ମଞ୍ଜୁଲୀତକଦାତ୍ଯୂହାନ୍ ଭାରଦ୍ଵାଜାଂସ୍ତଥା ଚଷାନ୍ ଏତାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସୁବହୂନ୍ ପକ୍ଷିସଂଘାନ୍ମନୋହରାନ୍
ମଞ୍ଜୁଳୀତକ, ଦାତ୍ୟୂହ, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଚଷ, ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ମନୋହର ପକ୍ଷୀ ଦଳ ଦେଖିଲେ।
ଶ୍ଵାପଦାନ୍ଵିଵିଧାକାରାନ୍ ମୃଗାଂଶ୍ଚୈଵ ମହାମୃଗାନ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍କେସରିଣଃ ସିଂହାନ୍ ଦ୍ଵୀପିନଃ ଶରଭାନ୍ଵୃକାନ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସଭୋଜୀ ପଶୁ, ମୃଗ ଓ ବଡ଼ ମୃଗ, ବାଘ, ମୁଣ୍ଡା ଶିଂହ, ଶିଂହ, ଚିତା, ଶରଭ, ଓ ଓଲା।
ଋକ୍ଷାଂସ୍ତରକ୍ଷୂଂଶ୍ଚ ବହୂନ୍ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲାନ୍ ସଵାନରାନ୍ ଶଶଲୋମାନ୍ ସକାଦମ୍ବାନ୍ ମାର୍ଜାରାନ୍ ଵାଯୁଵେଗିନଃ
ଅନେକ ଭାଲୁ, ତରକ୍ଷୁ, ଲମ୍ବା ପୁଛ ଥିବା ବାନର, ବାନର, ଖରା, କାଦମ୍ବ, ବିଲେଇ, ବାୟୁ ଭଳି ତେଜ ପଶୁ ଦେଖିଲେ।
ମୂଷକାନ୍ନକୁଲାନ୍ କାଵାନ୍ ସିଂହାନ୍ ଦ୍ରୁମମନୋହରାନ୍ ତଥା ମତ୍ତାଂଶ୍ଚ ମାତଂଗାନ୍ ମହିଷାନ୍ ଗଵଯାନ୍ ଵୃଷାନ୍ ଚମରାନ୍ ସୃମରାଂଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଗୌରଖରାନପି
ମୂଷ, ନକୁଲ, କାଉ, ଗଛରେ ମନ ରଖୁଥିବା ଶିଂହ, ମଦ ହାତୀ, ମହିଷ, ଜଙ୍ଗଲ ଗୋ, ବୃଷ, ଉଟ, ହରିଣ, ଗୌର, ଗଧା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଉରଭ୍ରାଂଶ୍ଚ ତଥା ମେଷାନ୍ ସାରଙ୍ଗାନଥ କୂକୁରାନ୍ ନୀଲାଂଶ୍ଚୈଵ ମହାନାଲାନ୍ କରାଲାନ୍ମୃଗମାତୃକାନ୍
ଏଠାରେ ମେଁଦା, ଭେଡ଼ା, ହରିଣ, କୁକୁର, ନୀଳ ଜନ୍ତୁ, ବଡ଼ ସାପ, ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ତୁମାନେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ ।
ସଦଂଷ୍ଟ୍ରାରାମସରଭାନ୍ କ୍ରୌଞ୍ଚାକାରକଶମ୍ବରାନ୍ କରାଲାନ୍କୃତମାଲାଂଶ୍ଚ କାଲପୁଚ୍ଛାଂଶ୍ଚ ତୋରଣାନ୍
ଏଠାରେ ଦାନ୍ତ ଥିବା ଶୁଆ, ସରଭ, କଞ୍ଚ, କଶମ୍ବରା ପରି ପକ୍ଷୀ, ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ତୁ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ କଳା ପୁଛ ଥିବା ଜନ୍ତୁମାନେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାନ୍ଖଡ୍ଗାନ୍ଵରାହାଂଶ୍ଚ ତୁରଂଗାନ୍ଖରଗର୍ଦଭାନ୍ ଏତାନ୍ ଅଦ୍ଵିଷ୍ଟାନ୍ମଦ୍ରେଶୋ ଵିରୁଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍
ଦାନ୍ତ ଥିବା ଜନ୍ତୁ, ଖଡ୍ଗ, ଶୁଆ, ଘୋଡ଼ା, ଖର, ଗର୍ଦ୍ଧଭ ଏମାନେ ମଧ୍ର ରାଜା, ସାଧାରଣତଃ ଏକାପର ଶତ୍ରୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଏକାପର ଉପରେ ରାଗ ରଖିନଥିଲେ ।
ଅଵିରୁଦ୍ଧାନ୍ଵନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୌ ତଚ୍ଚାଶ୍ରମପଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବଭୂଵାତ୍ରେଃ ପୁରା ନୃପମ୍
ଏହି ଜନ୍ତୁମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଏକାପର ଉପରେ ରାଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶାନ୍ତିରେ ରହୁଥିବାକୁ ଦେଖି ରାଜା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅତ୍ରିଙ୍କ ଗୃହ ଥିଲା ।
ତତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତଂ ସ୍ଥାଵରୈର୍ଜଙ୍ଗମୈସ୍ତଥା ହିଂସନ୍ତି ହି ନ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ହିଂସକାସ୍ତୁ ପରସ୍ପରମ୍
ଅତ୍ରିଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲା, ଏଠାରେ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଜନ୍ତୁମାନେ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଏକାପର ଉପରେ କେବେ ହାନି କରିନଥିଲେ, ଯଦିଓ ସାଧାରଣତଃ ଏକାପର ଉପରେ ହାନି କରନ୍ତି ।
କ୍ରଵ୍ଯାଦାଃ ପ୍ରାଣିନସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵେ କ୍ଷୀରଫଲାଶନାଃ ନିର୍ମିତାସ୍ତତ୍ର ଚାତ୍ଯର୍ଥମ୍ ଅତ୍ରିଣା ସୁମହାତ୍ମନା
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ମାଂସାହାରୀ ଜନ୍ତୁମାନେ ଦୁଧ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ଅତ୍ରି ମହାତ୍ମା ଏମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।
ଶୈଲାନିତମ୍ବଦେଶେଷୁ ନ୍ଯଵସଚ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ ନୃପଃ ପଯଃ କ୍ଷରନ୍ତି ତେ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଅମୃତସ୍ଵାଦୁକଣ୍ଟକମ୍
ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଓ ଉପତ୍ୟକାରେ ରାଜା ନିଜେ ବସିଥିଲେ; ଶିଳାଗୁଡିକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୁଧ ଝରିଥିଲା, ଯାହା ଅମୃତ ପରି ମିଠା ଓ କଣ୍ଟା ନଥିଲା ।
କ୍ଵଚିଦ୍ରାଜନ୍ମହିଷ୍ଯଶ୍ଚ କ୍ଵଚିଦାଜାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ଶିଲାଃ କ୍ଷୀରେଣ ସମ୍ପୂର୍ଣା ଦଧ୍ନା ଚାନ୍ଯତ୍ର ଵା ବହିଃ
କେବେ କେବେ ମହିଷ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ, କେବେ କେବେ ଏଠାରେ ଅନେକ ଛେଉ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ; ଶିଳାଗୁଡିକୁ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଦହି ଓ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲା ।
ସଂପଶ୍ଯନ୍ପରମାଂ ପ୍ରୀତିମ୍ ଅଵାପ ଵସୁଧାଧିପଃ ସରାଂସି ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯାନି ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ଵିମଲୋଦକାଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଭୂମିର ନାଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳର ନଦୀ ଥିଲା ।
ପ୍ରଣାଲିକାନି ଚୋଷ୍ଣାନି ଶୀତଲାନି ଚ ଭାଗଶଃ କନ୍ଦରାଣି ଚ ଶୈଲସ୍ଯ ସୁସେଵ୍ଯାନି ପଦେ ପଦେ
ଏଠାରେ ଚ୍ୟାନେଲ ଥିଲା, କିଛି ଉଷ୍ଣ, କିଛି ଶୀତଳ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ; ପାହାଡ଼ର ଗୁହାଗୁଡିକୁ ପ୍ରତି ପଦେ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲା ।
ହିମପାତୋ ନ ତତ୍ରାସ୍ତି ସମନ୍ତାତ୍ପଞ୍ଚଯୋଜନମ୍ ଉପତ୍ଯକା ସୁଶୈଲସ୍ଯ ଶିଖରସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚାରିପାଖରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ହିମପାତ ନଥିଲା; ସେ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପତ୍ୟକା ହିମରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା ।
ତତ୍ରାସ୍ତି ରାଜଞ୍ଛିଖରଂ ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁରମ୍ ହିମପାତଂ ଘନା ଯତ୍ର କୁର୍ଵନ୍ତି ସହିତାଃ ସଦା
ଏଠାରେ, ରାଜା, ପାହାଡ଼ର ଶ୍ୱେତ ଶିଖର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ମେଘଗୁଡିକୁ ସଦା ଏକସাথে ହିମପାତ କରନ୍ତି ।
ତତ୍ରାସ୍ତି ଚାପରଂ ଶୃଙ୍ଗଂ ଯତ୍ର ତୋଯଘନା ଘନାଃ ନିତ୍ଯମେଵାଭିଵର୍ଷନ୍ତି ଶିଲାଭିଃ ଶିଖରଂ ଵରମ୍
ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ଶିଖର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ମେଘଗୁଡିକୁ ସଦା ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିଖରକୁ ଭିଜାଇ ଦେଇଥିଲେ ।
ତଦାଶ୍ରମଂ ମନୋହାରି ଯତ୍ର କାମଧରା ଧରା ସୁରମୁଖ୍ଯୋପଯୋଗିତ୍ଵାଚ୍ ଛାଖିନାଂ ସଫଲାଃ ଫଲାଃ
ସେ ଆଶ୍ରମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଝରା ବହୁଥିଲା, ଓ ଗଛର ଫଳ ସଦା ଫଳଦାୟକ ଥିଲା, ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।
ସଦୋପଗୀତଭ୍ରମରସୁରସ୍ତ୍ରୀସେଵିତଂ ପରମ୍ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯକରଂ ଶୈଲସ୍ଯେଵ ପ୍ରହାରକମ୍
ସେ ଆଶ୍ରମ ସଦା ମଧୁମକୁଣ୍ଡ, ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ଓ ଗୀତରେ ଭରିଥିଲା; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିଲା, ପାହାଡ଼ ପରି ଆଘାତ କରୁଥିଲା ।
ଵାନରୈଃ କ୍ରୀଡମାନୈଶ୍ଚ ଦେଶାଦ୍ଦେଶାନ୍ନରାଧିପ ହିମପୁଞ୍ଜାଃ କୃତାସ୍ତତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବସମପ୍ରଭାଃ
ଏଠାରେ ବାନରମାନେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ନରପତି; ହିମର ଗୁଛ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ପରି ଚମକୁଥିଲା ।
ତଦାଶ୍ରମଂ ସମନ୍ତାଚ୍ଚ ହିମସଂରୁଦ୍ଧକନ୍ଦରୈଃ ଶୈଲଵାଟୈଃ ପରିଵୃତମ୍ ଅଗମ୍ଯଂ ମନୁଜୈଃ ସଦା
ସେ ଆଶ୍ରମ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହିମରେ ଭରିଥିବା ଗୁହା ଓ ପାହାଡ଼ ଘେରା ଥିଲା, ସଦା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଅପହ୍ରାପ୍ୟ ଥିଲା ।
ପୂର୍ଵାରାଧିତଭାଵୋ ଽସୌ ମହାରାଜଃ ପୁରୂରଵାଃ ତଦାଶ୍ରମପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦେଵଦେଵପ୍ରସାଦତଃ
ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ପିତ ଭକ୍ତି ଥିବା ମହାରାଜା ପୁରୁରବା, ଦେବଦେବଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ।
ତଦାଶ୍ରମଂ ଶ୍ରମଶମନଂ ମନୋହରଂ ମନୋହରୈଃ କୁସୁମଶତୈରଲଂକୃତମ୍ କୃତଂ ସ୍ଵଯଂ ରୁଚିରମଥାତ୍ରିଣା ଶୁଭଂ ଶୁଭାଵହଂ ଚ ହି ଦଦୃଶେ ସ ମଦ୍ରରାଟ୍
ତେବେ ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏକ ଆଶ୍ରମ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ଯାହା କ୍ଲାନ୍ତିକୁ ଦୂର କରେ, ମନକୁ ଆକର୍ଷଣ କରେ, ଶତାଧିକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲରେ ଭରି ରହିଛି, ଏହି ଆଶ୍ରମଟି ଅତ୍ରି ନିଜେ ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ଏବଂ ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଭଲ ଲକ୍ଷଣ ନେଇ ସଜାଇଥିଲେ।
ତତ୍ର ଯୌ ତୌ ମହାଶୃଙ୍ଗୌ ମହାଵର୍ଣୌ ମହାହିମୌ ତୃତୀଯଂ ତୁ ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଶୃଙ୍ଗମତ୍ଯନ୍ତମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍
ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ପର୍ବତ ଶିଖର ଥିଲା, ଏହାମାନେ ରଙ୍ଗରେ ବଡ଼ ଏବଂ ବରଫରେ ଢକା, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ଏକ ଶିଖର ଅତ୍ୟଧିକ ଉଚ୍ଚତାରେ ଉଠି ରହିଛି।
ନିତ୍ଯାତପ୍ତଶିଲାଜାତଂ ସଦାଭ୍ରପରିଵର୍ଜିତମ୍ ତସ୍ଯାଧସ୍ତାଦ୍ଵୃକ୍ଷଗଣେ ଦିଶାଂ ଭାଗେ ଚ ପଶ୍ଚିମେ
ସେ ଶିଖର ନିତ୍ୟ ତାପିତ ପଥରରୁ ଗଠିତ, ସଦା ମେଘ ହିନ୍ଦା, ଏହାର ତଳେ, ଗଛମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ।
ଜାତୀଲତାପରିକ୍ଷିପ୍ତଂ ଵିଵରଂ ଚାରୁଦର୍ଶନମ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ କୌତୁକାଵିଷ୍ଟସ୍ ତଂ ଵିଵେଶ ମହୀପତିଃ
ଯାସ୍ମିନ୍ ଲତାରେ ଘିରିଥିବା ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୁହା ଦେଖିଲେ; ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, ରାଜା ସେଠିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତମସା ଚାତିନିବିଡଂ ନଲ୍ଵମାତ୍ରଂ ସୁସଂକଟମ୍ ନଲ୍ଵମାତ୍ରମତିକ୍ରମ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ରଭାଭରଣୋଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ସେ ଗୁହା ଅତି ଘନ ଅନ୍ଧାରରେ ଭରି, ଏକ ନଲ୍ବା ମାତ୍ର ତଳି, ଏହି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ, ନିଜ ଭୂଷଣର ଚମକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ ଦେଖାଗଲା।
ତମ୍ ଉଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ ଅଥାତ୍ଯନ୍ତଂ ଗମ୍ଭୀରଂ ପରିଵର୍ତୁଲମ୍ ନ ତତ୍ର ସୂର୍ଯସ୍ତପତି ନ ଵିରାଜତି ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ
ସେଠି ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ, ଗଭୀର ଏବଂ ଘୁଞ୍ଚି ଯାଉଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକିତ କରେନି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚମକେନି।
ତଥାପି ଦିଵସାକାରଂ ପ୍ରକାଶଂ ତଦହର୍ନିଶମ୍ କ୍ରୋଶାଧିକପରୀମାଣଂ ସରସା ଚ ଵିରାଜିତମ୍
ତଥାପି, ସେଠି ସଦା ଦିନ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଟି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହାର ଆକାର ଏକ କ୍ରୋଶ ଠାରୁ ବେଶି, ଏବଂ ଏକ ଝିଅ ଜଳାଶୟରେ ଚମକୁଥିଲା।
ସମନ୍ତାତ୍ସରସସ୍ତସ୍ଯ ଶୈଲଲଗ୍ନା ତୁ ଵେଦିକା ସୌଵର୍ଣୈ ରାଜତୈର୍ଵୃକ୍ଷୈର୍ ଵିଦ୍ରୁମୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ସେ ଝିଅ ଜଳାଶୟର ଚାରିପାଖରେ, ପର୍ବତକୁ ଲଗା ଥିବା ବେଦିକା, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଏବଂ ପ୍ରବାଳ ଗଛରେ ସଜିଥିଲା।