ଜଲଜୈଃ ସ୍ଥଲଜୈର୍ମୂଲୈଃ ଫଲୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଵିଶେଷତଃ ଵିଵିଧୈଶ୍ଚୈଵ ନୀଵାରୈର୍ ମୁନିଭୋଜ୍ଯୈର୍ନରାଧିପ
ଜଳ ଓ ଭୂମିର ମୂଳ, ଫଳ, ଫୁଲ ଓ ବିଶେଷ କରି ନିବାର ଧାନ, ଯାହା ମୁନିମାନେ ଖାଇଥିବେ, ରଜା, ସେଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ରେ ଅଛି।
ନ ତଦ୍ଧାନ୍ଯଂ ନ ତତ୍ସସ୍ଯଂ ନ ତଚ୍ଛାକଂ ନ ତତ୍ଫଲମ୍ ନ ତନ୍ମୂଲଂ ନ ତତ୍କନ୍ଦଂ ନ ତତ୍ପୁଷ୍ପଂ ନରାଧିପ
ସେଠାରେ କୌଣସି ଧାନ, ଫସଲ, ଶାକ, ଫଳ, ମୂଳ, କନ୍ଦ, ଫୁଲ ନାହିଁ ରଜା, ଯାହା ମିଳୁନାହିଁ।
ନାଗଲୋକୋଦ୍ଭଵଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନରଲୋକଭଵଂ ଚ ଯତ୍ ଅନୂପୋତ୍ଥଂ ଵନୋତ୍ଥଂ ଚ ତତ୍ର ଯନ୍ନାସ୍ତି ପାର୍ଥିଵଃ
ନାଗ ଲୋକର ଦିବ୍ୟ ଉପଜ, ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକର ଉପଜ, ଜଳାଶୟ ଓ ଜଙ୍ଗଲର ଉପଜ, ରଜା, ସେଠାରେ କୌଣସି ଜିନିଷ ଅନୁପସ୍ଥିତ ନୁହେଁ।
ସଦା ପୁଷ୍ପଫଲଂ ସର୍ଵମ୍ ଅଜର୍ଯମ୍ ଋତୁଯୋଗତଃ ମଦ୍ରେଶ୍ଵରଃ ସ ଦଦୃଶେ ତପସା ହ୍ଯତିଯୋଗତଃ
ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ମରିଯାଏ ନାହିଁ, ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ; ମଦ୍ର ର ରଜା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ଏହା ଦେଖିଲେ।
ଦଦୃଶେ ଚ ତଥା ତତ୍ର ନାନାରୂପାନ୍ ପତତ୍ରିଣଃ ମଯୂରାନ୍ ଶତପତ୍ତ୍ରାଂଶ୍ଚ କଲଵିଙ୍କାଂଶ୍ଚ କୋକିଲାନ୍
ସେଠାରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ: ମୟୂର, ଶତପତ୍ର, କଳବିଙ୍କ, କୋକିଳ।
ତଥା କାଦମ୍ବକାନ୍ହଂସାନ୍ କୋଯଷ୍ଟୀନ୍ ଖଞ୍ଜରୀଟକାନ୍ କୁରରାନ୍କାଲକୂଟାଂଶ୍ଚ ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗାନ୍ ଲୁବ୍ଧକାଂସ୍ ତଥା
କାଦମ୍ବକ ପକ୍ଷୀ, ହଂସ, କୋୟଷ୍ଟୀ, ଖଞ୍ଜରୀଟ, କୁରର, କାଳକୂଟ, ଖଟ୍ବାଙ୍ଗ, ଶିକାରୀ ମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଗୋକ୍ଷ୍ଵେଡକାଂସ୍ତଥା କୁମ୍ଭାନ୍ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାଞ୍ଶୁକାନ୍ବକାନ୍ ଘାତୁକାଂଶ୍ଚକ୍ରଵାକାଂଶ୍ଚ କଟୁକାନ୍ଟିଟ୍ଟିଭାନ୍ ଭଟାନ୍
ଗୋକ୍ଷ୍ବେଡକ, କୁମ୍ଭ, ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ର, ଶୁକ, ବକ, ଘାତୁକ, ଚକ୍ରବାକ, କଟୁକ, ଟିଟିଭ, ଭଟ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ।
ପୁତ୍ରପ୍ରିଯାନ୍ ଲୋହପୃଷ୍ଠାନ୍ ଗୋଚର୍ମଗିରିଵର୍ତକାନ୍ ପାରାଵତାଂଶ୍ଚ କମଲାନ୍ ସାରିକା ଜୀଵଜୀଵକାନ୍
ପୁତ୍ରପ୍ରିୟ, ଲୋହପୃଷ୍ଠ, ଗୋଚର୍ମ, ଗିରିବର୍ତକ, ପରାବତ, କମଳ, ସାରିକା, ଜୀବଜୀବିକା ପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ।
ଲାଵଵର୍ତକଵାର୍ତାକାନ୍ ରକ୍ତଵର୍ତ୍ମପ୍ରଭଦ୍ରକାନ୍ ତାମ୍ରଚୂଡାନ୍ସ୍ଵର୍ଣଚୂଡାନ୍ କୁକ୍କୁଟାନ୍ କାଷ୍ଠକୁକ୍କୁଟାନ୍
ଲାବକ, ବର୍ତକ, ବାର୍ତାକ, ରକ୍ତବର୍ତ୍ମ, ପ୍ରଭଦ୍ରକ, ତାମ୍ରଚୂଡ, ସ୍ବର୍ଣ୍ଣଚୂଡ, କୁକୁଟ, କାଷ୍ଠ କୁକୁଟ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ।
କପିଞ୍ଜଲାନ୍କଲଵିଙ୍କାଂସ୍ ତଥା କୁଙ୍କୁମଚୂଡକାନ୍ ଭୃଙ୍ଗରାଜାନ୍ ସୀରପାଦାନ୍ ଭୂଲିଙ୍ଗାନ୍ ଡିଣ୍ଡିମାନ୍ ନଵାନ୍
କପିଞ୍ଜଳ, କଳବିଙ୍କ, କୁଙ୍କୁମଚୂଡ, ଭୃଙ୍ଗରାଜ, ସୀରପାଦ, ଭୂଲିଙ୍ଗ, ନୂତନ ଡିଣ୍ଡିମ ପକ୍ଷୀ ଦେଖିଲେ।
ମଞ୍ଜୁଲୀତକଦାତ୍ଯୂହାନ୍ ଭାରଦ୍ଵାଜାଂସ୍ତଥା ଚଷାନ୍ ଏତାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସୁବହୂନ୍ ପକ୍ଷିସଂଘାନ୍ମନୋହରାନ୍
ମଞ୍ଜୁଳୀତକ, ଦାତ୍ୟୂହ, ଭାରଦ୍ୱାଜ, ଚଷ, ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ମନୋହର ପକ୍ଷୀ ଦଳ ଦେଖିଲେ।
ଶ୍ଵାପଦାନ୍ଵିଵିଧାକାରାନ୍ ମୃଗାଂଶ୍ଚୈଵ ମହାମୃଗାନ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍କେସରିଣଃ ସିଂହାନ୍ ଦ୍ଵୀପିନଃ ଶରଭାନ୍ଵୃକାନ୍
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମାଂସଭୋଜୀ ପଶୁ, ମୃଗ ଓ ବଡ଼ ମୃଗ, ବାଘ, ମୁଣ୍ଡା ଶିଂହ, ଶିଂହ, ଚିତା, ଶରଭ, ଓ ଓଲା।
ଋକ୍ଷାଂସ୍ତରକ୍ଷୂଂଶ୍ଚ ବହୂନ୍ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲାନ୍ ସଵାନରାନ୍ ଶଶଲୋମାନ୍ ସକାଦମ୍ବାନ୍ ମାର୍ଜାରାନ୍ ଵାଯୁଵେଗିନଃ
ଅନେକ ଭାଲୁ, ତରକ୍ଷୁ, ଲମ୍ବା ପୁଛ ଥିବା ବାନର, ବାନର, ଖରା, କାଦମ୍ବ, ବିଲେଇ, ବାୟୁ ଭଳି ତେଜ ପଶୁ ଦେଖିଲେ।
ମୂଷକାନ୍ନକୁଲାନ୍ କାଵାନ୍ ସିଂହାନ୍ ଦ୍ରୁମମନୋହରାନ୍ ତଥା ମତ୍ତାଂଶ୍ଚ ମାତଂଗାନ୍ ମହିଷାନ୍ ଗଵଯାନ୍ ଵୃଷାନ୍ ଚମରାନ୍ ସୃମରାଂଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଗୌରଖରାନପି
ମୂଷ, ନକୁଲ, କାଉ, ଗଛରେ ମନ ରଖୁଥିବା ଶିଂହ, ମଦ ହାତୀ, ମହିଷ, ଜଙ୍ଗଲ ଗୋ, ବୃଷ, ଉଟ, ହରିଣ, ଗୌର, ଗଧା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ଉରଭ୍ରାଂଶ୍ଚ ତଥା ମେଷାନ୍ ସାରଙ୍ଗାନଥ କୂକୁରାନ୍ ନୀଲାଂଶ୍ଚୈଵ ମହାନାଲାନ୍ କରାଲାନ୍ମୃଗମାତୃକାନ୍
ଏଠାରେ ମେଁଦା, ଭେଡ଼ା, ହରିଣ, କୁକୁର, ନୀଳ ଜନ୍ତୁ, ବଡ଼ ସାପ, ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ତୁମାନେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ ।
ସଦଂଷ୍ଟ୍ରାରାମସରଭାନ୍ କ୍ରୌଞ୍ଚାକାରକଶମ୍ବରାନ୍ କରାଲାନ୍କୃତମାଲାଂଶ୍ଚ କାଲପୁଚ୍ଛାଂଶ୍ଚ ତୋରଣାନ୍
ଏଠାରେ ଦାନ୍ତ ଥିବା ଶୁଆ, ସରଭ, କଞ୍ଚ, କଶମ୍ବରା ପରି ପକ୍ଷୀ, ଭୟଙ୍କର ଜନ୍ତୁ, ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଓ କଳା ପୁଛ ଥିବା ଜନ୍ତୁମାନେ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ ।
ଦଂଷ୍ଟ୍ରାନ୍ଖଡ୍ଗାନ୍ଵରାହାଂଶ୍ଚ ତୁରଂଗାନ୍ଖରଗର୍ଦଭାନ୍ ଏତାନ୍ ଅଦ୍ଵିଷ୍ଟାନ୍ମଦ୍ରେଶୋ ଵିରୁଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ପରସ୍ପରମ୍
ଦାନ୍ତ ଥିବା ଜନ୍ତୁ, ଖଡ୍ଗ, ଶୁଆ, ଘୋଡ଼ା, ଖର, ଗର୍ଦ୍ଧଭ ଏମାନେ ମଧ୍ର ରାଜା, ସାଧାରଣତଃ ଏକାପର ଶତ୍ରୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଏକାପର ଉପରେ ରାଗ ରଖିନଥିଲେ ।
ଅଵିରୁଦ୍ଧାନ୍ଵନେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୌ ତଚ୍ଚାଶ୍ରମପଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବଭୂଵାତ୍ରେଃ ପୁରା ନୃପମ୍
ଏହି ଜନ୍ତୁମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଏକାପର ଉପରେ ରାଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶାନ୍ତିରେ ରହୁଥିବାକୁ ଦେଖି ରାଜା ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମ ଅତ୍ରିଙ୍କ ଗୃହ ଥିଲା ।
ତତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପ୍ରଭାଯୁକ୍ତଂ ସ୍ଥାଵରୈର୍ଜଙ୍ଗମୈସ୍ତଥା ହିଂସନ୍ତି ହି ନ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ହିଂସକାସ୍ତୁ ପରସ୍ପରମ୍
ଅତ୍ରିଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ଆଶ୍ରମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲା, ଏଠାରେ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଜନ୍ତୁମାନେ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଏକାପର ଉପରେ କେବେ ହାନି କରିନଥିଲେ, ଯଦିଓ ସାଧାରଣତଃ ଏକାପର ଉପରେ ହାନି କରନ୍ତି ।
କ୍ରଵ୍ଯାଦାଃ ପ୍ରାଣିନସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵେ କ୍ଷୀରଫଲାଶନାଃ ନିର୍ମିତାସ୍ତତ୍ର ଚାତ୍ଯର୍ଥମ୍ ଅତ୍ରିଣା ସୁମହାତ୍ମନା
ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ମାଂସାହାରୀ ଜନ୍ତୁମାନେ ଦୁଧ ଓ ଫଳ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ଅତ୍ରି ମହାତ୍ମା ଏମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।
ଶୈଲାନିତମ୍ବଦେଶେଷୁ ନ୍ଯଵସଚ୍ଚ ସ୍ଵଯଂ ନୃପଃ ପଯଃ କ୍ଷରନ୍ତି ତେ ଦିଵ୍ଯମ୍ ଅମୃତସ୍ଵାଦୁକଣ୍ଟକମ୍
ପାହାଡ଼ର ଢାଳ ଓ ଉପତ୍ୟକାରେ ରାଜା ନିଜେ ବସିଥିଲେ; ଶିଳାଗୁଡିକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୁଧ ଝରିଥିଲା, ଯାହା ଅମୃତ ପରି ମିଠା ଓ କଣ୍ଟା ନଥିଲା ।
କ୍ଵଚିଦ୍ରାଜନ୍ମହିଷ୍ଯଶ୍ଚ କ୍ଵଚିଦାଜାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ ଶିଲାଃ କ୍ଷୀରେଣ ସମ୍ପୂର୍ଣା ଦଧ୍ନା ଚାନ୍ଯତ୍ର ଵା ବହିଃ
କେବେ କେବେ ମହିଷ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ, କେବେ କେବେ ଏଠାରେ ଅନେକ ଛେଉ ଦେଖାଯାଇଥିଲେ; ଶିଳାଗୁଡିକୁ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, କେଉଁଠି କେଉଁଠି ଦହି ଓ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଥିଲା ।
ସଂପଶ୍ଯନ୍ପରମାଂ ପ୍ରୀତିମ୍ ଅଵାପ ଵସୁଧାଧିପଃ ସରାଂସି ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯାନି ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ଵିମଲୋଦକାଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଭୂମିର ନାଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏଠାରେ ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳର ନଦୀ ଥିଲା ।
ପ୍ରଣାଲିକାନି ଚୋଷ୍ଣାନି ଶୀତଲାନି ଚ ଭାଗଶଃ କନ୍ଦରାଣି ଚ ଶୈଲସ୍ଯ ସୁସେଵ୍ଯାନି ପଦେ ପଦେ
ଏଠାରେ ଚ୍ୟାନେଲ ଥିଲା, କିଛି ଉଷ୍ଣ, କିଛି ଶୀତଳ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ; ପାହାଡ଼ର ଗୁହାଗୁଡିକୁ ପ୍ରତି ପଦେ ପ୍ରସନ୍ନ ଥିଲା ।
ହିମପାତୋ ନ ତତ୍ରାସ୍ତି ସମନ୍ତାତ୍ପଞ୍ଚଯୋଜନମ୍ ଉପତ୍ଯକା ସୁଶୈଲସ୍ଯ ଶିଖରସ୍ଯ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚାରିପାଖରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ହିମପାତ ନଥିଲା; ସେ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପତ୍ୟକା ହିମରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା ।
ତତ୍ରାସ୍ତି ରାଜଞ୍ଛିଖରଂ ପର୍ଵତେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପାଣ୍ଡୁରମ୍ ହିମପାତଂ ଘନା ଯତ୍ର କୁର୍ଵନ୍ତି ସହିତାଃ ସଦା
ଏଠାରେ, ରାଜା, ପାହାଡ଼ର ଶ୍ୱେତ ଶିଖର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ମେଘଗୁଡିକୁ ସଦା ଏକସাথে ହିମପାତ କରନ୍ତି ।
ତତ୍ରାସ୍ତି ଚାପରଂ ଶୃଙ୍ଗଂ ଯତ୍ର ତୋଯଘନା ଘନାଃ ନିତ୍ଯମେଵାଭିଵର୍ଷନ୍ତି ଶିଲାଭିଃ ଶିଖରଂ ଵରମ୍
ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ଶିଖର ଅଛି, ଯେଉଁଠି ମେଘଗୁଡିକୁ ସଦା ବର୍ଷା କରନ୍ତି, ଶିଳା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶିଖରକୁ ଭିଜାଇ ଦେଇଥିଲେ ।
ତଦାଶ୍ରମଂ ମନୋହାରି ଯତ୍ର କାମଧରା ଧରା ସୁରମୁଖ୍ଯୋପଯୋଗିତ୍ଵାଚ୍ ଛାଖିନାଂ ସଫଲାଃ ଫଲାଃ
ସେ ଆଶ୍ରମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଝରା ବହୁଥିଲା, ଓ ଗଛର ଫଳ ସଦା ଫଳଦାୟକ ଥିଲା, ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ।
ସଦୋପଗୀତଭ୍ରମରସୁରସ୍ତ୍ରୀସେଵିତଂ ପରମ୍ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯକରଂ ଶୈଲସ୍ଯେଵ ପ୍ରହାରକମ୍
ସେ ଆଶ୍ରମ ସଦା ମଧୁମକୁଣ୍ଡ, ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ଓ ଗୀତରେ ଭରିଥିଲା; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିଲା, ପାହାଡ଼ ପରି ଆଘାତ କରୁଥିଲା ।
ଵାନରୈଃ କ୍ରୀଡମାନୈଶ୍ଚ ଦେଶାଦ୍ଦେଶାନ୍ନରାଧିପ ହିମପୁଞ୍ଜାଃ କୃତାସ୍ତତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବସମପ୍ରଭାଃ
ଏଠାରେ ବାନରମାନେ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ନରପତି; ହିମର ଗୁଛ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ପରି ଚମକୁଥିଲା ।