ମାହେଶ୍ଵରୋ ଵଟୋ ଭୂତ୍ଵା ତିଷ୍ଠତେ ପରମେଶ୍ଵରଃ ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ ରକ୍ଷନ୍ତି ମଣ୍ଡଲଂ ନିତ୍ଯଂ ପାପକର୍ମନିଵାରଣାତ୍
ପରମେଶ୍ୱର ମହେଶ୍ୱର ଭାବେ ବଡ଼ ବଟବୃକ୍ଷ ରୂପେ ଏଠି ବସିଛନ୍ତି; ତାପରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସବୁବେଳେ ଏହି ମଣ୍ଡଳକୁ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଟକାଇବା ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଯସ୍ମିଞ୍ଜୁହ୍ଵନ୍ସ୍ଵକଂ ପାପଂ ନରକଂ ଚ ନ ପଶ୍ଯତି ଏଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚ ପ୍ରଯାଗେ ସ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଯିଏ ଏଠି ହବନ କରେ, ସେ ନିଜ ପାପ କିମ୍ବା ନରକ ଦେଖେ ନାହିଁ; ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରୟାଗରେ ବସିଛନ୍ତି।
ସପ୍ତଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ମହୀତଲେ ରକ୍ଷମାଣାଶ୍ଚ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ସାତ ଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପୃଥିବୀର ପାହାଡ଼ମାନେ ଏଠି ସଂରକ୍ଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ନ ହୁଏ।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ ବହଵଃ ସର୍ଵେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯତ୍ ପୃଥିଵୀ ତତ୍ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନିର୍ମିତା ଦୈଵତୈସ୍ ତ୍ରିଭିଃ
ଏଠି ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ପୃଥିବୀରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ତାହା ଏଠି ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଓ ଅବସ୍ଥିତ।
ପ୍ରଜାପତେରିଦଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଯାଗମିତି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ ଏତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଵୈ ପ୍ରଯାଗଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂ କୁରୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ଽନଘ
ଏହି ପ୍ରୟାଗକୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ପ୍ରୟାଗକୁ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତୁମେ ତୁମ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଏହାକୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଶାସନ କର।
ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ସର୍ଵୈର୍ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ସହ ଭାର୍ଯଯା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଗୁରୂନ୍ଦେଵାନତର୍ପଯତ୍
ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦ୍ରୌପଦୀ ସହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଗୁରୁମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ।
ଵାସୁଦେଵୋ ଽପି ତତ୍ରୈଵ କ୍ଷଣେନାଭ୍ଯାଗତସ୍ତଦା ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହିତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପୂଜ୍ଯମାନସ୍ତୁ ମାଧଵଃ
ଏହି ସମୟରେ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ସେଠି ପହଞ୍ଚିଲେ; ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ମିଶି ମାଧବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
କୃଷ୍ଣେନ ସହିତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପୁନରେଵ ମହାତ୍ମଭିଃ ଅଭିଷିକ୍ତଃ ସ୍ଵରାଜ୍ଯେ ଚ ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
କୃଷ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନେ ସହିତ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁନିଥରେ ସ୍ୱରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଚୈଵ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାମୁନିଃ ତତଃ ସ୍ଵସ୍ତୀତି ଚୋକ୍ତ୍ଵା ତୁ କ୍ଷଣାଦାଶ୍ରମମାଗମତ୍
