ମୁକ୍ତାଫଲାନି ମୁକ୍ତାନାଂ ତାରାଵିଗ୍ରହଧାରିଣାମ୍
ମୁକ୍ତା ମଣି ତାରା ଆକାର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଇଥାଏ ।
ସୁଖୋଷ୍ଣଂ ଚୈଵ ତତ୍ତୋଯଂ ସ୍ନାନାଚ୍ଛୀତଵିନାଶନମ୍ ଵୈଡୂର୍ଯସ୍ଯ ଶିଲା ମଧ୍ଯେ ସରସସ୍ତସ୍ଯ ଶୋଭନା
ସେ ଝିଅ ଜଳ ଗରମ ଓ ସୁଖଦ, ସ୍ନାନର ଥଣ୍ଡା ହଟାଇ ଦେଇଥାଏ । ବୈଡୂର୍ୟ ପଥର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତାଳ ଝିଅ ଅତି ସୁନ୍ଦର ।
ପ୍ରମାଣେନ ତଥା ସା ଚ ଦ୍ଵେ ଚ ରାଜନ୍ଧନୁଃଶତେ ଚତୁରସ୍ରା ତଥା ରମ୍ଯା ତପସା ନିର୍ମିତାତ୍ରିଣା
ହେ ରାଜା, ଏହାର ଆକାର ଦୁଇଶ ଧନୁର ଲମ୍ବ, ଚତୁର୍ସ୍ର ଓ ମନୋହର । ଏହି ତାଳ ତିନି ଜଣ ତପସ୍ୟାରେ ତିଆରି ।
ବିଲଦ୍ଵାରସମୋ ଦେଶୋ ଯତ୍ର ଯତ୍ର ହିରଣ୍ମଯଃ ପ୍ରଦେଶଃ ସ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ଵୀପେ ତସ୍ମିନ୍ମନୋହରେ
ସେ ମନୋହର ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଗୁହା ଦ୍ୱାର ପରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁନାରେ ମଡ଼ି ।
ତଥା ପୁଷ୍କରିଣୀ ରମ୍ଯା ତସ୍ମିନ୍ରାଜଞ୍ଶିଲାତଲେ ସୁଶୀତାମଲପାନୀଯା ଜଲଜୈଶ୍ଚ ଵିରାଜିତା
ସେଠି ପଥର ତଳେ ଏକ ରମ୍ୟ ପଦ୍ମପୋକରୀ ଅଛି, ଶୀତଳ ଓ ପରିସ୍କାର ପାଣି, ଜଳଜ ଫୁଲରେ ସଜିତ ।
ଆକାଶପ୍ରତିମା ରାଜଂଶ୍ ଚତୁରସ୍ରା ମନୋହରା ତସ୍ଯାସ୍ତଦୁଦକଂ ସ୍ଵାଦୁ ଲଘୁ ଶୀତଂ ସୁଗନ୍ଧିକମ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ପୋକରୀ ଆକାଶ ପରି, ଚତୁର୍ସ୍ର ଓ ମନୋହର । ତାର ପାଣି ମିଠା, ହାଲୁକା, ଶୀତଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ।
ନ କ୍ଷିଣୋତି ଯଥା କଣ୍ଠଂ କୁକ୍ଷିଂ ନାପୂରଯତ୍ଯପି ତୃପ୍ତିଂ ଵିଧତ୍ତେ ପରମାଂ ଶରୀରେ ଚ ମହତ୍ସୁଖମ୍
ଏହି ପାଣି କଣ୍ଠ ଶୁଖାଇ ନାହିଁ, ପେଟ ଭରି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଶରୀରକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୃପ୍ତି ଓ ବଡ଼ ସୁଖ ଦେଇଥାଏ ।
ମଧ୍ଯେ ତୁ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରାସାଦଂ ନିର୍ମିତଂ ତପସାତ୍ରିଣା ରୁକ୍ମସେତୁପ୍ରଵେଶାନ୍ତଂ ସର୍ଵରତ୍ନମଯଂ ଶୁଭମ୍
ତାଳ ମଧ୍ୟରେ ତିନି ଜଣ ତପସ୍ୟାରେ ତିଆରି ଏକ ମହଲ ଅଛି, ତାର ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ସୁନାର ସେତୁ, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ।
ଶଶାଙ୍କରଶ୍ମେଃ ସଂକାଶଂ ପ୍ରାସାଦଂ ରାଜତଂ ହିତମ୍ ରମ୍ଯଵୈଡୂର୍ଯସୋପାନଂ ଵିଦ୍ରୁମାମଲସାରକମ୍
ମହଲ ଚନ୍ଦ୍ରର କିରଣ ପରି ଚମକୁଛି, ରୂପାରେ ତିଆରି, ବୈଡୂର୍ୟ ପଥରର ସୁନ୍ଦର ସିଢ଼ି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରବାଳର ରେଲିଂ ।
ଇନ୍ଦ୍ରନୀଲମହାସ୍ତମ୍ଭଂ ମରକତାସକ୍ତଵେଦିକମ୍ ଵଜ୍ରାଂଶୁଜାଲୈଃ ସ୍ଫୁରିତଂ ରମ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟିମନୋରମମ୍
ଏଠାରେ ବଡ଼ ନୀଳମଣିର ଥମ୍ଭ, ପନ୍ନାରେ ତିଆରି ବେଦି, ହୀରାର କିରଣ ଜାଲରେ ଚମକୁଥିବା ଏହି ମହଲ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ରମ୍ୟ ।
ପ୍ରାସାଦେ ତତ୍ର ଭଗଵାନ୍ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ ଭୋଗିଭୋଗାଵଲୀସୁପ୍ତଃ ସର୍ଵାଲଂକାରଭୂଷିତଃ
ସେ ମହଲରେ ଭଗବାନ, ଦେବଦେବ, ଜନାର୍ଦନ, ସର୍ପର ତାଲରେ ଶୁଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ।
ଜାନୁନାକୁଞ୍ଚିତସ୍ତ୍ଵେକୋ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଚକ୍ରିଣଃ ଫଣୀନ୍ଦ୍ରସଂନିଵିଷ୍ଟୋ ଽଙ୍ଘ୍ରିର୍ ଦ୍ଵିତୀଯଶ୍ଚ ତଥାନଘ
ଏକ ଗୁଡ଼ି ଭାଉରେ ହେଉଛି, ଦେବଦେବଙ୍କ ଚକ୍ରଧାରୀ ପାଦ ସର୍ପର ଫଣରେ ରଖାଯାଇଛି, ଅନ୍ୟ ପାଦ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ।
ଲକ୍ଷଯୁତ୍ସଙ୍ଗଗତୋ ଽଙ୍ଘ୍ରିସ୍ତୁ ଶେଷଭୋଗପ୍ରଶାଯିନଃ ଫଣୀନ୍ଦ୍ରଭୋଗସଂନ୍ଯସ୍ତବାହୁଃ କେଯୂରଭୂଷଣଃ
ଏକ ପାଦ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ଶେଷ ତାଲକୁ ଶାନ୍ତ କରୁଥିବା, ତାଙ୍କ ଭୁଜ ମଣି କଙ୍ଗନରେ ଶୋଭିତ, ସର୍ପର ଫଣରେ ରଖାଯାଇଛି ।
ଅଙ୍ଗୁଲୀପୃଷ୍ଠଵିନ୍ଯସ୍ତଦେଵଶୀର୍ଷଧରଂ ଭୁଜମ୍ ଏକଂ ଵୈ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତୁ ପ୍ରସାରିତମ୍
ଦେବଦେବଙ୍କ ଏକ ଭୁଜ ମୁଣ୍ଡ ପଛରେ ରଖାଯାଇଛି, ଅନ୍ୟ ଭୁଜ ଏକସା ଫେଲାଯାଇଛି ।
ସମାକୁଞ୍ଚିତଜାନୁସ୍ଥମଣିବନ୍ଧେନ ଶୋଭିତମ୍ କିଂଚିଦାକୁଞ୍ଚିତଂ ଚୈଵ ନାଭିଦେଶକରସ୍ଥିତମ୍
ତାଙ୍କ ଭାଉ ମଣି ବାନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ, ଅନ୍ୟ ଭୁଜ ଅଳ୍ପ ଭାଉରେ ନାଭି ନିକଟରେ ରଖାଯାଇଛି ।
ତୃତୀଯଂ ତୁ ଭୁଜଂ ତସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥଂ ତୁ ତଥା ଶୃଣୁ ଆତ୍ତସଂତାନକୁସୁମଂ ଘ୍ରାଣଦେଶାନୁସର୍ପିଣମ୍
ଏବେ ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଭୁଜ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଏକ ଭୁଜ ପରିଜାତ ଫୁଲର ମାଳା ଧରିଛି, ନାକର ରେଖା ଅନୁସରି ।
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସଂଵାହ୍ଯମାନାଙ୍ଘ୍ରିଃ ପଦ୍ମପତ୍ତ୍ରନିଭୈଃ କରୈଃ ସଂତାନମାଲାମୁକୁଟଂ ହାରକେଯୂରଭୂଷିତମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ହାତରେ ମସାଜ କରୁଛନ୍ତି, ମାଳା, ମୁକୁଟ, ହାର ଓ କଙ୍ଗନରେ ଶୋଭିତ ।
ଭୂଷିତଂ ଚ ତଥା ଦେଵମ୍ ଅଙ୍ଗଦୈରଙ୍ଗୁଲୀଯକୈଃ ଫଣୀନ୍ଦ୍ରଫଣଵିନ୍ଯସ୍ତଚାରୁରତ୍ନଶିରୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ଭଗବାନ ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଶୋଭିତ, ସର୍ପର ଫଣରେ ରଖାଯାଇଥିବା ରତ୍ନ ମଣିରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଚମକୁଛି ।
ଅଜ୍ଞାତଵସ୍ତୁଚରିତଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍ ଅଥାତ୍ରିଣା ସିଦ୍ଧାନୁପୂଜ୍ଯଂ ସତତଂ ସଂତାନକୁସୁମାର୍ଚିତମ୍
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଅଜଣା ଥିଲା, ଅତ୍ରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ସେଠି ସଦା ବିଦ୍ୱାନ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ବଂଶର ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ଦିଵ୍ଯଗନ୍ଧାନୁଲିପ୍ତାଙ୍ଗଂ ଦିଵ୍ଯଧୂପେନ ଧୂପିତମ୍ ସୁରସୈଃ ସୁଫଲୈର୍ହୃଦ୍ଯୈଃ ସିଦ୍ଧୈରୁପହୃତୈଃ ସଦା
ତାଙ୍କର ଦେହ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଦିବ୍ୟ ଧୂପରେ ଧୂପିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ସଦା ସିଦ୍ଧମାନେ ରସଭରା, ମଧୁର ଫଳ ଉପହାର ଦେଉଥିଲେ।
ଶୋଭିତୋତ୍ତମପାର୍ଶ୍ଵଂ ତଂ ଦେଵମୁତ୍ପଲଶୀର୍ଷକମ୍ ତତଃ ସମ୍ମୁଖମ୍ ଉଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଵଵନ୍ଦେ ସ ନରାଧିପଃ
ଉତ୍ପଳ ଆକୃତିର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେ ଦେବତା ଦୁଇପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅତି ଶୋଭା ପାଇଥିଲେ; ରାଜା ସେଠିକୁ ସାମ୍ନାରୁ ଦେଖି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନମସ୍କାର କଲେ।
ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ଶିରସା ଚୈଵ ଗତ୍ଵା ଭୂମିଂ ଯଥାଵିଧି ନାମ୍ନାଂ ସହସ୍ରେଣ ତଦା ତୁଷ୍ଟାଵ ମଧୁସୂଦନମ୍
ଯଥାବିଧି ଭୂମିରେ ଗୁଡିଯାଇ ଜାଣୁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇଁ, ରାଜା ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ହଜାର ନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମଥୋ ଚକ୍ରେ ସ ତୂତ୍ଥାଯ ପୁନଃ ପୁନଃ ରମ୍ଯମାଯତନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ରୋଵାସାଶ୍ରମେ ପୁନଃ
ପୁନିପୁନି ଉଠି, ସେ ରାମ୍ୟ ମନ୍ଦିରକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ, ଏବଂ ପୁନି ସେଠି ଆଶ୍ରମରେ ବସିଲେ।
ବିଲାଦ୍ବହିର୍ଗୁହାଂ କାଂଚିଦ୍ ଆଶ୍ରିତ୍ଯ ସୁମନୋହରାମ୍ ତପଶ୍ଚକାର ତତ୍ରୈଵ ପୂଜଯନ୍ମଧୁସୂଦନମ୍
ଗୁହା ଛାଡି, ସେ ଅନ୍ୟ ମନୋହର ଗୁହାକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ, ଏବଂ ସେଠି ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ତପସ୍ୟା କଲେ।
ନାନାଵିଧୈସ୍ତଥା ପୁଷ୍ପୈଃ ଫଲମୂଲୈଃ ସଗୋରସୈଃ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରିଷଵଣସ୍ନାଯୀ ଵହ୍ନିପୂଜାପରାଯଣଃ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫୁଲ, ଫଳ, ମୂଳ ଓ ଦୁଧରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସଦା ତିନିବେଳେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ଅଗ୍ନିପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ।
ଦେଵଵାପୀଜଲୈଃ କୁର୍ଵନ୍ ସତତଂ ପ୍ରାଣଧାରଣମ୍ ସର୍ଵାହାରପରିତ୍ଯାଗଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ମନୁଜେଶ୍ଵରଃ
ଦେବତାଙ୍କର ତଳା ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରି, ସେ ସଦା ପ୍ରାଣୟମ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟର ରାଜା ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ଅନାସ୍ତୃତଗୁହାଶାଯୀ କାଲଂ ନଯତି ପାର୍ଥିଵଃ ତ୍ଯକ୍ତାହାରକ୍ରିଯଶ୍ଚୈଵ କେଵଲଂ ତୋଯତୋ ନୃପଃ ନ ତସ୍ଯ ଗ୍ଲାନିମାଯାତି ଶରୀରଂ ଚ ତଦଦ୍ଭୁତମ୍
ଅସଜା ଗୁହାରେ ଶୁଇ, ରାଜା ସମୟ କାଟୁଥିଲେ; ଖାଦ୍ୟ ନିୟମ ଛାଡି, କେବଳ ଜଳ ଖାଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଦେହ କେବେ ଥକି ନଥିଲା, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଥିଲା।
ଏଵଂ ସ ରାଜା ତପସି ପ୍ରସକ୍ତଃ ସମ୍ପୂଜଯନ୍ଦେଵଵରଂ ସଦୈଵ ତତ୍ରାଶ୍ରମେ କାଲମୁଵାସ କଂଚିତ୍ ସ୍ଵର୍ଗୋପମେ ଦୁଃଖମ୍ ଅଵିନ୍ଦମାନଃ
ଏଭଳି ରାଜା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ସଦା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେ ଆଶ୍ରମରେ କିଛି ସମୟ ରହିଲେ; ସେଠି ସ୍ୱର୍ଗ ସମ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, କେବେ ଦୁଃଖ ପାଇନଥିଲେ।
ସ ତ୍ଵାଶ୍ରମପଦେ ରମ୍ଯେ ତ୍ଯକ୍ତାହାରପରିଚ୍ଛଦଃ କ୍ରୀଡାଵିହାରଂ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଃ ପଶ୍ଯନ୍ନପ୍ସରସାଂ ସହ
ସେ ରମ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜିନିଷ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହ କ୍ରୀଡା ଓ ବିହାର ଦେଖୁଥିଲେ।
କୃତ୍ଵା ପୁଷ୍ପୋଚ୍ଚଯଂ ଭୂରି ଗ୍ରନ୍ଥଯିତ୍ଵା ତଥା ସ୍ରଜଃ ଅଗ୍ରଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଦେଵାଯ ଗନ୍ଧର୍ଵେଭ୍ଯସ୍ତଦା ଦଦୌ
ଅନେକ ଫୁଲ ଏକତ୍ର କରି, ମାଳା ଗାଁଥି, ସେ ମୁଖ୍ୟ ମାଳା ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ତାପରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେକୁ ଦେଲେ।