ଉତ୍ପଲୈଃ କୁମୁଦୈଃ ପଦ୍ମୈର୍ ଵୃତାଂ କାଦମ୍ବକୈସ୍ତଥା ଚନ୍ଦ୍ରଭାସ୍କରଵର୍ଣାଭୈର୍ ଭୀମୈର୍ ଆଵରଣୈର୍ଵୃତାମ୍
ଏହି ତାଳାପ ନୀଳ କମଳ, ଶୁଭ୍ର କୁମୁଦ, ଲାଲ କମଳ ଏବଂ କାଦମ୍ବ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଘେରାଯାଇଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ିଆ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଥିଲା।
ଖଗୈର୍ ମଧୁରରାଵୈଶ୍ଚ ଚାରୁଚାମୀକରପ୍ରଭୈଃ କାମୈଷିଭିର୍ ଇଵାକୀର୍ଣାଂ ଜୀଵାନାମରଣୀମ୍ ଇଵ
ସେଠି ମଧୁର ସ୍ୱରର ପକ୍ଷୀମାନେ, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିବା, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିଲେ, ଏହା ଜୀବମାନେ ପାଇଁ ଜୀବନ ଆଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତାଂ ଵାପୀଂ ସୃଜ୍ଯ ସ ମଯୋ ଗଙ୍ଗାମିଵ ମହେଶ୍ଵରଃ ତସ୍ଯାଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯାମାସ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିନମାଦିତଃ
ସେ ତାଳାପ ସୃଷ୍ଟି କରି, ମୟା, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭଳି ଗଙ୍ଗା ନିମିତ୍ତେ, ପ୍ରଥମେ ଏହି ତାଳାପରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ।
ସ ଵାପ୍ଯାଂ ମଜ୍ଜିତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଦେଵଶତ୍ରୁର୍ମହାବଲଃ ଉତ୍ତସ୍ଥାଵିନ୍ଧନୈରିଦ୍ଧଃ ସଦ୍ଯୋ ହୁତ ଇଵାନଲଃ
ସେ ଦାନବ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଳାପରେ ଡୁବି ଥିବାବେଳେ, ତୁରନ୍ତ ଇଂଧନ ଦ୍ୱାରା ଜଳିଉଠୁଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଉଠିଆସିଲେ।
ମଯସ୍ଯ ଚାଞ୍ଜଲିଂ କୃତ୍ଵା ତାରକାଖ୍ଯୋ ଽଭିଵାଦିତଃ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀତି ଵଚନଂ ମଯମୁତ୍ଥାଯ ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ମୟାଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ତାରକ ନାମକ ଦାନବ ମୟାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, 'ମୁଁ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ' ବୋଲି କହି, ସେ ଉଠିଆସିଲେ।
କ୍ଵ ନନ୍ଦୀ ସହ ରୁଦ୍ରେଣ ଵୃତଃ ପ୍ରମଥଜମ୍ବୁକୈଃ ଯୁଧ୍ଯାମୋ ଽରୀନ୍ ଵିନିଷ୍ପୀଡ୍ଯ ଦଯା ଦେହେଷୁ କା ହି ନଃ
'ନନ୍ଦୀ କେଉଁଠି, ରୁଦ୍ର ଓ ପ୍ରମଥ ଶୃଙ୍ଗାଳମାନେ ସହିତ ଘେରାଯାଇଛନ୍ତି? ଆମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଚାପିଦେବା—ଦୟା ଆମ ଦେହରେ କାହିଁକି ରହିବ?'