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ମହାମୁନି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ, 'ସୁସ୍ଥ ରୁହ' ବୋଲି କହିବା ପରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ଽଵସତ୍ ମହାଦାନଂ ତତୋ ଦତ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମପୁତ୍ରୋ ମହାମନାଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ରହିଲେ; ଏବଂ ବଡ ଦାନ ଦେଇ, ଧର୍ମର ପୁଅ ମହାନ ମନେ ତାହାଁରେ ବସିଲେ।
ଯସ୍ତ୍ଵିଦଂ କଲ୍ଯ ଉତ୍ଥାଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପଠତେ ନରଃ ପ୍ରଯାଗଂ ସ୍ମରତେ ନିତ୍ଯଂ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି ଏହି ମହିମା ପଢ଼ନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରୟାଗକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ମମ ଵାକ୍ଯଂ ଚ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମହାରାଜ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ ନିତ୍ଯଂ ଜପସ୍ଵ ଜୁହ୍ଵସ୍ଵ ପ୍ରଯାଗେ ଵିଗତଜ୍ଵରଃ
ମୋର କଥା ଅବଶ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ମହାରାଜ, ମୁଁ କହୁଛି—ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରୟାଗରେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର ଏବଂ ହବନ କର, ଚିନ୍ତା ଛାଡି ଶାନ୍ତ ହୁଅ।
ପ୍ରଯାଗଂ ସ୍ମର ଵୈ ନିତ୍ଯଂ ସହାସ୍ମାଭିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଆମ ସହିତ ପ୍ରୟାଗକୁ ସଦା ସ୍ମରଣ କର; ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପ୍ରଯାଗମନୁଗଚ୍ଛେଦ୍ଵା ଵସତେ ଵାପି ଯୋ ନରଃ ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରୟାଗକୁ ଯାଆନ୍ତି କିମ୍ବା ସେଠାରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ପ୍ରତିଗ୍ରହାଦୁପାଵୃତ୍ତଃ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ ଅହଂକାରନିଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ସ ତୀର୍ଥଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ ଦାନ ନେବାରୁ ବିରତ ରହେ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିୟମିତ ରହେ, ପବିତ୍ର ଓ ଅହଂକାର ଛାଡିଦେଇଛି, ସେ ତୀର୍ଥ ଫଳ ପାଏ।
ଅକୋପନଶ୍ଚ ସତ୍ଯଶ୍ଚ ସତ୍ଯଵାଦୀ ଦୃଢଵ୍ରତଃ ଆତ୍ମୋପମଶ୍ଚ ଭୂତେଷୁ ସ ତୀର୍ଥଫଲମଶ୍ନୁତେ
ଯିଏ କ୍ରୋଧ କରେନାହିଁ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ନିଜ ପରି ମନେ କରେ, ସେ ତୀର୍ଥ ଫଳ ପାଏ।
ଋଷିଭିଃ କ୍ରତଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵୈଶ୍ଚାପି ଯଥାକ୍ରମମ୍ ନ ହି ଶକ୍ଯା ଦରିଦ୍ରେଣ ଯଜ୍ଞାଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ମହୀପତେ
ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯଥାନୁକ୍ରମେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ରାଜା, ଗରିବ ଲୋକମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ବହୂପକରଣା ଯଜ୍ଞା ନାନାସମ୍ଭାରଵିସ୍ତରାଃ ପ୍ରାପ୍ଯନ୍ତେ ପାର୍ଥିଵୈରେତୈଃ ସମୃଦ୍ଧୈର୍ଵୈ ନରୈଃ କ୍ଵଚିତ୍
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବହୁ ପାତ୍ରପାଣି ଓ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଦରକାର; ଏହିଠିକି ବଡ଼ ଧନୀ ଲୋକମାନେ କେବେ କେବେ କରିପାରନ୍ତି।
ଯୋ ଦରିଦ୍ରୈରପି ଵିଧିଃ ଶକ୍ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ନରେଶ୍ଵର ତୁଲ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞଫଲୈଃ ପୁଣ୍ଯୈସ୍ ତନ୍ନିବୋଧ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
କିନ୍ତୁ ରାଜା, ଏମିତି ଏକ ବିଧି ଅଛି ଯାହା ଗରିବ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି; ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହା ଯଜ୍ଞ ଫଳ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ।
ଋଷୀଣାଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯମ୍ ଇଦଂ ଭରତସତ୍ତମ ତୀର୍ଥାନୁଗମନଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞେଭ୍ଯୋ ଽପି ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ଏହା ହେଉଛି ଋଷିମାନଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ଯଜ୍ଞ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଦଶ ତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯସ୍ତଥାପଗାଃ ମାଘମାସେ ଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ଗଙ୍ଗାଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ମାଘ ମାସରେ ଦଶ ହଜାର ତୀର୍ଥ ଏବଂ ତିନି କୋଟି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଗଙ୍ଗାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥାଏ, ହେ ଭାରତବୀର।
ସ୍ଵସ୍ଥୋ ଭଵ ମହାରାଜ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ରାଜ୍ଯମକଣ୍ଟକମ୍ ପୁନର୍ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯଜମାନୋ ଵିଶେଷତଃ
ନିଜେ ଶାନ୍ତ ରୁହ, ମହାରାଜ, ଅବିରୋଧରେ ତୁମର ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର; ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମେ ପୁଣିଥରେ ବିଶେଷ କରି ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାଭାଗୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ନୃପତେସ୍ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ଏଭଳି କହି, ମହାପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାତପସ୍ବୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ର ସମାପ୍ଲାଵ୍ଯ ଗାତ୍ରାଣି ସଗଣୋ ନୃପଃ ଯଥୋକ୍ତେନାଥ ଵିଧିନା ପରାଂ ନିର୍ଵୃତିମାଗମତ୍
ତାପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଦେହ ସ୍ନାନ କଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଲେ।
ତଥା ତ୍ଵମପି ଦେଵର୍ଷେ ପ୍ରଯାଗାଭିମୁଖୋ ଭଵ ଅଭିଷେକଂ ତୁ କୃତ୍ଵାଦ୍ଯ କୃତକୃତ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଏହିପରି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ଦେବଋଷି, ପ୍ରୟାଗ ଦିଗକୁ ଯାଅ; ଆଜି ସ୍ନାନ କରି ତୁମର କାମ ସଫଳ ହେବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଥ ନନ୍ଦୀଶସ୍ ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ ନାରଦୋ ଽପି ଜଗାମାଶୁ ପ୍ରଯାଗାଭିମୁଖସ୍ତଥା
ଏଭଳି କହି, ନନ୍ଦୀଶ ତାହାଁରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରୟାଗ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଜପ୍ତ୍ଵା ଚ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା ଦାନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜାଗ୍ର୍ଯେଭ୍ଯୋ ଗତଃ ସ୍ଵଭଵନଂ ତଦା
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, ସେ ପରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।
କତି ଦ୍ଵୀପାଃ ସମୁଦ୍ରା ଵା ପର୍ଵତା ଵା କତି ପ୍ରଭୋ କିଯନ୍ତି ଚୈଵ ଵର୍ଷାଣି ତେଷୁ ନଦ୍ଯଶ୍ଚ କାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, କେତେ ଦ୍ୱୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, କେତେ ପର୍ବତ ଅଛି? ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେତେ ଭାଗ ଅଛି ଓ କେଉଁ ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ?
ମହାଭୂମିପ୍ରମାଣଂ ଚ ଲୋକାଲୋକସ୍ତଥୈଵ ଚ ପର୍ଯାପ୍ତିଂ ପରିମାଣଂ ଚ ଗତିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରାର୍କଯୋସ୍ତଥା
ବଡ଼ ଭୂମିର ଆକାର କେତେ, ଏବଂ ଲୋକାଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେତେ ଦୂରି? ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଚଳାଚଳ, ସୀମା ଓ ମାପ କେମିତି?
ଏତଦ୍ବ୍ରଵୀହି ନଃ ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଯଥାର୍ଥଵିତ୍ ତ୍ଵଦୁକ୍ତମେତତ୍ସକଲଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମହେ ଵଯମ୍
ଆପଣ ଯେପରି ତଥ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି, ସେହିପରି ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ; ଆମେ ଆପଣଙ୍କ କଥା ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।