ଶୃଙ୍ଗଵାନ୍ ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପିତୄଣାଂ ପ୍ରତିସଂଚରଃ ଇତ୍ଯେତାନି ମଯୋକ୍ତାନି ନଵଵର୍ଷାଣି ଭାରତେ
ଶୃଙ୍ଗବାନ୍ ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହିଠାରେ ପିତୃମାନେ ଆସିଯିବା ପଥ ଅଛି। ଏହିପରି ଭାରତର ନଉଟି ଭାଗ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ଭୂତୈରପି ନିଵିଷ୍ଟାନି ଗତିମନ୍ତି ଧ୍ରୁଵାଣି ଚ ତେଷାଂ ଵୃଦ୍ଧିର୍ବହୁଵିଧା ଦୃଶ୍ଯତେ ଦେଵମାନୁଷୈଃ ଅଶକ୍ଯା ପରିସଂଖ୍ଯାତୁଂ ଶ୍ରଦ୍ଧେଯା ଚ ବୁଭୂଷତା
ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ଭୂତପ୍ରେତମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଥାନ୍ତି, ଏହାର ଗତି ଓ ନିଶ୍ଚଳତା ଅଛି; ଦେବତା ଓ ମଣିଷମାନେ ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବୃଦ୍ଧି ଦେଖନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଗଣନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ ଓ ଜିଜ୍ଞାସୁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଚରିତଂ ବୁଧପୁତ୍ରସ୍ଯ ଜନାର୍ଦନ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍ ଶ୍ରୁତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଧିଃ ପୁଣ୍ଯଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନଃ
ଜନାର୍ଦନ, ମୁଁ ବୁଧଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର କାହାଣୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ପବିତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ଶୁଣିଛି।
ଧେନ୍ଵାଃ ପ୍ରସୂଯମାନାଯାଃ ଫଲଂ ଦାନସ୍ଯ ମେ ଶ୍ରୁତମ୍ କୃଷ୍ଣାଜିନପ୍ରଦାନଂ ଚ ଵୃଷୋତ୍ସର୍ଗସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଝିଅ ଗାଈ ଛାନ୍ତିବା ବେଳେ ଦାନ ଦେବାର ଫଳ, କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ଦାନ ଏବଂ ବଳଦକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରୂପଂ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବୁଧପୁତ୍ରସ୍ଯ କେଶଵ କୌତୂହଲଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଚ୍ଛତଃ
ବୁଧଙ୍କ ପୁଅ ରାଜାଙ୍କ ରୂପ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ମୋର ମନରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଛି, ହେ କେଶବ, ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ଦୟାକରି ଏହା ବତା।
କେନ କର୍ମଵିପାକେନ ସ ତୁ ରାଜା ପୁରୂରଵାଃ ଅଵାପ ତାଦୃଶଂ ରୂପଂ ସୌଭାଗ୍ଯମପି ଚୋତ୍ତମମ୍
ସେଇ ରାଜା ପୁରୁରବା କେଉଁ କର୍ମ ଓ ତାହାର ଫଳରେ ଏପରି ରୂପ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଥିଲେ?
ଦେଵାଂସ୍ତ୍ରିଭୁଵନଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାଂଶ୍ଚ ମନୋରମାନ୍ ଉର୍ଵଶୀ ସଂମତା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଭାଵେନ ତଂ ନୃପମ୍
ଉର୍ବଶୀ, ଦେବତାମାନେ, ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେ ଉର୍ବଶୀ ସମସ୍ତ ଭାବରେ ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ।
ଶୃଣୁ କର୍ମଵିପାକେନ ଯେନ ରାଜା ପୁରୂରଵାଃ ଅଵାପ ତାଦୃଶଂ ରୂପଂ ସୌଭାଗ୍ଯମପି ଚୋତ୍ତମମ୍
ଶୁଣ, କେଉଁ କର୍ମ ଓ ତାହାର ଫଳରେ ରାଜା ପୁରୁରବା ଏପରି ରୂପ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଥିଲେ।
ଅତୀତେ ଜନ୍ମନି ପୁରା ଯୋ ଽଯଂ ରାଜା ପୁରୂରଵାଃ ପୁରୂରଵା ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ମଦ୍ରଦେଶାଧିପୋ ହି ସଃ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ସେଇ ପୁରୁରବା ନାମକ ରାଜା, ମଦ୍ର ଦେଶର ଶାସକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ।
ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ଵଯେ ରାଜା ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯାନ୍ତରେ ମନୋଃ ସ ଵୈ ନୃପଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତଃ କେଵଲଂ ରୂପଵର୍ଜିତଃ
ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଅନ୍ତରାଳରେ, ଚାକ୍ଷୁଷ ରାଜବଂଶରେ, ସେଇ ରାଜା ରାଜାସ୍ୱ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରୂପରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ପୁରୂରଵା ମଦ୍ରପତିଃ କର୍ମଣା କେନ ପାର୍ଥିଵଃ ବଭୂଵ କର୍ମଣା କେନ ରୂପଵାଂଶ୍ଚୈଵ ସୂତଜ
କେଉଁ କର୍ମରେ ପୁରୁରବା, ମଦ୍ରପତି, ରାଜା ହେଲେ, ଏବଂ କେଉଁ କର୍ମରେ ସେ ରୂପବାନ୍ ହେଲେ, ହେ ସୂତପୁତ୍ର?
ଦ୍ଵିଜଗ୍ରାମେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନାମ୍ନା ଚାସୀତ୍ପୁରୂରଵାଃ ନଦ୍ଯାଃ କୂଲେ ମହାରାଜଃ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ପାର୍ଥିଵଃ
ଦ୍ୱିଜମାନେ ଥିବା ଗାଁରେ ପୁରୁରବା ନାମକ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ନଦୀ କୂଳରେ ଏକ ମହାରାଜା ଥିଲେ।
ସ ତୁ ମଦ୍ରପତୀ ରାଜା ଯସ୍ତୁ ନାମ୍ନା ପୁରୂରଵାଃ ତସ୍ମିଞ୍ଜନ୍ମନ୍ଯସୌ ଵିପ୍ରୋ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ସଦାନଘ
ସେଇ ମଦ୍ରପତି ରାଜା, ନାମରେ ପୁରୁରବା, ସେଇ ଜନ୍ମରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ହେ ନିର୍ମଳ, ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ।
ଉପୋଷ୍ଯ ପୂଜଯାମାସ ରାଜ୍ଯକାମୋ ଜନାର୍ଦନମ୍ ଚକାର ସୋପଵାସଶ୍ଚ ସ୍ନାନମ୍ ଅଭ୍ଯଙ୍ଗପୂର୍ଵକମ୍
ରାଜ୍ୟ ଆଶା କରି, ସେ ଉପବାସ କରି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ ଓ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ସହିତ ଉପବାସ ପୂରଣ କଲେ।
ଉପଵାସଫଲାତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଯଂ ମଦ୍ରେଷ୍ଵକଣ୍ଟକମ୍ ଉପୋଷିତସ୍ ତଥାଭ୍ଯଙ୍ଗାଦ୍ ରୂପହୀନୋ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଉପବାସର ଫଳରେ ସେ ମଦ୍ରଦେଶରେ ଅବିରୋଧରେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ଉପବାସ କାଳରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କରିଥିବାରୁ ସେ ରୂପହୀନ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଉପୋଷିତୈର୍ନରୈସ୍ ତସ୍ମାତ୍ ସ୍ନାନମ୍ ଅଭ୍ଯଙ୍ଗପୂର୍ଵକମ୍ ଵର୍ଜନୀଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ରୂପଘ୍ନଂ ତତ୍ପରଂ ନୃପ
ଏହିଠୁ, ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରି ସ୍ନାନ ସହିତ ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ରୂପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଏତଦ୍ଵଃ କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ମଦ୍ରେଶ୍ଵରତ୍ଵଚରିତଂ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯ ମହୀପତେଃ
ମୁଁ ଆଗରୁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଘଟଣାଗୁଡିକ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଘଟିଥିଲା, ମଦ୍ରରାଜାଙ୍କର କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେଲି। ଏବେ ସେଇ ମହାରାଜାଙ୍କର ଏହି ଚରିତ୍ର ଶୁଣ।
ତସ୍ଯ ରାଜଗୁଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସମୁପେତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ ଜନାନୁରାଗୋ ନୈଵାସୀଦ୍ ରୂପହୀନସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଵୈ
ସେ ଭୂପତି ସମସ୍ତ ରାଜସିକ ଗୁଣରେ ଭରପୂର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ରୂପ ନଥିବାରୁ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଉନଥିଲେ।
ରୂପକାମଃ ସ ମଦ୍ରେଶସ୍ ତପସେ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ ରାଜ୍ଯଂ ମନ୍ତ୍ରିଗତଂ କୃତ୍ଵା ଜଗାମ ହିମପର୍ଵତମ୍
ମଦ୍ରରାଜା ରୂପ ଚାହିଁ, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ। ରାଜ୍ୟଟିକୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପାଖରେ ରଖି, ସେ ହିମପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵ୍ଯଵସାଯଦ୍ଵିତୀଯସ୍ତୁ ପଦ୍ଭ୍ଯମ୍ ଏଵ ମହାଯଶାଃ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ସ ତୀର୍ଥସଦନଂ ଵିଷଯାନ୍ତେ ସ୍ଵକେ ନଦୀମ୍
ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ସେ ରାଜା ପାଉଁ ଚାଲି, ନିଜ ଦେଶର ସୀମା ରେଥିବା ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ନଦୀକୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ଐରାଵତୀତି ଵିଖ୍ଯାତାଂ ଦଦର୍ଶାତିମନୋରମାମ୍
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ 'ଏରାବତୀ' ନାମକ ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ତୁହିନଗିରିଭଵାଂ ମହୌଘଵେଗାଂ ତୁହିନଗଭସ୍ତିସମାନଶୀତଲୋଦାମ୍
ସେଇ ନଦୀ ହିମପର୍ବତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୀବ୍ର ଧାରା ଓ ହିମଶୀତଳ ପାଣିରେ ପ୍ରବାହିତ।
ତୁହିନସଦୃଶହୈମଵର୍ଣପୁଞ୍ଜାଂ ତୁହିନଯଶାଃ ସରିତଂ ଦଦର୍ଶ ରାଜା
ସେ ରାଜା ଏହି ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସ୍ନୋପର୍ବତ ପରି ଧଳା ଏବଂ ସୁନାର ରଙ୍ଗର ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ।
ସ ଦଦର୍ଶ ନଦୀଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ହୈମଵତୀଂ ଶୁଭାମ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵୈଶ୍ଚ ସମାକୀର୍ଣାଂ ନିତ୍ଯଂ ଶକ୍ରେଣ ସେଵିତାମ୍
ସେ ପବିତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶୁଭ 'ହେମବତୀ' ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସଦା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଘେରି ରହନ୍ତି ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ନିତ୍ୟ ଉପାସନା କରନ୍ତି।
ସୁରେଭମଦସଂସିକ୍ତାଂ ସମନ୍ତାତ୍ତୁ ଵିରାଜିତାମ୍ ମଧ୍ଯେନ ଶକ୍ରଚାପାଭାଂ ତସ୍ମିନ୍ନହନି ସର୍ଵଦା
ସେଇ ନଦୀ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ, ଦେବତା ହାତୀମାନଙ୍କର ମଦରେ ଭିଜା, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସଦା ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିଲା।
ତପସ୍ଵିଶରଣୋପେତାଂ ମହାବ୍ରାହ୍ମଣସେଵିତାମ୍ ଦଦର୍ଶ ତପନୀଯାଭାଂ ମହାରାଜଃ ପୁରୂରଵାଃ
ମହାରାଜା ପୁରୁରବା ଏହି ନଦୀକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି, ସୁନା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ସିତହଂସାଵଲିଚ୍ଛନ୍ନାଂ କାଶଚାମରରାଜିତାମ୍ ସାଭିଷିକ୍ତାମିଵ ସତାଂ ପଶ୍ଯନ୍ପ୍ରୀତିଂ ପରାଂ ଯଯୌ
ଧଳା ହଂସମାନେ ଶାରି ଶାରି ରହିଥିବା, କାଶ ଓ ଚାମରାରେ ଶୋଭିତ, ଯେପରି ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଅଭିଷେକ କରିଥିବେ, ଏହାକୁ ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପୁଣ୍ଯାଂ ସୁଶୀତଲାଂ ହୃଦ୍ଯାଂ ମନସଃ ପ୍ରୀତିଵର୍ଧିନୀମ୍ କ୍ଷଯଵୃଦ୍ଧିଯୁତାଂ ରମ୍ଯାଂ ସୋମମୂର୍ତିମିଵାପରାମ୍
ପବିତ୍ର, ଶୀତଳ, ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ମନକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁଥିବା, କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧିର ଶୋଭା ସହିତ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ୟ ରୂପ ପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ।
ସୁଶୀତଶୀଘ୍ରପାନୀଯାଂ ଦ୍ଵିଜସଂଘନିଷେଵିତାମ୍ ସୁତାଂ ହିମଵତଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ଚଞ୍ଚଦ୍ଵୀଚିଵିରାଜିତାମ୍
ଶୀତଳ ଏବଂ ତୀବ୍ର ଧାରା ଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା, ହିମବନ୍ତଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା, ତରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା।
ଅମୃତସ୍ଵାଦୁସଲିଲାଂ ତାପସୈରୁପଶୋଭିତାମ୍ ସ୍ଵର୍ଗାରୋହଣନିଃଶ୍ରେଣୀଂ ସର୍ଵକଲ୍ମଷନାଶିନୀମ୍
ଏହି ନଦୀର ପାଣି ଅମୃତ ସ୍ବାଦର, ତପସ୍ବୀମାନେ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଥିବା, ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯିବା ପଥ ଭଳି, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।