ଭୂକମ୍ପଶ୍ଚାଭଵତ୍ତତ୍ର ଶତାଙ୍ଗୋ ଭୂଗତୋ ଽଭଵତ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷୋଭମଗାଦ୍ରୁଦ୍ରଃ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂଶ୍ଚ ପିତାମହଃ
ସେଠାରେ ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା; ଶତାଙ୍ଗ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖି ରୁଦ୍ର ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପିତାମହ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ତାଭ୍ଯାଂ ଦେଵଵରିଷ୍ଠାଭ୍ଯାମ୍ ଅନ୍ଵିତଃ ସ ରଥୋତ୍ତମଃ ଅନାଯତନମ୍ ଆସାଦ୍ଯ ସୀଦତେ ଗୁଣଵାନିଵ
ସେଇ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ, ସେ ଉତ୍ତମ ରଥ ଆଧାର ବିହୀନ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ନୀତିବାନ୍ ଲୋକ ଭଳି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଡୁବିଯିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ଧାତୁକ୍ଷଯେ ଦେହ ଇଵ ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ଚାଲ୍ପମିଵୋଦକମ୍ ଶୈଥିଲ୍ଯଂ ଯାତି ସ ରଥଃ ସ୍ନେହୋ ଵିପ୍ରକୃତୋ ଯଥା
ଯେପରି ଶରୀରର ଜୀବନ ତତ୍ତ୍ୱ ଶେଷ ହେଲେ ଶରୀର ଅଶକ୍ତ ହୋଇଯାଏ, କିମ୍ବା ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜଳ ଅଳ୍ପ ହେବାରେ ଯେପରି ଶିଥିଳ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ରଥର ତେଲ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ ରଥଟି ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଯାଏ।
ରଥାଦୁତ୍ପତ୍ଯାତ୍ମଭୂର୍ ଵୈ ସୀଦନ୍ତଂ ତୁ ରଥୋତ୍ତମମ୍ ଉଜ୍ଜହାର ମହାପ୍ରାଣୋ ରଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯରୂପିଣମ୍
ତାପରେ ରଥରୁ ବଡ଼ ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ବାହାରି ଆସି, କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତିନି ଲୋକ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ରଥକୁ ଉଠାଇଲା।
ତଦା ଶରାଦ୍ଵିନିଷ୍ପତ୍ଯ ପୀତଵାସା ଜନାର୍ଦନଃ ଵୃଷରୂପଂ ମହତ୍କୃତ୍ଵା ରଥଂ ଜଗ୍ରାହ ଦୁର୍ଧରମ୍
ସେ ସମୟରେ ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରଥରୁ ତୁରନ୍ତ ଉଛଳି, ବଡ଼ ବୃଷ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ସେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ରଥକୁ ଧରିଲେ।
ସ ଵିଷାଣାଭ୍ଯାଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ରଥମେଵ ମହାରଥଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯୋଦ୍ଵହତେ ସଜ୍ଜଂ କୁଲଂ କୁଲଵହୋ ଯଥା
ସେ ବଡ଼ ବୃଷ ଦୁଇଟି ଶିଙ୍ଗରେ ତିନି ଲୋକ ଧାରଣ କରିଥିବା ରଥକୁ ଧରି, ଯେପରି ବୃଷ ନିଜ ଦଳକୁ ବହନ କରେ, ସେପରି ଉଠାଇ ନେଲେ।
ତାରକାଖ୍ଯୋ ଽପି ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଗିରୀନ୍ଦ୍ର ଇଵ ପକ୍ଷଵାନ୍ ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ତଦା ଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ହତଵାଂଶ୍ଚ ସଃ
ତାପରେ ତାରକା ନାମକ ଦାନବରାଜା, ପର୍ବତର ଭଳି ପଖି ଥିବା, ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
ସ ତାରକାଖ୍ଯାଭିହତଃ ପ୍ରତୋଦଂ ନ୍ଯସ୍ଯ କୂବରେ ଵିଜଜ୍ଵାଲ ମୁହୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ଵାସଂ ଵକ୍ତ୍ରାତ୍ ସମୁଦ୍ଗିରନ୍
ତାରକାଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଅଙ୍କୁଶ କୁବରେ ରଖି, ପୁନିପୁନି ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ ଏବଂ ମୁହଁରୁ ଶ୍ୱାସ ଚାଲିଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯୈର୍ମହାନାଦୋ ଦାନଵୈରପି ଭୈରଵଃ ତାରକାଖ୍ଯସ୍ଯ ପୂଜାର୍ଥଂ କୃତୋ ଜଲଧରୋପମଃ
ସେଠାରେ ଦାନବ ଓ ଦାନବମାନେ ତାରକାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ମେଘର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରିଲେ।
ରଥଚରଣକରୋ ଽଥ ମହାମୃଧେ ଵୃଷଭଵପୁର୍ଵୃଷଭେନ୍ଦ୍ରପୂଜିତଃ ଦିତିତନଯବଲଂ ଵିମର୍ଦ୍ଯ ସର୍ଵଂ ତ୍ରିପୁରପୁରଂ ପ୍ରଵିଵେଶ କେଶଵଃ
ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ବୃଷ ଓ ବୃଷରାଜମାନେ ଯେଉଁ ରଥଚକ୍ରକୁ ପୂଜିଥିଲେ, ସେ ରଥଚକ୍ର ଦିତିପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଚକ୍ନାଚୁର କରିଦେଲା ଏବଂ କେଶବ ତ୍ରିପୁର ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସଜଲଜଲଦରାଜିତାଂ ସମସ୍ତାଂ କୁମୁଦଵରୋତ୍ପଲଫୁଲ୍ଲପଙ୍କଜାଢ୍ଯାମ୍ ସୁରଗୁରୁରପିବତ୍ପଯୋ ଽମୃତଂ ତଦ୍ ରଵିରିଵ ସଂଚିତଶାର୍ଵରଂ ତମୋ ଽନ୍ଧମ୍
ମେଘରେ ଢାକିଥିବା, ଶ୍ୱେତ କମଳ, ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ଓ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ସମସ୍ତ ହ୍ରଦରୁ ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ ଅମୃତ ପିଇଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାତିର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଶୋଷି ନେଇଥାଏ।
ଵାପୀଂ ପୀତ୍ଵାସୁରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ପୀତଵାସା ଜନାର୍ଦନଃ ନର୍ଦମାନୋ ମହାବାହୁଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ଶରଂ ତତଃ
ଦାନବରାଜମାନଙ୍କ ହ୍ରଦରୁ ପାନ କରି, ପୀତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ବଳଶାଳୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଗର୍ଜନ କରି, ପରେ ତୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଽସୁରା ଭୀମଗଣେଶ୍ଵରୈର୍ହତାଃ ପ୍ରହାରସଂଵର୍ଧିତଶୋଣିତାପଗାଃ ପରାଙ୍ମୁଖା ଭୀମମୁଖୈଃ କୃତା ରଣେ ଯଥା ନଯାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତତତ୍ପରୈର୍ନରୈଃ
ତାପରେ ଭୟଙ୍କର ଗଣପତିମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ଦାନବମାନେ ପଡ଼ିଗଲେ, ରକ୍ତ ଝରିଥିବା ନଦୀରେ ଭିଜି, ଭୟଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖି ମୁହଁ ଫେରାଇଲେ, ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଚତୁର ମଣିଷମାନେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଫେରାଇଦିଅନ୍ତି।
ସ ତାରକାଖ୍ଯସ୍ ତଡିନ୍ମାଲିରେଵ ଚ ମଯେନ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରମଥୈରଭିଦ୍ରୁତାଃ ପୁରଂ ପରାଵୃତ୍ଯ ନୁ ତେ ଶରାର୍ଦିତା ଯଥା ଶରୀରଂ ପଵନୋଦଯେ ଗତାଃ
ତାରକା, ବିଜୁଳି ମାଳା ପିନ୍ଧି, ମୟା ଓ ପ୍ରମଥମାନେ ସହିତ ନଗରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ଯେପରି ପବନ ଉଠିଲେ ଶରୀର ଛାଡ଼ିଯାଏ, ସେମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଗଣେଶ୍ଵରାଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଦର୍ପକାଶିନୋ ମହେନ୍ଦ୍ରନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଷଣ୍ମୁଖା ଯୁଧି ଵିନେଦୁରୁଚ୍ଚୈର୍ଜହସୁଶ୍ଚ ଦୁର୍ମଦା ଜଯେମ ଚନ୍ଦ୍ରାଦିଦିଗୀଶ୍ଵରୈଃ ସହ