ଅନ୍ଵାସ୍ଯୈଵ ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଭଵାମଃ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵଃ ତୈର୍ଵା ଵିନିହତା ଯୁଦ୍ଧେ ଭଵିଷ୍ଯାମୋ ଯମାଶନାଃ
ଏହି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ ନ କଲେ, ହେ ପ୍ରଭଳ ମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ମାରାଯିବା ଓ ଯମଙ୍କର ଆହାର ହେବାକୁ ପଡିବ।
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲେର୍ ନିଶମ୍ଯୈତନ୍ ମଯୋ ଵଚନମୂର୍ଜିତମ୍ ତଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସାର୍ଦ୍ରାକ୍ଷ ଇଦମାହ ମହାସୁରଃ
ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଥା ଶୁଣି, ଚକ୍ଷୁରେ ଜଳ ଆଣି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏବଂ ସେ ମହା ଦାନବ କହିଲେ—
ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିନ୍ନ ମେ ରାଜ୍ଯମ୍ ଅଭିପ୍ରେତଂ ନ ଜୀଵିତମ୍ ତ୍ଵଯା ଵିନା ମହାବାହୋ କିମନ୍ଯେନ ମହାସୁର
ହେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳି, ମୋତେ ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ଜୀବନ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ; ହେ ପ୍ରବଳ ବାହୁଧରୀ, ତୁମେ ନଥିଲେ ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କିଛିର ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ, ମହାସୁର।
ମହାମୃତମଯୀ ଵାପୀ ହ୍ଯ୍ ଏଷା ମାଯାଭିରୀଶ୍ଵର ସୃଷ୍ଟା ଦାନଵଦୈତ୍ଯାନାଂ ହତାନାଂ ଜୀଵଵର୍ଧିନୀ
ଏହି ମହା ଅମୃତମୟୀ ପୋଖରୀ, ହେ ମାୟାର ଈଶ୍ୱର, ତୁମେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି କରିଛ; ଏହା ମୃତ ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵାଂ ଦୈତ୍ଯ ପଶ୍ଯାମି ଯମଲୋକାଦ୍ ଇହାଗତମ୍ ଦୁର୍ଗତାଵନଯଗ୍ରସ୍ତଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମୋ ଽଦ୍ଯ ମହାନିଧିମ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ହେ ଦୈତ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଦେଖୁଛି, ଯମଲୋକରୁ ଫେରି ଆସିଛ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଛ; ଆଜି ଆମେ ବଡ଼ ଧନ ଉପଭୋଗ କରିବା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତାଂ ଵାପୀଂ ମାଯଯା ମଯନିର୍ମିତାମ୍ ହୃଷ୍ଟାନନାକ୍ଷା ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରା ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସେଇ ପୋଖରୀକୁ ପୁଣିପୁଣି ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମୁହଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଦାନଵା ଯୁଧ୍ଯତେଦାନୀଂ ପ୍ରମଥୈଃ ସହ ନିର୍ଭଯାଃ ମଯେନ ନିର୍ମିତା ଵାପୀ ହତାନ୍ସଂଜୀଵଯିଷ୍ଯତି
ଏବେ ଦାନବମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୋଇ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ମାୟା ନିର୍ମିତ ପୋଖରୀ ମୃତମାନେଙ୍କୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେବ।
