ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ମେରୁର୍ଯତ୍ର ତ୍ଵିଲାଵୃତମ୍ ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ନୀଲସ୍ଯ ନିଷଧସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ତୁ
ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଇଲାବୃତ ଅଞ୍ଚଳ; ଏହା ନୀଳର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ।
ଉଦଗାଯତୋ ମହାଶୈଲୋ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତା ସହସ୍ରେଣ ପ୍ରତୀଚ୍ଯାଂ ସାଗରାନୁଗଃ
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ନାମକ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଉଠିଛି; ଏହା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବତିସ ହଜାର ଯୋଜନ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଏ ।
ମାଲ୍ଯଵାନ୍ଵୈ ସହସ୍ରୈକ ଆ ନୀଲନିଷଧାଯତଃ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍ତ୍ଵେଵମପ୍ଯୁକ୍ତଃ ପର୍ଵତୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ
ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପାହାଡ଼ ନୀଳ ଓ ନିଷଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହଜାର ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଅଛି । ଏହିପରି, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ତେଇଶିଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ପରିମଣ୍ଡଲଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମେରୁଃ କନକପର୍ଵତଃ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସମୋ ଵର୍ଣୈଶ୍ ଚତୁରସ୍ରଃ ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ
ଏହି ଦୁଇଟି ଗୋଳାକାର ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ରଙ୍ଗର ମେରୁ ପର୍ବତ ଉଠିଛି, ଯାହା ଚାରିଟି ରଙ୍ଗରେ ଏବଂ ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକୃତିରେ ଉଚ୍ଚ ଅଛି ।
ନାନାଵର୍ଣଃ ସ ପାର୍ଶ୍ଵେଷୁ ପୂର୍ଵାନ୍ତେ ଶ୍ଵେତ ଉଚ୍ଯତେ ପୀତଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣଂ ତସ୍ଯ ଭୃଙ୍ଗିପତ୍ତ୍ରନିଭଂ ପରମ୍ ଉତ୍ତରଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ତଂ ଵୈ ଇତି ଵର୍ଣସମନ୍ଵିତଃ
ମେରୁ ପର୍ବତର ପାର୍ଶ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଅଛି । ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହା ଧଳା, ଦକ୍ଷିଣରେ ହଳଦିଆ, ଉତ୍ତରରେ ମଧୁମକ୍ଷିକା ପାଖର ଭଳି କଳା ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଏ ।
ମେରୁସ୍ତୁ ଶୁଶୁଭେ ଦିଵ୍ଯୋ ରାଜଵତ୍ସ ତୁ ଵେଷ୍ଟିତଃ ଆଦିତ୍ଯତରୁଣାଭାସୋ ଵିଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ
ମେରୁ ପର୍ବତ ଦେବତାମୟ ଭାବରେ ରଜତ ଧ୍ୱଜରେ ଘେରାଯାଇ ରହିଛି, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଚମକୁଛି ।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁରାଶୀତିସୂଚ୍ଛ୍ରିତଃ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ଷୋଡଶାଧସ୍ତାଦ୍ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିଵିସ୍ତୃତଃ
ଏହି ପର୍ବତ ଚଉରାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ, ଷୋଳ ହଜାର ଯୋଜନ ତଳକୁ ଯାଇଛି ଓ ଅଷ୍ଟାବିଂଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ।
ଵିସ୍ତରାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣଶ୍ଚାସ୍ଯ ପରୀଣାହଃ ସମନ୍ତତଃ ସ ପର୍ଵତୋ ମହାଦିଵ୍ଯୋ ଦିଵ୍ଯୌଷଧିସମନ୍ଵିତଃ
ଏହାର ପରିଧି ସବୁଦିଗରେ ତାହାର ଚଉଡ଼ାର ଦୁଇଗୁଣା । ଏହି ମହାଦିବ୍ୟ ପର୍ବତ ଦେବୀୟ ଔଷଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ଭୁଵନୈରାଵୃତଃ ସର୍ଵୈର୍ ଜାତରୂପପରିଷ୍କୃତୈଃ ତତ୍ର ଦେଵଗଣାଶ୍ଚୈଵ ଗନ୍ଧର୍ଵାସୁରରାକ୍ଷସାଃ ଶୈଲରାଜେ ପ୍ରମୋଦନ୍ତେ ସର୍ଵତୋ ଽପ୍ସରସାଂ ଗଣୈଃ
ଏହି ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଘେରାଯାଇଛି । ସେଠାରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର, ରାକ୍ଷସ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମିଶି ମଜା କରନ୍ତି ।
ସ ତୁ ମେରୁଃ ପରିଵୃତୋ ଭୁଵନୈର୍ଭୂତଭାଵନୈଃ ଯସ୍ଯେମେ ଚତୁରୋ ଦେଶା ନାନାପାର୍ଶ୍ଵେଷୁ ସଂସ୍ଥିତାଃ
ମେରୁ ପର୍ବତ ଏହିପରି ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଜଗତ ଓ ଜୀବମାନଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଏବଂ ଏହାର ଚାରିପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାରିଟି ଦିଗ ଅଛି ।
ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଂ ଭାରତଂ ଚୈଵ କେତୁମାଲଂ ଚ ପଶ୍ଚିମେ ଉତ୍ତରାଶ୍ଚୈଵ କୁରଵଃ କୃତପୁଣ୍ଯପ୍ରତିଶ୍ରଯାଃ
ପୂର୍ବରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଓ ଭାରତ, ପଶ୍ଚିମରେ କେତୁମାଳ ଓ ଉତ୍ତରେ କୁରୁ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକମାନେ ରହନ୍ତି ।
ଵିଷ୍କମ୍ଭପର୍ଵତାସ୍ତଦ୍ଵନ୍ ମନ୍ଦରୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ ଵିପୁଲଶ୍ଚ ସୁପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ଚ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତାଃ
ସେଠାରେ ମାଣ୍ଡର, ଗନ୍ଧମାଦନ, ବିପୁଳ ଓ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ନାମକ ଭାରି ଭାରି ପାହାଡ଼ ଅଛି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ।
ଅରୁଣୋଦଂ ମାନସଂ ଚ ସିତୋଦଂ ଭଦ୍ରସଂଜ୍ଞିତମ୍ ତେଷାମୁପରି ଚତ୍ଵାରି ସରାଂସି ଚ ଵନାନି ଚ
ଅରୁଣୋଦ, ମାନସ, ସିତୋଦ ଓ ଭଦ୍ର ନାମକ ଚାରିଟି ହ୍ରଦ ଏହି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଅନେକ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
ତଥା ଭଦ୍ରକଦମ୍ବସ୍ତୁ ପର୍ଵତେ ଗନ୍ଧମାଦନେ ଜମ୍ବୂଵୃକ୍ଷସ୍ତଥାଶ୍ଵତ୍ଥୋ ଵିପୁଲେ ଽଥ ଵଟଃ ପରମ୍
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ରେ ଭଦ୍ର କଦମ୍ବ ଗଛ ବଢ଼ିଛି, ବିପୁଳ ପାହାଡ଼ରେ ଜାମୁ ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ, ଏବଂ ବଡ଼ ବଟ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି ।
ଗନ୍ଧମାଦନପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ପଶ୍ଚିମେ ଽମରଗଣ୍ଡିକଃ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ଯୋଜନୈଃ ସର୍ଵତଃ ସମଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅମରଗନ୍ଧିକା ଅଛି, ଯାହା ସବୁଦିଗରେ ବତିଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଆୟତନରେ ବିସ୍ତୃତ ।
ତତ୍ର ତେ ଶୁଭକର୍ମାଣଃ କେତୁମାଲାଃ ପରିଶ୍ରୁତାଃ ତତ୍ର କାଲାନଲାଃ ସର୍ଵେ ମହାସତ୍ତ୍ଵା ମହାବଲାଃ
ସେଠାରେ କେତୁମାଳ ଲୋକମାନେ ନିଜର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କାଳାନଳ, ଅର୍ଥାତ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୂରବୀର ଜୀବମାନେ ବସନ୍ତି ।
ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ ଚୋତ୍ପଲଵର୍ଣାଭାଃ ସୁନ୍ଦର୍ଯଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯୋ ମହାଵୃକ୍ଷଃ ପନସଃ ପତ୍ତ୍ରଭାସୁରଃ
ସେଠାରେ ନାରୀମାନେ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲର ଭଳି ନୀଳ ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟି ଦେଖାଯାନ୍ତି । ସେଠାରେ ଏକ ଦେବୀୟ ବଡ଼ ପନସ ଗଛ ଅଛି, ଯାହାର ପତ୍ର ଆଭା ଦେଉଛି ।
ତସ୍ଯ ପୀତ୍ଵା ଫଲରସଂ ସଂଜୀଵନ୍ତି ସମାଯୁତମ୍ ତସ୍ଯ ମାଲ୍ଯଵତଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ପୂର୍ଵେ ପୂର୍ଵା ତୁ ଗଣ୍ଡିକା ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଚ୍ଚ ସହସ୍ରାଣି ତତ୍ରାପି ଶତମୁଚ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଏହି ପନସ ଫଳର ରସ ପିଇ ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ହୋଇ ଏକାଠି ରହନ୍ତି । ମାଲ୍ୟବାନ୍ ପାହାଡ଼ର ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂର୍ବ ଗନ୍ଧିକା ଅଛି, ଯାହା ମଧ୍ୟ ବତିଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଆୟତନରେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସେଠାରେ ଏପରି ଶତ ଟିଏ ସ୍ଥାନ ଅଛି ।
ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ତତ୍ର ଵିଜ୍ଞେଯୋ ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସଃ ଭଦ୍ରମାଲଵନଂ ତତ୍ର କାଲାମ୍ରଶ୍ଚ ମହାଦ୍ରୁମଃ
ସେଠାରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ନାମକ ଲୋକ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ଅଛନ୍ତି । ସେଠାରେ ଭଦ୍ରମାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବଡ଼ କାଳାମ୍ର ଗଛ ଅଛି ।
ତତ୍ର ତେ ପୁରୁଷାଃ ଶ୍ଵେତା ମହାସତ୍ତ୍ଵା ମହାବଲାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ କୁମୁଦଵର୍ଣାଭାଃ ସୁନ୍ଦର୍ଯଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଧଳା ରଙ୍ଗର, ଭାରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶୂରବୀର । ନାରୀମାନେ କୁମୁଦ ଫୁଲର ଭଳି ଧଳା ଚମକୁଛନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟି ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାଶ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଵର୍ଣାଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାଃ ଚନ୍ଦ୍ରଶୀତଲଗାତ୍ରାଶ୍ଚ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ହ୍ଯୁତ୍ପଲଗନ୍ଧିକାଃ
ସେଠାରେ ନାରୀମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ଚାମର ଥାନ୍ତି, ମୁହଁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଏ, ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ପରି ଶୀତଳ ଓ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ ମଧୁର।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଆଯୁସ୍ତେଷାମନାମଯମ୍ କାଲାମ୍ରସ୍ଯ ରସଂ ପୀତ୍ଵା ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ଥିରଯୌଵନାଃ
ସେମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ, ରୋଗ ନାହିଁ; ଅମୃତ ଫଳର ରସ ପିଇ ଏମାନେ ସବୁବେଳେ ଯୁବା ରହନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵାନୃଷୀନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଵର୍ଷାଣି ଚ ନିସର୍ଗତଃ ପୂର୍ଵଂ ମମାନୁଗ୍ରହକୃଦ୍ ଭୂଯଃ କିଂ ଵର୍ଣଯାମି ଵଃ
ଏଭଳି କହିଲେ ବ୍ରହ୍ମା ଋଷିମାନଙ୍କୁ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କଲେ; ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମେମାନେ ପାଇଁ କୃପା କରିଛି, ଏବେ ଆଉ କଣ କହିବି?
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତେ ତୁ ଋଷଯଃ ସଂଶିତଵ୍ରତାଃ ଜାତକୌତୂହଲାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁସ୍ତେ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧରିଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ କୌତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ପୂର୍ଵାପରୌ ସମାଖ୍ଯାତୌ ଯୌ ଦେଶୌ ତୌ ତ୍ଵଯା ମୁନେ ଉତ୍ତରାଣାଂ ଚ ଵର୍ଷାଣାଂ ପର୍ଵତାନାଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ
ମୁନି, ଆପଣ ପୂର୍ବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦେଶ, ଉତ୍ତର ଦିଗର ସମସ୍ତ ଦେଶ ଓ ପାହାଡ଼ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହିଛନ୍ତି।
ଆଖ୍ଯାହି ନୋ ଯଥାତଥ୍ଯଂ ଯେ ଚ ପର୍ଵତଵାସିନଃ ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଋଷିଭିସ୍ ତେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵାଖ୍ଯାତଵାନ୍ପୁନଃ
ପାହାଡ଼ରେ ଯେଉଁମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଠିକ୍ଠାକ୍ ଭାବେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ; ଏଭଳି ଋଷିମାନେ କହିଲେ, ସେଉଁଠି ସେ ପୁଣି କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଯାନି ଵର୍ଷାଣି ପୂର୍ଵୋକ୍ତାନି ଚ ଵୈ ମଯା ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ନୀଲସ୍ଯ ନିଷଧସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ତୁ
ମୋତେ ଯେଉଁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବରୁ କହିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ଶୁଣ; ଏହା ନୀଳ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଅଛି।
ଵର୍ଷଂ ରମଣକଂ ନାମ ଜାଯନ୍ତେ ଯତ୍ର ଵୈ ପ୍ରଜାଃ ରତିପ୍ରଧାନା ଵିମଲା ଜାଯନ୍ତେ ଯତ୍ର ମାନଵାଃ ଶୁକ୍ଲାଭିଜନସମ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ତେ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେଠାରେ ରମଣକ ନାମକ ଏକ ଦେଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଓ ଦେଖିବାକୁ ମଧୁର।
ତତ୍ରାପି ଚ ମହାଵୃକ୍ଷୋ ନ୍ଯଗ୍ରୋଧୋ ରୋହିଣୋ ମହାନ୍ ତସ୍ଯାପି ତେ ଫଲରସଂ ପିବନ୍ତୋ ଵର୍ତଯନ୍ତି ହି
ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହା ରୋହିଣୀ ପ୍ରଜାତିର; ଏହି ଗଛର ଫଳର ରସ ପିଇ ସେମାନେ ଜୀବନ୍ତି।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ ଜୀଵନ୍ତି ତେ ମହାଭାଗାଃ ସଦା ହୃଷ୍ଟା ନରୋତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷମାନେ ଦଶ ହଜାର ଓ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଦା ଖୁସିରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି।