ଭୂମ୍ଯାନାଂ ଜଲଜାନାଂ ଚ ଶାପାନାଂ ମୁନିତେଜସାମ୍ ଦେଵପ୍ରହରଣାନାଂ ଚ ଦେଵାନାଂ ଚ ପ୍ରଜାପତେଃ
'ଭୂମିର ଜନ୍ମା, ପାଣିର ଜନ୍ମା, ଋଷିମାନଙ୍କ ଶାପ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର, ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଏହାକୁ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।'
ଅଲଙ୍ଘନୀଯଂ ଭଵତୁ ତ୍ରିପୁରଂ ଯଦି ତେ ପ୍ରିଯମ୍ ଵିଶ୍ଵକର୍ମା ଇତୀଵୋକ୍ତଃ ସ ତଦା ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
'ଯଦି ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛ, ତେବେ ତିନିଟି ଦୁର୍ଗ କେବେ ଜିତିହେବା ନୁହେଁ।' ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏଭଳି କହିଲେ, ତାପରେ ସେ—
ଉଵାଚ ପ୍ରହସନ୍ଵାକ୍ଯଂ ମଯଂ ଦୈତ୍ଯଗଣାଧିପମ୍ ସର୍ଵାମରତ୍ଵଂ ନୈଵାସ୍ତି ଅସଦ୍ଵୃତ୍ତସ୍ଯ ଦାନଵ
ହସି କହିଲେ, ଦାନବମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ମୟାଙ୍କୁ — ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିଲେ କେହି ଅମରତ୍ୱ ପାଇବାକୁ ନାହିଁ, ଦାନବ।
ତସ୍ମାଦ୍ଦୁର୍ଗଵିଧାନଂ ହି କ୍ଷଣାଦପି ଵିଧୀଯତାମ୍ ପିତାମହଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦୈଵଂ ଦାନଵୋ ମଯଃ
ଏହିପରି ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କାମ ତୁରନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ; ପିତାମହଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମୟା ଦାନବ ଏହି କାମ କଲେ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପୁନରପ୍ଯାହ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପଦ୍ମସମ୍ଭଵମ୍ ଯସ୍ତଦେକେଷୁଣା ଦୁର୍ଗଂ ସକୃନ୍ମୁକ୍ତେନ ନିର୍ଦହେତ୍
ହାତ ଜୋଡି ମୟା ପୁଣି ମନୋତ୍ସରେ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ — ଯେଉଁଠି ଏକ ତୀର ଦେଇ ଦୁର୍ଗକୁ ଏକଥରେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ—
ସମଂ ସ ସଂଯୁଗେ ହନ୍ଯାଦ୍ ଅଵଧ୍ଯଂ ଶେଷତୋ ଭଵେତ୍ ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଚାପ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମଯଂ ଦେଵଃ ପିତାମହଃ
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମାନ ଭାବରେ ହତ୍ୟା କରିବେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଅବଧ୍ୟ ରହିବେ। ଏହିପରି ହେଉ, କହିଲେ ପିତାମହ ଦେବତା, ମୟାଙ୍କୁ।
ସ୍ଵପ୍ନେ ଲବ୍ଧୋ ଯଥାର୍ଥୋ ଵୈ ତତ୍ରୈଵାଦର୍ଶନଂ ଯଯୌ ଗତେ ପିତାମହେ ଦୈତ୍ଯା ଗତା ମଯରଵିପ୍ରଭାଃ
ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଏଠି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା; ପିତାମହ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଦାନବମାନେ ମୟାଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ।
ଵରଦାନାଦ୍ଵିରେଜୁସ୍ତେ ତପସା ଚ ମହାବଲାଃ ସ ମଯସ୍ତୁ ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ ଦାନଵୋ ଵୃଷସତ୍ତମଃ
ବର ପାଇବାରୁ ସେମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ତାପରେ ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦେଇ; କିନ୍ତୁ ମୟା, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ପ୍ରଧାନ।
ଦୁର୍ଗଂ ଵ୍ଯଵସିତଃ କର୍ତୁମ୍ ଇତି ଚାଚିନ୍ତଯତ୍ତଦା କଥଂ ନାମ ଭଵେଦ୍ଦୁର୍ଗଂ ତନ୍ମଯା ତ୍ରିପୁରଂ କୃତମ୍
ସେ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବାକୁ ଠାରେଇଲେ, ଏବଂ ଚିନ୍ତା କଲେ — କିପରି ଏପରି ଦୁର୍ଗ ମୁଁ ତିଆରି କରିପାରିବି, ଯେପରି ତ୍ରିପୁରା ମୁଁ ତିଆରି କରିଥିଲି?
ଵତ୍ସ୍ଯତେ ତତ୍ପୁରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମତ୍ତୋ ନାନ୍ଯୈର୍ନ ସଂଶଯଃ ଯଥାଚୈକେଷୁଣା ତେନ ତତ୍ପୁରଂ ନ ହି ହନ୍ଯତେ
ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁର ମୁଁ ଏକା ରହିବି, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ, ନିଶ୍ଚିତ; ଏବଂ ଏକ ତୀର ଦେଇ ଏହି ପୁର ଧ୍ୱଂସ ହେବା ନାହିଁ, ଏହିପରି ହେବ।
ଦେଵୈସ୍ତଥା ଵିଧାତଵ୍ଯଂ ମଯା ମତିଵିଚାରଣମ୍ ଵିସ୍ତାରୋ ଯୋଜନଶତମ୍ ଏକୈକସ୍ଯ ପୁରସ୍ଯ ତୁ
ଦେବମାନେ ମୋ ଚିନ୍ତା ଅନୁସାରେ ଏହିପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁରର ବିସ୍ତାର ଶତ ଯୋଜନ ହେବ।
କାର୍ଯସ୍ତେଷାଂ ଚ ଵିଷ୍କମ୍ଭଶ୍ ଚୈକୈକଶତଯୋଜନମ୍ ପୁଷ୍ଯଯୋଗେଣ ନିର୍ମାଣଂ ପୁରାଣଂ ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି
ପ୍ରତ୍ୟେକର ପ୍ରସ୍ତ ମଧ୍ୟ ଶତ ଯୋଜନ ହେବ; ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗରେ ନିର୍ମାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ଏହି ପୁର ପ୍ରାଚୀନ ହେବ।
ପୁଷ୍ଯଯୋଗେଣ ଚ ଦିଵି ସମେଷ୍ଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍ ପୁଷ୍ଯଯୋଗେଣ ଯୁକ୍ତାନି ଯସ୍ତାନ୍ଯାସାଦଯିଷ୍ଯତି
ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗରେ ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବେ; ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗରେ ଯୋଗ ହେଇଥିବା, ଯେଉଁଠି ଯିଏ ପହଞ୍ଚିପାରିବ—
ପୁରାଣ୍ଯେକପ୍ରହାରେଣ ଶତାନି ନିହନିଷ୍ଯତି ଆଯସଂ ତୁ କ୍ଷିତିତଲେ ରାଜତଂ ତୁ ନଭସ୍ତଲେ
ପ୍ରାଚୀନ ପୁରଗୁଡିକୁ ଏକ ପ୍ରହାରରେ ଶତ ଶତ ଧ୍ୱଂସ ହେବ; ଏକ ଆୟସ ପୁର ପୃଥିବୀରେ, ଏକ ରୂପା ପୁର ଆକାଶରେ।
ରାଜତସ୍ଯୋପରିଷ୍ଟାତ୍ତୁ ସୌଵର୍ଣଂ ଭଵିତା ପୁରମ୍ ଏଵଂ ତ୍ରିଭିଃ ପୁରୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ରିପୁରଂ ତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ଶତଯୋଜନଵିଷ୍କମ୍ଭୈର୍ ଅନ୍ତରୈସ୍ତଦ୍ଦୁରାସଦମ୍
ରୂପା ପୁରର ଉପରେ ସୁନା ପୁର ହେବ; ଏହି ତିନି ପୁର ମିଶି ତ୍ରିପୁରା ହେବ, ଶତ ଯୋଜନ ପ୍ରସ୍ତ ଦେଇ ଯୋଡାଯିବା, ଏହି ଦୁର୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଅତି କଷ୍ଟ।
ଅଟ୍ଟାଲକୈର୍ ଯନ୍ତ୍ରଶତଘ୍ନିଭିଶ୍ଚ ସଚକ୍ରଶୂଲୋପଲକମ୍ପନୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵାରୈର୍ମହାମନ୍ଦରମେରୁକଲ୍ପୈଃ ପ୍ରାକାରଶୃଙ୍ଗୈଃ ସୁଵିରାଜମାନମ୍
ଏହିପୁର ଉଚ୍ଚ ଦୁର୍ଗ ଟାଉର, ଶତ ଯନ୍ତ୍ର, ଚକ୍ର, ବାଣ, ଅନ୍ଦୋଳନ ଯନ୍ତ୍ର, ଦ୍ୱାରଗୁଡିକ ମହା ମନ୍ଦରା ଓ ମେରୁ ପର୍ବତ ଭଳି, ଦୁର୍ଗ ଶିଖର ଦେଇ ଶୋଭିତ।
ସତାରକାଖ୍ଯେନ ମଯେନ ଗୁପ୍ତଂ ସ୍ଵସ୍ଥଂ ଚ ଗୁପ୍ତଂ ତଡିନ୍ମାଲିନାପି କୋ ନାମ ହନ୍ତୁଂ ତ୍ରିପୁରଂ ସମର୍ଥୋ ମୁକ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିନେତ୍ରଂ ଭଗଵନ୍ତମେକମ୍
ସତାରକା ନାମରେ ମୟା ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ନିରାପଦ, ବିଦ୍ୟୁତ ମାଳା ଦେଇ ଘେରା; ତ୍ରିନେତ୍ର ଭଗବାନ ଛଡା କେହି ତ୍ରିପୁରାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିବେ?
ଇତି ଚିନ୍ତାଯୁତୋ ଦୈତ୍ଯୋ ଦିଵ୍ଯୋପାଯପ୍ରଭାଵଜମ୍ ଚକାର ତ୍ରିପୁରଂ ଦୁର୍ଗଂ ମନଃସଂଚାରଚାରିତମ୍
ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ଭରି, ଦାନବ ଦିବ୍ୟ ଉପାୟର ଶକ୍ତି ଦେଇ ତ୍ରିପୁରା ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କଲେ, ମନର ଚାଳ ଦେଇ।
ପ୍ରାକାରୋ ଽନେନ ମାର୍ଗେଣ ଇହ ଵାମୁତ୍ର ଗୋପୁରମ୍ ଇହ ଚାଟ୍ଟାଲକଦ୍ଵାରମ୍ ଇହ ଚାଟ୍ଟାଲଗୋପୁରମ୍
ଏଠି ଦୁର୍ଗ ପ୍ରାକାର, ଏଠି ରାସ୍ତା, ଏଠି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟଠି ଦ୍ୱାର; ଏଠି ଦୁର୍ଗ ଟାଉର ଦ୍ୱାର, ଏଠି ଦୁର୍ଗ ଟାଉର ଦ୍ୱାର।
ରାଜମାର୍ଗ ଇତଶ୍ଚାପି ଵିପୁଲୋ ଭଵତାମିତି ରଥ୍ଯୋପରଥ୍ଯାଃ ସତ୍ତ୍ରିକା ଇହ ଚତ୍ଵର ଏଵ ଚ
ଏଠି ରାଜପଥ ମଧ୍ୟ ବଡ଼; ଏଠି ଗଲି ଓ ଶାଖାପଥ, ଏଠି ସଭା ଘର ଓ ଚତ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଇଦମନ୍ତଃପୁରସ୍ଥାନଂ ରୁଦ୍ରାଯତନମତ୍ର ଚ ସଵଟାନି ତଡାଗାନି ହ୍ଯ୍ ଅତ୍ର ଵାପ୍ଯଃ ସରାଂସି ଚ
ଏହି ରାଜଧାନୀର ଭିତରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜାସ୍ଥଳ ଅଛି, ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ମଣ୍ଡପ, ପୋଖରୀ, ଜଳାଶୟ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଝିଲିମିଳି ହ୍ରଦ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଆରାମାଶ୍ଚ ସଭାଶ୍ଚାତ୍ର ଉଦ୍ଯାନାନ୍ଯତ୍ର ଵା ତଥା ଉପନିର୍ଗମୋ ଦାନଵାନାଂ ଭଵତ୍ଯତ୍ର ମନୋହରଃ
ଏଠାରେ ଉଦ୍ୟାନ, ସଭା ଘର ଓ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ବଗିଚା ଅଛି; ଏଠାରେ ଦାନବମାନେ ଘୁରିବା ପାଇଁ ମନମୋହନ ରାସ୍ତା ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ମାନସଂ ତତ୍ରାକଲ୍ପଯତ୍ପୁରକଲ୍ପଵିତ୍ ମଯେନ ତତ୍ପୁରଂ ସୃଷ୍ଟଂ ତ୍ରିପୁରଂ ତ୍ଵିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ପୁର ତିଆରି କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ ମୟା ମନରେ ଏହି ସହର ଗଢିଥିଲେ; ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ଏହି ତ୍ରିପୁରା ନାମକ ସହର ମୟା ତିଆରି କରିଥିଲେ।
କାର୍ଷ୍ଣାଯସମଯଂ ଯତ୍ତୁ ମଯେନ ଵିହିତଂ ପୁରମ୍ ତାରକାଖ୍ଯୋ ଽଧିପସ୍ତତ୍ର କୃତସ୍ଥାନାଧିପୋ ଽଵସତ୍
କଳା ଲୋହାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସେହି ସହରକୁ ମୟା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଏଠିରେ ତାରକ ନାମକ ରାଜାକୁ ଅଧିପତି ଭାବେ ବସାଯାଇଥିଲା।
ଯତ୍ତୁ ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁସଂକାଶଂ ରାଜତଂ ନିର୍ମିତଂ ପୁରମ୍ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ପ୍ରଭୁସ୍ତତ୍ର ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲୀ ତ୍ଵିଵାମ୍ବୁଦଃ
ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ରୌପ୍ୟର ସହରକୁ ମଧ୍ୟ ମୟା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଏଠିରେ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀ ନାମକ ରାଜା, ଯିଏ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।
ସୁଵର୍ଣାଧିକୃତଂ ଯଚ୍ଚ ମଯେନ ଵିହିତଂ ପୁରମ୍ ସ୍ଵଯମେଵ ମଯସ୍ତତ୍ର ଗତସ୍ତଦଧିପଃ ପ୍ରଭୁଃ
ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସହରକୁ ମୟା ନିଜେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାହାର ମାଲିକ ହୋଇଥିଲେ।
ତାରକସ୍ଯ ପୁରଂ ତତ୍ର ଶତଯୋଜନମନ୍ତରମ୍ ଵିଦ୍ଯୁନ୍ମାଲିପୁରଂ ଚାପି ଶତଯୋଜନକେ ଽନ୍ତରେ
ତାରକଙ୍କ ସହର ଏଠିରେ ଥିଲା, ଯାହା ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରେ ଅଲଗା ଥିଲା; ଏହିପରି ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କ ସହର ମଧ୍ୟ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରେ ଥିଲା।
ମେରୁପର୍ଵତସଂକାଶଂ ମଯସ୍ଯାପି ପୁରଂ ମହତ୍ ପୁଷ୍ଯସଂଯୋଗମାତ୍ରେଣ କାଲେନ ସ ମଯଃ ପୁରା
ମୟାଙ୍କ ଏହି ବଡ଼ ସହର ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗରେ ଏହି ସହରକୁ ମୟା ପୂର୍ବେ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
କୃତଵାଂସ୍ତ୍ରିପୁରଂ ଦୈତ୍ଯସ୍ ତ୍ରିନେତ୍ରଃ ପୁଷ୍ପକଂ ଯଥା ଯେନ ଯେନ ମଯୋ ଯାତି ପ୍ରକୁର୍ଵାଣଃ ପୁରଂ ପୁରାତ୍
ସେଇ ଦାନବ ତ୍ରିପୁରା ସହର ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଯେପରି ତ୍ରିନୟନ ଭଗବାନ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ତିଆରି କରିଥିଲେ; ମୟା ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେଠାରେ ସହର ତିଆରି କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଶସ୍ତାସ୍ତତ୍ର ତତ୍ରୈଵ ଵାରୁଣ୍ଯାମାଲଯାଃ ସ୍ଵଯମ୍ ରୁକ୍ମରୂପ୍ଯାଯସାନାଂ ଚ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଏଠି, ବାରୁଣୀ ଦିଗରେ, ସେଠାରେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଓ ଲୋହାର ଅନେକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହଳ ଥିଲା।