ଅନେନ ତୋଷିତଶ୍ଚାହଂ ନଦ୍ଯର୍ଥେ ପୂର୍ଵମେଵ ତୁ ବୁଦ୍ଧ୍ଵାଽସ୍ଯ ଵରଦାନଂ ତୁ ତତଃ କୋପଂ ନ୍ଯଯଚ୍ଛତ
ଶିବ ଭାବିଲେ, 'ନଦୀ ପାଇଁ ଏହି ରାଜା ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି; ଏହା ଜାଣି ମୁଁ ରୁଷ୍ଟତାକୁ ଦମନ କରି ବର ଦେଇଥିଲି।'
ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯଦୁକ୍ତଂ ଧାରଯନ୍ନଦୀମ୍ ତତୋ ଵିସର୍ଜଯାମାସ ସଂରୁଦ୍ଧାଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କଥା ମନେ ପକାଇ, ଶିବ ନଦୀକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ, ପରେ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ନଦୀଂ ଭଗୀରଥସ୍ଯାର୍ଥେ ତପସୋଗ୍ରେଣ ତୋଷିତଃ ତତୋ ଵିସର୍ଜଯାମାସ ସପ୍ତ ସ୍ରୋତାଂସି ଗଙ୍ଗଯା
ଭାଗୀରଥଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର କଠୋର ତପସ୍ୟାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଶିବ ସପ୍ତ ଧାରାରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ।
ତ୍ରୀଣି ପ୍ରାଚୀମଭିମୁଖଂ ପ୍ରତୀଚୀଂ ତ୍ରୀଣ୍ଯଥୈଵ ତୁ ସ୍ରୋତାଂସି ତ୍ରିପଥାଯାସ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯନ୍ତ ସପ୍ତଧା
ତିନି ଧାରା ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଏବଂ ତିନି ଧାରା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହିଗଲା; ଏପରି ଭାବେ ତିନିପଥା ନଦୀ ସପ୍ତ ଶାଖାରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା।
ନଲିନୀ ହ୍ଲାଦିନୀ ଚୈଵ ପାଵନୀ ଚୈଵ ପ୍ରାଚ୍ଯଗା ସୀତା ଚକ୍ଷୁଶ୍ଚ ସିନ୍ଧୁଶ୍ଚ ତିସ୍ରସ୍ତା ଵୈ ପ୍ରତୀଚ୍ଯଗାଃ
ନଳିନୀ, ହ୍ଲାଦିନୀ ଏବଂ ପାବନୀ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହିଗଲେ; ସୀତା, ଚକ୍ଷୁ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ—ଏହି ତିନି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହିଗଲେ।
ସପ୍ତମୀ ତ୍ଵନୁଗା ତାସାଂ ଦକ୍ଷିଣେନ ଭଗୀରଥମ୍ ତସ୍ମାଦ୍ଭାଗୀରଥୀ ସା ଵୈ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦକ୍ଷିଣୋଦଧିମ୍
ସପ୍ତମ ଧାରା ଅନୁଗା ଭାଗୀରଥଙ୍କ ପଛରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ବହିଗଲା; ଏହିପରି ଭାଗୀରଥୀ ଦକ୍ଷିଣ ସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ସପ୍ତ ଚୈତାଃ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତି ଵର୍ଷଂ ତୁ ହିମସାହ୍ଵଯମ୍ ପ୍ରସୂତାଃ ସପ୍ତ ନଦ୍ଯସ୍ତୁ ଶୁଭା ବିନ୍ଦୁସରୋଦ୍ଭଵାଃ
ଏହି ସପ୍ତ ନଦୀ ହିମାହ୍ବୟ ଦେଶକୁ ବାନ୍ୟା କରନ୍ତି; ସପ୍ତ ଶୁଭ ନଦୀ, ବିନ୍ଦୁସର ହ୍ରଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ତାନ୍ଦେଶାନ୍ପ୍ଲାଵଯନ୍ତି ସ୍ମ ମ୍ଲେଚ୍ଛପ୍ରାଯାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ସଶୈଲାନ୍କୁକୁରାନ୍ରୌଧ୍ରାନ୍ ବର୍ବରାନ୍ଯଵନାନ୍ଖସାନ୍
ସେମାନେ ସେଇ ଦେଶଗୁଡିକୁ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ସହିତ, ଯେଉଁଠି ଅଧିକାଂଶ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ରହୁଛନ୍ତି—କୁକୁର, ରୌଧ୍ର, ବର୍ବର, ଯବନ, ଖସ—ସବୁକୁ ବାନ୍ୟା କରିଦେଲେ।
ପୁଲିକାଂଶ୍ଚ କୁଲତ୍ଥାଂଶ୍ଚ ଅଙ୍ଗଲୋକ୍ଯାନ୍ଵରାଂଶ୍ଚ ଯାନ୍ କୃତ୍ଵା ଦ୍ଵିଧା ହିମଵନ୍ତଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦକ୍ଷିଣୋଦଧିମ୍
ପୁଲିକ, କୁଲତ୍ଥ, ଅଙ୍ଗଲୋକ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜନସମୂହକୁ ମଧ୍ୟ; ନଦୀ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ହିମାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଦକ୍ଷିଣ ସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ଅଥ ଵୀରମରୂଂଶ୍ଚୈଵ କାଲିକାଂଶ୍ଚୈଵ ଶୂଲିକାନ୍ ତୁକରାନ୍ବର୍ବରାକାରାନ୍ ପହ୍ଲଵାନ୍ପାରଦାଞ୍ଛକାନ୍
ତାପରେ ବୀରମରୁ, କାଳିକ, ଶୂଲିକ, ତୁକର, ବର୍ବର, ପହ୍ଲବ, ପାରଦ, ଶକ—ଏହି ସମସ୍ତ ଜନସମୂହ।
ଏତାଞ୍ଜନପଦାଂଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ ପ୍ଲାଵଯିତ୍ଵୋଦଧିଂ ଗତା ଦରଦୋର୍ଜଗୁଡାଂଶ୍ଚୈଵ ଗାନ୍ଧାରାନୌରସାନ୍କୁହୂନ୍
ଏହି ଜନସମୂହ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ନଦୀ, ସେମାନେ ବାନ୍ୟା କରି ସାଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଦରଦ, ଉର୍ଜଗୁଡ଼, ଗାନ୍ଧାର, ଔରସ, କୁହୁ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଶିଵପୌରାନିନ୍ଦ୍ରମରୂନ୍ ଵସତୀନ୍ସମତେଜସମ୍ ସୈନ୍ଧଵାନୁର୍ଵସାନ୍ବର୍ବାନ୍ କୁପଥାନ୍ଭୀମରୋମକାନ୍
ଶିବପୌର, ଇନ୍ଦ୍ରମରୁ, ସମତେଜସ୍ ବସତୀ, ସୈନ୍ଧବ, ଉର୍ବସ, ବର୍ବ, କୁପଥ, ଭୀମ, ରୋମକ—ଏହି ସମସ୍ତ ଜନସମୂହ।
ଶୁନାମୁଖାଂଶ୍ଚୋର୍ଦମରୂନ୍ ସିନ୍ଧୁରେତାନ୍ନିଷେଵତେ ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍କିନ୍ନରାନ୍ଯକ୍ଷାନ୍ ରକ୍ଷୋଵିଦ୍ଯାଧରୋରଗାନ୍
ଶୁନାମୁଖ, ଉର୍ଧମରୁ ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ ଯେଉଁମାନେ ପୋଷଣ କରେ; ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ।
କଲାପଗ୍ରାମକାଂଶ୍ଚୈଵ ତଥା କିମ୍ପୁରୁଷାନ୍ନରାନ୍ କିରାତାଂଶ୍ଚ ପୁଲିନ୍ଦାଂଶ୍ଚ କୁରୂନ୍ଵୈ ଭାରତାନପି
କଳାପଗ୍ରାମକ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ମନୁଷ୍ୟ, କିରାତ, ପୁଲିନ୍ଦ, କୁରୁ, ଭାରତ—ଏହି ସମସ୍ତ ଜନସମୂହ।
ପାଞ୍ଚାଲାନ୍କୌଶିକାନ୍ମତ୍ସ୍ଯାନ୍ ମାଗଧାଙ୍ଗାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ ବ୍ରହ୍ମୋତ୍ତରାଂଶ୍ଚ ଵଙ୍ଗାଂଶ୍ଚ ତାମ୍ରଲିପ୍ତାଂସ୍ତଥୈଵ ଚ
ପାଞ୍ଚାଳ, କୌଶିକ, ମତ୍ସ୍ୟ, ମାଗଧ, ଅଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମୋତ୍ତର, ବଙ୍ଗ, ତାମ୍ରଲିପ୍ତ—ଏହି ସମସ୍ତ ଜନସମୂହ।
ଏତାଞ୍ଜନପଦାନାର୍ଯାନ୍ ଗଙ୍ଗା ଭାଵଯତେ ଶୁଭା ତତଃ ପ୍ରତିହତା ଵିନ୍ଧ୍ଯେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଦକ୍ଷିଣୋଦଧିମ୍
ଏହି ଆର୍ୟ ଜନସମୂହ ଶୁଭ ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି; ପରେ ଭିନ୍ଧ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ ବାଧା ପାଇ ଗଙ୍ଗା ଦକ୍ଷିଣ ସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ତତସ୍ତୁ ହ୍ଲାଦିନୀ ପୁଣ୍ଯା ପ୍ରାଚୀନାଭିମୁଖୀ ଯଯୌ ପ୍ଲାଵଯନ୍ତ୍ଯୁପକାଂଶ୍ଚୈଵ ନିଷାଦାନପି ସର୍ଵଶଃ
ତାପରେ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟି ନଦୀ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହିଗଲା, ଚାରିପାଖର ଭୂମିକୁ ଏବଂ ନିଷାଦମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବନ୍ୟାରେ ବୁଡାଇଦେଲା।
ଧୀଵରାନୃଷିକାଂଶ୍ଚୈଵ ତଥା ନଲିମୁଖାନପି କେକରାନେକକର୍ଣାଂଶ୍ଚ କିରାତାନପି ଚୈଵ ହି
ସେ ଧୀବର, ଋଷିକ, ନଳିମୁଖ, କେକର, ଏକକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ କିରାତମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବନ୍ୟାରେ ବୁଡାଇଦେଲା।
କାଲଞ୍ଜରାନ୍ଵିକର୍ଣାଂଶ୍ଚ କୁଶିକାନ୍ସ୍ଵର୍ଗଭୌମକାନ୍ ସା ମଣ୍ଡଲେ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ତୀରେ ଭୂତ୍ଵା ତୁ ସର୍ଵଶଃ
ସେ କାଳଞ୍ଜର, ବିକର୍ଣ୍ଣ, କୁଶିକ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବନ୍ୟାରେ ବୁଡାଇଦେଲା, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରକୁ ଘେରି ତୀରସବୁକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା।
ତତସ୍ତୁ ନଲିନୀ ଚାପି ପ୍ରାଚୀମେଵ ଦିଶଂ ଯଯୌ କୁପଥାନ୍ପ୍ଲାଵଯନ୍ତୀ ସା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସରାଂସ୍ଯପି
ତାପରେ ନଳିନୀ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହିଗଲା, ଅଗମ୍ୟ ପଥଗୁଡିକୁ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହ୍ରଦଗୁଡିକୁ ବନ୍ୟାରେ ବୁଡାଇଦେଲା।
ତଥା ଖରପଥାନ୍ଦେଶାନ୍ ଵେତ୍ରଶଙ୍କୁପଥାନପି ମଧ୍ଯେନୋଜ୍ଜାନକମରୂନ୍ କୁଥପ୍ରାଵରଣାନ୍ଯଯୌ
ସେ ଏହିପରି ଖରା ପଥ ଏବଂ ବେତ୍ର ଶଙ୍କୁ ପଥଗୁଡିକୁ ବନ୍ୟାରେ ବୁଡାଇଦେଲା, ଉଜ୍ଜାନ ଏବଂ କମରୁ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଇ କୁଥା ଘାସରେ ଢକା ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା।
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଵୀପସମୀପେ ତୁ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଲଵଣୋଦଧିମ୍ ତତସ୍ତୁ ପାଵନୀ ପ୍ରାଯାତ୍ ପ୍ରାଚୀମାଶାଂ ଜଵେନ ତୁ
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ ନିକଟରେ ସେ ଲବଣ ଶମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ତାପରେ ପାବନୀ ନଦୀ ଶୀଘ୍ର ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ବହିଗଲା।
ତୋମରାନ୍ପ୍ଲାଵଯତୀ ଚ ହଂସମାର୍ଗାନ୍ସମୂହକାନ୍ ପୂର୍ଵାନ୍ଦେଶାଂଶ୍ଚ ସେଵନ୍ତୀ ଭିତ୍ତ୍ଵା ସା ବହୁଧା ଗିରିମ୍ କର୍ଣପ୍ରାଵରଣାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଗତା ସାଶ୍ଵମୁଖାନପି
ସେ ତୋମର ଏବଂ ହଂସମାର୍ଗ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦେଶଗୁଡିକୁ ବନ୍ୟାରେ ବୁଡାଇଦେଲା, ପହାଡ଼କୁ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇ କର୍ଣ୍ଣପ୍ରାବରଣ ଏବଂ ଅଶ୍ୱମୁଖ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲା।