ତତଃ କ୍ଷୁବ୍ଧାମ୍ବୁଧିନିଭା ଭେରୀ ସା ତୁ ଭଯଂକରୀ ଵାଦ୍ଯମାନା ନନାଦୋଚ୍ଚୈ ରୌରଵୀ ସା ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ବେରୀ ଡ଼଼ାକିଲା, ଯେଉଁଟି ଉତ୍ତେଜିତ ସମୁଦ୍ର ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ରୌରବ ରାଗରେ ପୁଣିପୁଣି ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି ହେଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭେରୀରଵଂ ଘୋରଂ ମେଘାରମ୍ଭିତସଂନିଭମ୍ ନ୍ଯପତନ୍ନସୁରାସ୍ତୂର୍ଣଂ ତ୍ରିପୁରାଦ୍ଯୁଦ୍ଧଲାଲସାଃ
ସେଇ ଭୟାନକ ବେରୀର ଶବ୍ଦ, ମେଘ ଗୁରୁକୁମ୍ଭ ପରି, ଶୁଣି, ତ୍ରିପୁର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ଅସୁରମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିପଡ଼ିଲେ।
ଲୋହରାଜତସୌଵର୍ଣୈଃ କଟକୈର୍ମଣିରାଜିତୈଃ ଆମୁକ୍ତୈଃ କୁଣ୍ଡଲୈର୍ହାରୈର୍ ମୁକୁଟୈରପି ଚୋତ୍କଟୈଃ
ଲୋହା, ଚାଁଦି ଓ ସୁନାର ରତ୍ନଖଚିତ କଙ୍କଣ, ଚମତ୍କାର କୁଣ୍ଡଳ, ହାର ଓ ବଡ଼ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି ସେମାନେ ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲେ।
ଧୂମାଯିତା ହ୍ଯଵିରମା ଜ୍ଵଲନ୍ତ ଇଵ ପାଵକାଃ ଆଯୁଧାନି ସମାଦାଯ କାଶିନୋ ଦୃଢଵିକ୍ରମାଃ
ସେମାନେ ଅବିରତ ଧୂଆଁ ଉଡ଼ାଉଥିଲେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦେହ ଜ୍ୱଳିଥିଲା; ଶସ୍ତ୍ର ଧରି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଦୃଢ଼ ସାହସରେ ତୟାରି ହେଲେ।
ନୃତ୍ଯମାନା ଇଵ ନଟା ଗର୍ଜନ୍ତ ଇଵ ତୋଯଦାଃ କରୋଚ୍ଛ୍ରଯା ଇଵ ଗଜାଃ ସିଂହା ଇଵ ଚ ନିର୍ଭଯାଃ
ନଟମାନେ ପରି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଉଠା ଶୁଣ୍ଡ ହାଥୀ ପରି ଉଚ୍ଚ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସିଂହ ପରି ନିର୍ଭୟ ଥିଲେ।
ହ୍ରଦା ଇଵ ଚ ଗମ୍ଭୀରାଃ ସୂର୍ଯା ଇଵ ପ୍ରତାପିତାଃ ଦ୍ରୁମା ଇଵ ଚ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରାସ୍ ତ୍ରାସଯନ୍ତୋ ବଲଂ ମହତ୍
ହ୍ରଦ ପରି ଗଭୀର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତାପମୟ, ଗଛ ପରି ଦୃଢ଼ ଦୈତ୍ୟନାୟକମାନେ ବଡ଼ ସେନାକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରମଥା ଅପି ସୋତ୍ସାହା ଗରୁଡୋତ୍ପାତପାତିନଃ ଯୁଯୁତ୍ସଵୋ ଽଭିଧାଵନ୍ତି ଦାନଵାନ୍ଦାନଵାରଯଃ
ପ୍ରମଥମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଗରୁଡ଼ ପରି ଉଡ଼ି ଆସି, ଦାନବମାନେ ଓ ଦାନବ ନିବାରକମାନେଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରେଣ ପ୍ରମଥାସ୍ ତାରକାଖ୍ଯେନ ଦାନଵାଃ ଚକ୍ରୁଃ ସଂହତ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମଂ ଚୋଦ୍ଯମାନା ବଲେନ ଚ
ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପ୍ରମଥମାନେ ଓ ତାରକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦାନବମାନେ, ତାଙ୍କ ତାଙ୍କ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ଏକଠି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତେ ଽସିଭିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରସଂକାଶୈଃ ଶୂଲୈଶ୍ଚାନଲପିଙ୍ଗଲୈଃ ବାଣୈଶ୍ଚ ଦୃଢନିର୍ମୁକ୍ତୈର୍ ଅଭିଜଘ୍ନୁଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ତଳୱାର, ଅଗ୍ନି ପରି ରଙ୍ଗିନ ଶୂଳ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଶରାଣାଂ ସୃଜ୍ଯମାନାନାମ୍ ଅସୀନାଂ ଚ ନିପାତ୍ଯତାମ୍ ରୂପାଣ୍ଯାସନ୍ମହୋଲ୍କାନାଂ ପତନ୍ତୀନାମିଵାମ୍ବରାତ୍
ବାଣ ଛାଡ଼ାଯିବା ଓ ତଳୱାର ପଡ଼ିବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କ ଆକୃତି ଆକାଶରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ବଡ଼ ଉଲ୍କାମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଶକ୍ତିଭିର୍ଭିନ୍ନହୃଦଯା ନିର୍ଦଯା ଇଵ ପାତିତାଃ ନିରଯେଷ୍ଵିଵ ନିର୍ମଗ୍ନାଃ କୂଜନ୍ତେ ପ୍ରମଥାସୁରାଃ
ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ଭେଦିତ, ନିର୍ଦୟ ଭାବେ ପଡ଼ି ଯିବା ପରେ, ପ୍ରମଥ ଓ ଅସୁରମାନେ ନରକରେ ଡୁବିଯିବା ପରି କୁହୁଡ଼ି କରୁଥିଲେ।
ହେମକୁଣ୍ଡଲଯୁକ୍ତାନି କିରୀଟୋତ୍କଟଵନ୍ତି ଚ ଶିରାଂସ୍ଯୁର୍ଵ୍ଯାଂ ପତନ୍ତି ସ୍ମ ଗିରିକୂଟା ଇଵାତ୍ଯଯେ
ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଉଚ୍ଚ କିରିଟ୍ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଭୟଙ୍କର ବିପଦରେ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ପରଶ୍ଵଧୈଃ ପଟ୍ଟିଶୈଶ୍ଚ ଖଡ୍ଗୈଶ୍ଚ ପରିଘୈସ୍ତଥା ଛିନ୍ନାଃ କରିଵରାକାରା ନିପେତୁସ୍ତେ ଧରାତଲେ
କୁହାଡ଼ି, ବଣ୍ଡୁକ, ତଳୱାର ଓ ଗଦାର ଆଘାତରେ ହାତୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେମାନେ ଭୂମିରେ ଲୁହିଯାଇଲେ।
ଗର୍ଜନ୍ତି ସହସା ହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ରମଥା ଭୀମଗର୍ଜନାଃ ସାଧଯନ୍ତ୍ଯପରେ ସିଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧଗାନ୍ଧର୍ଵମଦ୍ଭୁତମ୍
ପ୍ରମଥଗଣ ହଠାତ୍ ଆନନ୍ଦରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନା କରିଲେ; ଅନ୍ୟ ସିଦ୍ଧମାନେ ଅଦ୍ଭୁତ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ବଲଵାନ୍ଭାସି ପ୍ରମଥ ଦର୍ପିତୋ ଭାସି ଦାନଵ ଇତି ଚୋଚ୍ଚାରଯନ୍ଵାଚଂ ଵାରଣା ରଣଧୂର୍ଗତାଃ
ପ୍ରମଥମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ମଞ୍ଚରେ ହାତୀମାନେ ପରି ପ୍ରବେଶ କରି, 'ତୁମେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଖାଯାଉଛ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରିଲେ।
ପରିଘୈରାହତାଃ କେଚିଦ୍ ଦାନଵୈଃ ଶଂକରାନୁଗାଃ ଵମନ୍ତେ ରୁଧିରଂ ଵକ୍ତ୍ରୈଃ ସ୍ଵର୍ଣଧାତୁମିଵାଚଲାଃ
ଶିବଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ କେତେକ ଦାନବମାନଙ୍କ ଗଦା ଆଘାତରେ ମୁହଁରୁ ରକ୍ତ ଝାରିଲେ, ପାହାଡ଼ରୁ ସୁନା ଝରିବା ପରି।
ପ୍ରମଥୈରପି ନାରାଚୈର୍ ଅସୁରାଃ ସୁରଶତ୍ରଵଃ ଦ୍ରୁମୈଶ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗୈଶ୍ଚ ଗାଢମେଵାହଵେ ହତାଃ
ପ୍ରମଥମାନେ ତୀର, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଅସୁରମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଲେ।