ସର୍ଵଧାତୁମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁଵେଲଂ ପର୍ଵତଂ ପ୍ରତି ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭୋ ନାମ ଗିରିଃ ଯଃ ଶୁଭ୍ରୋ ରତ୍ନସଂନିଭଃ
ସମସ୍ତ ଧାତୁରେ ତିଆରି ଦିବ୍ୟ ସୁବେଳ ପାହାଡ଼ ଅଛି; ଏହା ସାମ୍ନାରେ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ରତ୍ନ ପରି ଧଳା ଚମକୁଛି।
ତତ୍ସମୀପେ ସରୋ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଅଚ୍ଛୋଦଂ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଭଵତେ ଦିଵ୍ଯା ନଦୀ ହ୍ଯଚ୍ଛୋଦକା ଶୁଭା
ସେଠି ନିକଟରେ ଆଚ୍ଛୋଦ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦିବ୍ୟ ସରୋବର ଅଛି; ଏଠାରୁ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ପବିତ୍ର ଆଚ୍ଛୋଦକା ନଦୀ ବହିଯାଏ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ମହଚ୍ଚୈତ୍ରରଥଂ ଶୁଭମ୍ ତସ୍ମିନ୍ଗିରୌ ନିଵସତି ମଣିଭଦ୍ରଃ ସହାନୁଗଃ
ସରୋବର ତୀରରେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ବଡ଼ ଚୈତ୍ରରଥ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି; ସେଇ ପାହାଡ଼ରେ ମଣିଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି।
ଯକ୍ଷସେନାପତିଃ କ୍ରୂରୋ ଗୁହ୍ଯକୈଃ ପରିଵାରିତଃ ପୁଣ୍ଯା ମନ୍ଦାକିନୀ ନାମ ନଦୀ ହ୍ଯଚ୍ଛୋଦକା ଶୁଭା
ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର କ୍ରୂର ସେନାପତି ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ ଘିରି ରହିଛନ୍ତି; ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ସେଠି ବହିଯାଏ।
ମହୀମଣ୍ଡଲମଧ୍ଯେ ତୁ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେ ତୁ ମହୋଦଧିମ୍ କୈଲାସଦକ୍ଷିଣେ ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଶିଵଂ ସର୍ଵୌଷଧିଂ ଗିରିମ୍
ପୃଥିବୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ସାଗର ପ୍ରବେଶ କରିଛି, କୈଳାସର ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶିବ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଔଷଧିରେ ଭରିଆ।
ମନଃଶିଲାମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସୁଵେଲଂ ପର୍ଵତଂ ପ୍ରତି ଲୋହିତୋ ହେମଶୃଙ୍ଗସ୍ତୁ ଗିରିଃ ସୂର୍ଯପ୍ରଭୋ ମହାନ୍
ମନ:ଶିଳାରେ ତିଆରି ଦିବ୍ୟ ସୁବେଳ ପାହାଡ଼ ଅଛି; ଏହା ସାମ୍ନାରେ ଲାଲ୍ ଏବଂ ସୁନା ଶୃଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ବଡ଼ ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ତସ୍ଯ ପାଦେ ମହଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଲୋହିତଂ ସୁମହତ୍ସରଃ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଭଵତେ ପୁଣ୍ଯୋ ଲୌହିତ୍ଯଶ୍ଚ ନଦୋ ମହାନ୍
ଏହାର ପାଦରେ ବଡ଼ ଦିବ୍ୟ ଲାଲ୍ ସରୋବର ଅଛି; ଏଠାରୁ ପବିତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଲୌହିତ୍ୟ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦିଵ୍ଯାରଣ୍ଯଂ ଵିଶୋକଂ ଚ ତସ୍ଯ ତୀରେ ମହଦ୍ଵନମ୍ ତସ୍ମିନ୍ଗିରୌ ନିଵସତି ଯକ୍ଷୋ ମଣିଧରୋ ଵଶୀ
ସରୋବର ତୀରରେ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ବିନା ଦୁଃଖର ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି; ସେଇ ପାହାଡ଼ରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଯକ୍ଷ ମଣିଧର ବସିଛନ୍ତି।
ସୌମ୍ଯୈଃ ସୁଧାର୍ମିକୈଶ୍ଚୈଵ ଗୁହ୍ଯକୈଃ ପରିଵାରିତଃ କୈଲାସାତ୍ପଶ୍ଚିମୋଦୀଚ୍ଯାଂ କକୁଦ୍ମାନୌଷଧୀଗିରିଃ
ସେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସୁଧାର୍ମିକ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ ଘିରି ରହିଛନ୍ତି; କୈଳାସର ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କକୁଦ୍ମାନ ଔଷଧି ପାହାଡ଼ ଅଛି।
କକୁଦ୍ମତି ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ଉତ୍ପତ୍ତିଶ୍ଚ କକୁଦ୍ମିନଃ ତଦଞ୍ଜନଂ ତ୍ରୈକକୁଦଂ ଶୈଲଂ ତ୍ରିକକୁଦଂ ପ୍ରତି
କକୁଦ୍ମାନ ପାହାଡ଼ରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ କକୁଦ୍ମିନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି; ସେଠି ଅଞ୍ଜନ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଏବଂ ତିନି ଶୃଙ୍ଗର ତ୍ରିକକୁଦ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ସର୍ଵଧାତୁମଯସ୍ତତ୍ର ସୁମହାନ୍ଵୈଦ୍ଯୁତୋ ଗିରିଃ ତସ୍ଯ ପାଦେ ମହଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ମାନସଂ ସିଦ୍ଧସେଵିତମ୍
ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଏକ ବଡ଼ ଆଗ ଭଳି ଚମକୁଥିବା ପାହାଡ଼ ଅଛି । ଏହାର ପାଦରେ ବଡ଼ ଦିବ୍ୟ ମାନସ ସରୋବର ଅଛି, ଯାହାକୁ ସିଦ୍ଧଗଣ ଆସି ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଭଵତେ ପୁଣ୍ଯା ସରଯୂର୍ଲୋକପାଵନୀ ଯସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ଵନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଵୈଭ୍ରାଜଂ ନାମ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ସେଠାରୁ ପବିତ୍ର ସରୟୂ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ । ଏହାର ତୀରରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ବୈଭ୍ରାଜ ଅଟ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ ।
କୁବେରାନୁଚରସ୍ତସ୍ମିନ୍ ପ୍ରହେତିତନଯୋ ଵଶୀ ବ୍ରହ୍ମଧାତା ନିଵସତି ରାକ୍ଷସୋ ଽନନ୍ତଵିକ୍ରମଃ
ସେଠାରେ କୁବେରଙ୍କ ସେବକ, ପ୍ରହେତିତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମଧାତା ନାମକ ରାକ୍ଷସ ନିବାସ କରେ ।
କୈଲାସାତ୍ପଶ୍ଚିମାମାଶାଂ ଦିଵ୍ଯଃ ସର୍ଵୌଷଧିଗିରିଃ ଵରୁଣଃ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରୁକ୍ମଧାତୁଵିଭୂଷିତଃ
କୈଳାସ ପାହାଡ଼ର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସମସ୍ତ ଔଷଧିର ଦିବ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଭାବରେ ବରୁଣ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସୁନା ତତ୍ତ୍ୱରେ ଭରିତ ।
ଭଵସ୍ଯ ଦଯିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପର୍ଵତୋ ହୈମସଂନିଭଃ ଶାତକୌମ୍ଭମଯୈର୍ଦିଵ୍ଯୈଃ ଶିଲାଜାଲୈଃ ସମାଚିତଃ
ଭବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ଶ୍ରୀମୟ, ଏହି ପାହାଡ଼ ସୁନା ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଶିଳା ଓ ଧାତୁରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ।
