ନୂପୁରାରାଵରମ୍ଯାଣି ତ୍ରିପୁରେ ତତ୍ପୁରାଣ୍ଯପି ସ୍ଵର୍ଗାତିରିକ୍ତଶ୍ରୀକାଣି ତତ୍ର କନ୍ଯାପୁରାଣି ଚ
ତିନିଟି ସହର ମଧ୍ୟରେ ନୂପୁରର ଝଙ୍କାର ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ଏହାର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା; ସେଠାରେ ଅନେକ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ସହର ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଆରାମୈଶ୍ଚ ଵିହାରୈଶ୍ଚ ତଡାଗଵଟଚତ୍ଵରୈଃ ସରୋଭିଶ୍ଚ ସରିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵନୈଶ୍ଚୋପଵନୈରପି
ସେଠାରେ ଉଦ୍ୟାନ, ବିହାର, ପୋଖରୀ, ବଟବୃକ୍ଷ ତଳ, ଝିଲି, ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯଭୋଗୋପଭୋଗାନି ନାନାରତ୍ନଯୁତାନି ଚ ପୁଷ୍ପୋତ୍କରୈଶ୍ଚ ସୁଭଗାସ୍ ତ୍ରିପୁରସ୍ଯୋପନିର୍ଗମାଃ ପରିଖାଶତଗମ୍ଭୀରାଃ କୃତା ମାଯାନିଵାରଣୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଭୋଗବିଲାସ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ, ଓ ରୂପସୀ ଫୁଲର ଗଛି ଥିଲା; ତିନିଟି ସହରର ବାହାର ପଥ ଶତଶତ ଗଭୀର ଖାଳି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।
ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ଦୁର୍ଗଵିଧାନମୁତ୍ତମଂ କୃତଂ ମଯେନାଦ୍ଭୁତଵୀର୍ଯକର୍ମଣା ଦିତେଃ ସୁତା ଦୈଵତରାଜଵୈରିଣଃ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରାପୁରନନ୍ତଵିକ୍ରମାଃ
ମାୟାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କୌଶଳରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୁର୍ଗର ବିବରଣୀ ଶୁଣି, ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ଦେବତା ଓ ରାଜାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ—ହଜାରେ ହଜାରେ, ଅସୀମ ପ୍ରାକ୍ରମ ନେଇ, ଆସିଲେ।
ତଦାସୁରୈର୍ଦର୍ପିତଵୈରିମର୍ଦନୈର୍ ଜନାର୍ଦନୈଃ ଶୈଲକରୀନ୍ଦ୍ରସଂନିଭୈଃ ବଭୂଵ ପୂର୍ଣଂ ତ୍ରିପୁରଂ ତଥା ପୁରା ଯଥାମ୍ବରଂ ଭୂରିଜଲୈର୍ ଜଲପ୍ରଦୈଃ
ତାପରେ, ଅସୁରମାନେ ଗର୍ବିତ ଭାବରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦମନ କରି, ପାହାଡ଼ ହାତୀମାନେ ପରି, ସେହି ତିନିଟି ସହରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ଯେପରି ମେଘମାନେ ଆକାଶକୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
ନିର୍ମିତେ ତ୍ରିପୁରେ ଦୁର୍ଗେ ମଯେନାସୁରଶିଲ୍ପିନା ତଦ୍ଦୁର୍ଗଂ ଦୁର୍ଗତାଂ ପ୍ରାପ ବଦ୍ଧଵୈରୈଃ ସୁରାସୁରୈଃ
ମାୟା ନାମକ ଅସୁର ଶିଳ୍ପୀ ତିନିଟି ସହରର ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କଲେ, ତାପରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏକାପରି ଶତ୍ରୁତାରେ ବନ୍ଧା, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହେଲା।
ସକଲତ୍ରାଃ ସପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଶସ୍ତ୍ରଵନ୍ତୋ ଽନ୍ତକୋପମାଃ ମଯାଦିଷ୍ଟାନି ଵିଵିଶୁର୍ ଗୃହାଣି ହୃଷିତାଶ୍ଚ ତେ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଜଣାନୀ, ପୁଅ ଓ ହାତିଆର ନେଇ, ଯମର ଭୟଙ୍କରତା ସମାନ, ମାୟାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସିଂହା ଵନମିଵାନେକେ ମକରା ଇଵ ସାଗରମ୍ ରୋଷୈଶ୍ଚୈଵାତିପାରୁଷ୍ଯୈଃ ଶରୀରମିଵ ସଂହତୈଃ
ଅନେକ ସିଂହ ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ, ମକର ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରେ, ଏବଂ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଓ କଠୋରତାରେ, ଏମିତି ଦେହଗୁଡ଼ିକ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ।
ତଦ୍ଵଦ୍ବଲିଭିରଧ୍ଯସ୍ତଂ ତତ୍ପୁରଂ ଦେଵତାରିଭିଃ ତ୍ରିପୁରଂ ସଂକୁଲଂ ଜାତଂ ଦୈତ୍ଯକୋଟିଶତାକୁଲମ୍
ଏହିପରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ଶତ୍ରୁମାନେ ସେହି ସହରକୁ ଦଖଳ କଲେ; ତିନିଟି ସହର ଦେଖିବାକୁ ଗଣଗଣ ଦୈତ୍ୟମାନେ ରହିଥିଲେ।
ସୁତଲାଦପି ନିଷ୍ପତ୍ଯ ପାତାଲାଦ୍ଦାନଵାଲଯାତ୍ ଉପତସ୍ଥୁଃ ପଯୋଦାଭା ଯେ ଚ ଗିର୍ଯୁପଜୀଵିନଃ
ସୁତଳ ଓ ପାତାଳର ଦାନବ ଗୃହରୁ ବାହାରି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ରହୁଥିବାମାନେ, ସେମାନେ ମେଘପରି ଏକଠା ହେଲେ।
ଯୋ ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ କାମଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ରିପୁରାଶ୍ରଯାତ୍ ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ମଯସ୍ତତ୍ର ମାଯଯା ଵିଦଧାତି ସଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ତିନିଟି ସହରର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଲେ, ମାୟା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ସଚନ୍ଦ୍ରେଷୁ ପ୍ରଦୋଷେଷୁ ସାମ୍ବୁଜେଷୁ ସରଃସୁ ଚ ଆରାମେଷୁ ସଚୂତେଷୁ ତପୋଧନଵନେଷୁ ଚ
ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକ ରାତିରେ, ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଥିବା ପୋଖରୀରେ, ଆମ୍ବ ଗଛ ଥିବା ଉଦ୍ୟାନରେ, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲରେ ସେମାନେ ଥିଲେ।
ସ୍ଵଙ୍ଗାଶ୍ଚନ୍ଦନଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗାଂ ମାତଂଗାଃ ସମଦା ଇଵ ମୃଷ୍ଟାଭରଣଵସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ମୃଷ୍ଟସ୍ରଗନୁଲେପନାଃ
ସେମାନେ ନିଜ ଦେହକୁ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲେ; ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନେ ଭଳି, ଶୋଭାବନ୍ତ ଗହନା, ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ପ୍ରିଯାଭିଃ ପ୍ରିଯକ୍ରାମାଭିର୍ ହାଵଭାଵପ୍ରସୂତିଭିଃ ନାରୀଭିଃ ସତତଂ ରେମୁର୍ ମୁଦିତାଶ୍ଚୈଵ ଦାନଵାଃ
ପ୍ରିୟା ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମନ ରଞ୍ଜନ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ମଯେନ ନିର୍ମିତେ ସ୍ଥାନେ ମୋଦମାନା ମହାସୁରାଃ ଅର୍ଥେ ଧର୍ମେ ଚ କାମେ ଚ ନିଦଧୁସ୍ତେ ମତୀଃ ସ୍ଵଯମ୍
ମାୟା ତିଆରି କରିଥିବା ସେଠି, ମହାସୁରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ମନକୁ ଧନ, ଧର୍ମ ଓ କାମରେ ଲଗାଇଥିଲେ।
ତେଷାଂ ତ୍ରିପୁରଯୁକ୍ତାନାଂ ତ୍ରିପୁରେ ତ୍ରିଦଶାରିଣାମ୍ ଵ୍ରଜତି ସ୍ମ ସୁଖଂ କାଲଃ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନାଂ ଯଥା ତଥା
ତିନିଟି ସହର ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ଦେବତା ଶତ୍ରୁମାନେ, ସେଠି ସ୍ଵର୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦରେ ସମୟ କଟାନ୍ତି, ସେଭଳି ତିନିଟି ସହରରେ ସୁଖରେ ଦିନ କଟାଉଥିଲେ।
ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତେ ପିତୄନ୍ପୁତ୍ରାଃ ପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚାପି ପତୀଂସ୍ତଥା ଵିମୁକ୍ତକଲହାଶ୍ଚାପି ପ୍ରୀତଯଃ ପ୍ରଚୁରାଭଵନ୍
ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଜଣେ ଘରେ ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ। ଘରେ କୌଣସି ଝଗଡା ନଥିଲା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରେମ ଓ ସମ୍ମିଳନ ରହିଥିଲା।
ନାଧର୍ମସ୍ତ୍ରିପୁରସ୍ଥାନାଂ ବାଧତେ ଵୀର୍ଯଵାନପି ଅର୍ଚଯନ୍ତୋ ଦିତେଃ ପୁତ୍ରାସ୍ ତ୍ରିପୁରାଯତନେ ହରମ୍
ତ୍ରିପୁରାର ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟରେ ପୀଡିତ ହେଉନଥିଲେ। ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତ୍ରିପୁରା ମନ୍ଦିରରେ ହରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ପୁଣ୍ଯାହଶବ୍ଦାନୁଚ୍ଚେରୁର୍ ଆଶୀର୍ଵାଦାଂଶ୍ଚ ଵେଦଗାନ୍ ସ୍ଵନୂପୁରରଵୋନ୍ମିଶ୍ରାନ୍ ଵେଣୁଵୀଣାରଵାନପି
ଶୁଭ ଦିନର ଘୋଷଣା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହେଉଥିଲା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଗାନ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ପାଉଁଜନର ଝଙ୍କାର ଓ ବାଁଶୀ ବିଣାର ସୁର ମିଶିଥିଲା।
ହାସଶ୍ଚ ଵରନାରୀଣାଂ ଚିତ୍ତଵ୍ଯାକୁଲକାରକଃ ତ୍ରିପୁରେ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ରମତାଂ ଶ୍ରୂଯତେ ସଦା
ସୁନ୍ଦର ଝିଅମାନଙ୍କର ହସର ଧ୍ୱନି, ଯାହା ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିଲା, ସଦା ତ୍ରିପୁରାରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଉଥିଲା।
ତେଷାମର୍ଚଯତାଂ ଦେଵାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ନମସ୍ଯତାମ୍ ଧର୍ମାର୍ଥକାମମନ୍ତ୍ରାଣାଂ ମହାନ୍କାଲୋ ଽଭ୍ଯଵର୍ତତ
ସେମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ, ଧର୍ମ, ଧନ ଓ କାମ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ପଢି ପଢି ବଡ଼ ସମୟ କଟାଇଦେଲେ।
ଅଥାଲକ୍ଷ୍ମୀରସୂଯା ଚ ତୃଡ୍ବୁଭୁକ୍ଷେ ତଥୈଵ ଚ କଲିଶ୍ଚ କଲହଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରିପୁରଂ ଵିଵିଶୁଃ ସହ
ତାପରେ ଅସୁଭ, ଇର୍ଷ୍ୟା, ପିପାସା, ଭୋକ, ଏହି ସହିତ କଳି, ଝଗଡା ଏକାସাথে ତ୍ରିପୁରାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସଂଧ୍ଯାକାଲଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାସ୍ତେ ତ୍ରିପୁରଂ ଚ ଭଯାଵହାଃ ସମଧ୍ଯାସୁଃ ସମଂ ଘୋରାଃ ଶରୀରାଣି ଯଥାମଯାଃ
ସେମାନେ ସଂଧ୍ୟା ବେଳେ ଭୟ ନେଇ ତ୍ରିପୁରାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦେବୀମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଶିଗଲେ, ଯେପରି ରୋଗ ଦେହକୁ ଧରିଯାଏ।
ସର୍ଵ ଏତେ ଵିଶନ୍ତସ୍ତୁ ମଯେନ ତ୍ରିପୁରାନ୍ତରମ୍ ସ୍ଵପ୍ନେ ଭଯାଵହା ଦୃଷ୍ଟା ଆଵିଶନ୍ତସ୍ତୁ ଦାନଵାନ୍
ମୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତେ ତ୍ରିପୁରାର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଦାନବମାନେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଭୟଙ୍କର ଆକାର ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ପରେ ସେମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କ ଭିତରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଉଦିତେ ଚ ସହସ୍ରାଂଶୌ ଶୁଭଭାସାକରେ ରଵୌ ମଯଃ ସଭାମାଵିଵେଶ ଭାସ୍କରାଭ୍ଯାମିଵାମ୍ବୁଦଃ
ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯିଏ ଶୁଭ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ଉଦୟ ହେବା ପରେ, ମୟା ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଦୁଇଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଗରେ ଆସିଯାଏ।
ମେରୁକୂଟନିଭେ ରମ୍ଯ ଆସନେ ସ୍ଵର୍ଣମଣ୍ଡିତେ ଆସୀନାଃ କାଞ୍ଚନଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗେ ତୋଯମୁଚୋ ଯଥା
ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନରେ, ଯାହା ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସେମାନେ ବସିଥିଲେ, ଯେପରି ସୁନା ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ଜଳ ବହୁଏ।
ପାର୍ଶ୍ଵଯୋସ୍ତାରକାଖ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ଚ ଦାନଵଃ ଉପଵିଷ୍ଟୌ ମଯସ୍ଯାନ୍ତେ ହସ୍ତିନଃ କଲଭାଵିଵ
ମୟାଙ୍କ ପାଖରେ ତାରକ ଓ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ନାମକ ଦାନବମାନେ ବସିଥିଲେ, ଯେପରି ଛୋଟ ହାତୀମାନେ ହାତୀର ମାଲିକ ପାଖରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ତତଃ ସୁରାରଯଃ ସର୍ଵେ ଽଶେଷକୋପା ରଣାଜିରେ ଉପଵିଷ୍ଟା ଦୃଢଂ ଵିଦ୍ଧା ଦାନଵା ଦେଵଶତ୍ରଵଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେ, ଅତିରିକ୍ତ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସଭାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହତ ଦାନବ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ।
ତେଷ୍ଵାସୀନେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସୁଖାସନଗତେଷୁ ଚ ମଯୋ ମାଯାଵିଜନକ ଇତ୍ଯୁଵାଚ ସ ଦାନଵାନ୍
ସମସ୍ତେ ସୁବିଧାରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ମୟା, ଯିଏ ମାୟାର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ।
ଖେଚରାଃ ଖେଚରାରାଵା ଭୋ ଭୋ ଦାକ୍ଷାଯଣୀସୁତାଃ ନିଶାମଯଧ୍ଵଂ ସ୍ଵପ୍ନୋ ଽଯଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଭଯାଵହଃ
“ହେ ଆକାଶରେ ଘୁରୁଥିବାମାନେ, ହେ ଦକ୍ଷର କନ୍ୟାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଶୁଣ! ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଛି।”