ଯାମୁନେ ଚୋତ୍ତରେ କୂଲେ ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ ଋଣପ୍ରମୋଚନଂ ନାମ ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ପରମଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯମୁନାର ଉତ୍ତର କୂଳ ଓ ପ୍ରୟାଗର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା 'ଋଣମୋଚନ' ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ।
ଏକରାତ୍ରୋଷିତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଋଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଅନୃଣଶ୍ଚ ସଦା ଭଵେତ୍
ଯିଏ ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ସଦା ଋଣମୁକ୍ତ ରହେ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ମେ ଽଦ୍ଯ ହୃଦଯଂ ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ତୁ କୀର୍ତନାତ୍
ତୁମେ ପ୍ରୟାଗ ବିଷୟରେ ଯାହା କହିଲା, ଏହା ଶୁଣି ମୋର ହୃଦୟ ଆଜି ପବିତ୍ର ହୋଇଗଲା।
ଅନାଶକଫଲଂ ବ୍ରୂହି ଭଗଵଂସ୍ତତ୍ର କୀଦୃଶମ୍ ଯଂ ଚ ଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଵିଶୁଦ୍ଧଃ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେଠାରେ ଉପବାସ କଲେ କେମିତି ଫଳ ମିଳେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ କେଉଁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ, ମୋତେ କହ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଯାଗେ ତୁ ଅନାଶକଫଲଂ ଵିଭୋ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁରୁଷୋ ଧୀମାଞ୍ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ହେ ରାଜା, ପ୍ରୟାଗରେ ଉପବାସ କରିଲେ କେମିତି ଫଳ ମିଳେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସେଠି ଏହି ଫଳ ପାଏ।
ଅହୀନାଙ୍ଗୋ ଽପ୍ଯରୋଗଶ୍ଚ ପଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯସମନ୍ଵିତଃ ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତସ୍ତୁ ପଦେ ପଦେ
ଯଦି ସେ ଅଙ୍ଗପଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ ନୁହଁନ୍ତି, ରୋଗମୁକ୍ତ ଓ ପାଞ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଥାଏ, ପ୍ରତି ଦଉଡ଼ରେ ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
କୁଲାନି ତାରଯେଦ୍ରାଜନ୍ ଦଶ ପୂର୍ଵାନ୍ଦଶାପରାନ୍ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୁ ପରମଂ ପଦମ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ମହାଭାଗ୍ଯଂ ହି ଧର୍ମସ୍ଯ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦସି ମେ ପ୍ରଭୋ ଅଲ୍ପେନୈଵ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ବହୂନ୍ଧର୍ମାନଵାପ୍ନୁତେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଯାହା କହିଲା, ଧର୍ମର ଏହି ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟ; ଅତି ଅଳ୍ପ ଚେଷ୍ଟାରେ ବହୁତ ଧର୍ମ ଲାଭ ହୁଏ।
ଅଶ୍ଵମେଧୈସ୍ତୁ ବହୁଭିଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ସୁଵ୍ରତୈରିହ ଇମଂ ମେ ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଦ୍ଧି ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ଏଠାରେ ଅନେକ ଧର୍ମିକ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରାଯାଇଥିବାରୁ ଏପରି ଫଳ ମିଳେ; ମୋର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର, କାରଣ ମୋର ମନରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମହାଵୀର ଯଦୁକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଯୋନିନା ଋଷୀଣାଂ ସଂନିଧୌ ପୂର୍ଵଂ କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ହେ ରାଜନ୍, ବଡ଼ ବୀର, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ୱୟଂବୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଯେଉଁଥିରେ ଶୁଣିଥିଲି, ସେଇ କଥା ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପଞ୍ଚଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ତୁ ମଣ୍ଡଲମ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟମାତ୍ରେ ତଦ୍ଭୂମାଵ୍ ଅଶ୍ଵମେଧଃ ପଦେ ପଦେ
ପଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ପ୍ରୟାଗ ମଣ୍ଡଳରେ ଯେଉଁଠି ମାତ୍ର ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଵ୍ଯତୀତାନ୍ପୁରୁଷାନ୍ସପ୍ତ ଭଵିଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶ ନରସ୍ତାରଯତେ ସର୍ଵାନ୍ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏଠାରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସାତି ଚଳିଯାଇଥିବା ପୂର୍ବଜ ଓ ଚଉଦ ଆସନ୍ତା ପିଢ଼ିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଦା ସେଵାପରୋ ଭଵେତ୍ ଅଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଃ ପୁରୁଷାଃ ପାପୋପହତଚେତସଃ ନ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଯାଗଂ ଦେଵରକ୍ଷିତମ୍
ଏହି କଥା ଜାଣି, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ସଦା ସେବାରେ ଲାଗି ରହିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଓ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ମନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ପ୍ରୟାଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ।
ସ୍ନେହାଦ୍ଵା ଦ୍ରଵ୍ଯଲୋଭାଦ୍ଵା ଯେ ତୁ କାମଵଶଂ ଗତାଃ କଥଂ ତୀର୍ଥଫଲଂ ତେଷାଂ କଥଂ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଭଵେତ୍
ସ୍ନେହ ବା ଧନଲୋଭରେ, ଯେଉଁମାନେ କାମନାରେ ଆକୃଷ୍ଟ, ସେମାନେ କେମିତି ତୀର୍ଥ ଫଳ ବା ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ପାଇପାରିବେ?
ଵିକ୍ରଯଃ ସର୍ଵଭାଣ୍ଡାନାଂ କାର୍ଯାକାର୍ଯମଜାନତଃ ପ୍ରଯାଗେ କା ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ
ଯେଉଁଠାରେ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ କି ନୁହେଁ ଜାଣିନଥିବା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରୟାଗରେ କଣ ଅବସ୍ଥା ହୁଏ? ଏହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ପିତାମହ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମହାଗୁହ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ମାସମେକଂ ତୁ ଯଃ ସ୍ନାଯାତ୍ ପ୍ରଯାଗେ ନିଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ସ ଗଚ୍ଛେତ୍ପରମଂ ପଦମ୍
ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ବଡ଼ ଗୁପ୍ତ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ: ଯିଏ ପ୍ରୟାଗରେ ଏକ ମାସ ଯାଏଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭି ଉତ୍ତମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଵିଶ୍ରମ୍ଭଘାତକାନାଂ ତୁ ପ୍ରଯାଗେ ଶୃଣୁ ଯତ୍ଫଲମ୍ ତ୍ରିକାଲମେଵ ସ୍ନାଯୀତ ଆହାରଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯମାଚରେତ୍ ତ୍ରିଭିର୍ମାସୈଃ ସ ମୁଚ୍ଯେତ ପ୍ରଯାଗେ ତୁ ନ ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ପ୍ରୟାଗରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଫଳ ମିଳେ ଶୁଣନ୍ତୁ: ଯଦି କେହି ଦିନରେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରି ଭିକ୍ଷା ଖାଇ ରହେ, ତେବେ ତିନି ମାସରେ ପ୍ରୟାଗରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଅଜ୍ଞାନେନ ତୁ ଯସ୍ଯେହ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଦିକଂ ଭଵେତ୍ ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ସ୍ଥାନଂ ଚ ଲଭତେ ନିତ୍ଯଂ ଧନଧାନ୍ଯସମାକୁଲମ୍
ଯଦି କେହି ଅଜ୍ଞାନରେ ଏଠାରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ ଏବଂ ସଦା ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥା ଲଭେ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାନେନ ସମ୍ପୂର୍ଣଃ ସଦା ଭଵତି ଭୋଗଵାନ୍ ତାରିତାଃ ପିତରସ୍ତେନ ନରକାତ୍ପ୍ରପିତାମହାଃ
ଏଭଳି ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଲୋକ ସଦା ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜ ଓ ପ୍ରପୂର୍ବଜମାନେ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର ହୁଅନ୍ତି।
ଧର୍ମାନୁସାରି ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞ ପୃଚ୍ଛତସ୍ତେ ପୁନଃ ପୁନଃ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରିଯାର୍ଥଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ ଗୁହ୍ଯମେତତ୍ସନାତନମ୍
ଧର୍ମର ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ତୁମେ ପୁନିପୁନି ପଚାରିଛ; ତୁମ ପ୍ରିତି ପାଇଁ ଏହି ପୁରାତନ ଗୁପ୍ତ କଥା କହାଯାଇଛି।
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଅଦ୍ଯ ମେ ତାରିତଂ କୁଲମ୍ ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋ ଽସ୍ମି ଦର୍ଶନାଦେଵ ତେ ମୁନେ
ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ଆଜି ମୋର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହେଲା; ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଖୁସି ଓ ଧନ୍ୟ ହେଲି, ମୁନି।
ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ ମୁକ୍ତୋ ଽହଂ ଚାଦ୍ଯ କିଲ୍ବିଷାତ୍ ଇଦାନୀଂ ଵେଦ୍ମି ଚାତ୍ମାନଂ ଭଗଵନ୍ଗତକଲ୍ମଷମ୍
ତୁମକୁ ଦେଖି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜନ, ଆଜି ମୁଁ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି; ଏବେ ମୁଁ ନିଜକୁ ଜାଣିପାରିଛି, ଭାଗ୍ୟବାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ମନ୍ତିରୁ ଶୁଦ୍ଧ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ତାରିତଂ କୁଲମ୍ କୀର୍ତନାଦ୍ଵର୍ଧତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତାତ୍ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମର ଜନ୍ମ ସଫଳ ହେଲା, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହେଲା। କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼େ, ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଯମୁନାଯାଂ ତୁ କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ କିଂ ଫଲଂ ତୁ ମହାମୁନେ ଏତନ୍ମେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାହି ଯଥାଦୃଷ୍ଟଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍
ଯମୁନାରେ କଣ ପୁଣ୍ୟ ଅଛି, କଣ ଫଳ ମିଳେ, ବଡ଼ ମୁନି, ଏହା ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହନ୍ତୁ, ଯେପରି ଦେଖିଛନ୍ତି ଓ ଶୁଣିଛନ୍ତି।
ତପନସ୍ଯ ସୁତା ଦେଵୀ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା ସମାଖ୍ଯାତା ମହାଭାଗା ଯମୁନା ତତ୍ର ନିମ୍ନଗା
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ଦେବୀ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟବତୀ ଯମୁନା ନାମକ ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ।
ଯେନୈଵ ନିଃସୃତା ଗଙ୍ଗା ତେନୈଵ ଯମୁନା ଗତା ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରେଷୁ କୀର୍ତନାତ୍ପାପନାଶିନୀ
ଯେ ପଥରେ ଗଙ୍ଗା ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ, ସେଇ ପଥରେ ଯମୁନା ମଧ୍ୟ ଗଲେ; ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂରେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ଯମୁନାଯାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୀର୍ତନାଲ୍ଲଭତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଦ୍ରାଣି ପଶ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରେ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାଣି ପିଇଲେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତାହାଁରେ କୀର୍ତି କଲେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଏବଂ ଭଲ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।
ଅଵଗାହ୍ଯ ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ପୁନାତ୍ଯାସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍ ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜତି ଯସ୍ତତ୍ର ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ସେଠାରେ ଡୁବି ଏବଂ ପାଣି ପିଇଲେ, ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ନ୍ତି ସେ ଉଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥମିତି ଖ୍ଯାତଂ ଯମୁନାଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ ପଶ୍ଚିମେ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ତୁ ନରକଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଯମୁନାର ଦକ୍ଷିଣ ପାଡ଼ରେ ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥ ନାମରେ ପରିଚିତ, ପଶ୍ଚିମ ପାଡ଼ର ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ନରକ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାନ୍ତି ଯେ ମୃତାସ୍ତେ ଽପୁନର୍ଭଵାଃ ଏଵଂ ତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଯମୁନାଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏନାହିଁ। ଏଭଳି ଯମୁନାର ଦକ୍ଷିଣ ପାଡ଼ରେ ହଜାର ହଜାର ତୀର୍ଥ ଅଛି।