କ୍ରମ କରିପାରେ, କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ତଳେ ପକାଇପାରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵଂଵାଦିନଂ ତତ୍ର ନନ୍ଦିନଂ ତନ୍ନିଭୋ ବଲେ ବିଭେଦୈକେଷୁଣା ଦୈତ୍ଯଃ କରେଣାର୍କ ଇଵାମ୍ବୁଦମ୍
ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ସଦୃଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦାନବ ଏକ ଶରରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘକୁ ହାତରେ ଚିରିଦେଇ।
ଵକ୍ଷସଃ ସ ଶରସ୍ତସ୍ଯ ପପୌ ରୁଧିରମୁତ୍ତମମ୍ ସୂର୍ଯସ୍ତ୍ଵାତ୍ମପ୍ରଭାଵେଣ ନଦ୍ଯର୍ଣଵଜଲଂ ଯଥା
ସେ ଶର ତାଙ୍କ ଛାତିରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ତ ପିଇଲା, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ନଦୀ ଓ ସାଗରର ଜଳ ଉଠାଇନେଇ।
ସ ତେନ ସୁପ୍ରହାରେଣ ପ୍ରଥମଂ ଚାତିରୋପିତଃ ହସ୍ତେନ ଵୃକ୍ଷମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଚିକ୍ଷେପ ଗଜରାଡିଵ
ସେ ପ୍ରବଳ ପ୍ରହାରରେ ପ୍ରଥମେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ପରେ ହାତରେ ଗଛ ଉପଡ଼ି, ହାତୀର ରାଜା ଭଳି ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ।