ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵାଂ ଦୈତ୍ଯ ପଶ୍ଯାମି ଯମଲୋକାଦ୍ ଇହାଗତମ୍ ଦୁର୍ଗତାଵନଯଗ୍ରସ୍ତଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଽଦ୍ଯ ମହାନିଧିମ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ହେ ଦୈତ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଦେଖୁଛି, ଯମଲୋକରୁ ଫେରି ଆସିଛ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଛ; ଆଜି ଆମେ ବଡ଼ ଧନ ଉପଭୋଗ କରିବା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତାଂ ଵାପୀଂ ମାଯଯା ମଯନିର୍ମିତାମ୍ ହୃଷ୍ଟାନନାକ୍ଷା ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସେଇ ପୋଖରୀକୁ ପୁଣିପୁଣି ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଦାନଵା ଯୁଧ୍ଯତେଦାନୀଂ ପ୍ରମଥୈଃ ସହ ନିର୍ଭଯାଃ ମଯେନ ନିର୍ମିତା ଵାପୀ ହତାନ୍ସଂଜୀଵଯିଷ୍ଯତି
ଏବେ ଦାନବମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ମାୟା ନିର୍ମିତ ପୋଖରୀ ମୃତମାନେଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେବ।
ତତଃ କ୍ଷୁବ୍ଧାମ୍ବୁଧିନିଭା ଭେରୀ ସା ତୁ ଭଯଂକରୀ ଵାଦ୍ଯମାନା ନନାଦୋଚ୍ଚୈ ରୌରଵୀ ସା ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ବେରୀ ଡ଼଼ାକିଲା, ଯେଉଁଟି ଉତ୍ତେଜିତ ସମୁଦ୍ର ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ରୌରବ ରାଗରେ ପୁଣିପୁଣି ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି ହେଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭେରୀରଵଂ ଘୋରଂ ମେଘାରମ୍ଭିତସଂନିଭମ୍ ନ୍ଯପତନ୍ନସୁରାସ୍ତୂର୍ଣଂ ତ୍ରିପୁରାଦ୍ଯୁଦ୍ଧଲାଲସାଃ
ସେଇ ଭୟାନକ ବେରୀର ଶବ୍ଦ, ମେଘ ଗୁରୁକୁମ୍ଭ ପରି, ଶୁଣି, ତ୍ରିପୁର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଅସୁରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିପଡ଼ିଲେ।
ଲୋହରାଜତସୌଵର୍ଣୈଃ କଟକୈର୍ମଣିରାଜିତୈଃ ଆମୁକ୍ତୈଃ କୁଣ୍ଡଲୈର୍ହାରୈର୍ ମୁକୁଟୈରପି ଚୋତ୍କଟୈଃ
ଲୋହା, ଚାଁଦି ଓ ସୁନାର ରତ୍ନଖଚିତ କଙ୍କଣ, ଚମତ୍କାର କୁଣ୍ଡଳ, ହାର ଓ ବଡ଼ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି ସେମାନେ ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲେ।
ଧୂମାଯିତା ହ୍ଯଵିରମା ଜ୍ଵଲନ୍ତ ଇଵ ପାଵକାଃ ଆଯୁଧାନି ସମାଦାଯ କାଶିନୋ ଦୃଢଵିକ୍ରମାଃ
ସେମାନେ ଅବିରତ ଧୂଆଁ ଉଡ଼ାଉଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦେହ ଜ୍ୱଳିଥିଲା; ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦୃଢ଼ ସାହସରେ ତୟାରି ହେଲେ।
ନୃତ୍ଯମାନା ଇଵ ନଟା ଗର୍ଜନ୍ତ ଇଵ ତୋଯଦାଃ କରୋଚ୍ଛ୍ରଯା ଇଵ ଗଜାଃ ସିଂହା ଇଵ ଚ ନିର୍ଭଯାଃ
ନଟମାନେ ପରି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଉଠା ଶୁଣ୍ଡ ହାଥୀ ପରି ଉଚ୍ଚ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସିଂହ ପରି ନିର୍ଭୟ ଥିଲେ।
ହ୍ରଦା ଇଵ ଚ ଗମ୍ଭୀରାଃ ସୂର୍ଯା ଇଵ ପ୍ରତାପିତାଃ ଦ୍ରୁମା ଇଵ ଚ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତ୍ରାସଯନ୍ତୋ ବଲଂ ମହତ୍
ହ୍ରଦ ପରି ଗଭୀର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାପମୟ, ଗଛ ପରି ଦୃଢ଼ ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରମଥା ଅପି ସୋତ୍ସାହା ଗରୁଡୋତ୍ପାତପାତିନଃ ଯୁଯୁତ୍ସଵୋ ଽଭିଧାଵନ୍ତି ଦାନଵାନ୍ଦାନଵାରଯଃ
ପ୍ରମଥମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଗରୁଡ଼ ପରି ଉଡ଼ି ଆସି, ଦାନବମାନେ ଓ ଦାନବ ନିବାରକମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରେଣ ପ୍ରମଥାସ୍ ତାରକାଖ୍ଯେନ ଦାନଵାଃ ଚକ୍ରୁଃ ସଂହତ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମଂ ଚୋଦ୍ଯମାନା ବଲେନ ଚ
ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପ୍ରମଥମାନେ ଓ ତାରକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦାନବମାନେ, ତାଙ୍କ ତାଙ୍କ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଏକଠି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତେ ଽସିଭିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସଂକାଶୈଃ ଶୂଲୈଶ୍ଚାନଲପିଙ୍ଗଲୈଃ ବାଣୈଶ୍ଚ ଦୃଢନିର୍ମୁକ୍ତୈର୍ ଅଭିଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର, ଅଗ୍ନି ପରି ରଙ୍ଗିନ ଶୂଳ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶରାଣାଂ ସୃଜ୍ଯମାନାନାମ୍ ଅସୀନାଂ ଚ ନିପାତ୍ଯତାମ୍ ରୂପାଣ୍ଯାସନ୍ମହୋଲ୍କାନାଂ ପତନ୍ତୀନାମିଵାମ୍ବରାତ୍
ବାଣ ଛାଡ଼ାଯିବା ଓ ତଳୱାର ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ଆକୃତି ଆକାଶରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ବଡ଼ ଉଲ୍କାମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଶକ୍ତିଭିର୍ଭିନ୍ନହୃଦଯା ନିର୍ଦଯା ଇଵ ପାତିତାଃ ନିରଯେଷ୍ଵିଵ ନିର୍ମଗ୍ନାଃ କୂଜନ୍ତେ ପ୍ରମଥାସୁରାଃ
ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଭେଦିତ, ନିର୍ଦୟ ଭାବେ ପଡ଼ି ଯିବା ପରେ, ପ୍ରମଥ ଓ ଅସୁରମାନେ ନରକରେ ଡୁବିଯିବା ପରି କୁହୁଡ଼ି କରୁଥିଲେ।
ହେମକୁଣ୍ଡଲଯୁକ୍ତାନି କିରୀଟୋତ୍କଟଵନ୍ତି ଚ ଶିରାଂସ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯାଂ ପତନ୍ତି ସ୍ମ ଗିରିକୂଟା ଇଵାତ୍ଯଯେ
ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉଚ୍ଚ କିରିଟ୍ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଭୟଙ୍କର ବିପଦରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ପରଶ୍ଵଧୈଃ ପଟ୍ଟିଶୈଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ପରିଘୈସ୍ତଥା ଛିନ୍ନାଃ କରିଵରାକାରା ନିପେତୁସ୍ତେ ଧରାତଲେ
କୁହାଡ଼ି, ବଣ୍ଡୁକ, ତଳୱାର ଓ ଗଦାର ଆଘାତରେ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଲୁହିଯାଇଲେ।
ଗର୍ଜନ୍ତି ସହସା ହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରମଥା ଭୀମଗର୍ଜନାଃ ସାଧଯନ୍ତ୍ଯପରେ ସିଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧଗାନ୍ଧର୍ଵମଦ୍ଭୁତମ୍
ପ୍ରମଥଗଣ ହଠାତ୍ ଆନନ୍ଦରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରିଲେ; ଅନ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ବଲଵାନ୍ଭାସି ପ୍ରମଥ ଦର୍ପିତୋ ଭାସି ଦାନଵ ଇତି ଚୋଚ୍ଚାରଯନ୍ଵାଚଂ ଵାରଣା ରଣଧୂର୍ଗତାଃ
ପ୍ରମଥମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ହାତୀମାନେ ପରି ପ୍ରବେଶ କରି, 'ତୁମେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଉଛ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ପରିଘୈରାହତାଃ କେଚିଦ୍ ଦାନଵୈଃ ଶଂକରାନୁଗାଃ ଵମନ୍ତେ ରୁଧିରଂ ଵକ୍ତ୍ରୈଃ ସ୍ଵର୍ଣଧାତୁମିଵାଚଲାଃ
ଶିବଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ କେତେକ ଦାନବମାନଙ୍କ ଗଦା ଆଘାତରେ ମୁହଁରୁ ରକ୍ତ ଝାରିଲେ, ପାହାଡ଼ରୁ ସୁନା ଝରିବା ପରି।
ପ୍ରମଥୈରପି ନାରାଚୈର୍ ଅସୁରାଃ ସୁରଶତ୍ରଵଃ ଦ୍ରୁମୈଶ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ଗାଢମେଵାହଵେ ହତାଃ
ପ୍ରମଥମାନେ ତୀର, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଅସୁରମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ।
ସୂଦିତାନଥ ତାନ୍ଦୈତ୍ଯାନ୍ ଅନ୍ଯେ ଦାନଵପୁଂଗଵାଃ ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଚିକ୍ଷିପୁର୍ ଵାପ୍ଯାଂ ମଯଦାନଵଚୋଦିତାଃ
ତାପରେ, ମୟ ଦାନବଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେ ମୃତ ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଉଠାଇ ଝିଲିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ତେ ଚାପି ଭାସ୍ଵରୈର୍ଦେହୈଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକ ଇଵାମରାଃ ଉତ୍ତସ୍ଥୁର୍ଵାପୀମାସାଦ୍ଯ ସଦ୍ରୂପାଭରଣାମ୍ବରାଃ
ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦେହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ନେଇ, ଝିଲିରୁ ଉଠି ଶ୍ୱର୍ଗର ଅମରମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଇଲେ।
ଅଥୈକେ ଦାନଵାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାପୀପ୍ରକ୍ଷେପଣାଦ୍ ଅସୂନ୍ ଆସ୍ଫୋଟ୍ଯ ସିଂହନାଦଂ ଚ କୃତ୍ଵାଧାଵଂସ୍ତଥାସୁରାଃ
ତାପରେ କିଛି ଦାନବ, ଝିଲିରେ ପକାଇ ଆଉଥରେ ଜୀବନ ମିଳିବା ପରେ, ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନା କରି ଆଗକୁ ଧାଉଥିଲେ, ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କଲେ।
ଦାନଵାଃ ପ୍ରମଥାନେତାନ୍ ପ୍ରସର୍ପତ କିମ୍ ଆସଥ ହତାନପି ହି ଵୋ ଵାପୀ ପୁନରୁଜ୍ଜୀଵଯିଷ୍ଯତି
ଦାନବମାନେ ପ୍ରମଥମାନେଙ୍କୁ ଉପହାସ କରି କହିଲେ, 'ପ୍ରମଥମାନେ, କାହିଁକି ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଛ? ତୁମେ ଯେଉଁମାନେକୁ ମାରିଛ, ସେମାନେକୁ ଝିଲି ପୁନି ଜୀବନ ଦେଇଦେବ।'
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଙ୍କୁକର୍ଣୋ ଵଚୋ ଽଗ୍ରଗ୍ରହସଂନିଭଃ ଦ୍ରୁତମେଵୈତ୍ଯ ଦେଵେଶମ୍ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି ସର୍ପ ଦଂଶ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ଶଂକୁକର୍ଣ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସୂଦିତାଃ ସୂଦିତା ଦେଵ ପ୍ରମଥୈରସୁରା ହ୍ଯମୀ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପୁନର୍ଭୀମାଃ ସସ୍ଯା ଇଵ ଜଲୋକ୍ଷିତାଃ
'ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅସୁରମାନେ ପ୍ରମଥମାନେ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଉଛନ୍ତି, ତଥାପି ବର୍ଷାରେ ଫେରି ଉଠୁଥିବା ଧାନ ଭଳି ପୁନି ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଉଠିଯାଉଛନ୍ତି।'
ଅସ୍ମିନ୍କିଲ ପୁରେ ଵାପୀ ପୂର୍ଣାମୃତରସାମ୍ଭସା ନିହତା ନିହତା ଯତ୍ର କ୍ଷିପ୍ତା ଜୀଵନ୍ତି ଦାନଵାଃ
'ଏହି ସହରରେ ଏକ ଝିଲି ଅଛି, ଯାହା ଅମୃତରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଯେତେବେଳେ ମୃତ ଦାନବମାନେ ସେଠି ପକାଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନି ଜୀବନ ପାଆନ୍ତି।'
ଇତି ଵିଜ୍ଞାପଯଦ୍ଦେଵଂ ଶଙ୍କୁକର୍ଣୋ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଅଭଵନ୍ଦାନଵବଲ ଉତ୍ପାତା ଵୈ ସୁଦାରୁଣାଃ
ଏଭଳି ଶଂକୁକର୍ଣ୍ଣ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ; ଦାନବମାନେର ଶକ୍ତି ଭୟଙ୍କର ହେବା ସହିତ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ତାରକାଖ୍ଯଃ ସୁଭୀମାକ୍ଷୋ ଦାରିତାସ୍ଯୋ ହରିର୍ଯଥା ଅଭ୍ଯଧାଵତ୍ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାଦେଵରଥଂ ପ୍ରତି
ତାରକ ନାମକ ଦାନବ, ଯାହାର ଦୃଷ୍ଟି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଓ ମୁଁହ ଫାଟିଥିଲା, ହରିଙ୍କ ପରି, ବହୁତ କ୍ରୋଧରେ ମହାଦେବଙ୍କ ରଥକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତ୍ରିପୁରେ ତୁ ମହାନ୍ଘୋରୋ ଭେରୀଶଙ୍ଖରଵୋ ବଭୌ ଦାନଵା ନିଃସୃତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଦେଵରଥେ ସୁରମ୍
ତ୍ରିପୁରରେ ଭୟଙ୍କର ଢୋଲ ଓ ଶଂଖ ଶବ୍ଦ ହେଲା; ଦେବତାମାନେ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ରଥକୁ ଦେଖି, ଦାନବମାନେ ବାହାରିଆସିଲେ।