ଗ୍ରସମାନା ଇଵାକାଶଂ ମୁଷ୍ଣନ୍ତ ଇଵ ମେଦିନୀମ୍ ମୁଖେଭ୍ଯଃ ସସୃଜୁଃ ଶ୍ଵାସାନ୍ ଉଚ୍ଛ୍ଵସନ୍ତ ଇଵୋରଗାଃ
ଆକାଶକୁ ଗିଲିଯିବା ପରି, ମାଟିକୁ ଛିଣିନେଉଥିବା ପରି, ସେଇ ସର୍ପମାନେ ମୁହଁରୁ ଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଶ୍ୱାସ ନିଃଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ।
ସ୍ଵଯମ୍ଭୁଵା ଚୋଦ୍ଯମାନାଶ୍ ଚୋଦିତେନ କପର୍ଦିନା ଵ୍ରଜନ୍ତି ତେ ଽଶ୍ଵା ଜଵନାଃ କ୍ଷଯକାଲ ଇଵାନିଲାଃ
ସ୍ୱୟଂଭୂ ଓ କପର୍ଦ୍ଦିନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ସେ ତ୍ୱରିତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ବିନାଶ ସମୟର ପବନ ପରି ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ଧ୍ଵଜୋଚ୍ଛ୍ରଯଵିନିର୍ମାଣେ ଧ୍ଵଜଯଷ୍ଟିମନୁତ୍ତମାମ୍ ଆକ୍ରମ୍ଯ ନନ୍ଦୀ ଵୃଷଭସ୍ ତସ୍ଥୌ ତସ୍ମିଞ୍ଛିଵେଚ୍ଛଯା
ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜ ତିଆରି ହେବା ପରେ, ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନନ୍ଦୀ ବୃଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ ଉପରେ ଆସି ବସିଲେ।
ଭାର୍ଗଵାଙ୍ଗିରସୌ ଦେଵୌ ଦଣ୍ଡହସ୍ତୌ ରଵିପ୍ରଭୌ ରଥଚକ୍ରେ ତୁ ରକ୍ଷେତେ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରିଯକାଙ୍କ୍ଷିଣୌ
ଭାର୍ଗବ ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ଦେବତା, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ କୃପା ପାଇବା ଆଶାରେ ରଥର ଚକ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଶେଷଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ନାଗୋ ଽନନ୍ତୋ ଽନନ୍ତକରୋ ଽରିଣାମ୍ ଶରହସ୍ତୋ ରଥଂ ପାତି ଶଯନଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଦା
ଭଗବାନ ଅନନ୍ତ ନାଗ ଶେଷ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସମାପ୍ତି କରନ୍ତି, ହାତରେ ବାଣ ଧରି, ସେ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ରଥ ଓ ଶୟ୍ୟାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଯମସ୍ତୂର୍ଣଂ ସମାସ୍ଥାଯ ମହିଷଂ ଚାତିଦାରୁଣମ୍ ଦ୍ରଵିଣାଧିପତିର୍ଵ୍ଯାଲଂ ସୁରାଣାମଧିପୋ ଦ୍ଵିପମ୍
ଯମ ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ମହିଷ ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ଚଢ଼ିଲେ; ଧନର ଦେବତା ତାଙ୍କର ସର୍ପ ଉପରେ; ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ତାଙ୍କର ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ମଯୂରଂ ଶତଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ କୂଜନ୍ତଂ କିଂନରଂ ଯଥା ଗୁହ ଆସ୍ଥାଯ ଵରଦୋ ଯୁଗୋପମରଥଂ ପିତୁଃ
ବରଦାତା ଗୁହା ଶତଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ କିନ୍ନର ଭଳି ଗାଁଉଥିବା ମୟୂର ଉପରେ ବସି, ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କର ରଥରେ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ନନ୍ଦୀଶ୍ଵରଶ୍ଚ ଭଗଵାଞ୍ ଛୂଲମାଦାଯ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପୃଷ୍ଠତଶ୍ଚାପି ପାର୍ଶ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଲୋକସ୍ଯ କ୍ଷଯକୃଦ୍ଯଥା
