ପରିମଣ୍ଡଲସ୍ତୁ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଚକ୍ରଵତ୍ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ ସୁରୋଦେନ ସମୁଦ୍ରେଣ ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ସମନ୍ଵିତଃ
ଦ୍ବୀପଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଲାକାର, ଚକ୍ର ପରି ଘେରାଯାଇଛି, ଏବଂ ସୁରୋଦ ନଦୀ ଦ୍ବୀପଟିକୁ ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼ ଆକାରରେ ଘେରି ରହିଛି।
ଗୋମେଦକଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଷଷ୍ଠଂ ଦ୍ଵୀପଂ ତପୋଧନାଃ ସୁରୋଦକସମୁଦ୍ରସ୍ତୁ ଗୋମେଦେନ ସମାଵୃତଃ
ଏବେ ମୁଁ ଗୋମେଦକ ଶଷ୍ଠ ଦ୍ବୀପ ବିଷୟରେ କହିବି, ମୁନିମାନେ; ସୁରୋଦ ନଦୀ ଗୋମେଦକ ଦ୍ବୀପକୁ ଘେରି ରହିଛି।
ଶାଲ୍ମଲସ୍ଯ ତୁ ଵିସ୍ତାରାଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣସ୍ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତରଃ ତସ୍ମିନ୍ଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୌ ପର୍ଵତୌ ଦ୍ଵୌ ସମାହିତୌ
ଶାଲମଳା ଦ୍ବୀପର ଆକାରରୁ ଏହା ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼; ସେଠି ଦୁଇଟି ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଦୁହିଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁଷ୍ଟିକଟ।
ପ୍ରଥମଃ ସୁମନା ନାମ ଜାତ୍ଯଞ୍ଜନମଯୋ ଗିରିଃ ଦ୍ଵିତୀଯଃ କୁମୁଦୋ ନାମ ସର୍ଵୌଷଧିସମନ୍ଵିତଃ
ପ୍ରଥମ ପାହାଡ଼ର ନାମ ସୁମନା, ଏହା ପ୍ରାକୃତିକ କାଜଳରେ ତିଆରି; ଦ୍ୱିତୀୟ ପାହାଡ଼ କୁମୁଦ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଔଷଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଶାତକୌମ୍ଭମଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସୁମହାଚିତଃ ସମୁଦ୍ରେକ୍ଷୁରସୋଦେନ ଵୃତୋ ଗୋମେଦକଶ୍ଚ ସଃ
ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହିମାମୟ ଓ ପୂଜ୍ୟ; ଗୋମେଦକ ଦ୍ବୀପଟି ମିଠା ଜଳର ସମୁଦ୍ରରେ ଘେରାଯାଇଛି।
ଷଷ୍ଠେନ ତୁ ସମୁଦ୍ରେଣ ସୁରୋଦାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ଚ ଧାତକୀକୁମୁଦଶ୍ଚୈଵ ହଵ୍ଯପୁତ୍ରୌ ସୁଵିସ୍ତୃତୌ
ସୁରୋଦ ନଦୀରୁ ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼ ଛଅଟି ସମୁଦ୍ର ଅଛି; ଏଠି ଧାତକୀ ଓ କୁମୁଦ, ହବ୍ୟର ଦୁଇ ପୁଅ, ବିଶାଳ ଅଛନ୍ତି।
ସୌମନଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଧାତକୀଖଣ୍ଡମୁଚ୍ଯତେ ଧାତକିନଃ ସ୍ମୃତଂ ତଦ୍ଵୈ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରଥମସ୍ଯ ତୁ
ପ୍ରଥମ ଭାଗକୁ ସୌମନା ଭାବେ ଜଣାଯାଏ, ଧାତକୀ ଖଣ୍ଡ ଭାବେ କୁହାଯାଏ; ଏହି ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଧାତକୀର ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି।
ଗୋମେଦଂ ଯତ୍ସ୍ମୃତଂ ଵର୍ଷଂ ନାମ୍ନା ସର୍ଵସୁଖଂ ତୁ ତତ୍ କୁମୁଦସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯଂ କୁମୁଦଂ ତତଃ
ଗୋମେଦ ଭାଗକୁ ସମସ୍ତ ସୁଖର ଭାଗ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ କୁମୁଦ ପରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ କୁମୁଦ ଭାଗ ଆସେ।
ଏତୌ ଦ୍ଵୌ ପର୍ଵତୌ ଵୃତ୍ତୌ ଶେଷୌ ସର୍ଵସମୁଚ୍ଛ୍ରିତୌ ପୂର୍ଵେଣ ତସ୍ଯ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ସୁମନାଃ ପର୍ଵତଃ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି ଦୁଇ ପାହାଡ଼ ଗୋଲାକାର, ଅନ୍ୟଗୁଡିକ ଉଚ୍ଚ; ଏହି ଦ୍ବୀପର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୁମନା ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ପ୍ରାକ୍ପଶ୍ଚିମାଯତୈଃ ପାଦୈର୍ ଆସମୁଦ୍ରାଦିତି ସ୍ଥିତଃ ପଶ୍ଚାର୍ଧେ କୁମୁଦସ୍ତସ୍ଯ ଏଵମେଵ ସ୍ଥିତସ୍ତୁ ଵୈ
ଏହି ପାହାଡ଼ ପୂର୍ବ ଥିରୁ ପଶ୍ଚିମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ତଳ ଏକାଠି ରହିଛି, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ; ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ କୁମୁଦ ପାହାଡ଼ ଏହିପରି ଭାବରେ ଅଛି।
ଏତୈଃ ପର୍ଵତପାଦୈସ୍ତୁ ସ ଦେଶୋ ଵୈ ଦ୍ଵିଧାକୃତଃ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧଂ ତୁ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଧାତକୀଖଣ୍ଡମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ପର୍ବତ ପାଦଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେଶ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଛି; ଦ୍ୱୀପର ଦକ୍ଷିଣ ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
କୁମୁଦଂ ତୂତ୍ତରେ ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵର୍ଷମୁତ୍ତମମ୍ ଏତୌ ଜନପଦୌ ଦ୍ଵୌ ତୁ ଗୋମେଦସ୍ଯ ତୁ ଵିସ୍ତୃତୌ
ତାହାର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କୁମୁଦ ନାମକ ଦ୍ୱିତୀୟ ଉତ୍ତମ ଭାଗ ଅଛି; ଏହି ଦୁଇଟି ଜନପଦ ଗୋମେଦର ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସପ୍ତମଂ ଦ୍ଵୀପମୁତ୍ତମମ୍ ସମୁଦ୍ରେକ୍ଷୁରସଂ ଚୈଵ ଗୋମେଦାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ହି ସଃ
ଏହା ପରେ ମୁଁ ସପ୍ତମ ଏବଂ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ କହିବି; ଏହାର ସମୁଦ୍ର ଇକ୍ଷୁରସର, ଏହା ଗୋମେଦର ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ।
ଆଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ଦ୍ଵୀପଃ ପୁଷ୍କରଃ ପୁଷ୍କରୈର୍ଵୃତଃ ପୁଷ୍କରେଣ ଵୃତଃ ଶ୍ରୀମାଂଶ୍ ଚିତ୍ରସାନୁମହାଗିରିଃ
ଏହାକୁ ଘେରି ଥିବା ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ପୁଷ୍କର ଫୁଲରେ ଆବୃତ; ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀମୟ ଚିତ୍ରସାନୁ ନାମକ ବଡ ଏବଂ ରଙ୍ଗିନ ପର୍ବତ ଅଛି।
କୂଟୈଶ୍ଚିତ୍ରୈର୍ମଣିମଯୈଃ ଶିଲାଜାଲସମୁଦ୍ଭଵୈଃ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯୈଵ ତୁ ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ଚିତ୍ରସାନୁଃ ସ୍ଥିତୋ ମହାନ୍
ମଣିରେ ଶୋଭିତ ରଙ୍ଗିନ କୁଟ ଏବଂ ପଥର ଜାଳରୁ ଗଠିତ, ଦ୍ୱୀପର ପୂର୍ବ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ଚିତ୍ରସାନୁ ନାମକ ବଡ ପର୍ବତ ଅଛି।
ପରିମଣ୍ଡଲସହସ୍ରାଣି ଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ସପ୍ତଵିଂଶତିଃ ଊର୍ଧ୍ଵଂ ସ ଵୈ ଚତୁର୍ଵିଂଶଦ୍ଯୋଜନାନାଂ ମହାବଲଃ
ଏହା ସତେଇ ହଜାର ପରିମଣ୍ଡଳରେ ବିସ୍ତୃତ; ଚବିଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଠିଛି, ଏହା ବଡ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଦ୍ଵୀପାର୍ଧସ୍ଯ ପରିକ୍ଷିପ୍ତଃ ପଶ୍ଚିମେ ମାନସୋ ଗିରିଃ ସ୍ଥିତୋ ଵେଲାସମୀପେ ତୁ ପୂର୍ଵଚନ୍ଦ୍ର ଇଵୋଦିତଃ
ଦ୍ୱୀପର ପଶ୍ଚିମ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ମାନସ ପର୍ବତ ଘେରା ଅବସ୍ଥାରେ, କୂଳ ନିକଟରେ, ପୂର୍ବ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଦୟ ହୋଇଛି।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ସାର୍ଧଂ ପଞ୍ଚାଶଦୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାଵୀତଃ ପଶ୍ଚିମାର୍ଧସ୍ଯ ରକ୍ଷିତା
ଏହା ଏକାବନ ହଜାର ଆଉ ଅଧା ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଠିଛି; ଏହାର ପୁଅ ମହାବୀତ ପଶ୍ଚିମ ଅର୍ଦ୍ଧର ରକ୍ଷା କରେ।
ପୂର୍ଵାର୍ଧେ ପର୍ଵତସ୍ଯାପି ଦ୍ଵିଧା ଦେଶସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ ସ୍ଵାଦୂଦକେନୋଦଧିନା ପୁଷ୍କରଃ ପରିଵାରିତଃ
ପର୍ବତର ପୂର୍ବ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ଦେଶ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ପୁଷ୍କର ମଧୁର ପାଣିର ସମୁଦ୍ରରେ ଆବୃତ।
ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲାଚ୍ଚୈଵ ଗୋମେଦାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣେନ ତୁ ତ୍ରିଂଶଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତେଷୁ ଜୀଵନ୍ତି ମାନଵାଃ
ବିସ୍ତାର ଏବଂ ପରିମଣ୍ଡଳରେ ଏହା ଗୋମେଦର ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ; ସେଠାରେ ମାନବମାନେ ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି।
ଵିପର୍ଯଯୋ ନ ତେଷ୍ଵସ୍ତି ଏତତ୍ସ୍ଵାଭାଵିକଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଆରୋଗ୍ଯଂ ସୁଖବାହୁଲ୍ଯଂ ମାନସୀଂ ସିଦ୍ଧିମାସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ବିପରୀତ ଘଟନା ନାହିଁ; ଏହା ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥା। ସେମାନେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଅଧିକ ସୁଖ ଏବଂ ମାନସିକ ସିଦ୍ଧି ରଖନ୍ତି।
ସୁଖମାଯୁଶ୍ଚ ରୂପଂ ଚ ତ୍ରିଷୁ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ସର୍ଵଶଃ ଅଧମୋତ୍ତମୌ ନ ତେଷ୍ଵାସ୍ତାଂ ତୁଲ୍ଯାସ୍ତେ ଵୀର୍ଯରୂପତଃ
ତିନି ଦ୍ୱୀପରେ ସମସ୍ତଠାରେ ସୁଖ, ଆୟୁ ଏବଂ ରୂପ ମିଳେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଅଧମ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ରୂପରେ ସମାନ।
ନ ତତ୍ର ଵଧ୍ଯଵଧକୌ ନେର୍ଷ୍ଯାସୂଯା ଭଯଂ ତଥା ନ ଲୋଭୋ ନ ଚ ଦମ୍ଭୋ ଵା ନ ଚ ଦ୍ଵେଷଃ ପରିଗ୍ରହଃ
ସେଠାରେ କେହି ହତ୍ୟା କରେ ନାହିଁ, କେହି ହତ୍ୟା ହୁଏ ନାହିଁ; ଇର୍ଷ୍ୟା, ଅସୂୟା, ଭୟ, ଲୋଭ, ଢୋଙ୍ଗ, ଦ୍ୱେଷ ଏବଂ ଆସକ୍ତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯାନୃତେ ନ ତେଷ୍ଵାସ୍ତାଂ ଧର୍ମାଧର୍ମୌ ତଥୈଵ ଚ ଵର୍ଣାଶ୍ରମାଣାଂ ଵାର୍ତ୍ତା ଚ ପାଶୁପାଲ୍ଯଂ ଵଣିକ୍କୃଷିଃ
ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ; ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ବ୍ୟବସାୟ, ପଶୁପାଳନ, ବ୍ୟବସାୟ କିମ୍ବା ଚାଷ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ତ୍ରଯୀଵିଦ୍ଯା ଦଣ୍ଡନୀତିଃ ଶୁଶ୍ରୂଷା ଦଣ୍ଡ ଏଵ ଚ ନ ତତ୍ର ଵର୍ଷଂ ନଦ୍ଯୋ ଵା ଶୀତୋଷ୍ଣଂ ଚ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ତିନି ପ୍ରକାର ବେଦ, ଦଣ୍ଡନୀତି, ଶୁଶ୍ରୂଷା ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ବର୍ଷା, ନଦୀ କିମ୍ବା ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଉଦ୍ଭିଦାନ୍ଯୁଦକାନି ସ୍ଯୁର୍ ଗିରିପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ ତୁଲ୍ଯୋତ୍ତରକୁରୂଣାଂ ତୁ କାଲସ୍ତତ୍ର ତୁ ସର୍ଵଦା
ପର୍ବତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଝରଣା ଓ ପାଣି ଅଛି; ସେଠାରେ ସମୟ ସଦା ଉତ୍ତରକୁରୁ ଦେଶର ସମାନ।
ସର୍ଵତଃ ସୁଖକାଲୋ ଽସୌ ଜରାକ୍ଲେଶଵିଵର୍ଜିତଃ ସର୍ଗସ୍ତୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡେ ମହାଵୀତେ ତଥୈଵ ଚ
ସମସ୍ତଠାରେ ସମୟ ସୁଖଦାୟକ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର କଷ୍ଟ ନାହିଁ; ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଓ ମହାବୀତରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରୈସ୍ତୁ ସପ୍ତ ସପ୍ତଭିରାଵୃତାଃ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯାନନ୍ତରୋ ଯସ୍ତୁ ସମୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ସମସ୍ତୁ ଵୈ
ଏଭଳି ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରା; ଦ୍ୱୀପ ପାଖରେ ଥିବା ସମୁଦ୍ର ସଦା ଏକାକାର।
ଏଵଂ ଦ୍ଵୀପସମୁଦ୍ରାଣାଂ ଵୃଦ୍ଧିର୍ଜ୍ଞେଯା ପରସ୍ପରମ୍ ଅପାଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ରେକାତ୍ ସମୁଦ୍ର ଇତି ସଂଜ୍ଞିତଃ
ଏଭଳି ଦ୍ବୀପ ଓ ସମୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ପରସ୍ପର ବୃଦ୍ଧିକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଜଳ ଏକ ସମୁଦ୍ରରୁ ଅନ୍ୟ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ 'ସମୁଦ୍ର' ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ।
ଋଷଦ୍ଵସନ୍ତ୍ଯୋ ଵର୍ଷେଷୁ ପ୍ରଜା ଯତ୍ର ଚତୁର୍ଵିଧାଃ ଋଷିରତ୍ଯେଵ ରମଣେ ଵର୍ଷନ୍ତ୍ଵେତେନ ତେଷୁ ଵୈ
ସେଠାରେ ଋଷିମାନେ କହିଥିବା ଋତୁଗୁଡିକ ଅଛି, ଚାରିପ୍ରକାରର ପ୍ରଜା ଅଛନ୍ତି। ଋତୁଗୁଡିକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଏଠାରେ ବର୍ଷା ଯଥାବିଧି ହୁଏ।