ଶତସଙ୍ଖ୍ଯୈସ୍ ତାପନୀଯୈଃ ଶୃଙ୍ଗୈର୍ଦିଵମିଵୋଲ୍ଲିଖନ୍ ଶୃଙ୍ଗଵାନ୍ସୁମହାଦିଵ୍ଯୋ ଦୁର୍ଗଃ ଶୈଲୋ ମହାଚିତଃ
ସେହି ପାହାଡ଼ରେ ଶତ ଶତ ତାପନୀୟ ସୁନା ଶିଖର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରିଙ୍ଗବାନ୍ ନାମକ ବଡ଼ ଦିବ୍ୟ ଓ ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼ ଆକାଶକୁ ବିଦୂରି ଦେଖାଯାଏ ।
ତସ୍ମିନ୍ଗିରୌ ନିଵସତି ଗିରିଶୋ ଧୂମ୍ରଲୋହିତଃ ତସ୍ଯ ପାଦାତ୍ପ୍ରଭଵତି ଶୈଲୋଦଂ ନାମ ତତ୍ସରଃ
ସେହି ପାହାଡ଼ରେ ଗିରିଶ ଧୂମ୍ରଲୋହିତ ନିବାସ କରନ୍ତି । ଏହାର ପାଦରୁ ଶୈଲୋଦ ନାମକ ସରୋବର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଭଵତେ ପୁଣ୍ଯା ନଦୀ ଶୈଲୋଦକା ଶୁଭା ସା ଚକ୍ଷୁସୀ ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ପଶ୍ଚିମୋଦଧିମ୍
ସେହି ସରୋବରରୁ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଶୈଲୋଦକା ନଦୀ ବହିଯାଏ । ସେ ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଚକ୍ଷୁଷୀ ନଦୀ ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ଯାଏ ।
ଅସ୍ତ୍ଯୁତ୍ତରେଣ କୈଲାସାଚ୍ ଛିଵଃ ସର୍ଵୌଷଧୋ ଗିରିଃ ଗୌରଂ ତୁ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ହରିତାଲମଯଂ ପ୍ରତି
କୈଳାସର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ପବିତ୍ର ସର୍ବଔଷଧ ପାହାଡ଼ ଅଛି । ଏହାକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଗୌର ଓ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ହରିତାଳ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ ପାହାଡ଼ ଅଛି ।
ହିରଣ୍ଯଶୃଙ୍ଗଃ ସୁମହାଦିଵ୍ଯୌଷଧିମଯୋ ଗିରିଃ ତସ୍ଯ ପାଦେ ମହଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ସରଃ କାଞ୍ଚନଵାଲୁକମ୍
ହିରଣ୍ୟଶ୍ରିଙ୍ଗ ନାମକ ବଡ଼ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧିରେ ଭରିତ ପାହାଡ଼ ଅଛି । ଏହାର ପାଦରେ ବଡ଼ ଦିବ୍ୟ କାଞ୍ଚନ ଚାଲିରେ ଭରିତ ସରୋବର ଅଛି ।
ରମ୍ଯଂ ବିନ୍ଦୁସରୋ ନାମ ଯତ୍ର ରାଜା ଭଗୀରଥଃ ଗଙ୍ଗାର୍ଥେ ସ ତୁ ରାଜର୍ଷିର୍ ଉଵାସ ବହୁଲାଃ ସମାଃ
ସେଠାରେ ରମ୍ୟ ବିନ୍ଦୁସର ନାମକ ସରୋବର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ରାଜା ଭଗୀରଥ ଗଙ୍ଗା ପାଇଁ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଉପବାସ କରିଥିଲେ ।
ଦିଵଂ ଯାସ୍ଯନ୍ତୁ ମେ ପୂର୍ଵେ ଗଙ୍ଗାତୋଯାପ୍ଲୁତାସ୍ଥିକାଃ ତତ୍ର ତ୍ରିପଥଗା ଦେଵୀ ପ୍ରଥମଂ ତୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା
ମୋର ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଧୋଇଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ଦେବୀ ତ୍ରିପଥଗା ପ୍ରଥମେ ଅବତରିଲେ ।
ସୋମପାଦାତ୍ପ୍ରସୂତା ସା ସପ୍ତଧା ପ୍ରଵିଭଜ୍ଯତେ ଯୂପା ମଣିମଯାସ୍ତତ୍ର ଵିମାନାଶ୍ଚ ହିରଣ୍ମଯାଃ
ସୋମର ପାଦରୁ ଦେବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇ ସାତ ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ । ସେଠାରେ ମଣିର ଯୂପ ଓ ସୁନାର ଦିବ୍ୟ ମହଲ ଅଛି ।
ତତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରତୁଭିଃ ସିଦ୍ଧଃ ଶକ୍ରଃ ସୁରଗଣୈଃ ସହ ଦିଵ୍ଯଶ୍ଛାଯାପଥସ୍ ତତ୍ର ନକ୍ଷତ୍ରାଣାଂ ତୁ ମଣ୍ଡଲମ୍
ସେଠାରେ କ୍ରତୁ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଗଣ ସହିତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ଛାୟାପଥ ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳ ଅଛି ।
ଦୃଶ୍ଯତେ ଭାସୁରା ରାତ୍ରୌ ଦେଵୀ ତ୍ରିପଥଗା ତୁ ସା ଅନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଦିଵଂ ଚୈଵ ଭାଵଯିତ୍ଵା ଭୁଵଂ ଗତା
ରାତିରେ ସେଠାରେ ଚମକୁଥିବା ଦେବୀ ତ୍ରିପଥଗା ଦେଖାଯାଏ । ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଦୂରି ଶେଷରେ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲେ ।
ଭଵୋତ୍ତମାଙ୍ଗେ ପତିତା ସଂରୁଦ୍ଧା ଯୋଗମାଯଯା ତସ୍ଯା ଯେ ବିନ୍ଦଵଃ କେଚିତ୍ କ୍ରୁଦ୍ଧାଯାଃ ପତିତା ଭୁଵି
ଭବଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଅଙ୍ଗରେ ପଡ଼ି ଦେବୀ ଯୋଗମାୟାରେ ଅଟକିଗଲେ । ତାଙ୍କ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା କିଛି ବିନ୍ଦୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା ।
କୃତଂ ତୁ ତୈର୍ବହୁସରସ୍ ତତୋ ବିନ୍ଦୁସରଃ ସ୍ମୃତମ୍ ତତସ୍ତସ୍ଯା ନିରୁଦ୍ଧାଯା ଭଵେନ ସହସା ରୁଷା
ସେହି ବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ବହୁ ସରୋବର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ତେଣୁ ଏହାକୁ ବିନ୍ଦୁସର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ । ତାପରେ ଦେବୀକୁ ଭବଙ୍କ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଅଟକାଇ ଦିଆଗଲା ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ଯା ହ୍ଯଭିପ୍ରାଯଂ କ୍ରୂରଂ ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଚିକୀର୍ଷିତମ୍ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଵିଶାମି ପାତାଲଂ ସ୍ରୋତସା ଗୃହ୍ଯ ଶଂକରମ୍
ଦେବୀର କଠୋର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଚିନ୍ତା ଜାଣି, ମୁଁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଧାରାରେ ଧରି ପାତାଳକୁ ଭେଦ କରି ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲି ।
ଅଥାଵଲେପଂ ତଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ଯାଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତୁ ଶଂକରଃ ତିରୋଭାଵଯିତୁଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ ଆସୀଦଙ୍ଗେଷୁ ତାଂ ନଦୀମ୍
ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଦେଖି ଶିବ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ନଦୀକୁ ନିଜ ଦେହରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜାନମଗ୍ରତଃ ଧମନୀସଂତତଂ କ୍ଷୀଣଂ କ୍ଷୁଧାଵ୍ଯାକୁଲିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍
ଏହି ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଶରୀରର ଶିରା ଫୁଲିଯାଇଥିଲା, ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବରେ ଶରୀର ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା।