ଉତ୍ତରେଣ ତୁ ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଶୃଙ୍ଗସ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣେ ଵର୍ଷଂ ହିରଣ୍ଵତଂ ନାମ ଯତ୍ର ହୈରଣ୍ଵତୀ ନଦୀ
ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଓ ଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ହିରଣ୍ୟବତ ନାମକ ଦେଶ ଅଛି, ସେଠାରେ ହୈରଣ୍ୟବତୀ ନଦୀ ବହେ।
ମହାବଲା ମହାସତ୍ତ୍ଵା ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ ଶୁକ୍ଲାଭିଜନସମ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ଚ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୃଢ଼ ମନବଳ ଓ ସଦା ଖୁସି ଥିବା ଲୋକମାନେ ଅଛନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଓ ଦେଖିବାକୁ ମଧୁର।
ଏକାଦଶ ସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତେ ନରୋତ୍ତମାଃ ଆଯୁଷ୍ପ୍ରମାଣଂ ଜୀଵନ୍ତି ଶତାନି ଦଶ ପଞ୍ଚ ଚ
ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଏଗାର ହଜାର ଏବଂ ଦଶ ଶତ ପଞ୍ଚାଶି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ଵର୍ଷେ ମହାଵୃକ୍ଷୋ ଲକୁଚଃ ପତ୍ତ୍ରସଂଶ୍ରଯଃ ତସ୍ଯ ପୀତ୍ଵା ଫଲରସଂ ତତ୍ର ଜୀଵନ୍ତି ମାନଵାଃ
ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଲକୁଚ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାର ଛାୟା ଛଡ଼ିଯାଏ; ଏହି ଗଛର ଫଳର ରସ ପିଇ ସେଠାର ଲୋକମାନେ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
ଶୃଙ୍ଗସାହ୍ଵସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗାଣି ତ୍ରୀଣି ତାନି ମହାନ୍ତି ଵୈ ଏକଂ ମଣିଯୁତଂ ତତ୍ର ଏକଂ ତୁ କନକାନ୍ଵିତମ୍ ସର୍ଵରତ୍ନମଯଂ ଚୈକଂ ଭୁଵନୈରୁପଶୋଭିତମ୍
ଶୃଙ୍ଗସାହ୍ୱା ପାହାଡ଼ର ତିନିଟି ବଡ଼ ଶିଖର ଅଛି: ଗୋଟିଏ ମଣିରେ ଭରିଆ, ଗୋଟିଏ ସୁନାରେ ଭରିଆ, ଏବଂ ଗୋଟିଏ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥରରେ ତିଆରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଉତ୍ତରେ ଚାସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗସ୍ଯ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତେ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ କୁରଵସ୍ତତ୍ର ତଦ୍ଵର୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସିଦ୍ଧନିଷେଵିତମ୍
ଏହି ଶୃଙ୍ଗ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଓ ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ କୁରୁ ଦେଶ ଅଛି; ସେଠା ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସିଥାନ୍ତି।
ତତ୍ର ଵୃକ୍ଷା ମଧୁଫଲା ଦିଵ୍ଯାମୃତମଯାପଗାଃ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ତେ ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ଫଲୈଶ୍ଚାଭରଣାନି ଚ
ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ମଧୁ ମିଶ୍ରିତ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ଦିବ୍ୟ ଓ ଅମୃତ ମିଶ୍ରିତ ନଦୀ ଚାଲିଥାଏ; ଫଳରୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହୁଏ।
ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାତାରଃ କେଚିଦ୍ଵୃକ୍ଷା ମନୋରମାଃ ଅପରେ କ୍ଷୀରିଣୋ ନାମ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତତ୍ର ମନୋରମାଃ ଯେ ରକ୍ଷନ୍ତି ସଦା କ୍ଷୀରଂ ଷଡ୍ରସଂ ଚାମୃତୋପମମ୍
ସେଠାରେ କିଛି ମନୋହର ଗଛ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ; ଅନ୍ୟ କିଛି ଗଛକୁ କ୍ଷୀର ଗଛ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସଦା ଛଅ ରସର ଦୁଧ ଦିଅନ୍ତି, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ, ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତି।
ସର୍ଵା ମଣିମଯୀ ଭୂମିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମା କାଞ୍ଚନଵାଲୁକା ସର୍ଵତ୍ର ସୁଖସଂସ୍ପର୍ଶା ନିଃଶବ୍ଦାଃ ପଵନାଃ ଶୁଭାଃ
ସମସ୍ତ ଭୂମି ମଣିରେ ତିଆରି, ସୁକ୍ଷ୍ମ ସୁନା ଧଳିରେ ଢାକା, ସବୁଠାରେ ଛୁଆଁକୁ ମଧୁର ଅନୁଭୂତି, ଶାନ୍ତ ଓ ଶୁଭ ପବନ ବହୁଛି।
ଦେଵଲୋକଚ୍ଯୁତାସ୍ତତ୍ର ଜାଯନ୍ତେ ମାନଵାଃ ଶୁଭାଃ ଶୁକ୍ଲାଭିଜନସମ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ତେ ସ୍ଥିରଯୌଵନାଃ
ସେଠାରେ ଦେବଲୋକରୁ ପଡିଥିବା ଶୁଭ ମଣିଷମାନେ ଜନ୍ମନେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶର ଓ ଅଚଳ ଯୌବନର ଅଧିକାରୀ।
ମିଥୁନାନି ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାପ୍ସରସୋପମାଃ ତେଷାଂ ତେ କ୍ଷୀରିଣାଂ କ୍ଷୀରଂ ପିବନ୍ତି ହ୍ଯମୃତୋପମମ୍
ଏଠାରେ ଦମ୍ପତିମାନେ ଜନ୍ମନେ, ଝିଅମାନେ ଅପ୍ସରା ସଦୃଶ, ସେମାନେ ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କର ଅମୃତ ସମାନ ଦୁଧ ପିଉଛନ୍ତି।
ଏକାହାଜ୍ଜାଯତେ ଯୁଗ୍ମଂ ସମଂ ଚୈଵ ଵିଵର୍ଧତେ ସମଂ ରୂପଂ ଚ ଶୀଲଂ ଚ ସମଂ ଚୈଵ ମ୍ରିଯନ୍ତି ଵୈ
ଏକ ଦିନରେ ଏକ ଯୁଗଳ ଜନ୍ମନେ, ସେମାନେ ସମାନ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି, ରୂପ ଓ ଚରିତ୍ର ଏକରକମ, ଏବଂ ସେମାନେ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି।
ଏକୈକମନୁରକ୍ତାଶ୍ଚ ଚକ୍ରଵାକମିଵ ଧ୍ରୁଵମ୍ ଅନାମଯା ହ୍ଯଶୋକାଶ୍ଚ ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଜଣେ ଏକାକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭଳି, ସେମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ରହନ୍ତି।
ଦଶ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶ ଵର୍ଷଶତାନି ଚ ଜୀଵନ୍ତି ଚ ମହାସତ୍ତ୍ଵା ନ ଚାନ୍ଯା ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଏହି ମହାପ୍ରାଣୀମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତି, ଏଠାରେ ଆଉ କୌଣସି ଝିଅ ନାହିଁ।
ଏଵମେଵ ନିସର୍ଗୋ ଵୈ ଵର୍ଷାଣାଂ ଭାରତେ ଯୁଗେ ଦୃଷ୍ଟଃ ପରମଧର୍ମଜ୍ଞାଃ କିଂ ଭୂଯଃ କଥଯାମି ଵଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଭାରତ ଯୁଗର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱଭାବ ପରମ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ଆଖ୍ଯାତାସ୍ତ୍ଵେଵମୃଷଯଃ ସୂତପୁତ୍ରେଣ ଧୀମତା ଉତ୍ତରଶ୍ରଵଣେ ଭୂଯଃ ପପ୍ରଚ୍ଛୁଃ ସୂତନନ୍ଦନମ୍
ଏଭଳି ଧୀର ସୂତପୁତ୍ର ଋଷିମାନେଂକୁ କହିଲେ; ଉତ୍ତରଶ୍ରବଣରେ ସେମାନେ ପୁଣିଥରେ ସୂତନନ୍ଦନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଯଦିଦଂ ଭାରତଂ ଵର୍ଷଂ ଯସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵାଯମ୍ଭୁଵାଦଯଃ ଚତୁର୍ଦଶୈଵ ମନଵଃ ପ୍ରଜାସର୍ଗଂ ସସର୍ଜିରେ
ଏହି ଭାରତ ଭୂମି, ଯେଉଁଠି ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଆଦି ଚୌଦ ମନୁ ଜନସମୂହର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
ଏତଦ୍ ଵେଦିତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମଃ ସକାଶାତ୍ତଵ ସୁଵ୍ରତ ଉତ୍ତରଶ୍ରଵଣଂ ଭୂଯଃ ପ୍ରବ୍ରୂହି ଵଦତାଂ ଵର
ଏହି କଥା ଆମେ ତୁମ ପାଖରୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଓ ସଦ୍ବ୍ରତ, ଉତ୍ତରଶ୍ରବଣକୁ ପୁଣି କହ, ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଋଷୀଣାଂ ତୁ ପ୍ରାବ୍ରଵୀଲ୍ଲୌମହର୍ଷଣିଃ ପୌରାଣିକସ୍ତଦା ସୂତ ଋଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି ବେଳେ, ପୁରାଣପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଲୌମହର୍ଷଣୀ ତାହା ସଫଳ ଆତ୍ମା ଋଷିମାନେଂକୁ କହିଲେ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଚାର୍ଯ ବହୁଧା ଵିମୃଶ୍ଯ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ତେଭ୍ଯସ୍ତୁ କଥଯାମାସ ଉତ୍ତରଶ୍ରଵଣଂ ତଦା
ବିବେକରେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଭାବି, ପୁଣିପୁଣି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ସମୟରେ ସେମାନେଂକୁ ଉତ୍ତରଶ୍ରବଣ କଥା କହିଲେ।
ଅଥାହଂ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଵର୍ଷେ ଽସ୍ମିନ୍ଭାରତେ ପ୍ରଜାଃ ଭରଣାତ୍ପ୍ରଜନାଚ୍ଚୈଵ ମନୁର୍ଭରତ ଉଚ୍ଯତେ
ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଭାରତ ଭୂମିର ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି; ଧାରଣ କରିବା ଓ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଙ୍କୁ 'ଭାରତ' ବୋଲାଯାଏ।
ନିରୁକ୍ତଵଚନୈଶ୍ଚୈଵ ଵର୍ଷଂ ତଦ୍ଭାରତଂ ସ୍ମୃତମ୍ ଯତଃ ସ୍ଵର୍ଗଶ୍ଚ ମୋକ୍ଷଶ୍ଚ ମଧ୍ଯମଶ୍ଚାପି ହି ସ୍ମୃତଃ
ନିରୁକ୍ତ ଅର୍ଥରେ ଏହି ଭୂମିକୁ 'ଭାରତ' ବୋଲାଯାଏ, କାରଣ ଏଠି ସ୍ୱର୍ଗ, ମୋକ୍ଷ ଓ ମଧ୍ୟମ ଅବସ୍ଥା ଜଣାଯାଏ।
ନ ଖଲ୍ଵନ୍ଯତ୍ର ମର୍ତ୍ଯାନାଂ ଭୂମୌ କର୍ମଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ ଭାରତସ୍ଯାସ୍ଯ ଵର୍ଷସ୍ଯ ନଵ ଭେଦାନ୍ନିବୋଧତ
ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ମର ବିଧି ଏହି ଭୂମି ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସିଠି ନାହିଁ; ଏହି ଭାରତ ଭୂମିର ନବ ଭେଦ ଶୁଣ।
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ଵୀପଃ କଶେରୁଶ୍ଚ ତାମ୍ରପର୍ଣୋ ଗଭସ୍ତିମାନ୍ ନାଗଦ୍ଵୀପସ୍ତଥା ସୌମ୍ଯୋ ଗନ୍ଧର୍ଵସ୍ତ୍ଵଥ ଵାରୁଣଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ, କଶେରୁ, ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣ, ଗଭସ୍ତିମାନ୍, ନାଗଦ୍ୱୀପ, ସୌମ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବାରୁଣ।
ଅଯଂ ତୁ ନଵମସ୍ତେଷାଂ ଦ୍ଵୀପଃ ସାଗରସଂଵୃତଃ ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରଂ ତୁ ଦ୍ଵୀପୋ ଽଯଂ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରଃ
ଏହା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନବମ ଦ୍ୱୀପ, ସାଗରରେ ଘେରାଯାଇଛି; ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଦକ୍ଷିଣରୁ ଉତ୍ତରକୁ ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା।
ଆଯତସ୍ତୁ କୁମାରୀତୋ ଗଙ୍ଗାଯାଃ ପ୍ରଵହାଵଧିଃ ତିର୍ଯଗୂର୍ଧ୍ଵଂ ତୁ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଃ ସହସ୍ରାଣି ଦଶୈଵ ତୁ
ଏହା କୁମାରୀରୁ ଗଙ୍ଗାର ମୂଳ ସ୍ରୋତା ଯାଏଁ ପ୍ରସାରିତ, ଏବଂ ଚଉଡ଼ାରେ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଅଛି।
ଦ୍ଵୀପୋ ହ୍ଯୁପନିଵିଷ୍ଟୋ ଽଯଂ ମ୍ଲେଚ୍ଛୈରନ୍ତେଷୁ ସର୍ଵଶଃ ଯଵନାଶ୍ଚ କିରାତାଶ୍ଚ ତସ୍ଯାନ୍ତେ ପୂର୍ଵପଶ୍ଚିମେ
ଏହି ଦ୍ୱୀପର ସମସ୍ତ ସୀମାନ୍ତରେ ବିଦେଶୀ ଲୋକମାନେ ବସିଛନ୍ତି; ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଯବନ ଓ କିରାତମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯା ମଧ୍ଯେ ଶୂଦ୍ରାଶ୍ଚ ଭାଗଶଃ ଇଜ୍ଯାଯୁତଵଣିଜ୍ଯାଦି ଵର୍ତଯନ୍ତୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ରହୁଛନ୍ତି, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ପୂଜା, ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମରେ ନିୟୋଜିତ।
ତେଷାଂ ସ ଵ୍ଯଵହାରୋ ଽଯଂ ଵର୍ତନଂ ତୁ ପରସ୍ପରମ୍ ଧର୍ମାର୍ଥକାମସଂଯୁକ୍ତୋ ଵର୍ଣାନାଂ ତୁ ସ୍ଵକର୍ମସୁ
ସେମାନଙ୍କର ପରସ୍ପର ଚଳାଚଳ ଓ ଜୀବିକା ଧର୍ମ, ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ।
ସଂକଲ୍ପପଞ୍ଚମାନାଂ ତୁ ଆଶ୍ରମାଣାଂ ଯଥାଵିଧି ଇହ ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗାର୍ଥଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିରିହ ମାନୁଷେ
ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚ ଆଶ୍ରମର ନିୟମ ଯଥାବିଧି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ; ମାନବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।