ରତ୍ନାଚିତାନି ଶୋଭନ୍ତେ ପୁରାଣ୍ଯମରଵିଦ୍ଵିଷାମ୍ ପ୍ରାସାଦଶତଜୁଷ୍ଟାନି କୂଟାଗାରୋତ୍କଟାନି ଚ
ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହର ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ଶତ ଶତ ପ୍ରାସାଦ ଓ ଉଚ୍ଚ ମହଳରେ ଭରିଥିଲା।
ସର୍ଵେଷାଂ କାମଗାନି ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵଲୋକାତିଗାନି ଚ ସୋଦ୍ଯାନଵାପୀକୂପାନି ସପଦ୍ମସରଵନ୍ତି ଚ
ସମସ୍ତ ସହର ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା; ଏଠି ଉଦ୍ୟାନ, ଜଳାଶୟ, କୁଆଁ ଓ ପଦ୍ମରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ଥିଲା।
ଅଶୋକଵନଭୂତାନି କୋକିଲାରୁତଵନ୍ତି ଚ ଚିତ୍ରଶାଲାଵିଶାଲାନି ଚତୁଃଶାଲୋତ୍ତମାନି ଚ
ଏଠି ଅଶୋକ ବନ ପରି ଉଦ୍ୟାନ, କୋକିଳର ମଧୁର ଡାକରେ ମୁହିଁଯାଇଥିଲା; ଚିତ୍ରଶାଳା ଓ ଚାରି ଦିଗରେ ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଥିଲା।
ସପ୍ତାଷ୍ଟଦଶଭୌମାନି ସତ୍କୃତାନି ମଯେନ ଚ ବହୁଧ୍ଵଜପତାକାନି ସ୍ରଗ୍ଦାମାଲଂକୃତାନି ଚ
ଏଠି ସାତ, ଆଠ ଓ ଦଶ ତଳା ବଡ଼ ବଡ଼ ଗୃହ ମୟା ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଅନେକ ଧ୍ୱଜ, ପତାକା ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
କିଙ୍କିଣୀଜାଲଶବ୍ଦାନି ଗନ୍ଧଵନ୍ତି ମହାନ୍ତି ଚ ସୁସଂଯୁକ୍ତୋପଲିପ୍ତାନି ପୁଷ୍ପନୈଵେଦ୍ଯଵନ୍ତି ଚ
ଏଠି କିଙ୍କିଣିର ଝଙ୍କାର, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମହାନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା; ସବୁଠାରେ ଭଲଭାବେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଓ ଫୁଲ ଭୋଗ ଦିଆଯାଉଥିଲା।
ଯଜ୍ଞଧୂମାନ୍ଧକାରାଣି ସଂପୂର୍ଣକଲଶାନି ଚ ଗଗନାଵରଣାଭାନି ହଂସପଙ୍କ୍ତିନିଭାନି ଚ
ଏଠି ଯଜ୍ଞର ଧୂଆଁରେ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ରହିଥିଲା, ଆକାଶ ଆବରଣ ପରି ଓ ହଂସ ଶାରୀ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପଙ୍କ୍ତୀକୃତାନି ରାଜନ୍ତେ ଗୃହାଣି ତ୍ରିପୁରେ ପୁରେ ମୁକ୍ତାକଲାପୈର୍ଲମ୍ବଦ୍ଭିର୍ ହସନ୍ତୀଵ ଶଶିଶ୍ରିଯମ୍
ତ୍ରିପୁରା ସହରର ଘରଗୁଡ଼ିକ ଶାରୀ ଶାରୀ ଲାଗିଥିଲା, ମୁକ୍ତାର ମାଳା ଝୁଲିଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୋଭା ପରି ହସୁଥିବା ପ୍ରତୀତି ହୋଇଥିଲା।
ମଲ୍ଲିକାଜାତିପୁଷ୍ପାଦ୍ଯୈର୍ ଗନ୍ଧଧୂପାଧିଵାସିତୈଃ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯସୁଖୈର୍ନିତ୍ଯଂ ସମୈଃ ସତ୍ପୁରୁଷୈରିଵ
ଏଠି ମଲ୍ଲିକା, ଜାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧ, ଧୂପ ରହିଥିଲା; ପାଞ୍ଚଇନ୍ଦ୍ରିୟର ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଏଠି ସଦା ଥିଲା, ଏକଠି ଭଲ ଲୋକମାନେ ଯେପରି ରହନ୍ତି।
ହେମରାଜତଲୋହାଦ୍ଯମଣିରତ୍ନାଞ୍ଜନାଙ୍କିତାଃ ପ୍ରାକାରାସ୍ତ୍ରିପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ ଗିରିପ୍ରାକାରସଂନିଭାଃ
ସେ ତିନିଟି ସହରର ପ୍ରାଚୀରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁନା, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମୁକ୍ତାରେ ସଜାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ପାହାଡ଼ ପ୍ରାଚୀର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଏକୈକସ୍ମିନ୍ପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ ଗୋପୁରାଣାଂ ଶତଂ ଶତମ୍ ସପତାକାଧ୍ଵଜଵତାଂ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଗିରିଶୃଙ୍ଗଵତ୍
ସେହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହରରେ ଶତଶତ ଦ୍ୱାର ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ଲହରାଉଥିଲା, ଏହା ପାହାଡ଼ର ଚୂଡ଼ା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ନୂପୁରାରାଵରମ୍ଯାଣି ତ୍ରିପୁରେ ତତ୍ପୁରାଣ୍ଯପି ସ୍ଵର୍ଗାତିରିକ୍ତଶ୍ରୀକାଣି ତତ୍ର କନ୍ଯାପୁରାଣି ଚ
ତିନିଟି ସହର ମଧ୍ୟରେ ନୂପୁରର ଝଙ୍କାର ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା, ଏହାର ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା; ସେଠାରେ ଅନେକ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ସହର ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଆରାମୈଶ୍ଚ ଵିହାରୈଶ୍ଚ ତଡାଗଵଟଚତ୍ଵରୈଃ ସରୋଭିଶ୍ଚ ସରିଦ୍ଭିଶ୍ଚ ଵନୈଶ୍ଚୋପଵନୈରପି
ସେଠାରେ ଉଦ୍ୟାନ, ବିହାର, ପୋଖରୀ, ବଟବୃକ୍ଷ ତଳ, ଝିଲି, ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯଭୋଗୋପଭୋଗାନି ନାନାରତ୍ନଯୁତାନି ଚ ପୁଷ୍ପୋତ୍କରୈଶ୍ଚ ସୁଭଗାସ୍ ତ୍ରିପୁରସ୍ଯୋପନିର୍ଗମାଃ ପରିଖାଶତଗମ୍ଭୀରାଃ କୃତା ମାଯାନିଵାରଣୈଃ
ଦିବ୍ୟ ଭୋଗବିଲାସ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିମୁକ୍ତାରେ ଶୋଭିତ, ଓ ରୂପସୀ ଫୁଲର ଗଛି ଥିଲା; ତିନିଟି ସହରର ବାହାର ପଥ ଶତଶତ ଗଭୀର ଖାଳି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି।
ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ଦୁର୍ଗଵିଧାନମୁତ୍ତମଂ କୃତଂ ମଯେନାଦ୍ଭୁତଵୀର୍ଯକର୍ମଣା ଦିତେଃ ସୁତା ଦୈଵତରାଜଵୈରିଣଃ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରାପୁରନନ୍ତଵିକ୍ରମାଃ
ମାୟାଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କୌଶଳରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୁର୍ଗର ବିବରଣୀ ଶୁଣି, ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ଦେବତା ଓ ରାଜାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ—ହଜାରେ ହଜାରେ, ଅସୀମ ପ୍ରାକ୍ରମ ନେଇ, ଆସିଲେ।
ତଦାସୁରୈର୍ଦର୍ପିତଵୈରିମର୍ଦନୈର୍ ଜନାର୍ଦନୈଃ ଶୈଲକରୀନ୍ଦ୍ରସଂନିଭୈଃ ବଭୂଵ ପୂର୍ଣଂ ତ୍ରିପୁରଂ ତଥା ପୁରା ଯଥାମ୍ବରଂ ଭୂରିଜଲୈର୍ ଜଲପ୍ରଦୈଃ
ତାପରେ, ଅସୁରମାନେ ଗର୍ବିତ ଭାବରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦମନ କରି, ପାହାଡ଼ ହାତୀମାନେ ପରି, ସେହି ତିନିଟି ସହରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ଯେପରି ମେଘମାନେ ଆକାଶକୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି।
ନିର୍ମିତେ ତ୍ରିପୁରେ ଦୁର୍ଗେ ମଯେନାସୁରଶିଲ୍ପିନା ତଦ୍ଦୁର୍ଗଂ ଦୁର୍ଗତାଂ ପ୍ରାପ ବଦ୍ଧଵୈରୈଃ ସୁରାସୁରୈଃ
ମାୟା ନାମକ ଅସୁର ଶିଳ୍ପୀ ତିନିଟି ସହରର ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କଲେ, ତାପରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଏକାପରି ଶତ୍ରୁତାରେ ବନ୍ଧା, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହେଲା।
ସକଲତ୍ରାଃ ସପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ଶସ୍ତ୍ରଵନ୍ତୋ ଽନ୍ତକୋପମାଃ ମଯାଦିଷ୍ଟାନି ଵିଵିଶୁର୍ ଗୃହାଣି ହୃଷିତାଶ୍ଚ ତେ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଜଣାନୀ, ପୁଅ ଓ ହାତିଆର ନେଇ, ଯମର ଭୟଙ୍କରତା ସମାନ, ମାୟାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସିଂହା ଵନମିଵାନେକେ ମକରା ଇଵ ସାଗରମ୍ ରୋଷୈଶ୍ଚୈଵାତିପାରୁଷ୍ଯୈଃ ଶରୀରମିଵ ସଂହତୈଃ
ଅନେକ ସିଂହ ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ, ମକର ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରେ, ଏବଂ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧ ଓ କଠୋରତାରେ, ଏମିତି ଦେହଗୁଡ଼ିକ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ।
ତଦ୍ଵଦ୍ବଲିଭିରଧ୍ଯସ୍ତଂ ତତ୍ପୁରଂ ଦେଵତାରିଭିଃ ତ୍ରିପୁରଂ ସଂକୁଲଂ ଜାତଂ ଦୈତ୍ଯକୋଟିଶତାକୁଲମ୍
ଏହିପରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ଶତ୍ରୁମାନେ ସେହି ସହରକୁ ଦଖଳ କଲେ; ତିନିଟି ସହର ଦେଖିବାକୁ ଗଣଗଣ ଦୈତ୍ୟମାନେ ରହିଥିଲେ।
ସୁତଲାଦପି ନିଷ୍ପତ୍ଯ ପାତାଲାଦ୍ଦାନଵାଲଯାତ୍ ଉପତସ୍ଥୁଃ ପଯୋଦାଭା ଯେ ଚ ଗିର୍ଯୁପଜୀଵିନଃ
ସୁତଳ ଓ ପାତାଳର ଦାନବ ଗୃହରୁ ବାହାରି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ରହୁଥିବାମାନେ, ସେମାନେ ମେଘପରି ଏକଠା ହେଲେ।
ଯୋ ଯଂ ପ୍ରାର୍ଥଯତେ କାମଂ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ରିପୁରାଶ୍ରଯାତ୍ ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ମଯସ୍ତତ୍ର ମାଯଯା ଵିଦଧାତି ସଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ତିନିଟି ସହରର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଲେ, ମାୟା ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିଲେ।
ସଚନ୍ଦ୍ରେଷୁ ପ୍ରଦୋଷେଷୁ ସାମ୍ବୁଜେଷୁ ସରଃସୁ ଚ ଆରାମେଷୁ ସଚୂତେଷୁ ତପୋଧନଵନେଷୁ ଚ
ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକ ରାତିରେ, ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଥିବା ପୋଖରୀରେ, ଆମ୍ବ ଗଛ ଥିବା ଉଦ୍ୟାନରେ, ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ଜଙ୍ଗଲରେ ସେମାନେ ଥିଲେ।
ସ୍ଵଙ୍ଗାଶ୍ଚନ୍ଦନଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗାଂ ମାତଂଗାଃ ସମଦା ଇଵ ମୃଷ୍ଟାଭରଣଵସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚ ମୃଷ୍ଟସ୍ରଗନୁଲେପନାଃ
ସେମାନେ ନିଜ ଦେହକୁ ଚନ୍ଦନ ଲେପିଥିଲେ; ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନେ ଭଳି, ଶୋଭାବନ୍ତ ଗହନା, ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ।
ପ୍ରିଯାଭିଃ ପ୍ରିଯକ୍ରାମାଭିର୍ ହାଵଭାଵପ୍ରସୂତିଭିଃ ନାରୀଭିଃ ସତତଂ ରେମୁର୍ ମୁଦିତାଶ୍ଚୈଵ ଦାନଵାଃ
ପ୍ରିୟା ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମନ ରଞ୍ଜନ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ମଯେନ ନିର୍ମିତେ ସ୍ଥାନେ ମୋଦମାନା ମହାସୁରାଃ ଅର୍ଥେ ଧର୍ମେ ଚ କାମେ ଚ ନିଦଧୁସ୍ତେ ମତୀଃ ସ୍ଵଯମ୍
ମାୟା ତିଆରି କରିଥିବା ସେଠି, ମହାସୁରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ମନକୁ ଧନ, ଧର୍ମ ଓ କାମରେ ଲଗାଇଥିଲେ।
ତେଷାଂ ତ୍ରିପୁରଯୁକ୍ତାନାଂ ତ୍ରିପୁରେ ତ୍ରିଦଶାରିଣାମ୍ ଵ୍ରଜତି ସ୍ମ ସୁଖଂ କାଲଃ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥାନାଂ ଯଥା ତଥା
ତିନିଟି ସହର ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ଦେବତା ଶତ୍ରୁମାନେ, ସେଠି ସ୍ଵର୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦରେ ସମୟ କଟାନ୍ତି, ସେଭଳି ତିନିଟି ସହରରେ ସୁଖରେ ଦିନ କଟାଉଥିଲେ।
ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତେ ପିତୄନ୍ପୁତ୍ରାଃ ପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚାପି ପତୀଂସ୍ତଥା ଵିମୁକ୍ତକଲହାଶ୍ଚାପି ପ୍ରୀତଯଃ ପ୍ରଚୁରାଭଵନ୍
ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଜଣେ ଘରେ ଝିଅମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ। ଘରେ କୌଣସି ଝଗଡା ନଥିଲା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରେମ ଓ ସମ୍ମିଳନ ରହିଥିଲା।
ନାଧର୍ମସ୍ତ୍ରିପୁରସ୍ଥାନାଂ ବାଧତେ ଵୀର୍ଯଵାନପି ଅର୍ଚଯନ୍ତୋ ଦିତେଃ ପୁତ୍ରାସ୍ ତ୍ରିପୁରାଯତନେ ହରମ୍
ତ୍ରିପୁରାର ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟରେ ପୀଡିତ ହେଉନଥିଲେ। ଦିତିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତ୍ରିପୁରା ମନ୍ଦିରରେ ହରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ପୁଣ୍ଯାହଶବ୍ଦାନୁଚ୍ଚେରୁର୍ ଆଶୀର୍ଵାଦାଂଶ୍ଚ ଵେଦଗାନ୍ ସ୍ଵନୂପୁରରଵୋନ୍ମିଶ୍ରାନ୍ ଵେଣୁଵୀଣାରଵାନପି
ଶୁଭ ଦିନର ଘୋଷଣା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହେଉଥିଲା, ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଗାନ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ପାଉଁଜନର ଝଙ୍କାର ଓ ବାଁଶୀ ବିଣାର ସୁର ମିଶିଥିଲା।
ହାସଶ୍ଚ ଵରନାରୀଣାଂ ଚିତ୍ତଵ୍ଯାକୁଲକାରକଃ ତ୍ରିପୁରେ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ରମତାଂ ଶ୍ରୂଯତେ ସଦା
ସୁନ୍ଦର ଝିଅମାନଙ୍କର ହସର ଧ୍ୱନି, ଯାହା ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିଲା, ସଦା ତ୍ରିପୁରାରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଉଥିଲା।