ହତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଦ୍ରୋଣଂ ଚ କର୍ଣଂ ଚୈଵ ମହାବଲମ୍ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଚ ରାଜାନଂ ପୁତ୍ରଭ୍ରାତୃସମନ୍ଵିତମ୍
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବଳଶାଳୀ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ପୁଅ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ମାରିଦେଲେ।
ରାଜାନୋ ନିହତାଃ ସର୍ଵେ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଶୂରମାନିନଃ କିଂ ନୋ ରାଜ୍ଯେନ ଗୋଵିନ୍ଦ କିଂ ଭୋଗୈର୍ଜୀଵିତେନ ଵା
ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟ ନିଜକୁ ବୀର ଭାବୁଥିବାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି; ଗୋବିନ୍ଦ, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ କିଏଁ, ଭୋଗ କିଏଁ, ଜୀବନ କିଏଁ?
ଧିକ୍ କଷ୍ଟମିତି ସଂଚିତ୍ଯ ରାଜା ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଭାଗତଃ ନିର୍ଵିଚେଷ୍ଟୋ ନିରୁତ୍ସାହଃ କିଂଚିତ୍ ତିଷ୍ଠତ୍ଯଧୋମୁଖଃ
‘ହାଁ, କେତେ ଦୁଃଖ’ ବୋଲି ଭାବି, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଭାଗ ହୋଇ, ନିର୍ଜୀବ ଓ ଉତ୍ସାହହୀନ ହୋଇ, କିଛି ସମୟ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦଢ଼ିଅଛି।
ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୋ ଯଦା ରାଜା ଚିନ୍ତଯନ୍ସ ପୁନଃ ପୁନଃ କତରୋ ଵିନିଯୋଗୋ ଵା ନିଯମଂ ତୀର୍ଥମେଵ ଚ
ପରେ ରାଜା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ, ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରି, କେଉଁ ଉପବାସ କିମ୍ବା କେଉଁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବେ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଯେନାହଂ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଆମୁଞ୍ଚେ ମହାପାତକିକିଲ୍ବିଷାତ୍ ଯତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ନରୋ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକମନୁତ୍ତମମ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିଲେ ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
କଥଂ ପୃଚ୍ଛାମି ଵୈ କୃଷ୍ଣଂ ଯେନେଦଂ କାରିତୋ ଽସ୍ମ୍ଯହମ୍ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ କଥଂ ପୃଚ୍ଛେ ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ହତମ୍
ମୋତେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ପଚାରିବି? ଏବଂ ଯାହାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କିପରି ପଚାରିବି?
ଵ୍ଯାସଂ କଥମହଂ ପୃଚ୍ଛେ ଯସ୍ଯ ଗୋତ୍ରକ୍ଷଯଃ କୃତଃ ଏଵଂ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯମାପନ୍ନୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ରୁଦନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତୃଶୋକପରିପ୍ଲୁତାଃ
ଯାହାଙ୍କର ବଂଶ ନାଶ ହୋଇଛି, ସେଇ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କିପରି ପଚାରିବି? ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ପଡି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ଭାଇଙ୍କ ଶୋକରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଯେ ଚ ତତ୍ର ମହାତ୍ମାନଃ ସମେତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ କୁନ୍ତୀ ଚ ଦ୍ରୌପଦୀ ଚୈଵ ଯେ ଚ ତତ୍ର ସମାଗତାଃ ଭୂମୌ ନିପତିତାଃ ସର୍ଵେ ରୁଦନ୍ତସ୍ତୁ ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ—ପାଣ୍ଡବମାନେ, କୁନ୍ତୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ—ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡି ଚାରିପାଖରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ମାର୍କଣ୍ଡେଯସ୍ ତେନ ଜ୍ଞାତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ଯଥା ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯମାପନ୍ନୋ ରୁଦମାନସ୍ତୁ ଦୁଃଖିତଃ
ବାରାଣସୀରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜାଣିଥିଲେ, ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ପଡି କାନ୍ଦୁଥିଲେ ଏବଂ ବିପଦରେ ଥିଲେ।
ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ରାଜଦ୍ଵାରେ ହ୍ଯତିଷ୍ଠତ
ଅତି ଶୀଘ୍ରରେ ମହାତପସ୍ବୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ହାସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ଦ୍ଵାରପାଲୋ ଽପି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜ୍ଞଃ କଥିତଵାନ୍ଦ୍ରୁତମ୍ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମୋ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ଦ୍ଵାରି ତିଷ୍ଠତ୍ଯସୌ ମୁନିଃ ତ୍ଵରିତୋ ଧର୍ମପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଦ୍ଵାରମାଗାଦତଃ ପରମ୍
ଦ୍ୱାରପାଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଜାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସୂଚନା ଦେଲେ—'ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେଇ ମୁନି ଦ୍ୱାରରେ ଅଛନ୍ତି।' ତାପରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଦ୍ୱାରକୁ ଗଲେ।
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମହାଭାଗ ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମହାମୁନେ ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଅଦ୍ଯ ମେ ତାରିତଂ କୁଲମ୍
ମହାଭାଗ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ। ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଆଜି ମୋର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହେଲା।
ଅଦ୍ଯ ମେ ପିତରସ୍ତୁଷ୍ଟାସ୍ ତ୍ଵଯି ଦୃଷ୍ଟେ ମହାମୁନେ ଅଦ୍ଯାହଂ ପୂତଦେହୋ ଽସ୍ମି ଯତ୍ତ୍ଵଯା ସହ ଦର୍ଶନମ୍
ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଜି ମୋର ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଆଜି ମୁଁ ପବିତ୍ର ହେଲି, କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲି।
ସିଂହାସନେ ସମାସ୍ଥାପ୍ଯ ପାଦଶୌଚାର୍ଚନାଦିଭିଃ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ମହାତ୍ମା ଵୈ ପୂଜଯାମାସ ତଂ ମୁନିମ୍
ମହାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୁନିଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇ, ପାଦଧୋଇ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ତତଃ ସ ତୁଷ୍ଟୋ ମାର୍କଣ୍ଡଃ ପୂଜିତଶ୍ଚାହ ତଂ ନୃପମ୍ ଆଖ୍ଯାହି ତ୍ଵରିତଂ ରାଜନ୍ କିମର୍ଥଂ ରୁଦିତଂ ତ୍ଵଯା କେନ ଵା ଵିକ୍ଲଵୀଭୂତଃ କା ବାଧା ତେ କିମପ୍ରିଯମ୍
ତାପରେ ପୂଜିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ, କ'ଣ ଦୁଃଖ ତୁମକୁ ବିପଦରେ ପକାଇଛି, କ'ଣ ତୁମକୁ ବାଧା ଦେଉଛି, କ'ଣ ତୁମକୁ ଅପ୍ରିୟ ଲାଗିଛି, ଶୀଘ୍ର କହ।'
ଅସ୍ମାକଂ ଚୈଵ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ରାଜ୍ଯସ୍ଯାର୍ଥେ ମହାମୁନେ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିଦିତ୍ଵା ତୁ ଚିନ୍ତାଵଶମୁପାଗତଃ
ମହାମୁନି, ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଆମ ଉପରେ ଯେଉଁ ଘଟଣା ଘଟିଛି, ସେସବୁ ଜାଣି ମୁଁ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଯାଇଛି।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମହାବାହୋ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ ନୈଵ ଦୃଷ୍ଟଂ ରଣେ ପାପଂ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ମହାବାହୁ ରାଜା, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ କଣ ତାହା ଶୁଣ। ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।
କିଂ ପୁନା ରାଜଧର୍ମେଣ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ତଦେଵଂ ହୃଦଯଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ମାତ୍ପାପଂ ନ ଚିନ୍ତଯେତ୍
ତାହେଲେ ରାଜା ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ତ କଥା ଅଧିକ। ଏହିପରି ମନକୁ ଦୃଢ଼ କରି, ପାପ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ମୁନିମ୍ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଵିନଯୋପେତଃ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୁନିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ନମ୍ରତା ସହିତ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ପଚାରିଲେ।
ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦର୍ଶିନମ୍ କଥଯ ତ୍ଵଂ ସମାସେନ ଯେନ ମୁଚ୍ଯେତ କିଲ୍ବିଷାତ୍
ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ତିନି ଲୋକ ଦେଖିପାରୁଥିବା ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି, ସଂକ୍ଷେପରେ କହନ୍ତୁ କିପରି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମହାବାହୋ ସର୍ଵପାତକନାଶନମ୍ ପ୍ରଯାଗଗମନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ନରାଣାଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାମ୍
ମହାବାହୁ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କିପରି ହୁଏ ଶୁଣ। ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରୟାଗ ଯାତ୍ରା ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ପୁରା କଲ୍ପେ ଯଥାସ୍ଥିତମ୍ ବ୍ରହ୍ମଣା ଦେଵମୁଖ୍ଯେନ ଯଥାଵତ୍କଥିତଂ ମୁନେ
ଭଗବନ୍, ପୁରୁଣା କଳ୍ପରେ ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ ଓ ଆପଣ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିଥିଲେ, ସେଥିରେ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
କଥଂ ପ୍ରଯାଗଗମନଂ ନରାଣାଂ ତତ୍ର କୀଦୃଶମ୍ ମୃତାନାଂ କା ଗତିସ୍ତତ୍ର ସ୍ନାତାନାଂ ତତ୍ର କିଂ ଫଲମ୍
ମନୁଷ୍ୟମାନେ କିପରି ପ୍ରୟାଗକୁ ଯାନ୍ତି? ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଭାଗ୍ୟ କଣ? ଏବଂ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ କଣ ଫଳ ପାଆନ୍ତି?
ଯେ ଵସନ୍ତି ପ୍ରଯାଗେ ତୁ ବ୍ରୂହି ତେଷାଂ ଚ କିଂ ଫଲମ୍ ଏତନ୍ମେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାହି ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ପ୍ରୟାଗରେ ଯେଉଁମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କଣ ଫଳ ମିଳେ? ଏହି ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ, କାରଣ ଏ ବିଷୟରେ ମୋର ବହୁତ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।
କଥଯିଷ୍ଯାମି ତେ ଵତ୍ସ ଯଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠଂ ତତ୍ର ଯତ୍ଫଲମ୍ ପୁରା ହି ସର୍ଵଵିପ୍ରାଣାଂ କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୋତେ ସେଠାରେ ମିଳୁଥିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଫଳ କହିବି। ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି।
ଆ ପ୍ରଯାଗପ୍ରତିଷ୍ଠାନାଦ୍ ଆପୁରାଦ୍ଵାସୁକେର୍ହ୍ରଦାତ୍ କମ୍ବଲାଶ୍ଵତରୌ ନାଗୌ ନାଗଶ୍ଚ ବହୁମୂଲକଃ ଏତତ୍ପ୍ରଜାପତେଃ କ୍ଷେତ୍ରଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ପ୍ରୟାଗରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ଅପୁର ଓ ବାସୁକି ହ୍ରଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର ନାଗ ଓ ବହୁମୂଳକ ନାଗ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାନ୍ତି ଯେ ମୃତାସ୍ତେ ଽପୁନର୍ଭଵାଃ ତତୋ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ରକ୍ଷାଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ସଂଗତାଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାନ୍ତି, ଏଉଁଠି ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି। ଏହିକାରଣରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏଠାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେ ଚ ବହଵସ୍ତୀର୍ଥାଃ ସର୍ଵପାପହରାଃ ଶୁଭାଃ ନ ଶକ୍ଯାଃ କଥିତୁଂ ରାଜନ୍ ବହୁଵର୍ଷଶତୈରପି ସଂକ୍ଷେପେଣ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ତୁ କୀର୍ତନମ୍
ଅନେକ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ରାଜା, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ଲାଗିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ। ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ପ୍ରୟାଗର ମହିମା କହିବି।
ଷଷ୍ଟିର୍ଧନୁଃସହସ୍ରାଣି ଯାନି ରକ୍ଷନ୍ତି ଜାହ୍ନଵୀମ୍ ଯମୁନାଂ ରକ୍ଷତି ସଦା ସଵିତା ସପ୍ତଵାହନଃ
ଷଷ୍ଠି ହଜାର ଧନୁଷ ଗଙ୍ଗାକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଏବଂ ସପ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯମୁନାକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ପ୍ରଯାଗଂ ତୁ ଵିଶେଷେଣ ସଦା ରକ୍ଷତି ଵାସଵଃ ମଣ୍ଡଲଂ ରକ୍ଷତି ହରିର୍ ଦୈଵତୈଃ ସହ ସଂଗତଃ
ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରୟାଗକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ହରି ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏହି ପବିତ୍ର ମଣ୍ଡଳକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।