ପୁଷ୍ପୋଚ୍ଚଯପ୍ରସକ୍ତାନାଂ କ୍ରୀଡନ୍ତୀନାଂ ଯଥାସୁଖମ୍ ଚେଷ୍ଟା ନାନାଵିଧାକାରାଃ ପଶ୍ଯନ୍ନପି ନ ପଶ୍ଯତି
ଫୁଲ ଚୟନ ଓ କ୍ରୀଡାରେ ଲିନ ଥିବା ମାନେ ଯେଉଁପରି ଚାହିଁ କ୍ରୀଡା କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଚଳାପଟ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
କାଚିତ୍ପୁଷ୍ପୋଚ୍ଚଯେ ସକ୍ତା ଲତାଜାଲେନ ଵେଷ୍ଟିତା ସଖୀଜନେନ ସଂତ୍ଯକ୍ତା କାନ୍ତେନାଭିସମୁଜ୍ଝିତା
ଏକ ଅପ୍ସରା ଫୁଲ ଚୟନରେ ଲିନ ଥିଲା, ଲତାର ଜାଲରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ସଖୀମାନେ ଛାଡି ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରିୟଜନ ମଧ୍ୟ ଛାଡି ଦେଇଥିଲେ।
କାଚିତ୍କମଲଗନ୍ଧାଭା ନିଃଶ୍ଵାସପଵନାହୃତୈଃ ମଧୁପୈରାକୁଲମୁଖୀ କାନ୍ତେନ ପରିମୋଚିତା
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଅପ୍ସରା ମନୋହର କମଳ ସୁଗନ୍ଧରେ ଲିନ ଥିଲା, ତାଙ୍କର ମୁହଁ ନିଶ୍ୱାସରେ ଆକର୍ଷିତ ମଧୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହୋଇଥିଲା, ପ୍ରିୟଜନ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ।
ମକରନ୍ଦସଭାକ୍ରାନ୍ତନଯନା କାଚିଦଙ୍ଗନା କାନ୍ତନିଃଶ୍ଵାସଵାତେନ ନୀରଜସ୍କକୃତେକ୍ଷଣା
ଏକ ଅପ୍ସରାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ମଧୁରେ ଭରିଥିବା ମଧୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୋଇଥିଲା, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କର ନିଶ୍ୱାସର ପବନରେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ଧାର ହୋଇଥିଲା।
କାଚିଦ୍ ଉଚ୍ଚୀଯ ପୁଷ୍ପାଣି ଦଦୌ କାନ୍ତସ୍ଯ ଭାମିନୀ କାନ୍ତସଂଗ୍ରଥିତୈଃ ପୁଷ୍ପୈ ରରାଜ କୃତଶେଖରା
ଏକ ଭାମିନୀ ଫୁଲ ଚୟନ କରି, ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଲେ; ପ୍ରିୟଜନ ଗାଁଥିଥିବା ଫୁଲରେ ତିନି ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି ଅତି ଶୋଭା ପାଇଥିଲେ।
ଉଚ୍ଚୀଯ ସ୍ଵଯମ୍ ଉଦ୍ଗ୍ରଥ୍ଯ କାନ୍ତେନ କୃତଶେଖରା କୃତକୃତ୍ଯମିଵାତ୍ମାନଂ ମେନେ ମନ୍ମଥଵର୍ଧିନୀ
ସେ ନିଜେ ଫୁଲ ଚୟନ ଓ ଗାଁଥି, ପ୍ରିୟଜନ ଦ୍ୱାରା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି, ନିଜକୁ ସଫଳ ଭାବିଲେ, ତାଙ୍କର ମନରେ କାମ ଅଧିକ ହୋଇଗଲା।
ଅସ୍ତ୍ଵସ୍ମିନ୍ଗହନେ କୁଞ୍ଜେ ଵିଶିଷ୍ଟକୁସୁମା ଲତା କାଚିଦେଵଂ ରହୋ ନୀତା ରମଣେନ ରିରଂସୁନା
ଏହି ନିର୍ଜନ କୁଞ୍ଜରେ, ଅଦ୍ଭୁତ ଫୁଲ ଥିବା ଗୋଟିଏ ଲତାକୁ ତାଙ୍କର ଆତୁର ପ୍ରେମିକ ଗୁପ୍ତରେ ନେଇଗଲେ।
କାନ୍ତସଂନାମିତଲତା କୁସୁମାନି ଵିଚିନ୍ଵତୀ ସର୍ଵାଭ୍ଯଃ କାଚିଦାତ୍ମାନଂ ମେନେ ସର୍ଵଗୁଣାଧିକମ୍
ପ୍ରେମିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗିତ ଲତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଫୁଲ ଖୋଜୁଥିବା ଗୋଟିଏ ଜଣେ ଜଣେ ନିଜକୁ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ସବୁ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବିଲେ।
କାଶ୍ଚିତ୍ପଶ୍ଯତି ଭୂପାଲଂ ନଲିନୀଷୁ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ କ୍ରୀଡମାନାସ୍ତୁ ଗନ୍ଧର୍ଵୈର୍ ଦେଵରାମା ମନୋରମାଃ
କିଛି ଜଣେ ରାଜାଙ୍କୁ ପଦ୍ମବନରେ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ଓ ଦେବସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ଖେଳୁଥିଲେ।
କାଚିଦ୍ ଆତାଡଯତ୍ କାନ୍ତମ୍ ଉଦକେନ ଶୁଚିସ୍ମିତା ତାଡ୍ଯମାନାଥ କାନ୍ତେନ ପ୍ରୀତିଂ କାଚିଦୁପାଯଯୌ
ହସୁଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ନିଜ ପ୍ରେମିକଙ୍କୁ ପାଣି ମାଡ଼ିଲେ; ପ୍ରେମିକ ମଧ୍ୟ ପାଣି ମାଡ଼ିଲେ, ତାହାରେ ସେ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
କାନ୍ତଂ ଚ ତାଡଯାମାସ ଜାତଖେଦା ଵରାଙ୍ଗନା ଅଦୃଶ୍ଯତ ଵରାରୋହା ଶ୍ଵାସନୃତ୍ଯତ୍ପଯୋଧରା
ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଜଣେ ନାରୀ, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟତମଙ୍କୁ ଚୁମ୍ବନ କଲେ; ସେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପରେ, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଭାସିତ ଅଂଶ ଶ୍ୱାସରେ ଉଠିଉଠି ନାଚୁଥିଲା।
କାନ୍ତାମ୍ବୁତାଡନାକୃଷ୍ଟକେଶପାଶନିବନ୍ଧନା କେଶାକୁଲମୁଖୀ ଭାତି ମଧୁପୈରିଵ ପଦ୍ମିନୀ
ପ୍ରିୟତମ ସହ ପାଣି ଖେଳରେ ଚୁଲ ଟାଣାଯିବାରୁ ତାଙ୍କର ଚୁଲ ବିକ୍ରମ୍ଭିତ ହୋଇଥିଲା, ମୁହଁ ଚୁଲରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା; ସେ ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଘେରିଥିବା ପଦ୍ମିନୀ ପରି ଚମକୁଥିଲେ।
ସ୍ଵଚକ୍ଷୁଃସଦୃଶୈଃ ପୁଷ୍ପୈଃ ସଂଛନ୍ନେ ନଲିନୀଵନେ ଛନ୍ନା କାଚିଚ୍ ଚିରାତ୍ପ୍ରାପ୍ତା କାନ୍ତେନାନ୍ଵିଷ୍ଯ ଯତ୍ନତଃ
ନଳିନୀବନରେ ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ସଦୃଶ ଫୁଲରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଜଣେ ନାରୀ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଲୁଚିଥିଲେ; ଅନେକ ଖୋଜାଖୋଜି ପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟତମ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ।
ସ୍ନାତା ଶୀତାପଦେଶେନ କାଚିତ୍ପ୍ରାହାଙ୍ଗନା ଭୃଶମ୍ ରମଣାଲିଙ୍ଗନଂ ଚକ୍ରେ ମନୋ ଽଭିଲଷିତଂ ଚିରମ୍
ସ୍ନାନ କରି ଶୀତଳତା ଅନୁଭବ କରିଥିବା ଜଣେ ନାରୀ ଉତ୍ସାହରେ କହିଲେ; ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟତମଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଦୀର୍ଘଦିନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ।
ଜଲାର୍ଦ୍ରଵସନଂ ସୂକ୍ଷ୍ମମ୍ ଅଙ୍ଗଲୀନଂ ଶୁଚିସ୍ମିତା ଧାରଯନ୍ତୀ ଜନଂ ଚକ୍ରେ କାଚିତ୍ ତତ୍ର ସମନ୍ମଥମ୍
ଏଠାରେ ଜଳରେ ଭିଜା ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗକୁ ଲଗି ରହିଥିବା ଏକ ଯୁବତୀ ହସୁଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ମଧୁର ହସରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆକର୍ଷଣ ଜଗାଇଦେଲେ।
କଣ୍ଠମାଲ୍ଯଗୁଣୈଃ କାଚିତ୍ କାନ୍ତେନ କୃଷ୍ଯତାମ୍ଭସି ତ୍ରୁଟ୍ଯତ୍ସ୍ରଗ୍ଦାମପତିତଂ ରମଣଂ ପ୍ରାହସଚ୍ଚିରମ୍
ଏକ ଯୁବତୀ ଗଳାରେ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକ ଜଳରେ ତାଙ୍କୁ ଟାଣୁଥିଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ମାଳା ଛିଣ୍ଡିଯାଇ ପଡ଼ିଗଲା, ତେବେ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହସିଲେ।
କାଚିଦ୍ଭୁଗ୍ନା ସଖୀଦତ୍ତଜାନୁଦେଶେ ନଖକ୍ଷତା ସଂଭ୍ରାନ୍ତା କାନ୍ତଶରଣଂ ମଗ୍ନା କାଚିଦ୍ଗତା ଚିରମ୍
ଏକ ଯୁବତୀ ତାଙ୍କ ସଖୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୁଡ଼ିକୁ ନଖରେ ଚିରାଯାଇ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପ୍ରେମିକଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ।
କାଚିତ୍ପୃଷ୍ଠକୃତାଦିତ୍ଯା କେଶନିସ୍ତୋଯକାରିଣୀ ଶିଲାତଲଗତା ଭର୍ତ୍ରା ଦୃଷ୍ଟା କାମାର୍ତଚକ୍ଷୁଷା
ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁବତୀ ତାଙ୍କର କେଶରେ ଜଳ ଢାଳି ପଛ ଭିଜାଇଥିଲେ। ସେ ଶିଳା ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କୁ କାମନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ।
କୃତ୍ତମାଲ୍ଯଂ ଵିଲୁଲିତଂ ସଂକ୍ରାନ୍ତକୁଚକୁଙ୍କୁମମ୍ ରତିକ୍ରୀଡିତକାନ୍ତେଵ ରରାଜ ତତ୍ସରୋଦକମ୍
ଫୁଲମାଳା ଛିଣ୍ଡାଯାଇଥିବା, ଅଂଶ ଅଂଶରେ କୁଙ୍କୁମ ଲାଗିଥିବା, ଯେପରି ଏକ ଯୁବତୀ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସହ ଖେଳି ଆସିଛି, ସେପରି ଏହି ହ୍ରଦର ଜଳ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସୁସ୍ନାତଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦେଵରାମାଗଣେନ ଚ ପୂଜ୍ଯମାନଂ ଚ ଦଦୃଶେ ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍
ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦେବଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ଆଦର ସହ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
କ୍ଵଚିଚ୍ ଚ ଦଦୃଶେ ରାଜା ଲତାଗୃହଗତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ମଣ୍ଡଯନ୍ତୀଃ ସ୍ଵଗାତ୍ରାଣି କାନ୍ତସଂନ୍ଯସ୍ତମାନସାଃ
ଅନ୍ୟଏଠାରେ ରାଜା ଦେଖିଲେ, ଲତାମଣ୍ଡପରେ ଥିବା ମହିଳାମାନେ ନିଜ ଦେହକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଭାବନାରେ ଲୀନ ଥିଲା।
କାଚିଦ୍ ଆଦର୍ଶନକରା ଵ୍ଯଗ୍ରା ଦୂତୀମୁଖୋଦ୍ଗତମ୍ ଶୃଣ୍ଵତୀ କାନ୍ତଵଚନମ୍ ଅଧିକା ତୁ ତଥା ବଭୌ
କେହି ଜଣେ ଯୁବତୀ ହାତରେ ଆଇନା ଧରି ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ, ଦୂତୀ ମୁଖରୁ ଆସୁଥିବା ପ୍ରିୟଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣୁଥିଲେ, ଏହାରେ ସେ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଉଥିଲେ।
କାଚିତ୍ ସତ୍ଵରିତା ଦୂତ୍ଯା ଭୂଷଣାନାଂ ଵିପର୍ଯଯମ୍ କୁର୍ଵାଣା ନୈଵ ବୁବୁଧେ ମନ୍ମଥାଵିଷ୍ଟଚେତନା
ଏକ ଅନ୍ୟା, ତାଙ୍କର ଦୂତୀ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ଭୂଷଣ ବଦଳାଉଥିବା ବେଳେ ପ୍ରେମରେ ଏମିତି ଲୀନ ଥିଲେ ଯେ, ସେ କଣ କରୁଛନ୍ତି ତାହା ମଧ୍ୟ ଜଣା ପଡ଼ିଲା ନାହିଁ।
ଵାଯୁନୁନ୍ନାତିସୁରଭିକୁସୁମୋତ୍କରମଣ୍ଡିତେ କାଚିତ୍ପିବନ୍ତୀ ଦଦୃଶେ ମୈରେଯଂ ନୀଲଶାଦ୍ଵଲେ
ବାତାସରେ ହଲୁଚୁଆ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଭରିଥିବା ନୀଳ ଘାସର ମାଠରେ ଏକ ନାରୀ ମଦିରା ପିଉଥିବା ଦେଖାଗଲେ।
ପାଯଯାମାସ ରମଣଂ ସ୍ଵଯଂ କାଚିଦ୍ଵରାଙ୍ଗନା କାଚିତ୍ପପୌ ଵରାରୋହା କାନ୍ତପାଣିସମର୍ପିତମ୍
ଏକ ସୁନ୍ଦର ଜନାନୀ ନିଜେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟପତିକୁ ପାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଲେ; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ରମଣୀ, ଯେଉଁଠାରେ ଶୋଭା ଅଧିକ, ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କର ହାତରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାନ ପିଲେ।
କାଚିତ୍ସ୍ଵନେତ୍ରଚପଲନୀଲୋତ୍ପଲଯୁତଂ ପଯଃ ପୀତ୍ଵା ପପ୍ରଚ୍ଛ ରମଣଂ କ୍ଵ ଗତେ ତେ ମମୋତ୍ପଲେ
ଏକ ଅପସରା ନିଜ ଚକ୍ଷୁର ଚପଳ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଦୁଧ ପିଇ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ମୋ ଉତ୍ପଳ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଚାଲିଗଲା?'
ତ୍ଵଯୈଵ ପୀତୌ ତୌ ନୂନମ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ରମଣେନ ସା ତଥା ଵିଦିତ୍ଵା ମୁଗ୍ଧତ୍ଵାଦ୍ ବଭୂଵ ଵ୍ରୀଡିତା ଭୃଶମ୍
ପ୍ରିୟପତି କହିଲେ, 'ତୁମେ ନିଜେ ଦୁଇଟି ପାନ ପିଇଛ,' ଏହା ଜାଣି ଅପସରା ନିଜ ଭୋଳାପଣରୁ ବହୁତ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ।
କାଚିତ୍କାନ୍ତାର୍ପିତଂ ସୁଭ୍ରୂଃ କାନ୍ତପୀତାଵଶେଷିତମ୍ ସଵିଶେଷରସଂ ପାନଂ ପପୌ ମନ୍ମଥଵର୍ଧନମ୍
ଏକ ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁତି ଥିବା ଜନାନୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କର ଦିଆଯାଇଥିବା, ଅତିଶୟ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ରତିବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ପାନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ପିଲେ।
ଆପାନଗୋଷ୍ଠୀଷୁ ତଥା ତାସାଂ ସ ନରପୁଂଗଵଃ ଶୁଶ୍ରାଵ ଵିଵିଧଂ ଗୀତଂ ତନ୍ତ୍ରୀସ୍ଵରଵିମିଶ୍ରିତମ୍
ସେ ସମୟରେ ପାନ ମଣ୍ଡଳୀରେ, ସେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ଗୀତ ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ତନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱର ସହିତ ମିଶିଥିଲା।
ପ୍ରଦୋଷସମଯେ ତାଶ୍ଚ ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ ରାଜନ୍ସଦୋପନୃତ୍ଯନ୍ତି ନାନାଵାଦ୍ଯପୁରଃସରାଃ
ସାନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ, ରାଜା, ସେ ଅପସରାମାନେ ବହୁ ଶବ୍ଦ ଉପକରଣ ସହିତ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନୃତ୍ୟ କରିଥିଲେ।