ଵିପର୍ଯଯୋ ନ ତେଷ୍ଵସ୍ତି ଏତତ୍ସ୍ଵାଭାଵିକଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଆରୋଗ୍ଯଂ ସୁଖବାହୁଲ୍ଯଂ ମାନସୀଂ ସିଦ୍ଧିମାସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ବିପରୀତ ଘଟନା ନାହିଁ; ଏହା ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥା। ସେମାନେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଅଧିକ ସୁଖ ଏବଂ ମାନସିକ ସିଦ୍ଧି ରଖନ୍ତି।
ସୁଖମାଯୁଶ୍ଚ ରୂପଂ ଚ ତ୍ରିଷୁ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସର୍ଵଶଃ ଅଧମୋତ୍ତମୌ ନ ତେଷ୍ଵାସ୍ତାଂ ତୁଲ୍ଯାସ୍ତେ ଵୀର୍ଯରୂପତଃ
ତିନି ଦ୍ୱୀପରେ ସମସ୍ତଠାରେ ସୁଖ, ଆୟୁ ଏବଂ ରୂପ ମିଳେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଅଧମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ରୂପରେ ସମାନ।
ନ ତତ୍ର ଵଧ୍ଯଵଧକୌ ନେର୍ଷ୍ଯାସୂଯା ଭଯଂ ତଥା ନ ଲୋଭୋ ନ ଚ ଦମ୍ଭୋ ଵା ନ ଚ ଦ୍ଵେଷଃ ପରିଗ୍ରହଃ
ସେଠାରେ କେହି ହତ୍ୟା କରେ ନାହିଁ, କେହି ହତ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ; ଇର୍ଷ୍ୟା, ଅସୂୟା, ଭୟ, ଲୋଭ, ଢୋଙ୍ଗ, ଦ୍ୱେଷ ଏବଂ ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯାନୃତେ ନ ତେଷ୍ଵାସ୍ତାଂ ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ତଥୈଵ ଚ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଣାଂ ଵାର୍ତ୍ତା ଚ ପାଶୁପାଲ୍ଯଂ ଵଣିକ୍କୃଷିଃ
ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ; ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବ୍ୟବସାୟ, ପଶୁପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ଚାଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ତ୍ରଯୀଵିଦ୍ଯା ଦଣ୍ଡନୀତିଃ ଶୁଶ୍ରୂଷା ଦଣ୍ଡ ଏଵ ଚ ନ ତତ୍ର ଵର୍ଷଂ ନଦ୍ଯୋ ଵା ଶୀତୋଷ୍ଣଂ ଚ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ତିନି ପ୍ରକାର ବେଦ, ଦଣ୍ଡନୀତି, ଶୁଶ୍ରୂଷା ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ବର୍ଷା, ନଦୀ କିମ୍ବା ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଉଦ୍ଭିଦାନ୍ଯୁଦକାନି ସ୍ଯୁର୍ ଗିରିପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ ତୁଲ୍ଯୋତ୍ତରକୁରୂଣାଂ ତୁ କାଲସ୍ତତ୍ର ତୁ ସର୍ଵଦା
ପର୍ବତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଝରଣା ଓ ପାଣି ଅଛି; ସେଠାରେ ସମୟ ସଦା ଉତ୍ତରକୁରୁ ଦେଶର ସମାନ।
ସର୍ଵତଃ ସୁଖକାଲୋ ଽସୌ ଜରାକ୍ଲେଶଵିଵର୍ଜିତଃ ସର୍ଗସ୍ତୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡେ ମହାଵୀତେ ତଥୈଵ ଚ
ସମସ୍ତଠାରେ ସମୟ ସୁଖଦାୟକ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର କଷ୍ଟ ନାହିଁ; ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଓ ମହାବୀତରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରୈସ୍ତୁ ସପ୍ତ ସପ୍ତଭିରାଵୃତାଃ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯାନନ୍ତରୋ ଯସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ସମସ୍ତୁ ଵୈ
ଏଭଳି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରା; ଦ୍ୱୀପ ପାଖରେ ଥିବା ସମୁଦ୍ର ସଦା ଏକାକାର।
ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଣାଂ ଵୃଦ୍ଧିର୍ଜ୍ଞେଯା ପରସ୍ପରମ୍ ଅପାଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ରେକାତ୍ ସମୁଦ୍ର ଇତି ସଂଜ୍ଞିତଃ
ଏଭଳି ଦ୍ବୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ପରସ୍ପର ବୃଦ୍ଧିକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଜଳ ଏକ ସମୁଦ୍ରରୁ ଅନ୍ୟ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ 'ସମୁଦ୍ର' ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ।
ଋଷଦ୍ଵସନ୍ତ୍ଯୋ ଵର୍ଷେଷୁ ପ୍ରଜା ଯତ୍ର ଚତୁର୍ଵିଧାଃ ଋଷିରତ୍ଯେଵ ରମଣେ ଵର୍ଷନ୍ତ୍ଵେତେନ ତେଷୁ ଵୈ
ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ କହିଥିବା ଋତୁଗୁଡିକ ଅଛି, ଚାରିପ୍ରକାରର ପ୍ରଜା ଅଛନ୍ତି। ଋତୁଗୁଡିକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଏଠାରେ ବର୍ଷା ଯଥାବିଧି ହୁଏ।
ଉଦଯତୀନ୍ଦୌ ପୂର୍ଵେ ତୁ ସମୁଦ୍ରଃ ପୂର୍ଯତେ ସଦା ପ୍ରକ୍ଷୀଯମାନେ ବହୁଲେ କ୍ଷୀଯତେ ଽସ୍ତମିତେ ଚ ଵୈ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଲେ ସମୁଦ୍ର ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟ ହେଲେ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ ହେଲେ ସମୁଦ୍ର ବହୁତ କମିଯାଏ।
ଆପୂର୍ଯମାଣୋ ହ୍ଯୁଦଧିର୍ ଆତ୍ମନୈଵାଭିପୂର୍ଯତେ ତତୋ ଵୈ କ୍ଷୀଯମାଣେ ତୁ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯେଵ ହ୍ଯ୍ ଅପାଂ କ୍ଷଯଃ
ସମୁଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବାବେଳେ ନିଜେ ନିଜ ପାଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। କମିଯାଉଥିବାବେଳେ ଜଳର କ୍ଷୟ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ।
ଉଦଯାତ୍ପଯସାଂ ଯୋଗାତ୍ ପୁଷ୍ପନ୍ତ୍ଯ୍ ଆପୋ ଯଥା ସ୍ଵଯମ୍ ତଥା ସ ତୁ ସମୁଦ୍ରୋ ଽପି ଵର୍ଧତେ ଶଶିନୋଦଯେ
ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣର ସଂଯୋଗରେ ଜଳ ଫୁଲିଉଠେ, ଏଭଳି ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେଲେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
ଅନ୍ଯୂନାନତିରିକ୍ତାତ୍ମା ଵର୍ଧନ୍ତ୍ଯାପୋ ହ୍ରସନ୍ତି ଚ ଉଦଯେ ଽସ୍ତମଯେ ଚେନ୍ଦୋଃ ପକ୍ଷଯୋଃ ଶୁକ୍ଲକୃଷ୍ଣଯୋଃ
ଜଳ ନିଜ ମାପରୁ କମି କିମ୍ବା ବେଶି ହୁଏନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ଓ ଶୁକ୍ଳ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷରେ ଫୁଲିଉଠେ କିମ୍ବା କମିଯାଏ।
କ୍ଷଯଵୃଦ୍ଧୀ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଶଶିଵୃଦ୍ଧିକ୍ଷଯେ ତଥା ଦଶୋତ୍ତରାଣି ପଞ୍ଚାହୁର୍ ଅଙ୍ଗୁଲାନାଂ ଶତାନି ଚ
ସମୁଦ୍ରର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ଚନ୍ଦ୍ରର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ସହିତ ସମାନ। ଏହାର ମାପ ଏକ ଶତ ଦଶ ଓ ପଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗୁଳ ଅଟେ।
ଅପାଂ ଵୃଦ୍ଧିଃ କ୍ଷଯୋ ଦୃଷ୍ଟଃ ସମୁଦ୍ରାଣାଂ ତୁ ପର୍ଵସୁ ଦ୍ଵିରାପତ୍ଵାତ୍ ସ୍ମୃତୋ ଦ୍ଵୀପୋ ଦଧନାଚ୍ଚୋଦଧିଃ ସ୍ମୃତଃ
ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟ ଚନ୍ଦ୍ର ପର୍ବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଦୁଇପଟେ ଘେରାଯାଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ 'ଦ୍ବୀପ' ଓ ଜଳ ଧରିଥିବାରୁ 'ଉଦଧି' ଡାକାଯାଏ।
ନିଗୀର୍ଣତ୍ଵାଚ୍ଚ ଗିରଯଃ ପର୍ଵବନ୍ଧାଚ୍ଚ ପର୍ଵତାଃ ଶାକଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵୈ ଶାକଃ ପର୍ଵତସ୍ତେନ ଚୋଚ୍ଯତେ
ଗିରିଗୁଡିକ ଗଳିଯାଇଥିବାରୁ 'ଗିରି' ଏବଂ ପର୍ବତଗୁଡିକ ଏକଠା ହୋଇଥିବାରୁ 'ପର୍ବତ' ଡାକାଯାଏ। ଶାକଦ୍ବୀପରେ ଶାକ ପର୍ବତ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ।
କୁଶଦ୍ଵୀପେ କୁଶସ୍ତମ୍ବୋ ମଧ୍ଯେ ଜନପଦସ୍ଯ ତୁ କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେ ଗିରିଃ କ୍ରୌଞ୍ଚସ୍ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ନିଗଦ୍ଯତେ
କୁଶଦ୍ବୀପରେ ଦେଶର ମଧ୍ୟରେ କୁଶ ଗଛର ଗୁଛ ଅଛି। କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ବୀପରେ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଶାଲ୍ମଲିଃ ଶାଲ୍ମଲଦ୍ଵୀପେ ପୂଜ୍ଯତେ ସ ମହାଦ୍ରୁମଃ ଗୋମେଦକେ ତୁ ଗୋମେଦଃ ପର୍ଵତସ୍ତେନ ଚୋଚ୍ଯତେ
ଶାଲ୍ମଳିଦ୍ବୀପରେ ମହାବୃକ୍ଷ ଶାଲ୍ମଳି ପୂଜିତ ହୁଏ। ଗୋମେଦକରେ ଗୋମେଦ ପର୍ବତ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ।
ନ୍ଯଗ୍ରୋଧଃ ପୁଷ୍କରଦ୍ଵୀପେ ପଦ୍ମଵତ୍ତେନ ସ ସ୍ମୃତଃ ପୂଜ୍ଯତେ ସ ମହାଦେଵୈର୍ ବ୍ରହ୍ମାଂଶୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତସମ୍ଭଵଃ
ପୁଷ୍କରଦ୍ବୀପରେ ବଟବୃକ୍ଷ ପଦ୍ମବତ୍ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ବୃକ୍ଷ ମହାଦେବମାନେ ପୂଜନ୍ତି, ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅଂଶ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ତସ୍ମିନ୍ସ ଵସତି ବ୍ରହ୍ମା ସାଧ୍ଯୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରଜାପତିଃ ତତ୍ର ଦେଵା ଉପାସନ୍ତେ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶନ୍ମହର୍ଷିଭିଃ
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜାପତି ସାଧ୍ୟମାନେ ସହ ରହନ୍ତି। ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ତେଁକୁ ତିରିଶି ତିନି ମହାଋଷି ସହିତ ପୂଜନ୍ତି।
ସ ତତ୍ର ପୂଜ୍ଯତେ ଦେଵୋ ଦେଵୈର୍ମହର୍ଷିସତ୍ତମୈଃ ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପାତ୍ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସେଠାରେ ଦେବ ଓ ମହାଋଷିମାନେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରଜାନାଂ କ୍ରମଶସ୍ତୁ ଵୈ ଆର୍ଜଵାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସତ୍ଯେନ ଚ ଦମେନ ଚ
ସମସ୍ତ ଦ୍ବୀପରେ ଲୋକମାନେ ନିତି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଓ ଦମ ଦ୍ୱାରା ଅନୁକ୍ରମରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଆରୋଗ୍ଯାଯୁଃପ୍ରମାଣାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତତଃ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଯଥୋକ୍ତଂ ଵର୍ଷକେଷୁ ଚ
ସମସ୍ତ ଦ୍ବୀପରେ, ଯଥା ଭୂମିରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦୁଇଗୁଣ ଓ ପୁନି ଦୁଇଗୁଣ ଅଟେ।
ଗୋପାଯନ୍ତେ ପ୍ରଜାସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵୈଃ ସହଜପଣ୍ଡିତୈଃ ଭୋଜନଂ ଚାପ୍ରଯତ୍ନେନ ସଦା ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ସ୍ୱଭାବିକ ପଣ୍ଡିତମାନେ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଖାଦ୍ୟ ସଦା ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ଓ କୌଣସି ପ୍ରୟାସ ବିନା ମିଳିଯାଏ।
ଷଡ୍ରସଂ ତନ୍ମହାଵୀର୍ଯଂ ତତ୍ର ତେ ଭୁଞ୍ଜତେ ଜନାଃ ପରେଣ ପୁଷ୍କରସ୍ଯାଥ ଆଵୃତ୍ଯାଵସ୍ଥିତୋ ମହାନ୍
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଛଅ ରସ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଖାଦ୍ୟ ଖାନ୍ତି। ପୁଷ୍କରର ପରେ, ଏହି ମହାନ ଏକଟି ପୂଷ୍କରକୁ ଘେରି ରହିଛି।
ସ୍ଵାଦୂଦକସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ସ ସମନ୍ତାଦ୍ ଅଵେଷ୍ଟଯତ୍ ସ୍ଵାଦୂଦକସ୍ଯ ପରିତଃ ଶୈଲସ୍ତୁ ପରିମଣ୍ଡଲଃ
ସେ ମିଠା ପାଣିର ସମୁଦ୍ରଟି ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଛି, ଏବଂ ମିଠା ପାଣିର ଚାରିପାଖରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଲାକାର ପାହାଡ଼ ରହିଛି।
ପ୍ରକାଶଶ୍ଚାପ୍ରକାଶଶ୍ଚ ଲୋକାଲୋକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ ଆଲୋକସ୍ତତ୍ର ଚାର୍ଵାକ୍ଚ ନିରାଲୋକସ୍ତତଃ ପରମ୍
ଏହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧାର ଦୁଇଟି ଅଛି; ଏଠାରେ ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧାର ଅଛି, ଏବଂ ଏହା ପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧାର ଅଛି।
ଲୋକଵିସ୍ତାରମାତ୍ରଂ ତୁ ପୃଥିଵ୍ଯର୍ଧଂ ତୁ ବାହ୍ଯତଃ ପ୍ରତିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ସମନ୍ତାତ୍ତୁ ଉଦକେନାଵୃତଂ ମହତ୍
ପୃଥିବୀର ବିସ୍ତାର କେବଳ ଲୋକର ଅର୍ଧାଂଶ, ଏହା ବାହାରୁ ସୀମିତ ଅଛି, ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ବଡ଼ ପାଣିର ଅବରଣ ରହିଛି।
ଭୂମେର୍ଦଶଗୁଣାଶ୍ଚାପଃ ସମନ୍ତାତ୍ପାଲଯନ୍ତି ଗାମ୍ ଅଦ୍ଭ୍ଯୋ ଦଶଗୁଣଶ୍ଚାଗ୍ନିଃ ସର୍ଵତୋ ଧାରଯତ୍ଯ୍ ଅପଃ
ପୃଥିବୀଠାରୁ ଦଶଗୁଣା ବଡ଼ ପାଣି ଚାରିପାଖରେ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ପାଣିଠାରୁ ଦଶଗୁଣା ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତଠାରେ ପାଣିକୁ ଧାରଣ କରେ।