ଗଣପତିମାନେ, ମହେନ୍ଦ୍ର, ନନ୍ଦୀ ଓ ଷଣ୍ମୁଖ, ଅହଂକାରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ ଏବଂ ହସ କରି, 'ଆମେ ଜିତିବା' ବୋଲି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଦିଗ୍ପତିମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଗେଇଯାଇଲେ।
ପ୍ରମଥୈଃ ସମରେ ଭିନ୍ନାସ୍ ତ୍ରୈପୁରାସ୍ତେ ସୁରାରଯଃ ପୁରଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁର୍ଭୀତାଃ ପ୍ରମଥୈର୍ଭଗ୍ନଗୋପୁରମ୍
ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ସେ ଦେବଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ପ୍ରମଥମାନେ ଗୋପୁର ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ବେଳେ, ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଶୀର୍ଣଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଯଥା ନାଗା ଭଗ୍ନଶୃଙ୍ଗା ଯଥା ଵୃଷାଃ ଯଥା ଵିପକ୍ଷାଃ ଶକୁନା ନଦ୍ଯଃ କ୍ଷୀଣୋଦକା ଯଥା
ସେମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦାଁତ ଥିବା ହାତୀ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ବୃଷ, ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପଖ ଥିବା ପକ୍ଷୀ, କିମ୍ବା ଶୁଷ୍କ ନଦୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ମୃତପ୍ରାଯାସ୍ତଥା ଦୈତ୍ଯା ଦୈଵତୈର୍ଵିକୃତାନନାଃ ବଭୂଵୁସ୍ତେ ଵିମନସଃ କଥଂ କାର୍ଯମିତି ବ୍ରୁଵନ୍
ସେହିପରି, ଦେବତାମାନେ ମୁହଁ ବିକୃତ କରିଦେବାରୁ, ଦାନବମାନେ ପ୍ରାୟ ମୃତ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଦାସ ହୋଇ, 'ଏବେ କଣ କରିବା?' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅଥ ତାନ୍ମ୍ଲାନମନସସ୍ ତଦା ତାମରସାନନଃ ଉଵାଚ ଦୈତ୍ଯୋ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ପରମାଧିପତିର୍ମଯଃ
ତାପରେ, ମନ ମର୍ମରିତ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ, କମଳମୁଖୀ ଦାନବ ମୟା, ଦାନବମାନଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୃତ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧାନି ଘୋରାଣି ପ୍ରମଥୈଃ ସହ ସାମରୈଃ ତୋଷଯିତ୍ଵା ତଥା ଯୁଦ୍ଧେ ପ୍ରମଥାନମରୈଃ ସହ
ପ୍ରମଥ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି...
ଯୂଯଂ ଯତ୍ପ୍ରଥମଂ ଦୈତ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ଚ ବଲପୀଡିତାଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ନଗରଂ ତ୍ରାସାତ୍ ପ୍ରମଥୈର୍ଭୃଶମର୍ଦିତାଃ
ହେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଭୟରେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲ, ପରେ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଳିଭାବେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ପୁଣିଥରେ ଶକ୍ତିରେ ହାରି ଭୟରେ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲ।
ଅପ୍ରିଯଂ କ୍ରିଯତେ ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଦେଵୈର୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ ଯତ୍ର ନାମ ମହାଭାଗାଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ଗିରେର୍ଵନମ୍
ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରୁଛନ୍ତି, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ମହାମାନ୍ୟମାନେ ପର୍ବତର ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛନ୍ତି।
ଅହୋ ହି କାଲସ୍ଯ ବଲମ୍ ଅହୋ କାଲୋ ହି ଦୁର୍ଜଯଃ ଯତ୍ରେଦୃଶସ୍ଯ ଦୁର୍ଗସ୍ଯ ଉପରୋଧୋ ଽଵମାଗତଃ
ହାଁ, ସମୟର ଶକ୍ତି କେତେ ବଡ! ସମୟ ନିଶ୍ଚିତ ଅଜୟ, ଯେଉଁଠି ଏପରି ଦୃଢ଼ କିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣରେ ପଡ଼ିଛି।
ମଯେ ଵିଵଦମାନେ ତୁ ନର୍ଦମାନ ଇଵାମ୍ବୁଦେ ବଭୂଵୁର୍ନିଷ୍ପ୍ରଭା ଦୈତ୍ଯା ଗ୍ରହା ଇନ୍ଦୂଦଯେ ଯଥା
ମୁଁ ତର୍କ କରୁଥିବାବେଳେ, ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲି, ଦୈତ୍ୟମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଉଦୟ ସମୟରେ ଗ୍ରହମାନେ ଯେପରି ଅପ୍ରଭା ହୋଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ନିର୍ବଳ ହୋଇଗଲେ।
ଵାପୀପାଲାସ୍ତତୋ ଽଭ୍ଯେତ୍ଯ ନଭଃ କାଲ ଇଵାମ୍ବୁଦାଃ ମଯମାହୁର୍ଯମପ୍ରଖ୍ଯଂ ସାଞ୍ଜଲିପ୍ରଗ୍ରହାଃ ସ୍ଥିତାଃ
ତାପରେ ତାଳାବର ରକ୍ଷକମାନେ, ବିନାଶ ସମୟର ଆକାଶର ମେଘମାନେ ପରି, ମାୟାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି, ହାତ ଜୋଡି ଦଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଯମ ସମାନ ବୋଲି କହିଲେ।
ଯା ସାମୃତରସା ଗୂଢା ଵାପୀ ଵୈ ନିର୍ମିତା ତ୍ଵଯା ସମାକୁଲୋତ୍ପଲଵନା ସମୀନାକୁଲପଙ୍କଜା
ଯେଉଁ ତାଳାବ ତୁମେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତିଆରି କରିଥିଲ, ଯାହାର ଜଳରେ ଅମୃତର ସାର ଥିଲା, ଯାହା ଶାପଲା ଫୁଲ ଓ ମାଛରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଓ ଅଳ୍ପ ପାଙ୍କ ଥିଲା।
ପୀତା ସା ଵୃଷରୂପେଣ କେନଚିଦ୍ଦୈତ୍ଯନାଯକ ଵାପୀ ସା ସାମ୍ପ୍ରତଂ ଦୃଷ୍ଟା ମୃତସଂଜ୍ଞା ଇଵାଙ୍ଗନା
ହେ ଦୈତ୍ୟନାୟକ, ଏହି ତାଳାବକୁ କେହି ବୃଷ ରୂପେ ପିଇଯାଇଛି; ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ତାଳାବ ଜଣେ ଅଚେତନ ଜନନୀ ପରି ଜୀବନହୀନ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଵାପୀପାଲଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମଯୋ ଽସୌ ଦାନଵପ୍ରଭୁଃ କଷ୍ଟମିତ୍ଯସକୃତ୍ପ୍ରୋଚ୍ଯ ଦିତିଜାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ତାଳାବର ରକ୍ଷକମାନେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଦାନବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ମାୟା ବାରମ୍ବାର 'ହାୟ' ବୋଲି କହି, ଦିତିପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ।
ମଯା ମାଯାବଲକୃତା ଵାପୀ ପୀତା ତ୍ଵିଯଂ ଯଦି ଵିନଷ୍ଟାଃ ସ୍ମ ନ ସଂଦେହସ୍ ତ୍ରିପୁରଂ ଦାନଵା ଗତମ୍
ମୋର ମାୟାଶକ୍ତିରେ ତିଆରି ଏହି ତାଳାବ ଯଦି ପିଇଯାଇଛି, ତେବେ ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲୁ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ହେ ଦାନବମାନେ, ତ୍ରିପୁର ହାରିଗଲା।
ନିହତାନ୍ନିହତାନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଆଜୀଵଯତି ଦୈଵତୈଃ ପୀତା ଵା ଯଦି ଵା ଵାପୀ ପୀତା ଵୈ ପୀତଵାସସା
ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଉନ୍ତୁ କି ପୁନଃଜୀବିତ ହେଉନ୍ତୁ, ତାଳାବ ପିଇଯାଉଛି କି ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦ୍ୱାରା ପିଇଯାଉଛି—