ଭଗବାନ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, ପଛରେ ଓ ପାଖପାଖି ଦଉଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଲୋକମାନଙ୍କର ସମାପ୍ତିକର୍ତ୍ତା।
ପ୍ରମଥାଶ୍ଚାଗ୍ନିଵର୍ଣାଭାଃ ସାଗ୍ନିଜ୍ଵାଲା ଇଵାଚଲାଃ ଅନୁଜଗ୍ମୂ ରଥଂ ଶାର୍ଵଂ ନକ୍ରା ଇଵ ମହାର୍ଣଵମ୍
ଅଗ୍ନିର ରଙ୍ଗରେ ଦୀପିତ, ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ପରି ଅଚଳ ଥିବା ପ୍ରମଥଗଣ ଶର୍ବଙ୍କ ରଥକୁ ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରରେ ମଗର ମାଛମାନେ ଯେମିତି ଚଲନ୍ତି, ସେହିପରି ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ଭୃଗୁର୍ଭରଦ୍ଵାଜଵସିଷ୍ଠଗୌତମାଃ କ୍ରତୁଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ପୁଲହସ୍ତପୋଧନାଃ ମରୀଚିରତ୍ରିର୍ଭଗଵାନଥାଙ୍ଗିରାଃ ପରାଶରାଗସ୍ତ୍ଯମୁଖା ମହର୍ଷଯଃ
ଭୃଗୁ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ବଶିଷ୍ଠ, ଗୌତମ, କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ତପୋଧନ, ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ପୂଜ୍ୟ ଅଙ୍ଗିରା, ପରାଶର, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ହରମଜିତମଜଂ ପ୍ରତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ ଵଚନଵିଶେଷୈର୍ ଵିଚିତ୍ରଭୂଷଣୈଃ ରଥସ୍ତ୍ରିପୁରେ ସକାଞ୍ଚନାଚଲୋ ଵ୍ରଜତି ସପକ୍ଷ ଇଵାଦ୍ରିରମ୍ବରେ
ତେମାନେ ଅଜୟ ଓ ଅଜନ୍ମା ହରଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଶବ୍ଦ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଭୂଷଣରେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ; ତ୍ରିପୁରାରେ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ରଥଟି ଏକ ପର୍ବତ ପରି ଆକାଶରେ ପାଖା ମେଳାଇ ଚାଲୁଥିବା ପର୍ବତ ପରି ଗତି କରୁଥିଲା।
ମକରତିମିତିମିଙ୍ଗିଲାଵୃତଃ ପ୍ରଲଯ ଇଵାତିସମୁଦ୍ଧତୋ ଽର୍ଣଵଃ ଵ୍ରଜତି ରଥଵରୋ ଽତିଭାସ୍ଵରୋ ହ୍ଯ୍ ଅଶନିନିପାତପଯୋଦନିଃସ୍ଵନଃ
ମକର, ତିମି, ତିମିଙ୍ଗିଲ ଓ ବଡ଼ ମାଛମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିବା, ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ମେଘର ଗର୍ଜନ ସହିତ, ବିଶେଷ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି ରଥଟି ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ଉତ୍ତଳ ସମୁଦ୍ର ପରି ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିଲା।
ପୂଜ୍ଯମାନେ ରଥେ ତସ୍ମିଂଲ୍ ଲୋକୈର୍ଦେଵେ ରଥେ ସ୍ଥିତେ ପ୍ରମଥେଷୁ ନଦତ୍ସୂଗ୍ରଂ ପ୍ରଵଦତ୍ସୁ ଚ ସାଧ୍ଵିତି
ସେଇ ରଥକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ଦେବତା ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ପ୍ରମଥଗଣ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଲୋକମାନେ 'ଭଲ କଲେ!' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ।
ଈଶ୍ଵରସ୍ଵରଘୋଷେଣ ନର୍ଦମାନେ ମହାଵୃଷେ ଜଯତ୍ସୁ ଵିପ୍ରେଷୁ ତଥା ଗର୍ଜତ୍ସୁ ତୁରଗେଷୁ ଚ
ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା, ବୃଷଭ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଜୟୀ ହେଉଥିଲେ ଏବଂ ଘୋଡାମାନେ ହିହିନାଟି କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ଧ୍ୱନି ପ୍ରଚାରିତ ହେଉଥିଲା।
