ତେଷାମାପ୍ଯାଯନାଯୈତଦ୍ ଦୀଯତେ ସଲିଲଂ ମଯା କୃତୋପଵୀତୀ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ନିଵୀତୀ ଚ ଭଵେତ୍ତତଃ
ଏମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ପାଣି ଦେଉଛି; ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପବୀତ କରି, ପରେ ନିବୀତ କରିବା ଉଚିତ।
ମନୁଷ୍ଯାଂସ୍ତର୍ପଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରାନୃଷୀଂସ୍ତଥା ସନକଶ୍ଚ ସନନ୍ଦଶ୍ଚ ତୃତୀଯଶ୍ଚ ସନାତନଃ
ଭକ୍ତି ସହିତ ମନୁଷ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଋଷିମାନେ—ସନକ, ସନନ୍ଦ, ତୃତୀୟ ସନାତନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
କପିଲଶ୍ଚାସୁରିଶ୍ଚୈଵ ଵୋଢୁଃ ପଞ୍ଚଶିଖସ୍ତଥା ସର୍ଵେ ତେ ତୃପ୍ତିମାଯାନ୍ତୁ ମଦ୍ଦତ୍ତେନାମ୍ବୁନା ସଦା
କପିଳ, ଅସୁରି, ବୋଢୁ ଓ ପଞ୍ଚଶିଖ—ଏମାନେ ସବୁ ମୋ ଦିଆ ପାଣିରେ ସଦା ତୃପ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।
ମରୀଚିମତ୍ର୍ଯଙ୍ଗିରସଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯଂ ପୁଲହଂ କ୍ରତୁମ୍ ପ୍ରଚେତସଂ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚ ଭୃଗୁଂ ନାରଦମେଵ ଚ ଦେଵବ୍ରହ୍ମଋଷୀନ୍ ସର୍ଵାଂସ୍ ତର୍ପଯେଦ୍ ଅକ୍ଷତୌଦକୈଃ
ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ପ୍ରଚେତା, ବଶିଷ୍ଠ, ଭୃଗୁ, ନାରଦ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ—ଅଖଣ୍ଡ ପାଣିରେ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଅପସଵ୍ଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ସଵ୍ଯଂ ଜାନ୍ଵାଚ୍ଯ ଭୂତଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାସ୍ତଥା ସୌମ୍ଯା ହଵିଷ୍ମନ୍ତସ୍ତଥୋଷ୍ମପାଃ
ତାପରେ ଉପବୀତକୁ ଅପସବ୍ୟ ଓ ପୁନି ସବ୍ୟ କରି, ଡାହାଣ ହାଟୁ ଭୂମିରେ ରଖି, ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ, ସୌମ୍ୟ, ହବିଷ୍ମତ୍ ଓ ଉଷ୍ମପାମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସୁକାଲିନୋ ବର୍ହିଷଦସ୍ ତଥାନ୍ଯେ ଵାଜ୍ଯପାଃ ପୁନଃ ସଂତର୍ପ୍ଯାଃ ପିତରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ସତିଲୋଦକଚନ୍ଦନୈଃ
ସମୟରେ ବର୍ହିଷଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ବାଜ୍ୟପା ପିତୃମାନେ—ପୁନି, ତିଳ, ପାଣି ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଭକ୍ତିରେ ପିତୃମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଯମାଯ ଧର୍ମରାଜାଯ ମୃତ୍ଯଵେ ଚାନ୍ତକାଯ ଚ ଵୈଵସ୍ଵତାଯ କାଲାଯ ସର୍ଵଭୃତକ୍ଷଯାଯ ଚ
ଧର୍ମରାଜ ଯମ, ମୃତ୍ୟୁ, ଅନ୍ତକ, ବୈବସ୍ବତ, କାଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଶକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଔଦୁମ୍ବରାଯ ଦଧ୍ନାଯ ନୀଲାଯ ପରମେଷ୍ଠିନେ ଵୃକୋଦରାଯ ଚିତ୍ରାଯ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତାଯ ଵୈ ନମଃ ଦର୍ଭପାଣିସ୍ତୁ ଵିଧିନା ପିତୄନ୍ସଂତର୍ପଯେଦ୍ବୁଧଃ
ଔଦୁମ୍ବର, ଦଧ୍ନା, ନୀଳ, ପରମେଷ୍ଠି, ବୃକୋଦର, ଚିତ୍ର ଏବଂ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଦର୍ଭା ଧରି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ପିତ୍ରାଦୀନ୍ନାମଗୋତ୍ରେଣ ତଥା ମାତାମହାନପି ସଂତର୍ପ୍ଯ ଵିଧିନା ଭକ୍ତ୍ଯା ଇମଂ ମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍
ପିତୃମାନେ ଓ ମାତାମହମାନେଙ୍କୁ ନାମ ଓ ଗୋତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତୃପ୍ତ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଯେ ଽବାନ୍ଧଵା ବାନ୍ଧଵା ଵା ଯେ ଽନ୍ଯଜନ୍ମନି ବାନ୍ଧଵାଃ ତେ ତୃପ୍ତିମଖିଲାଂ ଯାନ୍ତୁ ଯଶ୍ ଚାସ୍ମତ୍ତୋ ଽଭିଵାଞ୍ଛତି
ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଧୁ ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରୁ ମୋ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।
ତତଶ୍ଚାଚମ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଆଲିଖେତ୍ପଦ୍ମମଗ୍ରତଃ ଅକ୍ଷତାଭିଃ ସପୁଷ୍ପାଭିଃ ସଜଲାରୁଣଚନ୍ଦନମ୍ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସୂର୍ଯନାମାନି କୀର୍ତଯେତ୍
ତାପରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜଳ ଚୁମି, ସାମ୍ନାରେ ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। ଅକ୍ଷତ, ଫୁଲ, ଜଳ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ନମସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁରୂପାଯ ନମୋ ଵିଷ୍ଣୁମୁଖାଯ ଵୈ ସହସ୍ରରଶ୍ମଯେ ନିତ୍ଯଂ ନମସ୍ତେ ସର୍ଵତେଜସେ
ବିଷ୍ଣୁର ରୂପଧାରୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୁହଁ ଥିବା, ହଜାର କିରଣ ବିକିରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ସଦା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଇ ସମସ୍ତ ତେଜର ମାଲିକଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନମସ୍ତେ ଶିଵ ସର୍ଵେଶ ନମସ୍ତେ ସର୍ଵଵତ୍ସଲ ଜଗତ୍ସ୍ଵାମିନ୍ନମସ୍ତେ ଽସ୍ତୁ ଦିଵ୍ଯଚନ୍ଦନଭୂଷିତ
ଶିବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଲିକ, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ରେ ଶୋଭିତ ଥିବା ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପଦ୍ମାସନ ନମସ୍ତେ ଽସ୍ତୁ କୁଣ୍ଡଲାଙ୍ଗଦଭୂଷିତ ନମସ୍ତେ ସର୍ଵଲୋକେଶ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଵିବୋଧସେ
ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ବାହୁବଳି ଧାରଣ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଠାକୁର, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଚୈଵ ସର୍ଵଂ ପଶ୍ଯସି ସର୍ଵଗ ସତ୍ଯଦେଵ ନମସ୍ତେ ଽସ୍ତୁ ପ୍ରସୀଦ ମମ ଭାସ୍କର
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭଲ ଓ ଖରାପ କାମ ଦେଖ, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ସତ୍ୟଦେବ, ଭାସ୍କର, ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ, ମୋ ଉପରେ କୃପା କର।
ଦିଵାକର ନମସ୍ତେ ଽସ୍ତୁ ପ୍ରଭାକର ନମୋ ଽସ୍ତୁ ତେ ଏଵଂ ସୂର୍ଯଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତ୍ରିଃ କୃତ୍ଵାଥ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ ଦ୍ଵିଜଂ ଗାଂ କାଞ୍ଚନଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଦିବାକର, ପ୍ରଭାକର, ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ। ଏଭଳି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତିନିଥର ନମସ୍କାର ଓ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ ଓ ସୁନା ସ୍ପର୍ଶ କରି, ପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରଯାଗସ୍ଯୋପଵର୍ଣନମ୍ ମାର୍କଣ୍ଡେଯେନ କଥିତଂ ଯତ୍ପୁରା ପାଣ୍ଡୁସୂନଵେ
ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରୟାଗର ବିବରଣୀ କହିବି, ଯାହା ପୁରୁଣା କାଳରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା।
ଭାରତେ ତୁ ଯଦା ଵୃତ୍ତେ ପ୍ରାପ୍ତରାଜ୍ଯେ ପୃଥାସୁତେ ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାଜା କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଭାରତରେ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଘଟିଗଲା ଏବଂ ପୃଥାପୁତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ, ସେଇ ସମୟରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜା ଥିଲେ।
ଭ୍ରାତୃଶୋକେନ ସଂତପ୍ତଶ୍ ଚିନ୍ତଯନ୍ସ ପୁନଃ ପୁନଃ ଆସୀତ୍ସୁଯୋଧନୋ ରାଜା ଏକାଦଶଚମୂପତିଃ
ଭାଇମାନେ ନାହିଁ ବୋଲି ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ରାଜା, ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସୁୟୋଧନ ରାଜା, ଏକାଦଶ ସେନାପତି ସହିତ ବସିଥିଲେ।
ଅସ୍ମାନ୍ସଂତାପ୍ଯ ବହୁଶଃ ସର୍ଵେ ତେ ନିଧନଂ ଗତାଃ ଵାସୁଦେଵଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପଞ୍ଚ ଶେଷାସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ସେମାନେ ଆମକୁ ବହୁତ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ, ଏବେ ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ; କେବଳ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଅଛନ୍ତି।
ହତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ଦ୍ରୋଣଂ ଚ କର୍ଣଂ ଚୈଵ ମହାବଲମ୍ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ଚ ରାଜାନଂ ପୁତ୍ରଭ୍ରାତୃସମନ୍ଵିତମ୍
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବଳଶାଳୀ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ପୁଅ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ମାରିଦେଲେ।
ରାଜାନୋ ନିହତାଃ ସର୍ଵେ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଶୂରମାନିନଃ କିଂ ନୋ ରାଜ୍ଯେନ ଗୋଵିନ୍ଦ କିଂ ଭୋଗୈର୍ଜୀଵିତେନ ଵା
ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟ ନିଜକୁ ବୀର ଭାବୁଥିବାମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି; ଗୋବିନ୍ଦ, ଆମ ପାଇଁ ଏହି ରାଜ୍ୟ କିଏଁ, ଭୋଗ କିଏଁ, ଜୀବନ କିଏଁ?
ଧିକ୍ କଷ୍ଟମିତି ସଂଚିତ୍ଯ ରାଜା ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଭାଗତଃ ନିର୍ଵିଚେଷ୍ଟୋ ନିରୁତ୍ସାହଃ କିଂଚିତ୍ ତିଷ୍ଠତ୍ଯଧୋମୁଖଃ
‘ହାଁ, କେତେ ଦୁଃଖ’ ବୋଲି ଭାବି, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଭାଗ ହୋଇ, ନିର୍ଜୀବ ଓ ଉତ୍ସାହହୀନ ହୋଇ, କିଛି ସମୟ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦଢ଼ିଅଛି।
ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୋ ଯଦା ରାଜା ଚିନ୍ତଯନ୍ସ ପୁନଃ ପୁନଃ କତରୋ ଵିନିଯୋଗୋ ଵା ନିଯମଂ ତୀର୍ଥମେଵ ଚ
ପରେ ରାଜା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ, ପୁନିପୁନି ଚିନ୍ତା କରି, କେଉଁ ଉପବାସ କିମ୍ବା କେଉଁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବେ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଯେନାହଂ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଆମୁଞ୍ଚେ ମହାପାତକିକିଲ୍ବିଷାତ୍ ଯତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ନରୋ ଯାତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକମନୁତ୍ତମମ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିଲେ ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
କଥଂ ପୃଚ୍ଛାମି ଵୈ କୃଷ୍ଣଂ ଯେନେଦଂ କାରିତୋ ଽସ୍ମ୍ଯହମ୍ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ କଥଂ ପୃଚ୍ଛେ ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରଶତଂ ହତମ୍
ମୋତେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିପରି ପଚାରିବି? ଏବଂ ଯାହାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେଇ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କିପରି ପଚାରିବି?
ଵ୍ଯାସଂ କଥମହଂ ପୃଚ୍ଛେ ଯସ୍ଯ ଗୋତ୍ରକ୍ଷଯଃ କୃତଃ ଏଵଂ ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯମାପନ୍ନୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ରୁଦନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତୃଶୋକପରିପ୍ଲୁତାଃ
ଯାହାଙ୍କର ବଂଶ ନାଶ ହୋଇଛି, ସେଇ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ କିପରି ପଚାରିବି? ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ପଡି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ଭାଇଙ୍କ ଶୋକରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଯେ ଚ ତତ୍ର ମହାତ୍ମାନଃ ସମେତାଃ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସ୍ମୃତାଃ କୁନ୍ତୀ ଚ ଦ୍ରୌପଦୀ ଚୈଵ ଯେ ଚ ତତ୍ର ସମାଗତାଃ ଭୂମୌ ନିପତିତାଃ ସର୍ଵେ ରୁଦନ୍ତସ୍ତୁ ସମନ୍ତତଃ
ସେଠାରେ ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ—ପାଣ୍ଡବମାନେ, କୁନ୍ତୀ, ଦ୍ରୌପଦୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ—ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡି ଚାରିପାଖରେ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ମାର୍କଣ୍ଡେଯସ୍ ତେନ ଜ୍ଞାତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ଯଥା ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯମାପନ୍ନୋ ରୁଦମାନସ୍ତୁ ଦୁଃଖିତଃ
ବାରାଣସୀରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜାଣିଥିଲେ, ଯିଏ ଦୁଃଖରେ ପଡି କାନ୍ଦୁଥିଲେ ଏବଂ ବିପଦରେ ଥିଲେ।
ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ମାର୍କଣ୍ଡେଯୋ ମହାତପାଃ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତୋ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ରାଜଦ୍ଵାରେ ହ୍ଯତିଷ୍ଠତ
ଅତି ଶୀଘ୍ରରେ ମହାତପସ୍ବୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ହାସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।