ସିକ୍ତ୍ଵା ପର୍ଵତମେରୁଂ ସା ଗତ୍ଵା ଵିଦ୍ଯାଧରାନପି ଶୈମିମଣ୍ଡଲକୋଷ୍ଠଂ ତୁ ସା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ମହତ୍ସରଃ
ସେ ପର୍ବତ ମେରୁକୁ ଜଳ ଦେଇ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧର ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୈମି ମଣ୍ଡଳର ମହା ହ୍ରଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
ତାସାଂ ନଦ୍ଯୁପନଦ୍ଯୋ ଽନ୍ଯାଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ଉପଗଚ୍ଛନ୍ତି ତା ନଦ୍ଯୋ ଯତୋ ଵର୍ଷତି ଵାସଵଃ
ଏହି ନଦୀମାନେ ସହିତ ଅନ୍ୟ ଶତ ଏବଂ ହଜାର ଉପନଦୀ ଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରୁ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରାନ୍ତି।
ତୀରେ ଵଂଶୌକସାରାଯାଃ ସୁରଭିର୍ନାମ ତଦ୍ଵନମ୍ ହିରଣ୍ଯଶୃଙ୍ଗୋ ଵସତି ଵିଦ୍ଵାନ୍କୌବେରକୋ ଵଶୀ
ବଂଶଉକସା ନଦୀର ତୀରରେ ସୁରଭି ନାମକ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସଂଯମୀ କୁବେରଙ୍କ ପୁଅ ହିରଣ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ବସୁଛନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞାଦପେତଃ ସୁମହାନ୍ ଅମିତୌଜାଃ ସୁଵିକ୍ରମଃ ତତ୍ରାଗସ୍ତ୍ଯୈଃ ପରିଵୃତା ଵିଦ୍ଵଭିର୍ଦ୍ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସୈଃ
ସେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସୁବିକ୍ରମୀ, ଯଜ୍ଞ ଛାଡିଦେଇ, ଏଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଛନ୍ତି।
କୁବେରାନୁଚରା ହ୍ଯେତେ ଚତ୍ଵାରସ୍ତତ୍ସମାଶ୍ରିତାଃ ଏଵମେଵ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯା ସିଦ୍ଧିଃ ପର୍ଵତଵାସିନାମ୍
ଏମାନେ କୁବେରଙ୍କ ଚାରି ଉପଚାରକ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ସହ ବସୁଛନ୍ତି; ପର୍ବତବାସୀମାନଙ୍କ ସିଦ୍ଧି ଏହିପରି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ପରସ୍ପରେଣ ଦ୍ଵିଗୁଣା ଧର୍ମତଃ କାମତୋ ଽର୍ଥତଃ ହେମକୂଟସ୍ଯ ପୃଷ୍ଠେ ତୁ ସର୍ପାଣାଂ ତତ୍ସରଃ ସ୍ମୃତମ୍
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ, କାମ ଏବଂ ଅର୍ଥ ଦ୍ୱିଗୁଣ ହୁଏ ପରସ୍ପର ସଂଯୋଗରେ; ହେମକୁଟ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଏହି ହ୍ରଦ ସର୍ପମାନଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସରସ୍ଵତୀ ପ୍ରଭଵତି ତସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତୀ ତୁ ଯା ଅଵଗାଢେ ହ୍ଯୁଭଯତଃ ସମୁଦ୍ରୌ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚିମୌ
ସେଠାରୁ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତୀ ନାମରେ ବହିଯାଏ, ଯାହା ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଶମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବିଲିନ ଅଛି।