ରଣାଙ୍ଗଣାତ୍ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦଃ ପ୍ରଭୁଃ କାନ୍ତ୍ଯା ଚନ୍ଦ୍ରୋପମସ୍ତୂର୍ଣଂ ତ୍ରିପୁରଂ ପୁରମାଗତଃ
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ଉଠି, ଦେବ ଋଷି ନାରଦ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ, ତୁରନ୍ତ ଟ୍ରିପୁର ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଔତ୍ପାତିକଂ ତୁ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ତ୍ରିପୁରେ ଵର୍ତତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ନାରଦଶ୍ଚାତ୍ର ଭଗଵାନ୍ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତସ୍ତପୋଧନଃ
ଟ୍ରିପୁରରେ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭୟଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଦେଲା, ଏଠାରେ ଧନ୍ୟ ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ନାରଦ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଆଗତଂ ଜଲଦାଭାସଂ ସମେତାଃ ସର୍ଵଦାନଵାଃ ଉତ୍ତସ୍ଥୁର୍ନାରଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଅଭିଵାଦନଵାଦିନଃ
ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ ଏକଠି ହୋଇ, ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ନାରଦଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଆଦର ସହ କଥା କହିଲେ।
ତମର୍ଘ୍ଯେଣ ଚ ପାଦ୍ଯେନ ମଧୁପର୍କେଣ ଚେଶ୍ଵରାଃ ନାରଦଂ ପୂଜଯାମାସୁର୍ ବ୍ରହ୍ମାଣମିଵ ଵାସଵଃ
ସେମାନେ ନାରଦଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଏବଂ ମଧୁପର୍କ ଦେଇ ଆଦର କଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ତେଷାଂ ସ ପୂଜାଂ ପୂଜାର୍ହଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତପୋଧନଃ ନାରଦଃ ସୁଖମାସୀନଃ କାଞ୍ଚନେ ପରମାସନେ
ପୂଜା ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ ତାପସୀ ନାରଦ ସେମାନଙ୍କର ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି, ସୁନାର ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ସୁବିଧାରେ ବସିଲେ।
ମଯସ୍ତୁ ସୁଖମାସୀନେ ନାରଦେ ନାରଦୋଦ୍ଭଵେ ଯଥାର୍ହଂ ଦାନଵୈଃ ସାର୍ଧମ୍ ଆସୀନୋ ଦାନଵାଧିପଃ
ନାରଦ ସୁବିଧାରେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଦାନବମାନେ ସହିତ ଦାନବମହାରାଜ ମୟା ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବସିଥିଲେ।
ଆସୀନଂ ନାରଦଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମଯସ୍ତ୍ଵଥ ମହାସୁରଃ ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚନଂ ତୁଷ୍ଟୋ ହୃଷ୍ଟରୋମାନନେକ୍ଷଣଃ
ନାରଦଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ମହାଅସୁର ମୟା ଖୁସି ହୋଇ, ଚମକୁଥିବା ଲୋମ ଓ ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏଭଳି କହିଲେ।
ଔତ୍ପାତିକଂ ପୁରେ ଽସ୍ମାକଂ ଯଥା ନାନ୍ଯତ୍ର କୁତ୍ରଚିତ୍ ଵର୍ତତେ ଵର୍ତମାନଜ୍ଞ ଵଦ ତ୍ଵଂ ହି ଚ ନାରଦ
ନାରଦ, ଆମ ନଗରରେ ଏହି ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନି? ତୁମେ ଏହାର କାରଣ ଜାଣିଛ।
ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଭଯଦାଃ ସ୍ଵପ୍ନା ଭଜ୍ଯନ୍ତେ ଚ ଧ୍ଵଜାଃ ପରମ୍ ଵିନା ଚ ଵାଯୁନା କେତୁଃ ପତତେ ଚ ତଥା ଭୁଵି
ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି, ଧ୍ୱଜ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଛି, ଏବଂ ପବନ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେତୁ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଯାଉଛି।
ଅଟ୍ଟାଲକାଶ୍ଚ ନୃତ୍ଯନ୍ତେ ସପତାକାଃ ସଗୋପୁରାଃ ହିଂସ ହିଂସେତି ଶ୍ରୂଯନ୍ତେ ଗିରଶ୍ଚ ଭଯଦାଃ ପୁରେ
ପତାକା ଓ ଗୋପୁର ସହିତ ଅଟ୍ଟାଳିକାଗୁଡ଼ିକ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି, ଏବଂ ନଗରରେ 'ହିଂସା, ହିଂସା' ବୋଲି ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱର ଶୁଣାଯାଉଛି।
ନାହଂ ବିଭେମି ଦେଵାନାଂ ସେନ୍ଦ୍ରାଣାମପି ନାରଦ ମୁକ୍ତ୍ଵୈକଂ ଵରଦଂ ସ୍ଥାଣୁଂ ଭକ୍ତାଭଯକରଂ ହରମ୍
ନାରଦ, ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବତାମାନେକୁ ଭୟ କରେନି, କେବଳ ଏକ ଦୟାଳୁ ଭଗବାନ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ କରୁଥିବା ହରା ଛାଡ଼ି।
ଭଗଵନ୍ନାସ୍ତ୍ଯଵିଦିତମ୍ ଉତ୍ପାତେଷୁ ତଵାନଘ ଅନାଗତମତୀତଂ ଚ ଭଵାଞ୍ଜାନାତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ଭଗବନ୍, ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ବିଷୟରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖରେ ଅଜଣା ନାହିଁ; ତୁମେ ଭୂତକାଳ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପେ ଜାଣିଛ।
ତଦେତନ୍ନୋ ଭଯସ୍ଥାନମ୍ ଉତ୍ପାତାଭିନିଵେଦିତମ୍ କଥଯସ୍ଵ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରପନ୍ନସ୍ଯ ତୁ ନାରଦ
ଏହି ଭୟର କାରଣ ଯାହା ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତାହା ଆମକୁ କହ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛି, ନାରଦ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ନାରଦସ୍ତେନ ମଯେନାମଯଵର୍ଜିତଃ
ମୟା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଅକପଟ ନାରଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶୃଣୁ ଦାନଵ ତତ୍ତ୍ଵେନ ଭଵନ୍ତ୍ଯୌତ୍ପାତିକା ଯଥା ଧର୍ମେତି ଧାରଣେ ଧାତୁର୍ ମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚୈଵ ପଠ୍ଯତେ ଧାରଣାଚ୍ଚ ମହତ୍ତ୍ଵେନ ଧର୍ମ ଏଷ ନିରୁଚ୍ଯତେ
ଦାନବ, ଶୁଣ, କିପରି ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେଥିର ସତ୍ୟ ତୁମେ ଜାଣ। 'ଧୃ' ମାନେ ଧରିବା, ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ 'ଧର୍ମ' କୁହାଯାଏ; ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମର ସଠିକ୍ ଅର୍ଥ ହୁଏ।
ସ ଇଷ୍ଟପ୍ରାପକୋ ଧର୍ମ ଆଚାର୍ଯୈରୁପଦିଶ୍ଯତେ ଇତରଶ୍ଚାନିଷ୍ଟଫଲ ଆଚାର୍ଯୈର୍ନୋପଦିଶ୍ଯତେ
ଯେ ଧର୍ମ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ଗୁରୁମାନେ ସେଥିକୁ ଶିଖାନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ଯେଉଁଥିରୁ ଅନିଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ, ଗୁରୁମାନେ ସେଥିକୁ ଶିଖାନ୍ତି ନାହିଁ।