ଖନନ୍ତଃ ପୃଥିଵୀଂ ଦଗ୍ଧା ଵିଷ୍ଣୁନା ଯେ ଽଶ୍ଵମାର୍ଗଣେ ଅସମଞ୍ଜସସ୍ତୁ ତନଯୋ ଯୋ ଽଂଶୁମାନ୍ନାମ ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଘୋଡା ଖୋଜିବାରେ ପୃଥିବୀ ଖନନ କରୁଥିବା ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଲେ। ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଂଶୁମାନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଦିଲୀପସ୍ ତୁ ଦିଲୀପାତ୍ତୁ ଭଗୀରଥଃ ଯେନ ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା ତପଃ କୃତ୍ଵାଵତାରିତା
ଅଂଶୁମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ ହେଲେ, ଦିଲୀପଙ୍କୁଠାରୁ ଭାଗୀରଥ ଜନ୍ମିଲେ। ଭାଗୀରଥ ତପସ୍ୟା କରି ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ପୃଥିବୀରେ ଆଣିଥିଲେ।
ଭଗୀରଥସ୍ଯ ତନଯୋ ନାଭାଗ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ନାଭାଗସ୍ଯାମ୍ବରୀଷୋ ଽଭୂତ୍ ସିନ୍ଧୁଦ୍ଵୀପସ୍ ତତୋ ଽଭଵତ୍
ଭାଗୀରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାଭାଗ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ନାଭାଗଙ୍କୁଠାରୁ ଅମ୍ବରୀଷ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ହେଲେ।
ତସ୍ଯାଯୁତାଯୁଃ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂଦ୍ ଋତୁପର୍ଣସ୍ତତୋ ଽଭଵତ୍ ତସ୍ଯ କଲ୍ମାଷପାଦସ୍ତୁ ସର୍ଵକର୍ମା ତତଃ ସ୍ମୃତଃ
ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆୟୁତାୟୁ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଋତୁପର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମିଲେ। ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର କଳ୍ମାଷପାଦ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତସ୍ଯାନରଣ୍ଯଃ ପୁତ୍ରୋ ଽଭୂନ୍ ନିଘ୍ନସ୍ତସ୍ଯ ସୁତୋ ଽଭଵତ୍ ନିଘ୍ନପୁତ୍ରାଵ୍ ଉଭୌ ଜାତାଵ୍ ଅନମିତ୍ରରଘୂ ନୃପୌ
କଳ୍ମାଷପାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅନରଣ୍ୟ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ନିଘ୍ନ ଜନ୍ମିଲେ। ନିଘ୍ନଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଅନମିତ୍ର ଓ ରଘୁ, ଦୁଇଜଣେ ରାଜା।
ଅନାମିତ୍ରୋ ଵନମଗାଦ୍ ଭଵିତା ସ କୃତେ ନୃପଃ ରଘୋର୍ ଅଭୂଦ୍ଦିଲୀପସ୍ତୁ ଦିଲୀପାଦଜକସ୍ତଥା
ଅନମିତ୍ର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, କୃତଯୁଗରେ ରାଜା ହେବେ। ରଘୁଙ୍କୁଠାରୁ ଦିଲୀପ ଜନ୍ମିଲେ, ଦିଲୀପଙ୍କୁଠାରୁ ଅଜକ ହେଲେ।
ଦୀର୍ଘବାହୁରଜାଜ୍ଜାତଶ୍ ଚାଜପାଲସ୍ତତୋ ନୃପଃ ତସ୍ମାଦ୍ଦଶରଥୋ ଜାତସ୍ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ଦୀର୍ଘବାହୁଙ୍କୁଠାରୁ ଅଜ ଜନ୍ମିଲେ, ଅଜଙ୍କୁଠାରୁ ଦଶରଥ ରାଜା ହେଲେ। ଦଶରଥଙ୍କୁଠାରୁ ଚାରି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ।
ନାରାଯଣାତ୍ମକାଃ ସର୍ଵେ ରାମସ୍ତେଷ୍ଵଗ୍ରଜୋ ଽଭଵତ୍ ରାଵଣାନ୍ତକରସ୍ତଦ୍ଵଦ୍ ରଘୂଣାଂ ଵଂଶଵର୍ଧନଃ
ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣ ସ୍ବଭାବର ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାମ ସବୁଠୁ ବଡ, ରାବଣଙ୍କ ନାଶ କରିଥିଲେ, ରଘୁବଂଶକୁ ବଢାଇଥିଲେ।
ଵାଲ୍ମୀକିସ୍ତସ୍ଯ ଚରିତଂ ଚକ୍ରେ ଭାର୍ଗଵସତ୍ତମଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ କୁଶଲଵାଵ୍ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଵର୍ଧନୌ
ଭାର୍ଗବମାନ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ତାଙ୍କ ଚରିତ କଥା ରଚିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁଶ ଓ ଲବ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ବଢାଇଥିଲେ।
ଅତିଥିସ୍ତୁ କୁଶାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ନିଷଧସ୍ତସ୍ଯ ଚାତ୍ମଜଃ ନଲସ୍ତୁ ନୈଷଧସ୍ତସ୍ମାନ୍ ନଭାସ୍ତସ୍ମାଦଜାଯତ
କୁଶଙ୍କୁଠାରୁ ଅତିଥି ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ନିଷଧ ହେଲେ। ନିଷଧଙ୍କୁଠାରୁ ନଳ ଜନ୍ମିଲେ, ନଳଙ୍କୁଠାରୁ ନଭ ହେଲେ।
ନଭସଃ ପୁଣ୍ଡରୀକୋ ଽଭୂତ୍ କ୍ଷେମଧନ୍ଵା ତତଃ ସ୍ମୃତଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଽଭଵଦ୍ଵୀରୋ ଦେଵାନୀକଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ନଭଙ୍କୁଠାରୁ ପୁଣ୍ଡରୀକ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ କ୍ଷେମଧନ୍ବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। କ୍ଷେମଧନ୍ବାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦେଵାନୀକ, ଶୂର ଓ ପ୍ରତାପଶାଳୀ।
ଅହୀନଗୁସ୍ତସ୍ଯ ସୁତଃ ସହସ୍ରାଶ୍ଵସ୍ତତଃ ପରଃ ତତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାଵଲୋକସ୍ତୁ ତାରାପୀଡସ୍ତତୋ ଽଭଵତ୍
ଦେଵାନୀକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅହୀନଗୁ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ସହସ୍ରାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ। ପରେ ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ତାରାପୀଡ ଜନ୍ମିଲେ।
ତସ୍ଯାତ୍ମଜଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଗିରିର୍ ଭାନୁଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରସ୍ତତୋ ଽଭଵତ୍ ଶ୍ରୁତାଯୁର୍ ଅଭଵତ୍ତସ୍ମାଦ୍ ଭାରତେ ଯୋ ନିପାତିତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଅ ଥିଲେ ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି; ଚନ୍ଦ୍ରଗିରିଠୁ ଭାନୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଭାନୁଠୁ ଚନ୍ଦ୍ର ହେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଠୁ ଶୃତାୟୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହେଲେ।
ନଲୌ ଦ୍ଵାଵ୍ ଏଵ ଵିଖ୍ଯାତୌ ଵଂଶେ କଶ୍ଯପସମ୍ଭଵେ ଵୀରସେନସୁତସ୍ତଦ୍ଵନ୍ ନୈଷଧଶ୍ଚ ନରାଧିପଃ
କଶ୍ୟପ ବଂଶରେ ଦୁଇ ନଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏକ ହେଲେ ବୀରସେନଙ୍କ ପୁଅ, ଅନ୍ୟଟି ନୈଷଧ ରାଜା।
ଏତେ ଵୈଵସ୍ଵତେ ଵଂଶେ ରାଜାନୋ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାଃ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁଵଂଶପ୍ରଭଵାଃ ପ୍ରାଧାନ୍ଯେନ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଏହି ବୈବସ୍ବତ ବଂଶର ରାଜାମାନେ ଅନେକ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଭଗଵଞ୍ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପିତୄଣାଂ ଵଂଶମୁତ୍ତମମ୍ ରଵେଶ୍ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେଵତ୍ଵଂ ସୋମସ୍ଯ ଚ ଵିଶେଷତଃ
ଭଗବନ୍, ମୁଁ ଆଗ୍ରହ କରୁଛି ପିତୃମାନେଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ, ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବତା ଭାବରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଶେଷ ଭୂମିକା ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ।
ହନ୍ତ ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ପିତୄଣାଂ ଵଂଶମୁତ୍ତମମ୍ ସ୍ଵର୍ଗେ ପିତୃଗଣାଃ ସପ୍ତ ତ୍ରଯସ୍ତେଷାମମୂର୍ତଯଃ
ହଁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପିତୃମାନେଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶ ବିଷୟରେ କହିବି; ସ୍ୱର୍ଗରେ ସାତଟି ପିତୃ ଦଳ ଅଛି, ତାହାର ତିନିଟି ଦଳ ନିରାକାର।
ମୂର୍ତିମନ୍ତୋ ଽଥ ଚତ୍ଵାରଃ ସର୍ଵେଷାମମିତୌଜସଃ ଅମୂର୍ତଯଃ ପିତୃଗଣା ଵୈରାଜସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ
ଅନ୍ୟ ଚାରିଟି ଦଳ ଦେହଧାରୀ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅସୀମ; ନିରାକାର ପିତୃ ଦଳ ବৈରାଜ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର।
ଜଯନ୍ତି ଯାନ୍ଦେଵଗଣା ଵୈରାଜା ଇତି ଵିଶ୍ରୁତାଃ ଯେ ଚୈତେ ଯୋଗଵିଭ୍ରଷ୍ଟାଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଲୋକାନ୍ସନାତନାନ୍
ଦେବମାନେ ଯେଉଁ ବୈରାଜ ଦଳକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶ୍ରୁତ; ଯେଉଁଠି ଯୋଗରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ଅବିନାଶୀ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମଦିନାନ୍ତେ ତୁ ଜାଯନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତାଂ ସ୍ମୃତିଂ ଭୂଯୋ ଯୋଗଂ ସାଂଖ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ ଶେଷ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମନ୍ରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଫେରାଇ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନକୁ ପୁନି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରଯାନ୍ତି ଯୋଗେନ ପୁନରାଵୃତ୍ତିଦୁର୍ଲଭାମ୍ ଯୋଗିନାମେଵ ଦେଯାନି ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧାନି ଦାତୃଭିଃ
ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଏମିତି ସିଦ୍ଧିକୁ ପାଆନ୍ତି, ଯାହା ପୁନି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଅତି କଷ୍ଟ; ଏହିପରି ଦାନକାରୀମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦେବା ସମୟରେ ଯୋଗୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏତେଷାଂ ମାନସୀ କନ୍ଯା ପତ୍ନୀ ହିମଵତୋ ମତା ମୈନାକସ୍ତସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ କ୍ରୌଞ୍ଚସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରଜୋ ଽଭଵତ୍ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପଃ ସ୍ମୃତୋ ଯେନ ଚତୁର୍ଥୋ ଘୃତସଂଵୃତଃ
ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କନ୍ୟାକୁ ହିମବତଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ହିମବତଙ୍କ ପୁଅ ମେନାକ, ତାଙ୍କର ଭାଇ କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଥ ଦ୍ୱୀପ ଘୃତରେ ଆବୃତ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ମେନା ଚ ସୁଷୁଵେ ତିସ୍ରଃ କନ୍ଯା ଯୋଗଵତୀସ୍ତତଃ ଉମୈକପର୍ଣାପର୍ଣା ଚ ତୀଵ୍ରଵ୍ରତପରାଯଣାଃ
ମେନା ତିନିଟି କନ୍ୟା ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ; ସେମାନେ ଉମା, ଏକପର୍ଣ୍ଣା ଓ ଅପର୍ଣ୍ଣା, ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ରୁଦ୍ରସ୍ଯୈକା ସିତସ୍ଯୈକା ଜୈଗୀଷଵ୍ଯସ୍ଯ ଚାପରା ଦତ୍ତା ହିମଵତା ବାଲାଃ ସର୍ଵା ଲୋକେ ତପୋ ଽଧିକାଃ
ଏକ କନ୍ୟା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଏକ କନ୍ୟା ସିତଙ୍କୁ, ଅନ୍ୟଟି ଜୈଗୀଷବ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ହିମବତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି କନ୍ୟାମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କସ୍ମାଦ୍ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ପୂର୍ଵଂ ଦଦାହାତ୍ମାନମାତ୍ମନା ହିମଵଦ୍ଦୁହିତା ତଦ୍ଵତ୍ କଥଂ ଜାତା ମହୀତଲେ
ପୂର୍ବରୁ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ କେଉଁଠି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଦାହ କଲେ? ଏହିପରି ଭାବରେ ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା କିପରି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମିଲେ?
ସଂହରନ୍ତୀ କିମୁକ୍ତାସୌ ସୁତା ଵା ବ୍ରହ୍ମସୂନୁନା ଦକ୍ଷେଣ ଲୋକଜନନୀ ସୂତ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ସେ ନିଜକୁ ଅପସାର କଲେ କି, କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ? ସୂତ, ଲୋକମାତା, ଏହା କିପରି ହେଲା, ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।
ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଯଜ୍ଞେ ଵିତତେ ପ୍ରଭୂତଵରଦକ୍ଷିଣେ ସମାହୂତେଷୁ ଦେଵେଷୁ ପ୍ରୋଵାଚ ପିତରଂ ସତୀ
ଦାକ୍ଷଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜିତ ହେଲା, ଅନେକ ଦାନ ଓ ଦେବତାମାନେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହେଲେ; ଏସମୟରେ ସତୀ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିମର୍ଥଂ ତାତ ଭର୍ତା ମେ ଯଜ୍ଞେ ଽସ୍ମିନ୍ନାଭିମନ୍ତ୍ରିତଃ ଅଯୋଗ୍ଯ ଇତି ତାମାହ ଦକ୍ଷୋ ଯଜ୍ଞେଷୁ ଶୂଲଭୃତ୍
ତାତା, ମୋର ଭାର୍ତାକୁ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ କାହିଁକି ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଉନି? ଦାକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ଶୂଳଧାରୀ ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।'
ଉପସଂହାରକୃଦ୍ରୁଦ୍ରସ୍ ତେନାମଙ୍ଗଲଭାଗଯମ୍ ଚୁକୋପାଥ ସତୀ ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମୀତି ତ୍ଵଦୁଦ୍ଭଵମ୍
ରୁଦ୍ର ଯଜ୍ଞ ନାଶ କରିଥିବାରୁ ଅଶୁଭ ଭାଗ୍ୟର ମାନାଯାନ୍ତି; ଏହା ଦେଖି ସତୀ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଇ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ଦେହ, ଯାହା ତୁମଠୁ ଜନ୍ମିଛି, ଛାଡ଼ି ଦେବି।'
ଦଶାନାଂ ତ୍ଵଂ ଚ ଭଵିତା ପିତୄଣାମେକପୁତ୍ରକଃ କ୍ଷତ୍ରିଯତ୍ଵେ ଽଶ୍ଵମେଧେ ଚ ରୁଦ୍ରାତ୍ତ୍ଵଂ ନାଶମେଷ୍ଯସି
ତୁମେ ଦଶଜନ ପିତୃମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ପୁଅ ହେବା; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନାଶ ହେବା।