ଦେଵଦାରୁଵନେ ପୁଷ୍ଟିର୍ ମେଧା କାଶ୍ମୀରମଣ୍ଡଲେ ଭୀମା ଦେଵୀ ହିମାଦ୍ରୌ ତୁ ପୁଷ୍ଟିର୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରେ ତଥା
ଦେବଦାରୁବନରେ ପୁଷ୍ଟି, କାଶ୍ମୀର ମଣ୍ଡଳରେ ମେଧା; ହିମାଳୟରେ ଭୀମା ଦେବୀ, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରରେ ପୁଷ୍ଟି ଅଛନ୍ତି।
କପାଲମୋଚନେ ଶୁଦ୍ଧିର୍ ମାତା କାଯାଵରୋହଣେ ଶଙ୍ଖୋଦ୍ଧାରେ ଧ୍ଵନିର୍ନାମ ଧୃତିଃ ପିଣ୍ଡାରକେ ତଥା
କପାଳମୋଚନରେ ଶୁଦ୍ଧି, କାୟାବରୋହଣରେ ମାତା; ଶଂଖୋଦ୍ଧାରରେ ଧ୍ୱନି, ପିଣ୍ଡାରକରେ ଧୃତି ଅଛନ୍ତି।
କାଲା ତୁ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଯାମ୍ ଅଚ୍ଛୋଦେ ଶିଵକାରିଣୀ ଵେଣାଯାମମୃତା ନାମ ବଦର୍ଯାମୁର୍ଵଶୀ ତଥା
ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାରେ କାଳା, ଅଚ୍ଛୋଦରେ ଶିବକାରିଣୀ; ବେଣାରେ ଅମୃତା, ବଦରୀରେ ଉର୍ବଶୀ ଅଛନ୍ତି।
ଓଷଧୀ ଚୋତ୍ତରକୁରୌ କୁଶଦ୍ଵୀପେ କୁଶୋଦକା ମନ୍ମଥା ହେମକୂଟେ ତୁ ମୁକୁଟେ ସତ୍ଯଵାଦିନୀ
ଉତ୍ତରକୁରୁରେ ଔଷଧୀ, କୁଶଦ୍ୱୀପରେ କୁଶୋଦକା; ହେମକୁଟରେ ମନ୍ମଥା, ସତ୍ୟବାଦିନୀରେ ମୁକୁଟା ଅଛନ୍ତି।
ଅଶ୍ଵତ୍ଥେ ଵନ୍ଦନୀଯା ତୁ ନିଧିର୍ଵୈଶ୍ରଵଣାଲଯେ ଗାଯତ୍ରୀ ଵେଦଵଦନେ ପାର୍ଵତୀ ଶିଵସଂନିଧୌ
ଅଶ୍ୱତ୍ଥରେ ବନ୍ଦନୀୟା, ବୈଶ୍ରବଣ ଗୃହରେ ନିଧି; ବେଦମୁଖରେ ଗାୟତ୍ରୀ, ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପାର୍ବତୀ ଅଛନ୍ତି।
ଦେଵଲୋକେ ତଥେନ୍ଦ୍ରାଣୀ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ଯେଷୁ ସରସ୍ଵତୀ ସୂର୍ଯବିମ୍ବେ ପ୍ରଭା ନାମ ମାତୄଣାଂ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ମତା
ଦେବଲୋକରେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆସନରେ ସରସ୍ୱତୀ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିପରେ ପ୍ରଭା, ମାତୃମାନ୍ୟରେ ବୈଷ୍ଣବୀ ଅଛନ୍ତି।
ଅରୁନ୍ଧତୀ ସତୀନାଂ ତୁ ରାମାସୁ ଚ ତିଲୋତ୍ତମା ଚିତ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମକଲା ନାମ ଶକ୍ତିଃ ସର୍ଵଶରୀରିଣାମ୍
ସତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅରୁନ୍ଧତୀ, ରାମାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତିଲୋତ୍ତମା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନଙ୍କ ମନରେ ବ୍ରହ୍ମକଳା ନାମକ ଶକ୍ତି ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି।
ଏତଦୁଦ୍ଦେଶତଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନାମାଷ୍ଟଶତମୁତ୍ତମମ୍ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଚ ତୀର୍ଥାନାଂ ଶତମେତଦୁଦାହୃତମ୍
ଏପରି ଛୋଟ ଭାବେ ଏଠାରେ ଏକଶେ ଆଠଟି ଉତ୍ତମ ନାମ ଓ ଏକଶେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଯଃ ସ୍ମରେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦ୍ ଵାପି ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ଏଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଯଃ କୃତ୍ଵା ସ୍ନାନଂ ପଶ୍ଯତି ମାଂ ନରଃ
ଏହି ନାମଗୁଡିକୁ ଯିଏ ମନେ କରେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ ସ୍ନାନ କରି ଯିଏ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରେ—
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ କଲ୍ପଂ ଶିଵପୁରେ ଵସେତ୍ ଯସ୍ତୁ ମତ୍ପରମଂ କାଲଂ କରୋତ୍ଯେତେଷୁ ମାନଵଃ
—ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ସ୍ଵଚ୍ଛ ହୋଇ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଙ୍କ ନଗରରେ ବାସ କରେ। ଏଠି ମଧ୍ୟରେ ଯିଏ ମୋତେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମୟ ଦେଇଥାଏ—
ସ ଭିତ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ପଦମଭ୍ଯେତି ଶାଂକରମ୍ ନାମ୍ନାମଷ୍ଟଶତଂ ଯସ୍ତୁ ଶ୍ରାଵଯେଚ୍ଛିଵସଂନିଧୌ
—ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶିବଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏବଂ ଯିଏ ଏହି ଏକଶେ ଆଠଟି ନାମ ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶୁଣାଏ—
ତୃତୀଯାଯାମଥାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ବହୁପୁତ୍ରୋ ଭଵେନ୍ନରଃ ଗୋଦାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦାନେ ଵା ଅହନ୍ଯ୍ ଅହନି ଵା ବୁଧଃ
—ତୃତୀୟ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନେକ ପୁଅ ପାଏ। ଗୋଦାନ କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଦିନରେ, ଜେଉଁଜଣ ବୁଦ୍ଧିମାନ—
ଦେଵାର୍ଚନଵିଧୌ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ପଠନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି ଏଵଂ ଵଦନ୍ତୀ ସା ତତ୍ର ଦଦାହାତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନା
—ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ବିଧି ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏପରି ଭାବେ ସେଠାରେ ସେ ନିଜକୁ ନିଜେ ଦାନ କଲେ।
ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵୋ ଽପି କାଲେନ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସୋ ଽଭଵତ୍ ପାର୍ଵତୀ ସାଭଵଦ୍ଦେଵୀ ଶିଵଦେହାର୍ଧଧାରିଣୀ
ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁ ମଧ୍ୟ କାଳକ୍ରମରେ ପ୍ରାଚେତସ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ହେଲେ। ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ଦେବୀ ହେଲେ, ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ଶରୀରର ଅର୍ଧାଂଶ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ମେନାଗର୍ଭସମୁତ୍ପନ୍ନା ଭୁକ୍ତମୁକ୍ତିଫଲପ୍ରଦା ଅରୁନ୍ଧତୀ ଜପନ୍ତ୍ଯେତତ୍ ପ୍ରାପ ଯୋଗମନୁତ୍ତମମ୍
ମେନାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସେ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅରୁନ୍ଧତୀ ଏହି ନାମ ଜପ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ପାଇଥିଲେ।
ପୁରୂରଵାଶ୍ଚ ରାଜର୍ଷିଲୋକେ ଵ୍ଯଜେଯତାମ୍ ଅଗାତ୍ ଯଯାତିଃ ପୁତ୍ରଲାଭଂ ଚ ଧନଲାଭଂ ଚ ଭାର୍ଗଵଃ
ପୁରୁରବା ରାଜାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। ଯୟାତି ପୁଅ ଓ ଧନ ଲାଭ କଲେ; ଭାର୍ଗବ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଲାଭ କଲେ।
ତଥାନ୍ଯେ ଦେଵଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାସ୍ତଥା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ବହଵଃ ସିଦ୍ଧିମୀଯୁର୍ଯଥେପ୍ସିତାମ୍
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଦାନବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଅନେକ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ।
ଯତ୍ରୈତଲ୍ଲିଖିତଂ ତିଷ୍ଠେତ୍ ପୂଜ୍ଯତେ ଦେଵସଂନିଧୌ ନ ତତ୍ର ଶୋକୋ ଦୌର୍ଗତ୍ଯଂ କଦାଚିଦପି ଜାଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଲିଖାଯାଇ ଦେବତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପୂଜା ହୁଏ, ସେଠାରେ କେବେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆସେନାହିଁ।
ଲୋକାଃ ସୋମପଥା ନାମ ଯତ୍ର ମାରୀଚନନ୍ଦନାଃ ଵର୍ତନ୍ତେ ଦେଵ ପିତରୋ ଦେଵା ଯାନ୍ଭାଵଯନ୍ତ୍ଯଲମ୍
ସୋମପଥ ନାମକ ଲୋକ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମାରୀଚିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ବସନ୍ତି—ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ସଦା ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତା ଇତି ଖ୍ଯାତା ଯଜ୍ଵାନୋ ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତାଃ ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମ ତେଷାଂ ତୁ ମାନସୀ କନ୍ଯକା ନଦୀ
ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ କୁହାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମକ ଏକ ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କନ୍ୟା ନଦୀ ଅଛି।
ଅଚ୍ଛୋଦଂ ନାମ ଚ ସରଃ ପିତୃଭିର୍ନିର୍ମିତଂ ପୁରା ଅଚ୍ଛୋଦା ତୁ ତପଶ୍ଚକ୍ରେ ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରକମ୍
ଏଠାରେ ଅଚ୍ଛୋଦ ନାମକ ଏକ ସରୋବର ଅଛି, ଯାହା ପୂର୍ବକାଳରେ ପିତୃମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଅଚ୍ଛୋଦା ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ହଜାର ବର୍ଷ କଲେ।
ଆଜଗ୍ମୁଃ ପିତରସ୍ତୁଷ୍ଟାଃ କିଲ ଦାତୁଂ ଚ ତାଂ ଵରମ୍ ଦିଵ୍ଯରୂପଧରାଃ ସର୍ଵେ ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାନୁଲେପନାଃ
ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। ସମସ୍ତେ ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଆସିଥିଲେ।
ସର୍ଵେ ଯୁଵାନୋ ବଲିନଃ କୁସୁମାଯୁଧସଂନିଭାଃ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଽମାଵସୁଂ ନାମ ପିତରଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସାଙ୍ଗନା
ସମସ୍ତେ ଯୁବା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, କୁସୁମ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅମାବସୁ ନାମକ ପିତୃଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଖୀମାନେ—
ଵଵ୍ରେ ଵରାର୍ଥିନୀ ସଙ୍ଗଂ କୁସୁମାଯୁଧପୀଡିତା ଯୋଗାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟା ତୁ ସା ତେନ ଵ୍ଯଭିଚାରେଣ ଭାମିନୀ
—ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଁ, କୁସୁମ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ି, ସେଉଁଠି ସଙ୍ଗ ଚାହିଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ।
ଧରାଂ ତୁ ନାସ୍ପୃଶତ୍ପୂର୍ଵଂ ପପାତାଥ ଭୁଵସ୍ତଲେ ତିଥାଵ୍ ଅମାଵସୁର୍ ଯସ୍ଯାମ୍ ଇଚ୍ଛାଂ ଚକ୍ରେ ନ ତାଂ ପ୍ରତି
ସେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଛୁଇଁନଥିଲେ; ତାପରେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ନଥିଲେ ବେଳେ, ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥିରେ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଧୈର୍ଯେଣ ତସ୍ଯ ସା ଲୋକୈର୍ ଅମାଵାସ୍ଯେତି ଵିଶ୍ରୁତା ପିତୄଣାଂ ଵଲ୍ଲଭା ତସ୍ମାତ୍ ତସ୍ଯାମକ୍ଷଯକାରକମ୍
ତାଙ୍କ ଧୈର୍ୟ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ 'ଅମାବାସ୍ୟା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି; ଏହିଠାରୁ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଅଚ୍ଛୋଦାଧୋମୁଖୀ ଦୀନା ଲଜ୍ଜିତା ତପସଃ କ୍ଷଯାତ୍ ସା ପିତୄନ୍ ପ୍ରାର୍ଥଯାମାସ ପୁରେ ଚାତ୍ମପ୍ରସିଦ୍ଧଯେ
ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହେବାରୁ, ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦୁଃଖିତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ତାପରେ ନିଜ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ଵିଲପ୍ଯମାନା ପିତୃଭିର୍ ଇଦମୁକ୍ତା ତପସ୍ଵିନୀ ଭଵିଷ୍ଯମର୍ଥମାଲୋକ୍ଯ ଦେଵକାର୍ଯଂ ଚ ତେ ତଦା
ସେ ଦୁଃଖ କରୁଥିବା ବେଳେ, ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ, ଆଗାମୀ ଘଟଣା ଓ ଦେବତାଙ୍କ କାମକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି।
ଇଦମ୍ ଊଚୁର୍ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରସାଦଶୁଭଯା ଗିରା ଦିଵି ଦିଵ୍ଯଶରୀରେଣ ଯତ୍ କିଂଚିତ୍ କ୍ରିଯତେ ବୁଧୈଃ
ସେଇ ମହାତ୍ମା ପିତୃମାନେ କୃପା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଭରା କଥାରେ କହିଲେ: 'ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ଦେହରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଯାହା କରନ୍ତି—'
ତେନୈଵ ତତ୍କର୍ମଫଲଂ ଭୁଜ୍ଯତେ ଵରଵର୍ଣିନୀ ସଦ୍ଯଃ ଫଲନ୍ତି କର୍ମାଣି ଦେଵତ୍ଵେ ପ୍ରେତ୍ଯ ମାନୁଷେ
'ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଇ କାମର ଫଳ ସେମାନେ ସେଇ ଦେହରେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି—ଦେବତା ଭାବେ ଏହି ଜନ୍ମରେ କିମ୍ବା ମଣିଷ ହେଇ ପରେ।'